II SA/Rz 916/17

WyrokWSA w Rzeszowie2017-10-11

Skład orzekający: Joanna Zdrzałka, Paweł Zaborniak, Piotr Godlewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie drzew jest uzasadnione w sytuacji, gdy uszkodzenie nastąpiło w stanie wyższej konieczności, spowodowanym zagrożeniem pożarowym i bezpieczeństwem ludzi?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie drzew było uzasadnione, ponieważ działania te zostały podjęte w stanie wyższej konieczności. Bezpośrednie zagrożenie pożarowe, wynikające z dymu w koronach drzew rosnących pod linią energetyczną oraz składowania materiałów łatwopalnych w pobliżu, uzasadniało interwencyjne przycięcie drzew w celu ochrony życia, zdrowia i mienia. W takich okolicznościach przepis art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody zezwala na odstąpienie od wymierzenia kary.
Stan faktyczny
Skarżący S. N. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta o odstąpieniu od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej A S.A. za przycięcie trzech świerków na działce skarżącego. Przycięcie miało miejsce po tym, jak zauważono dym w koronach drzew rosnących pod linią energetyczną i stwierdzono zagrożenie pożarowe oraz bezpieczeństwa. Skarżący zarzucił organom błędne zastosowanie prawa, brak wyczerpującego materiału dowodowego i niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2017 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej -skargę oddala- II SA/Rz 916/17 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi S. N. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] dotycząca odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie drzew. Z jej uzasadnienia oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że po uzyskaniu [...] października 2015 r. informacji od S. N. o utracie żywotności drzew spowodowanej ich przycięciem, Wójt Gminy [...] [...] grudnia 2015 r. wszczął postępowanie a następnie decyzją z [...] kwietnia 2016 r. (znak: [...]) odstąpił od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej A S.A. za spowodowane [...] czerwca 2015 r. przycięciem koron uszkodzenie trzech sztuk świerków pospolitych rosnących na terenie położonej w O. działki nr 1155, stanowiącej własność S. N. Na skutek złożonego przez niego odwołania, decyzja ta została uchylona mocą decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2016 r. ([...]), a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] – podjętą na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: K.p.a.) oraz art. 89 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm., dalej: u.o.p.) - odstąpił od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej A S.A. (dalej: Spółka) za uszkodzenie w dniu [...] czerwca 2015 r. trzech sztuk drzew spowodowane przycięciem koron, to jest trzech świerków pospolitych o obwodach 140 cm, 75 cm i 86 cm mierzonych na wysokości 130 cm, rosnących na terenie nieruchomości nr 1155 położonej w miejscowości O., stanowiącej własność S. N. Organ ustalił, że [...] czerwca 2015 r. C. K. zauważył dym w koronach drzew znajdujących się na działce nr 1155, o czym zawiadomił Zakład Energetyczny wskazując na zagrożenie zdrowia i życia ludzkiego oraz zagrożenie pożarowe spowodowane wrośnięciem gałęzi drzew w linię elektroenergetyczną. W dniu następnym Spółka dokonała przycięcia drzew. Ustalono również, iż obok drzew rosnących pod linią elektroenergetyczną usytuowany jest budynek gospodarczy, a na sąsiednich działkach nr 1159 i 1160, przy granicy z działką nr 1155, składowane jest drewno użytkowe i opałowe. Przycięte drzewa to 18 sztuk świerków pospolitych i 2 sztuki jodły pospolitej, usytuowane na działce nr 1155 bezpośrednio pod linią elektroenergetyczną. Na większości drzew widać ślady cięć wykonanych w latach ubiegłych. Przycięcie drzew nie było niewłaściwym zabiegiem pielęgnacyjnym, lecz cięciem interwencyjnym, wykonanym w celu usunięcia zagrożenia zdrowia i życia oraz zagrożenia pożarowego. Powyższe stanowi działanie w stanie wyższej konieczności i uzasadnia odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej. Odwołanie od decyzji Wójta z dnia [...] września 2016 r. złożył S. N. wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy lub uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jego zdaniem organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy, błędnie zinterpretował podstawę prawa materialnego na której oparł orzeczenie, pominął istotne dla sprawy przepisy prawa oraz doszedł do sprzecznych i wykluczających się ustaleń, a także naruszył w toku postępowania przepisy proceduralne. Podniósł, że przedmiotem prowadzonego postępowania jest nałożenie kary pieniężnej na A tytułem dokonania niszczycielskiej przycinki 3 świerków, nie zaś zniszczenie drzewa lub krzewu. Zarzucił wydanie decyzji na podstawie błędnie zastosowanego przepisu prawa materialnego tj. art. 89 ust. 7 u.o.p., a także z pominięciem art. 87a ust. 2 w zw. z ust. 4 i 5 tej ustawy oraz art. 77 K.p.a.; brak wyjaśnienia sposobu reprezentacji A oraz brak wykazania, by w zaistniałym stanie faktycznym miał miejsce stan wyższej konieczności dla zniszczenia drzewostanu. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Kolegium – powołując w podstawie prawnej art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 89 ust. 7 u.o.p. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniło, że zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p., kara nakładana jest na posiadacza nieruchomości, właściciela urządzeń o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. W myśl natomiast art. 89 ust. 7 tej ustawy, w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej. Oznacza to, że jeżeli po wszczęciu postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej okaże się, że do usunięcia albo zniszczenia lub uszkodzenia drzewa lub krzewu doszło na skutek wystąpienia stanu wyższej konieczności, organ prowadzący postępowanie będzie mógł odstąpić od wymierzenia kary. Z uwagi na brak w u.o.p. definicji pojęcia "stan wyższej konieczności", SKO przywołało jego rozumienie na gruncie innych gałęzi prawa oraz w ujęciu potocznym (wg słownika języka polskiego). Zauważyło, że wystąpienie takiego stanu będzie zachodziło wówczas, gdy będzie on spowodowany działaniem czynników obiektywnych, których w normalnym stanie nie da się przewidzieć, a wartość chronionego dobra jest wyższa od tego, które ma ulec zniszczeniu. W ocenie Kolegium zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie dowodzi wystąpienia stanu wyższej konieczności. Potwierdza to protokół przeprowadzonej [...] lutego 2016 r. rozprawy oraz protokół przesłuchania świadka C. K. z [...] sierpnia 2016 r., który oświadczył, że w dniu [...] czerwca 2015 r. około godziny 10 zauważył dym w koronach drzew rosnących pod linią średniego napięcia. Wyjaśnił również, iż gałęzie drzew sięgały ponad przewody elektryczne oraz wskazał, że od kilku dni padał deszcz. O zauważeniu dymu powiadomił zakład energetyczny. Z kolei przycięcie drzew miało miejsce prawdopodobnie [...] czerwca 2015 r. C. K. poinformował również, iż przycięcie drzew nastąpiło z jego działki nr 1160 oraz wskazał, że prosił J. S. - właścicielkę sąsiedniej działki nr 1159 - o wpuszczenie rejonu energetycznego w celu wykonania przycinki drzew. Z protokołu rozprawy wynika ponadto, że obok rosnących pod linią energetyczną drzew, również częściowo pod linią, znajduje się budynek gospodarczy (szopa drewutnia), a wzdłuż ogrodzenia, pomiędzy budynkami mieszkalnymi a ogrodzeniem działki S. N. znajdują się stosy drewna tartacznego i opałowego. Zdaniem Kolegium ustalenia te świadczą o wystąpieniu stanu wyższej konieczności. Dokonane przez Spółkę przycięcie gałęzi drzew rosnących pod linią energetyczną miało na celu usunięcie zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi przebywających na działce nr 1155 i działkach sąsiednich oraz zagrożenia pożarowego, które było realne i bezpośrednie, a spowodowane pojawieniem się dymu w koronach drzew. Niezamierzonym rezultatem działań podjętych w stanie wyższej konieczności i polegających na przycięciu koron drzew rosnących pod ww. linią było uszkodzenie trzech świerków. Uzasadniało to odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Odnosząc się do argumentów odwołania SKO uznało je za niezasadne. Działania A S.A. miały na celu usunięcie realnego zagrożenia i bez znaczenia pozostaje, że dokonano ich w okresie wegetacji drzew. Drzewa zostały przycięte na wysokości 5m, a zgodnie z informacją Spółki, wymagana przepisami minimalna odległość gałęzi drzew od przewodów czynnej linii napowietrznej 15 kV powinna wynosić 2,6 m + pięcioletni przyrost dla danego gatunku drzewa (w przypadku świerka pospolitego wynosi on 2,96 m). Końcowo zwrócono uwagę na dokonane w toku postępowania ustalenia, że drzewa były już przycinane w latach poprzednich. W związku z zarzutami odwołania podkreślono także, że pełnomocnik A S.A. był prawidłowo umocowany. Skargę na decyzję SKO z dnia [...] stycznia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył S. N., wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie, że Wójt Gminy [...] zobowiązany jest na podstawie art. 88 ust. 1 u.o.p. do nałożenia na A S.A. Oddział [...] Rejon [...] kary pieniężnej za zniszczenie 3 świerków położonych na jego nieruchomości. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 89 ust. 7 u.o.p. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że przycięcie drzew miało miejsce w stanie wyższej konieczności i pominięcie dyspozycji art. 87a ust. 2 w zw. z ust. 4 i 5, który to przepis zakazuje cięcia konarów drzew o obwodzie przekraczającym 35-40 cm; - brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, w szczególności brak ustosunkowania się do dowodów zgłoszonych przez stronę w toku postępowania, czym naruszono art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a., a także brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych związanych z terminowym przycięciem drzew wraz z naruszeniem wyrażonego w art. 9 K.p.a. wymogu informowania strony o okolicznościach leżących u podstaw zawiadomienia z dnia [...] grudnia 2016 r. o niezałatwieniu sprawy w terminie. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem skargi jest decyzja SKO, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] o odstąpieniu od wymierzenia A S.A. administracyjnej kary pieniężnej za przycięcie [...] czerwca 2015 r. na należącej do S. N. działce nr 1155 w O. koron 3 świerków, co skutkowało utratą ich żywotności. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wskazane wyżej kryteria Sąd stwierdził, że skarga jako niezasadna nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie budzi zastrzeżeń i może stanowić podstawę wyrokowania. U jego podstaw znalazło się dokonane [...] czerwca 2015 r. przez C. K. (właściciela sąsiedniej działki nr 1160) zawiadomienie A S.A. o dymie wydobywającym się z koron drzew rosnących pod przebiegającą na działce nr 1155 linią energetyczną. Jak wynikało ze złożonych przez niego w toku postępowania wyjaśnień (protokoły przesłuchania świadka z dnia [...] marca i [...] sierpnia 2016 r.), gałęzie tych drzew sięgały ponad przewody elektryczne, którą to okoliczność potwierdził także sam skarżący, wskazując (protokół rozprawy z dnia [...] lutego 2016 r.), że wskutek wegetacji gałęzie drzew zaczęły wrastać w linię energetyczną. W tej sytuacji zaistniały spór sprowadza się w istocie do konieczności ustalenia, czy zachodzą przesłanki do wymierzenia A S.A. jako podmiotowi który dokonał przycinki kary za spowodowane nią uszkodzenie drzew (jak wnosi skarżący), czy też jak stwierdziły to organy administracji, przycinkę uzasadniał stan wyższej konieczności, przemawiający za odstąpieniem od wymierzenia kary. Zdaniem Sądu, w sprawie za trafny należy uznać drugi ze wskazanych poglądów, przemawiający tym samym za prawidłowością stanowiska organów administracji. Podstawę materialno – prawną rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy u.o.p. Zgodnie z jej art. 2 ust. 1, ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, obejmujących m.in. zadrzewienia (pkt 9) i mających ma celu ich ochronę (ust. 2 pkt 5), czemu odpowiada nałożony w art. 4 ust. 1 na organy administracji publicznej, osoby prawne i inne jednostki organizacyjne oraz osoby fizyczne obowiązek dbałości o przyrodę. Podstawową zasadną odnoszącą się do ochrony terenów zieleni i zadrzewień jest – stosownie do art. 83 ust. 1 - obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu wydawanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą jej właściciela (pkt 1) lub właściciela urządzeń o których mowa w ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.) jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń (dot. to m.in. urządzeń służących do doprowadzania energii elektrycznej). Wyklucza to poza enumeratywnie wymienionymi w ustawie wyjątkami od obowiązku uzyskania zezwolenia (art. 83f ust. 1) samowolne działanie w tym zakresie, które zagrożone jest administracyjną karą pieniężną. Zgodnie z art. 88 ust. 1 i 2, nakłada ją wójt, burmistrz albo prezydent miasta na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń o których mowa w K.c., albo na inny podmiot jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości m.in. za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia lub bez zgody posiadacza nieruchomości, za zniszczenie drzewa lub krzewu i za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie jego korony. Regulacja ta koresponduje z treścią art. 87a ust. 2, zgodnie z którym prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa lub wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. Stosownie zaś do ust. 4 i 5 tego artykułu, usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% lub 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi odpowiednio uszkodzenie lub zniszczenie drzewa. W kontekście powyższego oraz okoliczności sprawy nie można jednak pominąć uregulowania zawartego w art. 89 ust. 7 u.o.p., zgodnie z którym w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej. Jak wskazało już Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na gruncie u.o.p. pojęcie to nie jest w żaden sposób definiowane. W związku z tym, ustalając jego zakres znaczeniowy, trzeba się posłużyć wykładnią międzysystemową pozwalającą na wykorzystanie znaczenia tego pojęcia wypracowanego w innych dziedzinach prawa. Z wystąpieniem stanu wyższej konieczności będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy będzie ona spowodowana działaniem czynników obiektywnych, których w normalnym stanie nie da się przewidzieć, a wartość chronionego dobra musi być wyższa od tego, które ma ulec zniszczeniu (Gruszecki K., Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. IV, WK 2017). W regulacji art. 89 ust. 7 u.o.p. można dostrzec analogię do rozwiązania przewidzianego w art. 126 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.). W przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta udziela w drodze decyzji zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku (ust. 1). Stosownie jednak do ust. 5 tego artykułu, w przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2016 r. I OSK 1274/14 (LEX nr 2035951), istotą przesłanki nagłej potrzeby jest taka nieprzewidywalna sytuacja lub stan, które nakazują szybkie, natychmiastowe działanie w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, przy czym podstawą wydania decyzji powinny być także wiarygodne informacje, z których wynika potrzeba niezwłocznego działania. Norma prawna zawarta w art. 126 ust. 1 u.g.n. ma służyć minimalizowaniu powstania znacznej szkody, a więc określonego zagrożenia, które może np. wynikać z możliwości wystąpienia np. awarii, pożaru lub porażenia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 maja 2016 r. II SA/Go 276/16, LEX nr 2050128). Jak ustaliły organy administracji w wyniku przeprowadzonych w toku postępowania oględzin, na działce nr 1155 obok rosnących pod linią energetyczną drzew usytuowany był budynek gospodarczy skarżącego (pełniący funkcję szopy, drewutni), zaś na działkach sąsiednich nr 1159 i 1160 – przy granicy z działką nr 1155 – składowane było drewno użytkowe i opałowe. Wobec stwierdzonego i niekwestionowanego wrośnięcia gałęzi drzew w linię energetyczną, przy uchodzącym z koron drzew dymie zauważonym przez właściciela działki nr 1160, trudno o bardziej adekwatny przykład uzasadniający przyjęcie stanu wyższej konieczności i dokonanie zbieżnej z nim czasowo przycinki drzew. Nie można bowiem wykluczyć, że dalsze ich pozostawienie z uwagi na nagromadzenie i składowanie w bezpośrednim sąsiedztwie znacznej ilości materiałów łatwopalnych mogło spowodować rzeczywiste zagrożenie pożarowe, a tym samym bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia i mienia ludzi zamieszkujących na terenie tych nieruchomości. Takie zagrożenie zresztą pośrednio wywodził sam skarżący, wyjaśniając, że "sam widział jak czubki gałęzi się paliły" (protokół rozprawy z dnia [...] lutego 2016 r.). oraz wskazując na "bezpieczeństwo wnuków i sąsiadów" jako mające uzasadniać konieczność dokonania przycinki wskutek podejmowanych przez niego w A już w 2013 i 2014 r. interwencji. Z art. 89 ust. 7 u.o.p. wynika dopuszczalność niezagrożonego wymierzeniem kary pieniężnej uszkodzenia drzewa, a nawet jego usunięcia lub zniszczenia w przypadku wystąpienia stanu wyższej konieczności. Przepis ten stanowi regulację szczególną, której zastosowanie musi być uzasadnione wyjątkowymi okolicznościami. W ocenie Sądu, za takie organy administracji zasadnie zakwalifikowały dokonaną przez Spółkę przycinkę spowodowaną wysokim ryzykiem powstania pożaru. W opisanej sytuacji – wbrew twierdzeniom skarżącego - trudno zarzucić, że była ona nadmierna, skoro odpowiadała wartościom wynikającym z Polskiej Normy (jako takie nie były one przez skarżącego w toku postępowania kwestionowane) oraz że w kontekście planowanego zastąpienia linii napowietrznej linią kablową można było dokonać cięcia w minimalnej wielkości (z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by w dacie przycinki rozpoczęto związane z tym prace). Przycinka była przy tym porównywalna z wielkością przycinek poprzednich, co ustalono na podstawie widocznych na drzewach śladów cięć dokonanych w latach wcześniejszych. Brak jest również uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, że została wykonana w sposób niewłaściwy lub celowo stwarzający wysokie prawdopodobieństwo utraty żywotności drzew, skoro skutek taki nastąpił odnośnie 3 ze wszystkich 20 przyciętych. Zdaniem Sądu, specyficzna lokalizacja drzew na działce nr 1155 (bezpośrednio pod linią energetyczną) powodowała – mimo odmiennego stanowiska skarżącego - brak możliwości zastosowania do ich przycinki regulacji art. 87a ust. 2 u.o.p., wykluczającego z wyjątkiem przypadków w nim przewidzianych usuwanie gałęzi w obrębie korony drzewa w wymiarze przekraczającym 30%. W przypadku takiego usytuowania drzew pierwszeństwo należy przyznać nie przepisom tej ustawy, ale regulacjom odnoszącym się do zachowania wymaganych odległości od linii energetycznych, dla których priorytet stanowi bezpieczeństwo ich użytkowania. Odmienne uznanie mogłoby bowiem prowadzić do sytuacji, w której ograniczenie w usuwaniu gałęzi korony drzewa wynikające z art. 87a ust. 2 skutkowałoby brakiem możliwości zachowania wymaganych odległości od przewodów linii elektroenergetycznej. Bez względu zatem, czy dokonana przycinka miała charakter interwencyjny związany z zaistnieniem stanu wyższej konieczności, czy też nastąpiłaby w trybie "zwykłym" mającym charakter okresowej pielęgnacji, i tak determinujące jej wielkość znaczenie należy wiązać z lokalizacją drzew pod linią energetyczną. Niezależnie od tego należy zauważyć, że wbrew twierdzeniom skarżącego, z żadnego przepisu art. 87a u.o.p. nie wynika także zakaz cięcia konarów drzew o obwodzie przekraczającym 35 - 40 cm, a jedyne wskazane w tym artykule liczbowo parametry odnoszą się w ujęciu procentowym (odpowiednio 30 i 50) do granicznych wartości, których przekroczenie przy usuwaniu gałęzi w obrębie korony drzewa kwalifikowane jest jako jego uszkodzenie bądź zniszczenie. Skoro zatem do niezamierzonego uszkodzenia drzew doszło na skutek uzasadnionych okolicznościami działań powodowanych bezpośrednim zagrożeniem pożarowym, zasadne było odstąpienie przez orzekające w sprawie organy administracji od wymierza sprawcy tego uszkodzenia kary pieniężnej. W ocenie Sądu, nie znajdują również potwierdzenia zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. poprzez brak zebrania dostatecznego materiału dowodowego uzasadniającego wydane rozstrzygnięcie, w tym przede wszystkim brak dokonania szczegółowych ustaleń mających na celu wyjaśnienie okoliczności faktycznych związanych z brakiem terminowego przycięcia drzew. Jak wykazano bowiem, stan wyższej konieczności związany jest ze zdarzeniem nagłym, nie mającym charakteru ciągłego i związane z nim skutki muszą być rozpatrywane na chwilę jego zaistnienia, co w okolicznościach sprawy związane było ze stwierdzonym zagrożeniem pożarowym. Wbrew wyrażonemu w skardze stanowisku, ze stanem wyższej konieczności nie może być utożsamiany sam przerost drzewostanu przez przewody linii energetycznej, jeżeli nie spowodowało to wystąpienia zdarzenia nagłego i związanego z tym bezpośredniego zagrożenia dla otoczenia oraz nie uniemożliwiało wystąpienia z wnioskiem o uzyskanie zezwolenia. Tym samym, mimo ciążącego na Spółce jako właścicielu sieci przesyłowej obowiązku jej utrzymania i zapewnienia właściwego funkcjonowania, bez znaczenia dla uznania zaistnienia stanu wyższej konieczności pozostaje, że do przerostu drzew przez linię energetyczną doszło w efekcie jej zaniedbań. Nie oznacza to oczywiście akceptacji dla tego typu działań, zwłaszcza wobec podejmowanych przez skarżącego już w 2013 i 2014 r. interwencji mających na celu dokonanie przycinki przerastających drzew. Jedyną jednak drogą dla możliwości przypisania Spółce odpowiedzialności za wyrządzoną mu utratą żywotności drzew szkodę jest droga postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Sąd nie podziela także zarzutu naruszenia art. 9 K.p.a. Za naruszenie wynikającego z niego obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron przez organy administracji publicznej o okolicznościach faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego nie można uznać niewystarczająco dokładnego zdaniem skarżącego wyjaśnienia przez SKO przyczyn stojących u podstaw dokonanego zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. przedłużenia terminu rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, a wskazujących na konieczność uzyskania dodatkowych informacji w sprawie. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dotyczyło to kwestii formalnych i było związane z wątpliwościami dotyczącymi prawidłowości umocowania D. P. do występowania w postępowaniu w charakterze pełnomocnika Spółki, a więc nie miało wpływu na związane ze sprawą prawa i obowiązki skarżącego. Zgodnie zaś z art. 36 § 1 K.p.a. (w brzmieniu obowiązującym 15 grudnia 2016 r.), o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej był obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podsumowując, w kontekście przedstawionych wyżej rozważań podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego należało uznać za nieuzasadnione, a orzekające organy administracji trafnie uznały, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary za uszkodzenie stanowiących własność skarżącego drzew. Mając na uwadze powołane okoliczności, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło