II SA/Rz 130/19
WyrokWSA w Rzeszowie2019-04-02
Skład orzekający: Krystyna Józefczyk, Maciej Kobak, Marcin Kamiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uznanie ojcostwa dziecka, które nastąpiło po wydaniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne i w trakcie ich pobierania, może stanowić podstawę do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jeśli ojciec dziecka prowadził działalność gospodarczą za granicą w okresie, gdy ojcostwo nie było jeszcze ustalone?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uznanie ojcostwa ma charakter deklaratoryjny i działa wstecz jedynie na stosunki rodzinnoprawne, nie wpływając na stosunki publicznoprawne. W związku z tym, jeśli ojcostwo nie było ustalone w momencie wydania decyzji przyznającej świadczenia lub w okresie ich pobierania, nie można uznać ojca za członka rodziny w rozumieniu przepisów o koordynacji. Konsekwencją tego jest błędne zastosowanie przepisów o koordynacji przez organy administracji.Stan faktyczny
Skarżąca domagała się przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organy administracji odmówiły przyznania świadczeń, powołując się na przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ ojciec dziecka prowadził działalność gospodarczą w Wielkiej Brytanii. Podstawą do zastosowania tych przepisów było uznanie ojcostwa przez ojca dziecka w 2017 roku, które organy potraktowały jako mające skutek wsteczny od momentu urodzenia dziecka. Skarżąca kwestionowała zastosowanie przepisów o koordynacji, argumentując, że w okresie, za który domagała się świadczeń, ojcostwo nie było ustalone, a ona samotnie wychowywała dziecko.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję Wojewody. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ WSA Marcin Kamiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody z dnia [...] października 2018 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. S. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi A. S. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej w skrócie: "Wojewoda") z dnia [...] października 2018 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2015 r. skarżąca domagała się ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka M. S. (obecnie C.).
Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] Wójt Gminy [...] zmienił własną decyzję z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w ten sposób, że przyznał skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko M. S. na okres od 1 czerwca 2015 r. do 31 października 2015 r. w wysokości 77 zł miesięcznie, oraz przyznał prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu: urodzenia dziecka jednorazowo w wysokości 1.000 zł, oraz samotnego wychowywania dziecka na okres od 1 czerwca 2015 r. do 31 października 2015 r. w wysokości 170 zł miesięcznie.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. Wójt Gminy [...] wznowił z urzędu postępowanie zakończone ww. decyzją ostateczną, a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] zmienioną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] z uwagi na fakt, że w okresie pobierania świadczenia znajdowały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ojciec dziecka był zatrudniony na terenie Wielkiej Brytanii).
Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] znak: [...] Wojewoda działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 lit. j), art. 11, art. 67, art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L Nr 166, str. 1 późn. zm.), art. 60 ust. 1 i 2, art. 90 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L Nr 284, str. 1 z późn. zm.), Decyzji H3 z dnia 15 października 2009 r. dotyczącej daty, którą bierze się pod uwagę przy ustalaniu kursu wymiany, o którym mowa w art. 90 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 (Dz. U. UE C 2010, Nr 106, str. 56) i Decyzji Nr F1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej wykładni art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 odnoszącego się do zasad pierwszeństwa w przypadku zbiegu praw do świadczeń rodzinnych (Dz. U. UE C 2010, Nr 106, str. 11) oraz art. 2 pkt 1, art. 3, art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 5, art. 6, art. 8, art. 21, art. 23, art. 23a, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., dalej w skrócie: "u.ś.r."):
I. odmówił przyznania skarżącej na dziecko M. C. prawa do zasiłku rodzinnego w okresie od 1 lipca 2015 r. do 31 października 2015 r., oraz prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w okresie od 1 lipca 2015 r. do 31 października 2015 r.;
II. przyznał skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 30 czerwca 2015 r. na dziecko M. C. ur. 23 marca 2015 r., przy czym zawiesił uprawnienie do kwoty przewidzianej przez ustawodawstwo brytyjskie i określił wysokość dodatku dyferencyjnego dla sumy, która przekracza tę kwotę w wysokości 920,42 zł.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że w toku postępowania ustalono, iż:
1. M. C. - ojciec dzieci prowadzi działalność gospodarczą na terenie Wielkiej Brytanii w okresie od września 2006 r. do chwili obecnej;
2. skarżąca - matka dzieci w okresie od 21 maja 2013 r. do 3 grudnia 2014 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych, natomiast od 4 grudnia 2014 r. do dnia wydania decyzji jest osobą nieaktywną zawodowo w Polsce;
3. skarżąca wraz z dziećmi zamieszkuje w Polsce;
4. zgodnie z odpisem zupełnym aktu urodzenia M. C. uznał ojcostwo dzieci K. i M. C. w dniu 3 stycznia 2017 r.
Następnie Wojewoda wyjaśnił, że na gruncie niniejszej sprawy w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 31 października 2015 r. ustawodawstwo brytyjskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa zgodnie z art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004.
Wojewoda wyjaśnił, że w celu ustalenia czy w Polsce wystąpi prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków należy sprawdzić czy rodzina spełnia kryteria ustawowe po przyznania wnioskowanych świadczeń w Polsce, ustalić okres i wysokość świadczeń rodzinnych przysługujących za granicą oraz ustalić, czy wysokość świadczeń rodzinnych przysługujących za granicą nie przekracza wysokości świadczeń możliwych do przyznania w Polsce oraz czy w Polsce może być przyznany dodatek dyferencyjny.
Dalej Wojewoda stwierdził, że ustawodawstwo polskie przyznaje prawo do świadczeń rodzinnych po spełnieniu kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.ś.r., zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 574,00 zł na osobę, lub 664,00 zł na osobę w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 31 października 2015 r. dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 0,00 zł.
Dalej Wojewoda wskazał, że w dniu [...] października 2017 r. podjęto decyzję tymczasową w sprawie zasad pierwszeństwa do wypłaty świadczeń rodzinnych i wniosek skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego został przesłany do instytucji właściwej w Wielkiej Brytanii, celem jego rozpatrzenia. Instytucja brytyjska w przewidzianym terminie nie zaprzeczyła swojego pierwszeństwa. Wysokość świadczeń przysługujących w Wielkiej Brytanii wynosi 89,95 GBP miesięcznie na pierwsze dziecko oraz 59,53 GBP miesięcznie na drugie i kolejne dziecko.
Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 68 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 31 października 2015 r. należy zawiesić uprawnienie do świadczeń rodzinnych w Polsce (w tym przypadku do zasiłku rodzinnego) do wysokości kwoty świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo brytyjskie i ustalić czy w Polsce może być przyznany dodatek dyferencyjny. Sformułowanie "zawiesić uprawnienie" należy rozumieć jako pomniejszenie kwoty świadczeń rodzinnych należnych w Polsce o kwotę świadczeń rodzinnych przysługujących za granicą. W celu porównania wysokości świadczeń należy stosować kurs wymiany opublikowany dla pierwszego dnia miesiąca bezpośrednio poprzedzającego miesiąc, w którym następuje porównanie świadczeń. Ustalenie przysługujących kwot dodatku dyferencyjnego zawiera załącznik nr 1 do decyzji. Natomiast w związku z faktem, iż w okresie od 1 lipca 2015 r. do 31 października 2015 r. miesięczna wysokość świadczeń rodzinnych przysługujących za granicą przekracza wysokość świadczeń możliwych do przyznania w Polsce, prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków zostało zawieszone w całości, nie występuje również dodatek dyferencyjny.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, SKO decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody.
W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że bezspornym jest, iż w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku na okres świadczeniowy 2014/2015 zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a to wobec prowadzenia działalności gospodarczej przez ojca dzieci na terenie Wielkiej Brytanii od września 2006 r.
SKO wyjaśniło, że wbrew zarzutom skarżącej, przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych nie uwzględniono dochodów uzyskanych przez ojca dzieci, a odmowa przyznania wnioskowanych świadczeń nie jest spowodowana przekroczeniem kryterium dochodowego, lecz wynika z przepisów regulujących przyznawanie świadczeń rodzinnych w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W ocenie SKO, Wojewoda prawidłowo ustalił, iż w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 31 października 2015 r. na zasadzie pierwszeństwa zastosowanie ma ustawodawstwo polskie (ojciec dziecka prowadził działalność gospodarczą, a matka była nieaktywna zawodowo - decydujący w tym wypadku jest kraj prowadzenia działalności gospodarczej).
SKO wyjaśniło, że zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego powoduje, że wnioskodawca nie może jednocześnie pobierać pełnej kwoty świadczeń rodzinnych w dwóch państwach członkowskich, jednak otrzyma najwyższą kwotę świadczeń rodzinnych przewidzianą w ustawodawstwie jednego z tych państw. Wnioskodawca nie może wybrać sobie państwa, z którego świadczenia będą pobierane, ponieważ ustalane jest to zgodnie z zasadami pierwszeństwa, ściśle określonymi przepisami unijnymi.
SKO wskazało, że miesięczna wysokość świadczeń możliwych do przyznania w Wielkiej Brytanii wynosi 89,95 GBP miesięcznie na pierwsze dziecko, oraz 59,93 GBP na drugie i kolejne dziecko (w przeliczeniu na walutę polską 326,58 zł). M. C. jest drugim dzieckiem w rodzinie. Natomiast kwota świadczeń przysługujących w Polsce za czerwiec 2015 r. wynosi 1.247 zł (zasiłek rodzinny w wysokości 77 zł + dodatek do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 170 zł + jednorazowe świadczenie z tytułu urodzenia dziecka w wysokości 1.000 zł), zaś za okres od lipca do października 2015 r. wynosi 247 zł miesięcznie (zasiłek rodzinny w wysokości 77 zł + dodatek do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 170 zł).
SKO stwierdziło, że skoro kwota świadczeń przysługujących skarżącej w Polsce za czerwiec 2015 r. jest wyższa od kwoty świadczeń przysługujących według ustawodawstwa brytyjskiego, należało przyznać dodatek dyferencyjny w wysokości stanowiącej różnicę między świadczeniami, tj. kwotę 920,42 zł (1.247 zł – 326,58 zł). Natomiast ponieważ kwota świadczeń przysługujących skarżącej w Polsce za okres od lipca 2015 r. do października 2015 r. jest niższa niż kwota świadczeń przysługujących według ustawodawstwa brytyjskiego, prawo do świadczeń rodzinnych za ten okres podlegało zawieszeniu w całości (stąd odmowa przyznania świadczenia) bez uprawnień do dodatku dyferencyjnego. Świadczenia rodzinne należne w Wielkiej Brytanii za okres od 1 czerwca 2015 r. do 31 października 2015 r. podlegają natomiast wypłacie przez instytucję brytyjską niezależnie od tego, że wniosek złożony został w Polsce (w kraju nie mającym pierwszeństwa).
W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję SKO, zaskarżając ją w całości. Decyzji SKO zarzuciła:
1. Naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), a to:
- naruszenie art. 7, 77 §1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego co doprowadziło do błędnego uznania, iż na okres świadczeniowy 2014/2015 zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, bowiem zachodzi kolizja ustawodawstw polskiego z brytyjskim, a to wobec prowadzenia działalności gospodarczej przez ojca dziecka na terenie Wielkiej Brytanii od września 2006 r., w sytuacji gdy w okresie świadczeniowym 2014/2015 ojcostwo nie było uznane przez M. C., a skarżąca samotnie wychowywała dziecko, brak jest więc podstaw do działania prawa wstecz i przyjmowania kolizji ustawodawstw, gdy na okres świadczeniowy 2014/2015 kolizja taka nie zachodziła, a zastosowanie powinny mieć wówczas tylko przepisy prawa polskiego.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- naruszenie art. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 lit. j), art. 11 ust. 1 i 3 lit. a), art. 67, art. 68 ust. 1 lit. a), lit. b), ust. 2 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 24.04.2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także art. 60 ust. 1 i 2, art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16.09.2009 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy w okresie świadczeniowym 2014/2015 nie zachodziła kolizja ustawodawstwa polskiego i brytyjskiego, bowiem skarżąca samotnie wychowywała w tym okresie dziecko, ojciec dziecka w tym czasie był nieznany, uznanie ojcostwa nastąpiło dopiero w 2017 r., w związku z czym brak jest podstaw prawnych i faktycznych do ustalania kolizji ustawodawstw wstecz, kiedy nie było jeszcze ustalone ojcostwo co do małoletniego M. C., a tym samym brak jest podstaw do przyjęcia pierwszeństwa ustawodawstwa brytyjskiego nad polskim.
Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowane nią decyzje naruszają przepisy prawa materialnego poprzez ich błędne zastosowanie: art. 23a ust. 2 u.ś.r. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.
Stosownie do postanowień art. 1 ust. 2 u.ś.r. świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim oraz cudzoziemcom, chyba że przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Rozpoznając niniejszą sprawę organy przyjęły, że powołane zastrzeżenie należy uwzględnić. Poczynione w sprawie ustalenia pozwoliły organom zająć stanowisko, że zastosowanie znajdzie art. 23a ust. 2 i ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Wojewoda (ROPS), stosownie do postanowień art. 23a ust. 5 u.ś.r. ustalił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Podstawą faktyczną oceny organów było ustalenie, że w dniu 3 stycznia 2017 roku M. C. uznał ojcostwo dzieci skarżącej: K. i M. C. Przyjmując, że uznanie ojcostwa ma charakter wsteczny, od momentu urodzenia dzieci, oraz uwzględniając fakt, że M. C. od września 2006 roku prowadzi działalność gospodarczą na terenie Wielkiej Brytanii, organ wywiódł, że w dniu wydania decyzji oraz w okresie pobierania świadczenia przez skarżącą, członek jej rodziny przebywał w kraju, w którym znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji. Opierając się
o art. 11, art. 67, art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wskazano że w sprawie, na zasadzie pierwszeństwa, będą mieć zastosowanie przepisy Wielkiej Brytanii.
Stanowisko organów jest błędne, albowiem w sposób wadliwy określono skutki uznania przez M. C. ojcostwa dzieci skarżącej w dniu 3 stycznia 2017 roku.
Wychodząc od pryncypiów: zakres stosowania art. 23a ust. 2 u.ś.r. obejmuje takie układy faktyczne, w których członek rodziny osoby uprawnionej, w chwili wydania decyzji, bądź w okresie pobierania świadczenia, przebywa w kraju, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Poprzez rodzinę, adekwatnie do definicji legalnej z art. 3 pkt 16 u.ś.r. rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna (...); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. W konfiguracji niniejszej sprawy M. C. można kwalifikować, jako członka rodziny skarżącej zakładając, iż jest on "rodzicem dzieci skarżącej"; w sprawie nie ma sporu, że skarżąca i M. C. nie są małżeństwem. Do rozważenia pozostawała jedynie kwestia, z jakim momentem stał on się członkiem rodziny skarżącej: czy nastąpiło to z dniem uznania dzieci skarżącej, a więc z dniem 3 stycznia 2017 roku, czy też z mocą wsteczną, co z kolei pozwalałoby przyjąć, iż w dniu wydania decyzji
przyznającej skarżącej świadczenia – a więc w dniu [...] listopada 2014 r. – członek jej rodziny przebywał w kraju, w którym zastosowanie znajdują przepisy o koordynacji.
Sąd stoi na pierwszym z wymienionych stanowisk. Sąd podziela prezentowaną w orzecznictwie argumentację, że uznanie dziecka ma charakter deklaratoryjny i działa wstecz, co wynika z deklaratoryjnego charakteru uznania. Wsteczne skutki uznania (ex tunc) rozciągają się jednak jedynie na stosunki rodzinnoprawne między uznanym a uznającym, nie dotyczą natomiast stosunków prawnych innego rodzaju, w tym stosunków publicznoprawnych – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2005 r. sygn. OSK 1411/04, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2004 r., sygn. II SA/Wa 77/04 oraz z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. IV SA/Wa 2481/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. II SA/Kr 972/06. Oceniając zgodność kwestionowanej skargą decyzji
w kontekście tak zajętego stanowiska, Sąd wyraża pogląd, że ani w dniu wydania decyzji przyznającej skarżącej świadczenia, ani w okresie pobierania tego świadczenia, M. C. nie mógł być uważany za ojca jej dzieci i w konsekwencji za członka jej rodziny w rozumieniu art. 23a ust. 2 u.ś.r. Konkluzja organów o stosowaniu przepisów o koordynacji była więc wadliwa.
W uzupełnieniu trzeba dodać, że przyjęty sposób rozumienia "członka rodziny" nie koliduje z rozporządzeniem nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Stosownie do art. 1 ust. 1 lit i rozporządzenia określenie "członek rodziny" oznacza każdą osobę określoną lub uznaną za członka rodziny lub określoną jako członek gospodarstwa domowego przez ustawodawstwo, na mocy którego przyznawane są świadczenia. Tym samym prawodawca europejski, dla rozstrzygnięcia o zakresie znaczeniowym pojęcia "członek rodziny" odsyła do ustawodawstw wewnętrznych państw członkowskich, co w niniejszej sprawie przekłada się na obowiązek stosowania definicji z art. 3 pkt 16 u.ś.r.
Rozpoznając ponownie sprawę organy podejmą czynności procesowe
z uwzględnieniem zajętego przez Sąd stanowiska, że w sprawie nie zachodzą podstawy do stosowania przepisów koordynacyjnych.
W tym stanie rzeczy Sąd wyeliminował z obrotu prawnego decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło