IV SA/Wa 2241/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-27
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Wanda Zielińska – Baran, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki w postanowieniu uzgadniającym warunki środowiskowe, wydane na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., może być przedmiotem postępowania nadzorczego w przedmiocie stwierdzenia jego nieważności, mimo że samo postanowienie uzgadniające, wydane na podstawie art. 77 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki, wydane na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia (art. 113 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.), a w konsekwencji może być przedmiotem postępowania nadzorczego w przedmiocie stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 156 k.p.a. Sąd podzielił stanowisko Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska dopuścił się rażącego naruszenia art. 113 § 1 k.p.a., wprowadzając w trybie sprostowania zmiany o charakterze merytorycznym, które wykraczały poza dopuszczalne błędy pisarskie, rachunkowe lub inne oczywiste omyłki.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ), które utrzymało w mocy własne postanowienie stwierdzające nieważność części postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) prostującego oczywistą omyłkę. RDOŚ pierwotnie prostował postanowienie uzgadniające warunki środowiskowe, jednak GDOŚ uznał, że dokonane sprostowanie miało charakter merytoryczny i wykraczało poza ramy art. 113 k.p.a., co skutkowało stwierdzeniem nieważności postanowienia RDOŚ. Spółka kwestionowała dopuszczalność postępowania nadzorczego wobec postanowienia prostującego oraz merytoryczną ocenę GDOŚ.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 27 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2017 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. F. K. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] 2016 roku numer [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie sprostowania oczywistej omyłki oddala skargę
I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. znak [...] (dalej także "zaskarżonym postanowieniem") Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej także "GDOŚ"), po rozpatrzeniu wniosku spółki [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej "skarżącej/spółki") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem GDOŚ z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], stwierdzającym nieważność pkt 1 i 3 postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej "RDOŚ") z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...], orzekającego o sprostowaniu oczywistej omyłki, utrzymał własne postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r. w mocy.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez GDOŚ zaskarżonego obecnie postanowienia [...] czerwca 2016 r., przedstawia się następująco:
1. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] stwierdził nieważność w części (tj. w zakresie punktów 1 i 3) postanowienia RDOŚ z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...], orzekającego o sprostowaniu oczywistej omyłki w postanowieniu RDOŚ z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla "[...]".
2. Skarżąca spółka wniosła do GDOŚ o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej postanowieniem tego organu z dnia [...] kwietnia 2013 r., podnosząc co następuje:
1) nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia prostującego oczywiste omyłki w uzgodnieniu wydanym na podstawie art. 77 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r., poz. 1227 ze zm.), dalej także "ustawy ocenowej";
2) w postanowieniu z dnia [...] listopada 2015 r. GDOŚ niesłusznie stwierdził, że uzasadnione jest stwierdzenie nieważności postanowienia RDOŚ w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., w części dotyczącej pkt. 1 i 3, z uwagi na merytoryczny charakter zmiany warunku określonego w postanowieniu uzgadniającym z dnia [...] marca 2013 r.;
3) w uzasadnieniu postanowienia GDOŚ z dnia [...] listopada 2015 r. brakuje odniesienia się do łącznej analizy trzech przesłanek (wymaganej, zgodnie z przywołanym we wniosku orzecznictwem, w przypadku stwierdzenia nieważności), to jest: oczywistości naruszenia prawa, charakteru naruszonego przepisu oraz racji ekonomicznych lub gospodarczych, których wywołane daną decyzją skutki sprawiają, że nie jest możliwe zaakceptowanie takiego aktu, jako wydanego przez organy praworządnego państwa.
III. Zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. GDOŚ rozpatrzył ponownie sprawę zakończoną własnym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., utrzymując tę decyzję w mocy.
Uzasadniając orzeczenie, GDOŚ wskazał w szczególności, co następuje:
1. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a.: "organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach". Na podstawie art.126 k.p.a. przepisy art.113 tej ustawy stosuje się odpowiednio także do postanowień - w tym przepis art.113 § 3 k.p.a., w którym ustawodawca jednoznacznie stwierdza, że "na postanowienie w sprawie sprostowania i wyjaśnienia służy zażalenie". Z treści art.113 k.p.a., a także z komentarzy prawniczych (m. in. z Komentarz aktualizowany Andrzeja Wróbla, wyd. LEX/el., 2016) wynika, że wady prostowanego orzeczenia charakteryzuje cecha oczywistości, która nie może budzić wątpliwości. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynika z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Sprostowanie rozstrzygnięcia administracyjnego w trybie art.113 k.p.a. nie może wykraczać poza granice określone tym przepisem, w związku z czym nie mogą mu podlegać błędy i omyłki istotne, mające znaczenie dla merytorycznej treści prostowanego rozstrzygnięcia. W drodze sprostowania "oczywistej pomyłki", w rozumieniu art. 113 k.p.a., nie można zmieniać lub uzupełniać rozstrzygnięcia, które to działania wymagają zastosowania innego trybu i podstawy prawnej. Nie stanowi sprostowania oczywistej omyłki zmiana, która w istocie prowadzi do ponownego, odmiennego od pierwotnego, rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o badany wcześniej materiał dowodowy, zatem przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu, poczynione przed wydaniem prostowanego rozstrzygnięcia. Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany danej decyzji, czy postanowienia, co jest równoznaczne z wystąpieniem kwalifikowanej wady sprostowania, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
2. Opisane wyżej uwarunkowania zostały prawidłowo uwzględnione w postanowieniu z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...]. W opinii GDOŚ, w wymienionym wyżej, zaskarżonym orzeczeniu słusznie stwierdzono, że przesłanki wystąpienia oczywistej omyłki spełnia jedynie punkt 2 postanowienia RDOŚ w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., który dotyczy wady nieistotnej i koryguje treść uzasadnienia decyzji w sposób zgodny z aktami sprawy (w tym z wnioskiem inwestora o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach), a także informacjami o łącznej mocy elektrowni, podawanymi konsekwentnie w sentencji oraz w uzasadnieniu postanowienia uzgadniającego z dnia [...] marca 2013 r. Z analiz przeprowadzonych przez GDOS w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy wynika, że w postanowieniu z dnia [...] listopada 2015 r. słusznie orzeczono o stwierdzeniu nieważności postanowienia z dnia [...] kwietnia 2013 roku, znak: [...], w pozostałej części (punkty 1 i 3).
3. W punktach 1 i 3 ww. postanowienia RDOŚ w [...] zmienił zapisy dotyczące zakresu prac, których nie należy wykonywać w ustalonym okresie, w taki sposób, że warunek o treści:
• "prace budowlane polegające na zdjęciu i spryzmowaniu darni i gleby, budowie fundamentów pod maszty elektrowni oraz wykopy pod kable energetyczne, prowadzić w okresie poza lęgowym ptaków, tj. od 1 września do 28 lutego, inne prace budowlane mogą być prowadzone w ciągu całego roku"
zastąpił zapis:
• "prace budowlane polegające na zdjęciu i spryzmowaniu darni i gleby, prowadzić w okresie pozalęgowym ptaków, tj. od 1 września do 28 lutego, inne prace budowlane mogą być prowadzone w ciągu całego roku.
Tym samym warunek określony w punkcie 1.8 sentencji oraz przywołany w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] marca 2013 r. został zmieniony co do zakresu robót podlegających czasowemu ograniczeniu, co wyraźnie dotyka przedmiotu zmienianego orzeczenia, którego celem jest uzgodnienie środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia.
4. Odnosząc się do zastosowanego trybu stwierdzenia oczywistej omyłki, uregulowanego w art. 113 k.p.a., RDOŚ w [...] w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] kwietnia 2013 r. (str. 3) wyjaśnia, że: "Według obowiązującej wykładni tego przepisu sprostowanie takie jest możliwe m.in. wtedy, gdy w treści postanowienia pojawiły się błędy spowodowane wadliwą obsługą edytora tekstu komputera i w związku z tym sporządzono wydruk dokumentu z elementami obcymi w rozpatrywanej sprawie, bo mechanicznie włączonymi do któregoś z elementów postanowienia, W przedmiotowym przypadku sytuacja taka miała miejsce. Przy sporządzaniu projektu dokumentu w edytorze tekstu, z powodu dużej ilości rozpatrywanych w tutejszym urzędzie spraw o podobnym charakterze, nastąpiło omyłkowe wykorzystanie zapisów z innego dokumentu, poprzez skopiowanie niewłaściwych fragmentów i wklejenie ich do treści postanowienia.".
Oceniając tego rodzaju zmianę, wprowadzoną w trybie sprostowania oczywistej omyłki, należy bezsprzecznie stwierdzić, co następuje:
(-) Nie dotyczy ona wady nieistotnej, o której można byłoby powiedzieć, że nie ma ona wpływu na istotę prostowanego rozstrzygnięcia. Widoczne jest natomiast, że wprowadzona modyfikacja stanowi merytoryczną zmianę pierwotnie określonego warunku. Tym samym nie mieści się w trybie umożliwiającym korektę wad nieistotnych zgodnie z art. 113 k.p.a.,
(-) Ani akta sprawy, ani uzasadnienie postanowienia RDOŚ z dnia [...] kwietnia 2013 r. nie wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że w sprawie miała miejsce oczywista omyłka. Uzasadnienie postanowienia o sprostowaniu omyłki nie zawiera żadnych informacji uwiarygodniających, że miało miejsce przeklejenie niewłaściwej treści z innego postanowienia, w tym nie precyzuje danych sprawy, z której miałoby nastąpić przekopiowanie niewłaściwej treści, ani nie wskazuje szczegółowo, w jaki sposób prostowany zapis stanowi element obcy rozpatrywanej sprawie. Na obcość zapisu nie wskazuje tymczasem ani jego brzmienie, w którym brak elementów w oczywisty sposób niewłaściwych przedmiotowej sprawie, ani fakt, że zachowana została pełna spójność pomiędzy określonym w sentencji uzgodnienia z dnia [...] marca 2013 r. warunkiem (pkt. 1.8), a jego uzasadnieniem (str. 5). Zalecenia sformułowane w raporcie o oddziaływaniu na środowisko (str. 107), które wzięto pod uwagę rozstrzygając sprawę zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., nie stanowią przy tym wystarczającej podstawy, aby w sposób niebudzący wątpliwości można było stwierdzić, że ukształtowana przez organ ochrony środowiska treść warunku była wynikiem oczywistej omyłki polegającej na niedokładności redakcyjnej. Wyjaśnić bowiem należy, że rolą organu ochrony środowiska (tu: RDOS w [...]) nie jest bierne przekopiowanie zapisów dostarczonego przez inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko do rozstrzygnięcia lecz sformułowanie w uzgodnieniu takich warunków, które odpowiadają przeprowadzonej przez ten organ własnej analizie materiału dowodowego (w tym raportu).
Podkreślić przy tym należy, że ocena zasadności ustaleń podjętych pierwotnie przez organ ochrony środowiska w ramach wydawanego uzgodnienia nie wchodzi w zakres niniejszej sprawy, polegającej na badaniu przez GDOŚ pozamerytorycznych kwestii dotyczących prawidłowości zastosowanego przez RDOŚ w [...] trybu stwierdzenia oczywistej omyłki. Pozostając w zakresie analiz prowadzonych w niniejszej sprawie, nie ma podstaw, aby można było jednoznacznie i bez wątpliwości stwierdzić, że ustalony pierwotnie warunek (pkt. 1.8) był w oczywisty sposób błędny i zawierał element widocznie obcy i oderwany od rozstrzyganej przez RDOS w [...] sprawy, taki który mógł się w niej znaleźć jedynie w wyniku oczywistej omyłki.
5. Wprowadzenie przez organ ochrony środowiska zmian o charakterze znaczącym dla sensu wydanego uzgodnienia środowiskowych warunków w trybie sprostowania oczywistej omyłki (stosowanym zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. do usuwania wad nieistotnych: błędów pisarskich i rachunkowych oraz oczywistych omyłek) stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jest to wyraźne naruszenie art. 113 § 1 k.p.a., którego stosowanie nie budzi wątpliwości i nie wymaga dokonywania wykładni prawa, a skutki wadliwego orzeczenia są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności. Wadliwe działanie organu administracji publicznej w tym zakresie jest niezgodne z zasadami postępowania administracyjnego, w tym z zasadą praworządności oraz zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Wprowadzanie istotnych dla sprawy, merytorycznych zmian wymaga bowiem odpowiedniej, wyczerpującej analizy merytorycznej, zapewnionej we właściwym trybie procesowym. Analizy takiej brak w procedurze prostowania oczywistych omyłek rozstrzygnięcia (w trybie art.113 k.p.a.), a jej wadliwe zastosowanie przez organ ochrony środowiska, prowadzące do modyfikacji uzgodnienia środowiskowych warunków dla przedsięwzięcia, może naruszać interes społeczny polegający na zapewnieniu wymaganego poziomu ochrony środowiska, jako dobra objętego ochroną konstytucyjną. Tym samym podzielić należy ocenę zawartą w postanowieniu z dnia [...] listopada 2015 r.
6. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, należy wyjaśnić co następuje:
Kwestia dopuszczalności prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu oczywistych omyłek w uzgodnieniu wydanym na podstawie art. 77 ustawy ocenowej była poruszana (pismo pełnomocnika spółki [...] Sp. z o. o. z dnia 11 sierpnia 2015 r.) i rozpatrywana w postanowieniu z dnia [...] listopada 2015 r. Organ odniósł się wówczas do zgłoszonych wątpliwości (str. 2) wskazując, że: "(...) na postanowienie w sprawie sprostowania, zgodnie z treścią art. 113 § 3 kpa, służy stronie zażalenie, nienależnie od zaskarżalności rozstrzygnięcia obarczonego oczywista omyłką, Z samej istoty oczywistej omyłki wynika bowiem, że tryb rektyfikacji ograniczony jest wyłącznie do prostowania wad nieistotnych, nie mających wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie. Skoro postanowienia w sprawie sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. są zaskarżalne w administracyjnym toku instancji, to znajdują względem nich zastosowanie przepisy zawarte w art.156 - 159 k.p.a. GDOŚ podtrzymuje wyrażone w ww. postanowieniu stanowisko. Odnosząc się do cytowanego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt: IV SA/Wa 1852/13 wyjaśnić należy, że dokonana w nim ocena nie stanowi utrwalonej linii w orzecznictwie sądowym, na potwierdzenie czego przywołać można wydany w analogicznej sprawie, prawomocny wyrok: WSA w Warszawie z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt: IV SA/Wa 584/12, w którym sąd oddalił skargę na postanowienie GDOS utrzymujące w mocy postanowienie regionalnego dyrektora ochrony środowiska wydane w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w uzgodnieniu środowiskowych warunków dla przedsięwzięcia przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Orzekając w przedmiotowej sprawie GDOS nie był związany przywołanym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyrokiem o sygn. akt: IV SA/Wa 1852/13, bowiem dokonana w nim ocena prawna dotyczy innej sprawy indywidualnej. Podkreślić należy, że postępowania w sprawie sprostowania oczywistej omyłki wymagają indywidualnego podejścia, co potwierdza m. in. pogląd wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt: IV SA/Po 1125/12, w którym sąd podkreślił, że: "charakter stwierdzonej w decyzji omyłki łub błędu musi być przeanalizowany w odniesieniu do każdej indywidualnej sprawy administracyjnej. Analizy nie może zastąpić wyłączne oparcie się na stanowisku orzecznictwa wypracowanym w odmiennych stanach faktycznych.Co więcej, wnioski wywiedzione w sprawie o sygnaturze IV SA/Wa 1852/13 nie mają pełnego zastosowania w przedmiotowej sprawie. Podkreślić należy, że w ramach postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie, ani w I instancji, ani w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, nie miała miejsca merytoryczna ocena zasadności zapisów czy to uzgodnienia wydanego na podstawie art. 77 ustawy ooś, czy też zapisów postanowienia z dnia [...] kwietnia 2013 r. o sprostowaniu oczywistych omyłek. W obu postępowaniach działania organu mieszczą się w granicach przesłanek dotyczących art. 113 kpa i odnoszą się jedynie do pozamerytorycznej oceny poprawności zastosowania trybu sprostowania oczywistej omyłki przez RDOS [...]. Tym samym nie zachodzi sytuacja, w której mogłoby mieć miejsce naruszenie ograniczenia określonego w art. 77 ust. 7 ustawy ooś poprzez prowadzenie choćby pośredniej merytorycznej oceny uzgodnienia lub modyfikacji jego zapisów w związku z prostowaniem oczywistej omyłki, co wskazano w uzasadnieniu przywołanego wyroku (sygn. akt: IV SA/Wa 1852/13), jako sprzeczne z wolą ustawodawcy.
Przywołać należy również, słuszne w opinii GDOŚ, spostrzeżenia pełnomocnika stron postępowania, który w piśmie z dnia 31 marca 2016 r. zauważył, że możliwość złożenia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki wprost określa art. 113 § 3 k.p.a., a w myśl art.126 k.p.a., do takiego postanowienia, od którego przysługuje zażalenie, znajdują zastosowanie regulacje dotyczące stwierdzenia nieważności. W ww. piśmie zauważono również, że żadne przepisy szczególne nie wyłączają stosowania art. 113 § 3 k.p.a. w postępowaniu uzgodnieniowym, a wyłączenia określone w art. 77 ust. 7 ustawy ooś zostały wyliczone w sposób enumeratywny i dotyczą jedynie braku stosowania art. 106 § 3, 5 i 6 kpa w odniesieniu do uzgodnienia. W opinii GDOS, działający w niniejszej sprawie organ nie narusza ustaleń art. 77 ust. 7 ustawy oośj a wyłączenie stosowania art. 113 § 3 kpa i możliwości zażalenia na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki w uzgodnieniu wydawanym przed decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, wymagałoby wyrażenia woli ustawodawcy w tym przedmiocie w przepisie prawa rangi ustawowej. Nie jest zasadne pozostawienie w obiegu prawnym postanowienia obciążonego wadą kwalifikowaną, przy braku podstawy prawnej wskazującej na brak środka zaskarżenia od postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki w uzgodnieniu wydawanym na podstawie art. 77 ustawy ocenowej.
IV. Pismem z dnia 26 lipca 2016 r. skarżąca spółka wniosła do tut. Sądu skargę na postanowienie GDOŚ z dnia [...] czerwca 2016 r., zarzucając temu orzeczeniu naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.158 § 1 i art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art.126 k.p.a. w związku z art.113 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art.77 ust.1 pkt 1 i ust.7 ustawy ocenowej poprzez błędne przyjęcie, że postanowienie w sprawie sprostowania postanowienia uzgodnieniowego, wydanego w trybie art.77 ust.1 pkt 1 ustawy ocenowej podlega zaskarżeniu w trybie art.113 § 3 k.p.a., a zatem poprzez art.126 k.p.a. może zostać stwierdzona jego nieważność w sytuacji, gdy postanowienie uzgodnieniowe nie jest zaskarżalne zażaleniem i powyższą zasadę należy rozciągnąć na postanowienie prostujące, co w konsekwencji spowodowało, iż GDOŚ nie miał podstaw prawnych do orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia prostującego;
2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji w sytuacji, gdy obowiązkiem organu było, stosownie do art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylenie postanowienia I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odmowę wszczęcia tego postępowania;
a na wypadek niepodzielenia przez Sąd poglądu, że GDOŚ nie miał podstaw prawnych do orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia prostującego skarga zarzuca naruszenie:
3. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.7, 77 § 1 i art.107 § 3 k.p.a. w związku z art.156 § 1 pkt 2 w związku z art.113 § 1 k.p.a. w związku z art.50 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez GDOŚ jako organ odwoławczy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy, wyrażające się w przyjęciu, iż nie doszło do omyłkowego wykorzystania przez RDOŚ zapisów z innego dokumentu w sentencji, jak i w uzasadnieniu postanowienia prostującego w oparciu jedynie o uzasadnienie tego postanowienia, a w szczególności niewezwanie pracownika RDOŚ do złożenia wyjaśnień w tym przedmiocie;
4. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.7, 77 § 1, art.80 oraz art.107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego, wyrażający błędnym przejęciem, iż w niniejszej sprawie nie miała miejsca oczywista omyłka, uzasadniająca wydanie postanowienia prostującego w sytuacji, w której oczywistość tego błędu wynikała z okoliczności sprawy, tj.: (i) organ wydał postanowienie prostujące z urzędu, (ii) zalecenia sformułowane w Raporcie o oddziaływaniu na środowisko nie nakładają obowiązku prowadzenia prac budowlanych, polegających na budowie fundamentów i wykopów poza okresem lęgowym ptaków oraz (iii) do przygotowawczych prac budowlanych nie zalicza się budowy fundamentów i prowadzenia wykopów zgodnie z ogólną definicją z art.41 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a zatem brak ich wymienienia w raporcie wskazuje, iż takiego rodzaju prace nie są objęte wyłączeniem z okresu lęgowego ptaków.
V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 30 sierpnia 2016 r., organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI. Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2016 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej "p.p.s.a.").
Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie do art.119 pkt 1 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.
W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.
VII. Kontrola legalności zaskarżonego do Sądu postanowienia GDOŚ z dnia [...] czerwca 2016 r. prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym dwukrotnie orzekł GDOŚ, było rozstrzygnięcie, czy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., orzekające o sprostowaniu oczywistej omyłki w postanowieniu tego organu z dnia [...] marca 2013 r., wydanym na podstawie art.77 ust.1 pkt 1, ust.3 i 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, uzgadniającym realizację przedsięwzięcia pod nazwą "[...]" na potrzeby postępowania o ustalenie dla tego przedsięwzięcia środowiskowych uwarunkowań jest obarczone kwalifikowanymi wadami prawnymi w rozumieniu art.156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. Orzekając w sprawie dwukrotnie, GDOŚ zasadnie uznał, że postanowienie prostujące RDOŚ z dnia [...] kwietnia 2013 r. narusza w sposób rażący art.113 § 1 k.p.a., co przy braku przeszkód, o których mowa w art.156 § 2 k.p.a., musiało prowadzić do stwierdzenia nieważności orzeczenia. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
2. W pierwszej kolejności Sąd nie podziela stanowiska skargi co do generalnej, prawnej niedopuszczalności prowadzenia postępowania nadzorczego w stosunku do postanowienia, którym na podstawie art.113 § 1 k.p.a. sprostowano postanowienie wydane na podstawie art.77 ust.1 i 3 ustawy ocenowej. Skarga wywodzi tę niedopuszczalność jako konsekwencję bezspornej niedopuszczalności prowadzenia postępowania nadzorczego bezpośrednio w stosunku do (niepodlegającego zaskarżeniu zażaleniem) postanowienia wydawanego na podstawie art.77 ust.3 ustawy ocenowej (co wynika z zestawienia art.77 ust.7 tej ustawy w związku z art.126 i 156 k.p.a.). Skarga buduje zatem tezę, że w sytuacji, w której co do zasady postanowienie, będące przedmiotem sprostowania w trybie uregulowanym w art.113 § 1 k.p.a., wyłączone jest z procedury nadzorczej, dopuszczenie stosowania takiej procedury w stosunku do pochodnego wobec orzeczenia sprostowywanego – orzeczenia sprostowującego, jest w oczywisty sposób nielogiczne. Skarga powołuje w tym kontekście współbrzmiący z jej tezami wyrok tut. Sądu z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt: IV SA/Wa 1852/13.
Sąd w pełni podziela stanowisko GDOŚ, że: (-) zaproponowana w skardze wykładnia przepisów k.p.a. pozostaje w oczywistej sprzeczności z literalnym brzmieniem art.113 § 3 w związku z art.126 k.p.a., w świetle którego postanowienie o sprostowaniu orzeczenia administracyjnego jest postanowieniem, na które przysługuje zażalenie, a w związku z tym znajdują do niego zastosowanie przepisy art.156 – 159 k.p.a., regulujące postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, (-) odmienny status prawny postanowienia w przedmiocie uzgodnienia decyzji środowiskowej, wydawanego na podstawie art.77 ust.1 i 3 ustawy ocenowej oraz postanowienia sprostowującego to postanowienie w trybie uregulowanym w art.113 k.p.a. – w kontekście dopuszczalności prowadzenia w odniesieniu do tych orzeczeń postępowania nadzorczego – jest zatem konsekwencją zasadniczych różnic, jakie zachodzą pomiędzy tymi orzeczeniami w kwestii ich zaskarżalności (jednoinstancyjność postępowania w przedmiocie uzgodnień, dwuinstancyjność postępowania w przedmiocie sprostowania), (-) bezsporny związek, jaki pomiędzy tymi orzeczeniami zachodzi nie stanowi dostatecznej przesłanki do odstępowania od literalnej wykładni przepisów w celu zawężenia prawnych możliwości kwestionowania orzeczenia wydanego na podstawie art.113 k.p.a., (-) w/w dualizm, wynikający wprost z przepisów prawa w żadnym wypadku nie niesie za sobą ryzyka poddania niedopuszczalnej kontroli nadzorczej, przy okazji prowadzenia postępowania nadzorczego przeciwko postanowieniu prostującemu postanowienie uzgadniające, także samego postanowienia uzgadniającego, albowiem postępowanie nadzorcze nie może wykraczać poza samą materię sprostowania, (-) z racji tego, że analizowane zagadnienie nie było przedmiotem szerokiego orzecznictwa sądowego, orzeczenie przywołane przez skarżącą (tj. wyrok tut. Sądu z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt: IV SA/Wa 1852/13) aczkolwiek współbrzmiące ze stanowiskiem skarżącej spółki, nie może być postrzegane jako element utrwalonej już linii orzeczniczej.
3. Stwierdzenie dopuszczalności kontroli legalności postanowienia prostującego postanowienie w przedmiocie uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań, wydanego na podstawie art.77 ust.1 i 3 ustawy ocenowej, otwiera na gruncie niniejszej sprawy drogę do skontrolowania przez Sąd prawidłowości uznania przez GDOŚ, że postanowienie RDOŚ z dnia [...] kwietnia 2013 r. wydano z rażącym naruszeniem art.113 k.p.a., polegającym na wprowadzeniu w tym trybie do treści w/w postanowienia zmian merytorycznych, wykraczających swoim charakterem poza wymienione w art.113 k.p.a. błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. Sąd w pełni podziela stanowisko organu nadzorczego, iż w zakresie objętym pkt 1 i 3 sentencji postanowienia RDOŚ orzekający organ dopuścił się rażącego naruszenia granic upoważnienia przewidzianego w art.113 k.p.a.
W pkt 1 postanowienia z dnia [...] kwietnia 2013 r. RDOŚ dokonał sprostowania brzmienia pkt 1.8 sentencji własnego postanowienia z dnia [...] marca 2013 r. w następujący sposób:
- zapis:
"8) prace budowlane polegające na zdjęciu i spryzmowaniu darni i gleby, budowie fundamentów pod maszty elektrowni oraz wykopy pod kable energetyczne, prowadzić w okresie poza lęgowym ptaków, tj. od 1 września do 28 lutego, inne prace budowlane mogą być prowadzone w ciągu całego roku"
- zastąpił zapisem:
"8) prace budowlane polegające na zdjęciu i spryzmowaniu darni i gleby, prowadzić w okresie pozalęgowym ptaków, tj. od 1 września do 28 lutego, inne prace budowlane mogą być prowadzone w ciągu całego roku.
W analogiczny sposób w pkt 3 sentencji postanowienia dokonano sprostowania odpowiedniego fragmentu uzasadnienia postanowienia uzgadniającego.
Podzielić należy stanowisko GDOŚ, iż w sposób opisany powyżej z zakresu prac podlegających obostrzeniom czasowym, tj. takim, które można prowadzić tylko w okresie od 1 września do 28 lutego, wyłączono prace budowlane polegające na budowie fundamentów pod maszty elektrowni oraz wykopy pod kable energetyczne. Materiał dowodowy sprawy nie daje podstaw do przyjęcia, że pierwotne brzmienie wskazanych wyżej zapisów miało charakter wyłącznie błędu pisarskiej, czy też innej oczywistej omyłki, o których mowa w art.113 § 1 k.p.a. Okoliczności sprawy wskazują na to, że sporny zapis ma w istocie charakter błędu merytorycznego, tj. takiego, którego wadliwość nie ma cechy oczywistości, o której mowa w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., albowiem wyniknęła ona nie z całkowicie nieintencjonalnego zawarcia w tekście orzeczenia elementu oczywiście nie pozostającego z nim w logicznym związku (w szczególności na skutek omyłkowego zamieszczenia tam fragmentu innego pliku komputerowego), a z powodu wadliwej subsumcji stanu prawnego do stanu faktycznego sprawy.
W tym kontekście w pełni podzielić należy następujące szczegółowe wnioski organu:
(-) Sprostowanie nie dotyczy wady nieistotnej, o której można byłoby powiedzieć, że nie ma ona wpływu na istotę prostowanego rozstrzygnięcia. Widoczne jest natomiast, że wprowadzona modyfikacja stanowi merytoryczną zmianę pierwotnie określonego warunku. Tym samym nie mieści się w trybie umożliwiającym korektę wad nieistotnych zgodnie z art. 113 k.p.a.,
(-) Ani akta sprawy, ani uzasadnienie postanowienia RDOŚ z dnia [...] kwietnia 2013 r. nie wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że w sprawie miała miejsce oczywista omyłka. Uzasadnienie postanowienia o sprostowaniu omyłki nie zawiera żadnych informacji uwiarygodniających, że miało miejsce przeklejenie niewłaściwej treści z innego postanowienia, w tym nie precyzuje danych sprawy, z której miałoby nastąpić przekopiowanie niewłaściwej treści, ani nie wskazuje szczegółowo, w jaki sposób prostowany zapis stanowi element obcy rozpatrywanej sprawie. Na obcość zapisu nie wskazuje tymczasem ani jego brzmienie, w którym brak elementów w oczywisty sposób niewłaściwych przedmiotowej sprawie, ani fakt, że zachowana została pełna spójność pomiędzy określonym w sentencji uzgodnienia z dnia [...] marca 2013 r. warunkiem (pkt. 1.8), a jego uzasadnieniem (str. 5). Zalecenia sformułowane w raporcie o oddziaływaniu na środowisko (str. 107), które wzięto pod uwagę rozstrzygając sprawę zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., nie stanowią przy tym wystarczającej podstawy, aby w sposób niebudzący wątpliwości można było stwierdzić, że ukształtowana przez organ ochrony środowiska treść warunku była wynikiem oczywistej omyłki polegającej na niedokładności redakcyjnej. Wyjaśnić bowiem należy, że rolą organu ochrony środowiska (tu: RDOŚ w [...]) nie jest bierne przekopiowanie zapisów dostarczonego przez inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko do rozstrzygnięcia lecz sformułowanie w uzgodnieniu takich warunków, które odpowiadają przeprowadzonej przez ten organ własnej analizie materiału dowodowego (w tym raportu).
W świetle powyższych okoliczności skarga, jako nie mająca usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art.151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło