III FSK 1091/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O.Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 7/19 w sprawie ze skargi O.Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 5 listopada 2018 r. nr SKO.63.37.2018 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 marca 2019r. sygn. akt I SA/Ol 7/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę O. Spółdzielni Mieszkaniowej w O. (dalej: Spółdzielnia) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 5 listopada 2018r. nr SKO.63.37.2018 w przedmiocie zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła Spółdzielnia zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 6 o), art. 6 k ust. 1 pkt 1, art. 6 j ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z uchwałą Rady Miasta Olsztyna z dnia 13 grudnia 2012r. nr XXX/547/12 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie. W skardze kasacyjnej zarzucono także na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa postępowania tj.: a) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 121 § 1 122 O.p., art. 187 § 1 O.p., art. 191 O.p. i art. 196 O.p. w zw. z art. 262 O.p. oraz art. 153 p.p.s.a w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 Op w zw. z art. 191 i art. 121 O.p. i art. 124 O.p. - co skutkowało również naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 62 § 4 O.p., art. 216 § 1 O.p. i art. 54 § 2 O.p. poprzez przyjęcie, że długie trwanie postępowania były wynikiem niesumiennych, niewłaściwych działań skarżącej, c) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 153 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w związku z tym, iż zaskarżona decyzja nie zawiera rozliczenia dokonanych już przez skarżącą wpłat. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania w części obejmującej wpis od skargi kasacyjnej oraz kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jako niezasadna podlega oddaleniu. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. W tej sprawie strona skarżąca kasacyjnie próbuje dowieść, że zaskarżona decyzja narusza uchwałę Rady Miasta Olsztyna z 13 grudnia 2012r. nr XXX/547/12 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. Warmińsko-Mazurskiego z 2013r. poz. 132), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie. Istota sporu sprowadza się do określenia, czy organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe. Jednak postawione w tym zakresie zarzuty nie znajdują potwierdzenia. Z treści art. 6k pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, że rada gminy, w drodze uchwały dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty. Strona skarżąca zarzuca, że organy podatkowe naruszyły ww. przepis, wskazując, że opłata za odpady komunalne nie może alternatywnie zależeć od ilości zużytej wody albo od ilości mieszkańców lokali. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy w uchwale dokonano wyboru jednej metody ustalenia stawek opłaty: opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn zadeklarowanej liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ustalono stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości zlokalizowanych na terenie Gminy Olsztyn w wysokości 14,41 zł miesięcznie od osoby zamieszkującej daną nieruchomość. Ustalono niższe stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny, w wysokości 9,80 zł miesięcznie od osoby zamieszkującej daną nieruchomość. W rzeczywistości w rozpoznawanej sprawie wysokość opłaty nie jest uzależniona od ilości zużytej wody, ale od liczby mieszkańców zamieszkujących dany lokal. Określenie ilości zużytej wody było związane wyłącznie z ustaleniem liczby mieszkańców w lokalach, w których lokatorzy nie złożyli wymaganej przepisami prawa deklaracji. Zgodnie z treścią art. 6 o ust. 1 u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Zgodnie zaś z poglądami doktryny przy ustalaniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w oparciu na uzasadnionych szacunkach organ jest zobowiązany uwzględnić średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Użyty przez prawodawcę w art. 6o ust. 1 zwrot "w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy" oznacza, że ustawowe odniesienie do średniej ilości odpadków komunalnych na podobnych nieruchomościach dotyczy również nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (za: wyrok NSA z 30.01.2018 r., II FSK 120/16, LEX nr 2449567). Użyte w treści art. 6o ust. 1 zwroty "uzasadnione szacunki" oraz "nieruchomości o podobnym charakterze" mają charakter pojęć niedookreślonych. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że organ stosujący prawo powinien we własnym zakresie dokonać oceny, jaki szacunek jest jego zdaniem uzasadniony oraz jakie nieruchomości należy uznać za podobne do tej, której dotyczy postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty (za: wyrok WSA w Gdańsku z 7.01.2016 r., I SA/Gd 588/15)." (M. Budziarek [w:] A. Szymczak, M. Budziarek, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Warszawa 2021, art. 6(o). Dlatego też za prawidłowe należy uznać stwierdzenie sądu pierwszej instancji, że informacje dotyczące zużycia wody zostały wykorzystane zgodnie z dyspozycją art. 6 o ust. 1 u.c.p.g., jako dowód pozwalający na ustalenie ilości osób zamieszkujących lokal oraz dokonanie uzasadnionych szacunków. Prawidłowo stwierdzono, że Organ pierwszej instancji miał prawo ustalić, w spornym zakresie, liczbę mieszkańców w danym lokalu, na podstawie danych GUS, na podstawie zużycia wody. Taki sposób ustalenia tych danych, co do liczby tych osób, należy uznać za wiarygodny i rzetelny. Określenia ilości zużywanej wody statystycznie przez jednego mieszkańca w Gminie Olsztyn, doprowadziło do ustalenia liczby mieszkańców, którzy zamieszkiwali w danym lokalu. Zatem należy uznać, że spawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny zgodnie z zasadami określonymi w art. 122, 187 i 191 O.p. Organy podatkowe wskazały również okoliczności faktyczne, które były związane z ustaleniem liczby odbiorów odpadów. W zasobach Spółdzielni znajduje się ogółem 6286 lokali. Ostatecznie spośród 6286 ogółu lokali, w 52 lokalach ilość osób ustalono na podstawie zużycia wody. Należy także zauważyć, że prawidłowo zatem organ ponownie rozpoznając sprawę, kierując się wskazaniem Sądu oraz wskazaniami Kolegium, naliczył w decyzji wysokość opłat za każdy miesiąc w badanym okresie dla wszystkich zamieszkałych nieruchomości, względem których OSM jest właścicielem, dla których mieszkańcy złożyli deklaracje lub wypełnili ankiety, oświadczenia albo złożyli zeznania podczas przesłuchania - wziął pod uwagę naliczoną dla każdej nieruchomości budynkowej wysokość opłaty określoną w zestawieniach nr 1-18 załącznika nr 1 do decyzji Prezydenta, obliczoną na podstawie ilości osób, które złożyły wskazane wyżej informacje, zamieszkujących w danym miesiącu w każdym budynku i wybranego przez nich sposobu gromadzenia odpadów. Słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględniono wskazania i zalecenia wyrażone w wyroku WSA w Olsztynie z 12 października 2016r. sygn. akt I SA/Ol 553/16 oraz w decyzji Kolegium z 8 lutego 2018r. i zastosował stawki indywidualnie dla każdego lokalu, tj.14,41 zł lub 9,80 zł za osobę miesięcznie zgodnie z § 1 i § 2 ww. uchwały nr XXX/548/12, w zależności od zadeklarowanego sposobu gromadzenia przez mieszkańców odpadów komunalnych, określonego w deklaracjach, oświadczeniach, ankietach i zeznaniach z przesłuchania. W razie wątpliwości organ przyjął zasady jak najbardziej korzystne i opłatę wyliczono według schematu opisanego w decyzji Prezydenta. W zakresie wykonania ww. wyroku WSA w Olsztynie sygn. akt I SA/Ol 553/16 SKO słusznie wskazało, że w ustawie przewidziano wyliczenie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem różnych stawek opłaty. Nie ma znaczenia czy chodzi o budynki jednorodzinne, czy też wielorodzinne. Ustawa różnicuje stawki opłat w zależności od tego, czy odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny, czy też nie. Ponadto trzeba podkreślić, że brak jednomyślności mieszkańców w zakresie sposobu gromadzenia odpadów komunalnych nie spowodował konsekwencji w postaci zastosowania wyższej stawki dla wszystkich mieszkańców OSM, a jedynie dla tych, którzy na danej nieruchomości deklarują brak segregacji odpadów komunalnych oraz dla tych, których ilość określiła strona w zestawieniach załączonych do pisma z 1 lutego 2017r. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 153 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w związku z tym, iż zaskarżona decyzja nie zawiera rozliczenia dokonanych już przez skarżącą wpłat należy przypomnieć, że WSA w Olsztynie w wyroku z 12 października 2016 r. sygn. akt I SA/Ol 553/16 wskazał, że "w zaskarżonej decyzji Organ jest obowiązany dokonać rozliczenia dokonanych już wpłat, o których była mowa wcześniej. Ta kwestia ma bowiem podstawowe znaczenie przy wykonaniu określonego zobowiązania. Organ winien wskazać w jakiej części opłaty zostały uregulowane, za jaki okres i w jakiej wysokości." Jednak i w tym zakresie, wbrew twierdzeniu strony skarżącej zostały uwzględnione wytyczne sądu, ponieważ w przedmiocie rozliczenia dokonanych wpłat zostało wydane postanowienie, która rozpoczęło postępowanie, które obecnie jest również przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt III FSK 2095/21). Końcowo należy także wskazać, że ustalenia organu podatkowego znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym, zostały poczynione z uwzględnieniem ogólnych zasad postępowania podatkowego a w szczególności art. 122, art. 187 § 1 i 191 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. Wbrew argumentacji strony skarżącej, zebrany w tej sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia zaskarżonego postanowienia, co słusznie – orzekając w granicach i na podstawie akt tej sprawy - zaakceptował sąd pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. SNSA Dominik Gajewski SNSA Jacek Pruszyński SWSA (del.) Bogusław Woźniak