III SA/Gl 1171/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Adam Nita, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Starszy referent Izabela Maj- Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z [...] r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącemu T. K. na 2017 r.: 1. jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł; 2. płatności za zazielenienie w wysokości [...] zł; 3. płatności redystrybucyjnej w wysokości [...] zł. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. - zwana dalej K.p.a.), art. 7 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 1312). W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy. Stwierdził, że wnioskiem z 10 maja 2017 r., złożonym wraz z załącznikami, skarżący wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej zwany kierownikiem ARMiR) o przyznanie na rok 2017 jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej do pow. 19,53 ha. Do płatności zadeklarował grunty położone w Z., na działkach ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień, jako że sześć spośród działek ewidencyjnych wykazanych we wniosku znajduje się w Rejestrze Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, lecz wg stanu na [...]r. nie została na nie zawarta umowa dzierżawy. W wyjaśnieniu z [...]r. rolnik wskazał, że dla kwestionowanych działek nie została zwarta umowa dzierżawy, gdyż te działki były jego współwłasnością, a następnie zostały nabyte przez zasiedzenie. Do pisma dołączył kopię wyroku WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 957/17, skargę kasacyjną organu od tego wyroku i odpowiedź skarżącego. Mimo tego, że strona podnosiła kwestię zasiedzenia działek wykazanych we wniosku o przyznanie płatności, do dnia wydania decyzji organu I instancji nie przedstawiła dowodów potwierdzających fakt ich nabycia przez zasiedzenie. Decyzją z [...]r. organ I instancji przyznał skarżącemu wskazane na wstępie płatności jedynie do niespornej pow. tj. JPO i płatność za zazielenianie do 7,32 ha oraz płatność redystrybucyjną do pow. 4,32 ha. W uzasadnieniu organ wskazał, że 6 spośród zadeklarowanych działek wchodzi w skład ZWRSP, a z wykazu danych przekazanych przez ANR nie wynika, aby strona posiadała do tych gruntów tytuł prawny. Dlatego działki te zostały wykluczone z płatności bez sankcji za przedeklarowanie. Od tego rozstrzygnięcia skarżący wniósł odwołanie. Podniósł w nim, że jest właścicielem deklarowanych działek, które zostały przez niego nabyte przez zasiedzenie ponad udział, który stanowi jego własność. Nabycie przez zasiedzenie następuje z mocy prawa, a orzeczenie Sądu tylko potwierdza ten stan. Dlatego zasadnym jest uznanie, że posiada tytuł prawny do deklarowanych działek. Zaskarżoną decyzją, wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania, organ II instancji utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Przytoczył art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje rolnikowi, który na dzień 31 maja danego roku ma do niej tytuł prawny. Odnośnie zasiedzenie organ stwierdził, że wnioskodawca nie przedłożył dowodów na potwierdzenie tej okoliczności. Potwierdzenie takie może zaś nastąpić wyłącznie przy pomocy dokumentu urzędowego w postaci orzeczenia sądowego, jako że organ nie jest władny, aby czynić własne ustalenia w tym zakresie. Następnie stwierdził, że "Współwłasność w częściach ułamkowych nie oznacza, że współwłaściciel jest uprawniony do części nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności. Jest współwłaścicielem całej nieruchomości. Osoba ta posiada tytuł prawny do całej nieruchomości. W związku z powyższym, w przypadku gdy rolnik posiada udział we własności gruntów, do których wnioskuje o przyznanie płatności, płatność zostanie mu przyznana (nie do wielkości udziału) a do całej deklarowanej powierzchni gruntu." Natomiast skarżący oświadczył, że jest współwłaścicielem ww. działek, jednak nie przedstawi co do nich tytułu prawnego na udział należący do Skarbu Państwa. Na to rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę do WSA w Gliwicach, w której zarzucił: 1. Naruszenie przepisów postępowania, a to: - art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela w postaci uprawnienia do dofinansowania działek z tytułu ich zasiedzenia; - art. 77 K.p.a. poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w szczególności pobieżne rozpatrzenie kwestii zasiedzenia ww. działek; - art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę całokształtu materiału dowodowego poprzez błędne uznanie, iż nie posiada tytułu prawnego do działek i w elekcie nie przyznanie dofinansowania do tych działek; 2. Naruszenie interesu prawnego strony, a to art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez odmowę przyznania dofinansowania do działek. W oparciu o powyższe zarzuty, wniósł o: 1. uchylenie decyzji obu instancji, 2. zasądzenie kosztów procesu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie 20 marca 2019r. skarżący podniósł, że samoistnym posiadaczem nieruchomości jest od grudnia 1967 r. Sprawa o zasiedzenie jest wciąż w toku. Jednocześnie oświadczył, iż od 2004 r. do 2015 r. pobierał płatności do przedmiotowych działek. Problemy zaczęły się dopiero od 2016 roku. Powołał się na korzystny dla niego wyrok w sprawie za 2016r. o sygn. I GSK 2516/18. Pełnomocnik wnosił jak w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej powoływana jako P.p.s.a. Natomiast badanie zaskarżonej decyzji we wskazanych ramach wskazuje na konieczność jej uchylenia z uwagi na naruszenie zarówno przepisów procesowych w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312) – dalej zwana: ustawą o płatnościach, płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje rolnikowi, który na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny. Artykuł 18 ustawy o płatnościach dla przyznania płatności wymaga więc spełnienia warunku wykazania przez rolnika na dzień 31 maja danego roku tytułu prawnego do gruntów objętych wnioskiem i taki też pogląd przedstawił organ w zaskarżonej decyzji (str. 5, akapit 3. od dołu). Jednocześnie już na str. 6. decyzji organ stwierdził, że "Współwłasność w częściach ułamkowych nie oznacza, że współwłaściciel jest uprawniony do części nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności. Jest współwłaścicielem całej nieruchomości. Osoba ta posiada tytuł prawny do całej nieruchomości." Nadto organ II instancji z jednej strony wskazuje, że skarżący nie wykazał tytułu prawnego do spornych gruntów (s. 5 decyzji), a z drugiej, że pozostaje we współwłasności do tychże gruntów ze Skarbem Państwa (s. 6), a zatem że tytuł taki mu przysługuje. Świadczy to o niekonsekwencji organu, a przede wszystkim potwierdza nienależyte ustalenie przyjętego za podstawę decyzji stanu faktycznego. Dowodzi to także, że nie zostały w pełni ocenione wszystkie dowody w sprawie, nie dokonano przy tym ich właściwej subsumpcji pod mające w sprawie zastosowanie regulacje prawne, a zatem, że postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone w pełnym zakresie. Dalej na str. 6 decyzji II instancji organ stwierdził, że "w przypadku gdy rolnik posiada udział we własności gruntów, do których wnioskuje o przyznanie płatności, płatność zostanie mu przyznana (nie do wielkości udziału) a do całej deklarowanej powierzchni gruntu." Skoro takie jest stanowisko organu, to pojawia się pytanie dlaczego zatem płatności rolnikowi nie przyznał. Zauważyć należy, że organ sam twierdzi, że w przypadku, gdy rolnik posiada udział w własności gruntów, płatność zostanie mu przyznana do całej deklarowanej powierzchni. A contrario – skoro płatność do działek stanowiących przedmiot współwłasności w ogóle nie została rolnikowi przyznana, to znów wskazuje to albo na niekonsekwencję organu albo na fakt, że neguje on tytuł prawny rolnika do jakiejkolwiek części zadeklarowanych działek i kwestionuje, że jest on ich współwłaścicielem. Co prawda dosłownie takiego twierdzenia organ nie wypowiedział, tym niemniej dążenie do zrozumienia istoty i sensu uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia prowadzi do tego rodzaju wątpliwości. W takim zaś przypadku uzasadnienie decyzji dotknięte jest tak istotnymi wadami, że uniemożliwiają one poznanie zarówno stanowiska organu w przedmiocie rozstrzyganej kwestii, jak i motywów, jakie legły u jego podstaw, a zatem narusza art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. Z pierwszego z powołanych przepisów wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., chyba, że przepisy ustawy o płatnościach stanowią inaczej. Drugi z nich z kolei wskazuje na obligatoryjne elementy uzasadnienia decyzji, których uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia nie zawiera. Zgodnie z powołanym art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Nadto w ocenie Sądu postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało również z naruszeniem art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, nakazującego organowi wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego. W tym zakresie Sąd podziela pogląd WSA w Gliwicach, wyrażony w wyroku o sygn. akt IV SA/Gl 957/17, wydanym w tożsamym stanie faktycznym w odniesieniu do płatności za 2016r. i zaaprobowanym wyrokiem NSA o sygn. akt I GSK 2516/18. W kwestii zasiedzenia Sąd podziela natomiast stanowisko organu co do tego, że dopiero w sytuacji, gdy skarżący będzie legitymował się prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu zasiedzenia przez niego lub jego poprzedników prawnych działek zgłoszonych do dopłat, będzie mógł być uznany za ich właściciela. W sytuacji, gdy skarżący dokumentu takiego nie przedłożył, sama ta okoliczność, że postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia jest w toku nie potwierdza – wbrew argumentom skargi - tytułu prawnego do nieruchomości, który przysługiwałby skarżącemu. Wydając ponowne rozstrzygnięcie w sprawie organ weźmie pod uwagę powyższe wywody Sądu. W toku postępowania jednoznacznie ustali i wskaże, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na zastosowanie przepisów prawa materialnego. Następnie rozważy i zajmie jasne stanowisko co do tego, czy brak umowy dzierżawy (lub podobnej) na udziały w nieruchomości należące do Skarbu Państwa stoi na przeszkodzie przyznaniu płatności do spornych działek rolnych, czy też – wobec faktu, że strona ma tytuł prawny do tych działek w postaci udziału we współwłasności – płatności mogą być jej przyznane. Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., a składa się na nie kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, gdyż brak jest innych kosztów z uwagi na osobiste działanie strony w przedmiotowej sprawie.