VII SA/Wa 2291/18
WyrokWSA w Warszawie2019-04-02
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Mirosława Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu nadzoru budowlanego odmawiające stwierdzenia nieważności innego postanowienia, które utrzymywało w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie robót budowlanych przekraczających zakres zwykłego zarządu, jest zgodne z prawem, gdy skarżący podnosi zarzut, że organy administracji nie były właściwe do rozstrzygania kwestii spornych dotyczących prawa własności nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymujące w mocy postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności, jest zgodne z prawem. Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, iż roboty budowlane obejmowały części wspólne budynku i przekraczały zakres zwykłego zarządu, co wymagało zgody współwłaścicieli. W przypadku sporu o prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, organ administracji ma prawo zawiesić postępowanie i zobowiązać inwestorów do wystąpienia do sądu powszechnego w celu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), które utrzymało w mocy postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB). WINB odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia PINB, które zawieszało postępowanie w sprawie robót budowlanych przekraczających zakres zwykłego zarządu i zobowiązywało inwestorów do uzyskania zgody sądu. Skarżący zarzucili, że organy administracji nie były właściwe do rozstrzygania kwestii spornych dotyczących prawa własności nieruchomości, a postanowienie WINB było wadliwe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Mirosława Kowalska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J. Z. i P. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę
Sygnatura akt VIISA/Wa 2291/18
UZASADNIENIE
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2018r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2018 r. - utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2018 r.
W uzasadnieniu organ podał, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., po rozpatrzeniu wniosku [...], odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r., uchylającego postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r., (zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie robót budowlanych przeprowadzonych w lokalu nr [...] budynku przy ul. [...] w [...] i zobowiązujące inwestorów do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy do Sądu Rejonowego w [...] z wnioskiem o wyrażenie zgody na wykonanie robót przekraczających zakres zwykłego zarządu), w części dotyczącej terminu i wyznaczającego nowy termin do dnia 30 czerwca 2016 r., a w pozostałej części utrzymującego w mocy postanowienie organu powiatowego z dnia [...] lutego 2016 r.
[...] wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem GINB z dnia [...] kwietnia 2018 r.
Oceniając ponownie sprawę w trybie stwierdzenia nieważności, organ nadzorczy wskazał, że PINB w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 100 § 1 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych przeprowadzonych przez [...] w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], obejmujących swoim zakresem części wspólne budynku, polegających na:
- zamontowaniu w pomieszczeniu nr [...] (wg inwentaryzacji) kominka z zamkniętą komorą spalania o mocy 14 kW i podłączeniu go do wspólnego komina;
- ingerencji w ściany piwnicy poprzez ich docieplenie (od wnętrza budynku);
- ingerencji w ściany zewnętrzne budynku, poprzez zabudowanie istniejącego podcienia od wschodniej strony działki, w wyniku czego powstało pomieszczenie łazienki i wewnętrzna klatka schodowa do piwnicy;
- ingerencji w ściany zewnętrzne budynku, poprzez rozebranie w komunikacji łączącej pokój (nr [...]) z sypialnią (nr [...]) ściany zewnętrznej wraz z oknem (pod istniejącym podciągiem), a następnie wykonanie ścianki działowej oddzielającej obecną łazienkę od korytarza;
- ingerencji w ścianę zewnętrzną budynku w pomieszczeniu sypialni (nr [...]) poprzez wymianę istniejącego okna na drzwi balkonowe (wraz z poszerzeniem otworu);
- ingerencji w ściany zewnętrzne budynku, poprzez zamocowanie do nich zadaszenia o konstrukcji drewnianej, od wschodniej strony budynku;
- ingerencji we wspólną ścianę konstrukcyjną budynku w pomieszczeniu sypialni (nr [...]) poprzez wykonanie przy niej dodatkowej ścianki izolacyjnej (wygłuszeniowej);
- ingerencji w ścianę konstrukcyjną poprzez zamurowanie otworu drzwiowego pomiędzy pomieszczeniami [...] i [...];
- ingerencji w ścianę konstrukcyjną poprzez przywrócenie wcześniej zamurowanego otworu drzwiowego między pomieszczeniami [...] i [...];
- ingerencji w fundamenty budynku, poprzez ich odsłonięcie w wyniku wymiany warstw izolacyjnych podłogi i jej wykończenia w pomieszczeniu piwnicy;
- ingerencji we wspólną klatkę schodową poprzez wymianę drzwi wejściowych do lokalu nr [...] otwierających się na zewnątrz lokalu;
- wymianie drzwi zewnętrznych prowadzących do pomieszczenia kuchni, otwieranych na zewnątrz;
- wymianie drzwi zewnętrznych prowadzących do pomieszczenia kuchni, otwieranych na zewnątrz;
Roboty te wykonano bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz bez zgłoszenia, a także bez zgody pozostałych współwłaścicieli budynku.
Organ powiatowy zobowiązał inwestorów do wystąpienia do Sądu Rejonowego w [...] z wnioskiem o wyrażenie zgody na wykonanie ww. robót przekraczających zakres zwykłego zarządu, w celu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego.
[...] WINB postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., uchylił postanowienie PINB w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. jedynie w części dotyczącej terminu (wyznaczył nowy termin do dnia 30 czerwca 2016 r.), a w pozostałej części utrzymał w mocy postanowienie organu powiatowego.
Wcześniej w odniesieniu do tych robót, PINB w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją [...] WINB z dnia [...] grudnia 2011 r., orzekł o braku podstaw do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt: II SA/Gd 65/12, po rozpoznaniu skargi [...], uchylił decyzję [...] WINB z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w [...] z dnia [...] listopada 2011 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt: II OSK 1997/12, oddalił skargę kasacyjną [...] WINB od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 9 maja 2012 r.
WSA w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 maja 2012 r. wskazał, że obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było wyczerpujące ustalenie zakresu prac przeprowadzonych przez inwestorów, a następnie zakwalifikowanie ich do właściwej kategorii robót budowlanych z uwzględnieniem możliwości ich legalizacji w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego.
W przypadku ustalenia, że zrealizowane roboty budowlane dotyczą również części wspólnych budynku (np. wykonanie kominka podłączonego do przewodu kominowego) organ winien także zbadać prawo do dysponowania przez inwestorów tymi częściami wspólnymi nieruchomości na cele budowlane. Jeżeli udziałem w prawie własności przewodu kominowego oprócz inwestorów legitymują się również pozostali współwłaściciele budynku, to dla przeprowadzenia tego typu inwestycji niezbędne było uzyskanie ich zgody.
Sąd podkreślił, że brak takiej zgody uniemożliwia legalizację tych robót budowlanych, albowiem brak jest możliwości doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r. wskazał, że organ nadzoru budowlanego powinien zbadać prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jednocześnie zaznaczył, że w razie sporu co do tego prawa organ nadzoru budowlanego będzie uprawniony do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa i zobowiązania inwestorów na podstawie art. 100 § 1 Kpa do wystąpienia do sądu powszechnego ze stosownym powództwem.
W toku prowadzonego postępowania organy nadzoru budowlanego ustaliły, że w latach 2007-2010 inwestorzy małżonkowie [...] wykonali roboty budowlane obejmujące swoim zakresem części wspólne budynku, tj, komin, piwnice, fundamenty, ściany konstrukcyjne, ściany zewnętrzne, klatkę schodową. Roboty te jako przekraczające zakres zwykłego zarządu wymagały zgody pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, a takiej zgody inwestorzy nie uzyskali.
Organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do rozstrzygania sporów dotyczących tego, kto posiada tytuł prawny do określonej nieruchomości. Jeżeli taki spór powstanie, to rozstrzygnąć go może tylko sąd powszechny. Wówczas powstaje zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania prowadzonego przez organ administracji na podstawie art. 97 § 1 pkt4 k.p.a.
W świetle przedstawionego stanu faktycznego i prawnego, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że postanowienie [...] WINB z dnia [...] kwietnia 2016 r. nie jest obarczone żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., obligującą organ nadzorczy do stwierdzenia nieważności postanowienia.
[...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie GINB z dnia [...] kwietnia 2018 r. odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r.
Domagali się stwierdzenia nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r., z powodu rażącego naruszenia prawa oraz wydania go bez podstawy prawnej polegającej na dokonaniu kwalifikacji czynności wykonanych przez skarżących, jako przekraczające zarząd zwykły nieruchomością wspólną - t.j. naruszenia art. 83 Prawa budowlanego w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi wskazali, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny, z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. akt I Ns [...], zapadłym po rozpoznaniu wniosku [...] z udziałem [...] o rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu rzeczy wspólnej - Sąd oddalił wniosek stwierdzając w uzasadnieniu, że wymiana drzwi wejściowych do lokalu nr 1 wnioskodawców, nie stanowi czynności dotyczącej nieruchomości wspólnej. Wymiana tych drzwi leży wyłącznie w gestii właścicieli lokalu nr [...].
Postanowienie to w ocenie skarżących stanowi dowód, że jedynym organem upoważnionym do rozstrzygania kwestii spornych dotyczących prawa własności nieruchomości lokalowej, praw związanych z dysponowaniem nieruchomością na cele budowlane oraz kwalifikowania wykonywanych czynności na nieruchomości wspólnej, jest sąd cywilny.
Wadliwe postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2016r. spowodowało, że Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem, sygn. akt I Ns [...] jak i Sąd Okręgowy w [...] w postanowieniu, sygn. akt IV Ca [...] nie dokonały ustaleń, które czynności wskazane we wniosku należy uznać za przekraczające zwykły zarząd.
Całkowicie iluzoryczne jest stwierdzenie zawarte w wyroku NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1997/12, że możliwe jest dysponowanie nieruchomością na cele budowlane dla już wykonanych robót budowlanych, bowiem sądy cywilne wydają zgodę tylko dla robót zamierzonych i zgoda taka może mieć wyłącznie charakter uprzedni.
Wobec powyższego, zarówno WINB w [...] jak i PINB w [...] nie były organami właściwymi do wdania postanowień, w których padło stwierdzenie, że zakres czynności przeprowadzonych w mieszkaniu Nr [...] przekroczył zarząd zwykły nieruchomością wspólną.
Ponadto stwierdzenie, o rzekomym przekroczeniu zarządu zwykłego od kilku lat nie pozwala na zakończenie procesu naprawczego. PINB nie badał ksiąg wieczystych przedmiotowej nieruchomości, nie powołał biegłego, tylko przyjął brak zgody współwłaścicieli na polepszenie mieszkania sąsiadów. Tymczasem zgoda od nich nie była wymagana.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz.1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.").
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa.
Na wstępie przypomnieć należy, że jednym z wyjątków od zasady trwałości ostatecznych decyzji (postanowień) jest stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 156 k.p.a., z tym, że zamiast decyzji, o której mowa w art. 158 § 1 k.p.a, wydaje się postanowienie.
W sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, organ administracji posiada uprawnienia kasacyjne, co oznacza, że postępowanie administracyjne sprowadza się do ustalenia istnienia, bądź nieistnienia w dacie wydania decyzji przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności bada się, czy sporna decyzja była dotkniętą jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., w chwili jej wydawania.
Stwierdzenie nieważności postanowienia może mieć miejsce wówczas, gdy postanowienie dotknięte jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa.
Instytucja stwierdzenia nieważności postanowienia służy eliminacji z obrotu prawnego takich rozstrzygnięć wydawanych w toku postępowania administracyjnego, które ze względu na ich kwalifikowane wady pozostają w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami państwa prawnego i obowiązującego systemu prawnego. Możliwość eliminacji z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności także ostatecznych postanowień, skłoniła ustawodawcę do ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności jedynie do postanowień obarczonych najcięższymi wadami prawnymi, wyczerpująco wyliczonymi w art. 156 § 1 Kpa.
Właściwy organ orzeka więc o stwierdzeniu nieważności badanego postanowienia tylko wtedy, jeżeli równocześnie stwierdzi, że wystąpiła przynajmniej jedna z podstaw stwierdzenia nieważności, wyczerpująco wyliczonych w art. 156 § 1 Kpa oraz w przypadku, gdy nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności, a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanego postanowienia, ani też postanowienie nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności postanowienia uwzględnia się stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania postanowienia.
Analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że zasadnie odmówiono stwierdzenia nieważności postanowienia WINB z dnia [...] kwietnia 2016 r.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że postanowienie [...] WINB z dnia [...] kwietnia 2016 r. nie jest obarczone żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a., obligującą organ do stwierdzenia nieważności postanowienia.
Dla oceny prawidłowości kwestionowanego postanowienia, znaczenie ma cały tok postępowania prowadzonego w ramach nadzoru budowlanego. Początkowo PINB w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją [...] WINB z dnia [...] grudnia 2011 r., orzekł o braku podstaw do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623) w sprawie przedmiotowych robót budowlanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt: II SA/Gd 65/12, po rozpoznaniu skargi [...], uchylił decyzję [...] WINB z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w [...] z dnia [...] listopada 2011 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1997/12, oddalił skargę kasacyjną [...] WINB od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 9 maja 2012 r.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 9 maja 2012 r. WSA w Gdańsku wskazał, że obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było ustalenie zakresu prac przeprowadzonych przez inwestorów [...], a następnie zakwalifikowanie ich do właściwej kategorii robót budowlanych z uwzględnieniem możliwości ich legalizacji w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego.
Sąd stwierdził, że nie ustalono czy przewód kominowy, do którego podłączono kominek, stanowi własność inwestorów, czy też jest częścią wspólną przedmiotowego budynku.
Organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły czy inwestorzy posiadali prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wykonanie kominka podłączonego do przewodu kominowego, stanowiącego część wspólną budynku, wymaga badania kwestii prawa do dysponowania tą częścią nieruchomości na cele budowlane. Jeżeli udziałem w prawie własności przewodu kominowego oprócz inwestorów legitymują się również pozostali współwłaściciele budynku, to dla przeprowadzenia tego typu inwestycji niezbędne było uzyskanie ich zgody.
Sąd podkreślił, że brak takiej zgody uniemożliwia legalizację tych robót budowlanych, albowiem brak jest możliwości doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Zdaniem Sądu organy obu instancji nie dokonały ustaleń faktycznych dotyczących robót budowlanych wykonanych w pomieszczeniu piwnicy, opierając się w tym względzie wyłącznie na dokumentacji powykonawczej przedłożonej przez inwestorów.
W przypadku ustalenia, że wykonane roboty budowlane dotyczą również części wspólnych budynku, organ winien także zbadać prawo do dysponowania przez inwestorów tymi częściami wspólnymi nieruchomości na cele budowlane.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1997/12, wskazał, że organ nadzoru budowlanego powinien zbadać prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jednocześnie zaznaczył, że w razie sporu co do tego prawa organ nadzoru budowlanego będzie uprawniony do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa i zobowiązania inwestorów na podstawie art. 100 § 1 Kpa do wystąpienia do sądu powszechnego ze stosownym powództwem
Wykonując zalecenia wskazane w ww. wyrokach, w dalszym postępowaniu przedstawiciele organu powiatowego, przeprowadzili w dniu 20 maja 2015 r. oględziny lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr [...] przy ul. [...] w [...].
Ustalono, że w latach 2007-2010 inwestorzy [...] wykonali roboty budowlane obejmujące swoim zakresem części wspólne budynku, tj., komin, piwnice, fundamenty, ściany konstrukcyjne, ściany zewnętrzne, klatkę schodową.
Organ uznał, że roboty budowlane wykonane przez inwestorów obejmujące swoim zakresem części wspólne budynku jako przekraczające zakres zwykłego zarządu wymagały zgody pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, a takiej zgody inwestorzy nie uzyskali.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zbadanie czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest kwestią z zakresu prawa budowlanego i prawa administracyjnego, a nie tylko prawa cywilnego. Nie ma przy tym znaczenia, że tytuły prawne, z których prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynika, są z reguły tytułami cywilnoprawnymi. Nie oznacza to jednak, że organy nadzoru budowlanego są właściwe do rozstrzygania sporów dotyczących tego, kto posiada tytuł prawny do określonej nieruchomości. Jeżeli taki spór się pojawia, to rozstrzygnąć go może tylko sąd powszechny. Wówczas powstaje zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania prowadzonego przez organ administracji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa (wyrok NSA z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt: II OSK 2183/11).
Obowiązkiem organu było umożliwienie inwestorowi dokonania takich czynności, które pozwolą doprowadzić wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem (w sytuacji, gdy jest to możliwe z technicznego i prawnego punktu widzenia).
Jeżeli istnieje szansa na wydanie zgody zastępczej w celu legalizacji wykonanych robót budowlanych, to brak jest podstaw do uznania, że zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii przez sąd powszechny jest rażącym naruszeniem prawa (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt: IV SA/Po 513/17).
Ponadto, WSA w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 maja 2012 r. podkreślił, że przypadku ustalenia, że wykonane roboty budowlane dotyczą również części wspólnych budynku, organ winien także zbadać prawo do dysponowania przez inwestorów tymi częściami wspólnymi nieruchomości na cele budowlane.
NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r. wskazał, że w razie sporu co do prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, organ nadzoru budowlanego będzie uprawniony do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa i zobowiązania inwestorów na podstawie art. 100 § 1 Kpa do wystąpienia do sądu powszechnego ze stosownym powództwem.
W świetle takiego stanu faktycznego i prawnego, postanowienie [...] WINB z dnia [...] kwietnia 2016 r., nie jest obarczone żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa, obligującą organ nadzorczy do stwierdzenia nieważności.
Badane postanowienie zostało wydane przez właściwy organ, bez rażącego naruszenia prawa, nie zostało wydane bez podstawy prawnej, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym, zostało skierowane do właściwych stron postępowania, było wykonalne w dniu jego wydania, a jego wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jego nieważność z mocy prawa.
Rozstrzygnięcie tego czy inwestorzy są uprawnieni do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane, a następnie wydanie stosownej decyzji w postępowaniu naprawczym, zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, co oznacza, że została spełniona przesłanka określona w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, uzasadniająca zawieszenie przedmiotowego postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] był związany wyrokami Sądu, zasadnie wydał kwestionowane postanowienie o zawieszeniu postępowania, zobowiązując inwestorów do wystąpienia do Sądu Cywilnego o zastępcze wyrażenie zgody na wykonanie robót przekraczających zakres zwykłego zarządu.
Potem organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że uzyskanie zgody Sądu Cywilnego na wykonanie robót przekraczających zakres zwykłego zarządu, stanowi zagadnienie wstępne do zakończenia postępowania naprawczego prowadzonego w trybie przepisów art. 51 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 50 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.-Prawo budowlane
Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania, a zagadnieniem wstępnym musi istnieć związek przyczynowy, tj. sytuacja, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji byłoby niemożliwe.
W tej sprawie zagadnienie wstępne wystąpiło. Nie potwierdziły się zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz procesowego, które skarżący powoływali.
W tym stanie rzeczy, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło