I GSK 928/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 926/15 w sprawie ze skargi A. L. na postanowienie A S.A. [...] w K. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. L. na rzecz A. S.A. [...] w K. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 16 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. L. (dalej zobowiązana lub skarżąca) na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wierzyciel w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentu rtv przez zobowiązaną sporządził tytuły wykonawcze, które w dniu 7 października 2013 r. zostały przekazane do realizacji organowi egzekucyjnemu (Naczelnikowi Trzeciego Urzędu Skarbowego w B.). Tytuły wykonawcze obejmowały należności dotyczące zaległych opłat abonamentu rtv za okres od lutego 2010 r. do września 2013 r. w wysokości 783,70 zł oraz odsetki w wysokości 177,50 zł. Organ egzekucyjny poinformował wierzyciela o odebraniu przez zobowiązaną tytułów wykonawczych w dniu 12 grudnia 2013 r. oraz o wniesieniu przez jej pełnomocnika (w dniu 17 grudnia 2013 r.) zarzutów w sprawie. Po rozpoznaniu zażalenia COF postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji. W uzasadnieniu powołał się na przepis art. 2 ust. 3 i art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.). W toku postępowania organ ustalił, że zobowiązana (zam. [...], ul. R.) dokonała w dniu 6 sierpnia 2009 r. rejestracji odbiorników rtv, co wynika jednoznacznie z dowodu – wniosku o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Ponadto organ powołał jako dowody w sprawie dokonane przez zobowiązaną wpłaty na poczet opłat abonamentowych za okres od września 2009 r. do stycznia 2010 r. Odnosząc się do dalszych zarzutów wierzyciel podkreślił, że nie został powiadomiony przez zobowiązaną (lub matkę zobowiązanej) o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Powołując się na art. 2 ust. 5 pkt 1 i ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych podkreślił, że gospodarstwo nie polega tylko na mieszkaniu pod jednym adresem, ale również konieczne jest "wspólne utrzymywanie się", o którym mowa w ww. ustawie. Ponadto organ zwrócił uwagę, że matka zobowiązanej w dniu 31 grudnia 2007 r. wyrejestrowała odbiorniki rtv, co jest jednoznaczne z faktem zaprzestania używania odbiorników przez M. L. z tym dniem. Natomiast tytuły wykonawcze z dnia 7 października 2013 r. obejmują zaległości za okres od lutego 2010 r. do września 2013 r., bowiem do miesiąca stycznia 2010 r. zobowiązana wnosiła opłaty z tytułu posiadania i używania odbiorników rtv używając nadanego jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego (07161990). W związku z kwestionowaniem przez zobowiązaną autentyczności jej podpisu umieszczonego na "Wniosku o rejestrację odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" z dnia 6 sierpnia 2009 r. wierzyciel wyjaśnił, że ocena popełnionego nadużycia nie leży w kompetencji organu. Zobowiązana nie przedstawiła żadnych dowodów a wierzyciel przed wszczęciem egzekucji nie posiadał informacji o rzekomo popełnionym nadużyciu, bowiem okoliczności tej dotychczas nie podnosiła. Zobowiązana była informowana o powstałym zadłużeniu w dniu 6 maja 2013 r., wierzyciel wystosował do niej upomnienie. Oddalając skargę Sąd I instancji odnosząc się do zgłoszonego przez skarżącą zarzutu tj. wymienionego w art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm..; dalej: u.p.e.a.) zarzutu nieistnienia obowiązku, wskazał, że skarżąca kwestionowała przede wszystkim fakt dokonania rejestracji odbiorników rtv. W tym zakresie Sąd na podstawie akt administracyjnych, do których organ dołączył "Wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych", podał, że zawiera on: dane osobowe skarżącej (imię i nazwisko, adres, nr PESEL), wskazanie na rejestrację 1 odbiornika radiofonicznego oraz 1 telewizyjnego, czytelny podpis użytkownika "A. L.", data złożenia wniosku: "24.07.2009 r.", potwierdzenie przyjęcia wniosku o rejestrację: "06.08.2009 r." oraz stempel pocztowy z datą "[...] i podpis pracownika Poczty. Powołał także załączone przez organ dowody wpłaty dokonane przez skarżącą za okres od września 2009 r. do stycznia 2010 r. Nadto Sąd zaznaczył, że wpłaty (oprócz grudnia 2009 r.) zostały dokonane na druku: "Polecenie przelewu/wpłata gotówkowa" wygenerowanych przez Pocztę Polską, na których widnieją wydrukowane: dane osobowe skarżącej (imię nazwisko, adres), nr rachunku odbiorcy (indywidualny), logo Poczty Polskiej; odręcznie wpisano jedynie kwotę uiszczanej opłaty: 17 zł. Sąd podniósł, że przy tak przedstawionych dokumentach trudno uznać za wiarygodne twierdzenia skarżącej, że nie dokonała rejestracji odbiorników rtv (nie podpisywała wniosku o ich rejestrację), skoro we własnym imieniu dokonywała wymaganych opłat w ww. okresie. Za zasadne Sąd I instancji uznał stanowisko wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Obowiązkiem wierzyciela jest bowiem tylko wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, co stanowi podstawę do żądania uiszczenia przez jego posiadacza opłaty zaś fakt ten został udowodniony. Zdaniem Sądu konstrukcja regulacji prawnych, nakładających na abonenta obowiązek powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tegoż powiadomienia przez abonenta. Co do rozkładu ciężaru dowodu w sprawach dotyczących abonamentu RTV Sąd powołał orzecznictwo WSA w Gliwicach i w Poznaniu. W ocenie Sądu w toku postępowania Poczta Polska S.A. podjęła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ ten nie naruszył przy tym przepisów prawa materialnego i procesowego. Skargę kasacyjną wywiodła skarżąca zaskarżając powyższy wyrok w całości i wniosła o uchylenie orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła wadliwe wykonanie przez Sąd I instancji swojego obowiązku kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem, wynikającego z art. 1 § 2 p.u.s.a. (prawo o ustroju sądów administracyjnych) oraz z art. 3 § 2 p.p.s.a. a także w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła wyrokowi Sądu I instancji: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, czego konsekwencją jest przyjęcie do orzekania błędnego stanu faktycznego ustalone przez organ administracji w toku postępowania administracyjnego, poprzez uznanie, że skarżą powinna uiszczać opłatę abonamentową rtv; 2. podtrzymanie przez Sąd I instancji naruszenia przez organ art. 2 ust 3 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez niezasadne zastosowanie i uznanie, że na skarżącej spoczywa obowiązek uiszczenia tej opłaty. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem jedynie legalność wyroku Sądu I instancji w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jej autor przede wszystkim zarzuca błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że skarżąca kasacyjnie powinna uiszczać opłatę abonamentową rtv. Zarzut ten zdaniem NSA nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, akceptujące zasadność stanowiska wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Obowiązkiem wierzyciela jest bowiem tylko wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, co stanowi podstawę do żądania uiszczenia przez jego posiadacza opłaty. NSA podziela również stanowisko Sądu I instancji, że rzeczą skarżącej było wykazanie, że obowiązkowi temu nie podlega. Zobowiązana wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), winna przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje. W niniejszej sprawie nie przedłożyła dowodu wyrejestrowania odbiornika, ani też nie przedstawiła żadnych kontrdowodów, z których wynikałoby, że nie podpisała wniosku o rejestrację i nie dokonywała we własnym imieniu ww. wpłat przez okres 5 miesięcy. Wskazać bowiem trzeba, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej jest obowiązkiem wynikającym wprost z przepisu prawa - art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej, który po zarejestrowaniu odbiornika należy realizować bez wezwania. Skarżąca kasacyjnie z jednej strony powoływała się na prowadzenie wspólnego gospodarstwa z matką, co w jej przekonaniu, eliminowało możliwość naliczania podwójnej opłaty abonamentowej za jedno gospodarstwo, z drugiej zaś nie podważyła wiarygodności dowodu przedstawionego przez organ o wyrejestrowaniu w dniu 31 grudnia 2007 r. odbiorników rtv zarejestrowanych pod tym samym adresem przez jej matkę M. L. Nadto w żaden sposób nie podważyła ustaleń organów, które słusznie zyskały akceptację Sądu I instancji, że dokonała rejestracji odbiorników rtv a następnie dokonywała opłat abonamentowych. Sąd I instancji nie miał podstaw do zakwestionowania dowodów na podstawie akt administracyjnych (wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych", na którym widnieją: dane osobowe skarżącej (imię i nazwisko, adres, nr PESEL), wskazanie na rejestrację 1 odbiornika radiofonicznego oraz 1 telewizyjnego, czytelny podpis użytkownika "A. L.", data złożenia wniosku: "24.07.2009 r.", potwierdzenie przyjęcia wniosku o rejestrację: "06.08.2009 r." oraz stempel pocztowy z datą "[...]" i podpis pracownika Poczty oraz dowody wpłat dokonane przez skarżącą kasacyjnie na spersonalizowany numer rachunku bankowego w okresie od września 2009 r. do stycznia 2010 r. z rozbiciem na poszczególne miesiące przez okres 5 miesięcy). Z powyższych przyczyn zarzut określony w pkt I ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutu określonego w pkt I ppkt 2 naruszenia art. 2 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez niezasadne zastosowanie i uznanie, że na skarżącej spoczywa obowiązek uiszczenia opłaty, stwierdzić należy, że zarzut ten również nie jest zasadny. Jak wcześniej wskazano, zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązana wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), winna przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje. Skarżąca kasacyjnie dowodów takich nie przedłożyła i nie podważyła również dowodów świadczących o zarejestrowaniu odbiorników i dokonywaniu za nie opłat abonamentowych przez podany w zaskarżonym postanowieniu okres. Tym samym ww. zarzut okazał się pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzoną przez pełnomocnika profesjonalnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, który nie reprezentował organu na etapie postępowania przed Sądem I instancji, co uzasadniało zasądzenie kosztów w wysokości 75% stawki minimalnej – 480 zł., co dało kwotę 360 zł.