II SA/Kr 63/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie : WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2018 r. znak: [...] w przedmiocie zmiany stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. B. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 23 października 2018 r., znak [...], działając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia 31 lipca 2018 r., znak: [...], w sprawie dotyczącej zmiany stosunków wodnych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w miejscowości [...], związanej z realizacją nasypu na działce nr [...] – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. A. B. wystąpił do Wójta Gminy K. o zbadanie sprawy zmiany konfiguracji działki należącej do J. N. poprzez wykonanie na niej nasypu. Organ wszczął postępowanie administracyjne, w pierwszej kolejności informując właściciela działki – J. N. o jego obowiązkach i obostrzeniach wynikających z przepisów ustawy Prawo wodne. W trakcie przeprowadzonej w dniu [...] maja 2012 r. wizji lokalnej stwierdzono zgromadzenie na działce nr [...] ok. 7 wywrotek ziemi, która nie była jeszcze rozgarnięta; teren był podniesiony o ok. 70 cm, ale nasyp nie dochodził do ogrodzenia nieruchomości A. B.. Organ ponowił wizję lokalną na gruncie w dniach [...] czerwca 2012 r., [...] czerwca 2012 r. (nie stwierdzono wówczas zastoisk wodnych mimo wcześniejszych intensywnych opadów), [...] lipca 2012 r. Biegły z zakresu gospodarki wodnej w opinii stwierdził, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych, bowiem właściciel działki nr [...] wykonując nasyp, uformował go tak, aby nie zmieniać kierunku spływu wód. Decyzją z dnia 12 listopada 2012 r. Wójt Gminy K. stwierdził, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych poprzez wykonanie nasypu na działce nr [...] w [...], gm. K.. W pkt 4 sentencji decyzji nakazano właścicielowi działki nr [...] odtworzenie i utrzymywanie rowu na swoim gruncie do granicy z działką nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. B., uchyliło decyzję z dnia 12 listopada 2012 r. Wójt Gminy K., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 28 lutego 2014 r. orzekł, że w sprawie nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] w miejscowości [...] poprzez wykonanie nasypu. W uzasadnieniu podał, że przeprowadził w dniu [...] lipca 2013 r. kolejną wizję lokalną na gruncie, w trakcie której A. B. i J. N. złożyli sprzeczne oświadczenia co do kierunku spływu wód opadowych. Ponadto biegły J. M. podtrzymała swoją opinię o tym, że nie istnieje zjawisko fizyczne, które zmieniałoby stan wód na działkach nr [...] i [...]. Decyzją z dnia 20 sierpnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że właściciel działki nr [...] nadsypał warstwę ziemi o wysokości około 70 cm na części swojej działki. Pozostawił jednak pas około 1,5 metra szerokości, w pierwotnym ukształtowaniu od strony ogrodzenia działki nr [...]. W poprzek działki nr [...] jest poprowadzony rów i w jego kierunku występuje nachylenie nasypu ziemi. Zgodnie z opiniami biegłego z zakresu postępowania wodnoprawnego inż. J. M. z dnia [...] sierpnia 2012 r. i z dnia [...] października 2013 r. nie nastąpiło naruszenie stosunków wodnych przez J. N. poprzez wykonanie nasypu ziemi na działce nr [...]. Przedłożona przez A. B. opinia techniczno-budowlana wykonana przez inż. S. M. rzeczoznawcę budowlanego, o specjalności konstrukcyjno-budowlanej, nie spełnia wymagań stawianych opiniom z zakresu prawa wodnego. Opinia dotyczy opisu stanu technicznego budynku mieszkalnego A. B. bez odniesienia się i porównania do stanu sprzed wykonania nasypu. Autor opinii stwierdza, iż występuje niekorzystna zmiana poziomu zwierciadła wody gruntowej w sąsiedztwie, jednocześnie nie wskazuje żadnego dowodu rzeczowego w przedmiotowej sprawie. Natomiast zmiana poziomu zwierciadła wody może mieć różne przyczyny. Sugerowanie przez rzeczoznawcę o specjalności konstrukcyjno-budowlanej, iż nastąpiła zmiana stosunków wodnych na działce sąsiedniej jest nieprzekonujące, gdyż osoba ta nie posiada odpowiednich uprawnień z zakresu oceny gospodarki wodnej. SKO wskazało, że zaskarżona decyzja organu I instancji z dnia 28 lutego 2014 r. uwzględnia w całości wnioski przedstawione przez biegłą mgr inż. J. M. orzekając o braku naruszenia stosunków wodnych na gruncie J. N.. Sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie (np. wykonanie nasypu) nie jest wystarczający do zastosowania sankcji z art. 29 Prawa wodnego. Konieczne jest jeszcze ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie. A ta okoliczność została wykluczona w opinii biegłej i potwierdzona w postępowaniu administracyjnym połączonym z rozprawą wodnoprawną, wizjami w terenie, wykonaniem dokumentacji fotograficznej, która przedstawia stan na gruncie przedmiotowych działek o numerach: [...] i [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2014 r., II SA/Kr 1532/14, oddalił skargę A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2014 r., w przedmiocie odmowy uznania naruszenia stosunków wodnych. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, mając na uwadze m.in. opinie biegłych, a także zawartą w aktach sprawy w formie płyty CD wszechstronną dokumentacją fotograficzną, że działania właściciela działki nr [...], polegające na nadsypaniu warstwy ziemi o wysokości około 70 cm na części swojej działki, przy pozostawieniu jednak pasa około 1,5 metra szerokości, w pierwotnym ukształtowaniu od strony ogrodzenia działki nr [...] oraz przy uwzględnieniu okoliczności, że zarazem w poprzek działki nr [...] jest poprowadzony rów i w jego kierunku występuje nachylenie nasypu ziemi – nie noszą znamion spowodowania zmiany stanu wody na przedmiotowej działce nr [...]. Sąd podzielił stanowisko organów administracji publicznej, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie (np. wykonanie nasypu) nie jest wystarczający do zastosowania sankcji wynikających z treści art. 29 Prawa wodnego. Niezbędne jest jeszcze ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości nr [...] zmiana w postaci nadsypania warstwy ziemi o wysokości około 70 cm na części działki nr [...] – spowodowała zmianę stanu wody na gruncie. Okoliczność ta została wykluczona w opinii biegłej z zakresu postępowania wodnoprawnego inż. J. M. i zweryfikowana w postępowaniu administracyjnym połączonym z rozprawą wodnoprawną, wizjami w terenie, wykonaniem dokumentacji fotograficznej, która przedstawia stan na gruncie przedmiotowych działek o numerach: [...] i [...]. Z wniosków opinii biegłego z zakresu postępowania wodnoprawnego inż. J. M. z dnia [...] sierpnia 2012 r. i potwierdzonych w opinii z dnia [...] października 2013 r. – jednoznacznie i bezsprzecznie wynika, że nie nastąpiło naruszenie stosunków wodnych przez J. N. przez wykonanie nasypu ziemi na działce nr [...]. Właściciel działki nr [...], zdaniem biegłej, wykonując przedmiotowy nasyp, uformował go tak, aby nie zmieniać kierunku spływu wód. Sąd ocenił tezę biegłej inż. J. M. jako spójną z dokumentacją fotograficzną znajdującą się w aktach sprawy oraz zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Sąd uznał też, że opinia techniczno-budowlana wykonana przez inż. S. M. rzeczoznawcę budowlanego, o specjalności konstrukcyjno-budowlanej, nie spełnia wymagań stawianych opiniom z zakresu prawa wodnego. Na skutek skargi kasacyjnej A. B. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 835/15, uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia 28 lutego 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w niniejszej sprawie zagadnieniem spornym było to, czy działania właściciela nieruchomości (działki nr [...]) polegające na nadsypaniu warstwy ziemi w części swojej działki doprowadziły do zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a w szczególności działki numer [...], stanowiącej własność skarżącego. Dokonanie ustaleń w tym zakresie było niezbędne do podjęcia przez organ administracji rozstrzygnięcia na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że właściciel działki nr [...] dokonał zmiany na swoim gruncie przez wykonanie nasypu, przy czym w ocenie organów obu instancji w konsekwencji tych działań nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie, co wykluczało zastosowanie środków przewidzianych w art. 29 Prawa wodnego. Sąd Wojewódzki odnosząc się do wyników postępowania wyjaśniającego stwierdził, że przeprowadzone w sprawie dowody wykazały, iż działania właściciela działki nr [...], polegające na nadsypaniu warstwy ziemi o wysokości około 70 cm, przy pozostawieniu jednak pasa około 1,5 m szerokości, w pierwotnym ukształtowaniu od strony ogrodzenia działki nr [...] oraz przy uwzględnieniu okoliczności, że zarazem w poprzek działki nr [...] jest przeprowadzony rów i w jego kierunku występuje nachylenie nasypu ziemi – nie noszą znamion spowodowania zmiany stanu wody na przedmiotowej działce nr [...]. NSA zgodził się z autorem skargi kasacyjnej, że powyższa konstatacja Sądu nie została poprzedzona prawidłową oceną materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Mianowicie Sąd Wojewódzki przyjął, że wykonana na zlecenie organu pierwszej instancji opinia biegłej inż. J. M. dawała podstawę do jednoznacznego ustalenia, że w analizowanym przypadku nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na przedmiotowym gruncie. Jednocześnie Sąd Wojewódzki, tak jak wcześniej organy obu instancji, odmówił mocy dowodowej ekspertyzie prywatnej złożonej w toku postępowania przez skarżącego. W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji idąc za wywodami zawartymi w zaskarżonej decyzji – pominął istotny fakt, że opinia złożona przez skarżącego została sporządzona dwukierunkowo, a to przez rzeczoznawcę budowlanego o specjalności konstrukcyjno-budowlanej na okoliczność stanu technicznego budynku, ale również przez biegłego o uprawnieniach geologicznych w zakresie badania zmian poziomu zwierciadła wody gruntowej na działce nr [...]. NSA zaznaczył, że wbrew powtarzanym przez organy obu instancji i Sąd Wojewódzki ustaleniom, autorami opinii z listopada 2012 r. p.n. Ocena techniczno-budowlana w przedmiocie oceny niekorzystnego wpływu zmienionych lokalnie warunków geotechnicznych gruntu na konstrukcję budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] w [...] – są inż. S. M. – rzeczoznawca budowlany oraz mgr S. K. posiadający uprawnienia do wykonywania prac geologicznych, w tym sporządzania dokumentacji geologicznej w zakresie ustalania przydatności gruntów dla budownictwa. Wymienieni autorzy opracowania przedstawili w opinii charakterystykę konstrukcji budynku i uwarunkowania geologiczne, a w jej wnioskach stwierdzili, że przyczyną zmiany geotechnicznych warunków posadowienia budynku na działce nr do [...] jest sztuczne podniesienie poziomu gruntu na działce nr [...]. Zalecano wykonanie robót skutkujących obniżeniem zwierciadła wód powierzchniowych (gruntowych) przez obniżenie poziomu gruntu na sąsiedniej działce nr [...] na szerokości około 3,5 - 4 m i na całej długości wzdłuż granicy działek. Ponadto zwrócono uwagę, że należy wzdłuż granicy przejmować wody powierzchniowe z opadów w rowek betonowy otwarty z odprowadzeniem ich do istniejącego rowu usytuowanego wzdłuż granicy. Z treści ekspertyzy wynika, że oparta ona została m. in. na wizji lokalnej, oględzinach budynku i terenu, w tym badaniach "odkrywkowych". W ocenie NSA w takim stanie sprawy nieuprawnione było wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego, że w sprawie nie zachodziła konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego. Ekspertyza prywatna z listopada 2012 r. wskazała na potrzebę dodatkowego wyjaśnienia kwestii związanych z następstwami wykonanych robót ziemnych w postaci nasypu na działce nr [...] dla stosunków wodnych na gruncie oraz kierunku spływu wód opadowych odbieranych przez rów biegnący na wymienionej działce. Niewątpliwie wobec przedstawionych w opinii prywatnej uwag dotyczących uwarunkowań geotechnicznych gruntu objętego analizą – organ administracji miał obowiązek przeprowadzić czynności wyjaśniające w tym zakresie. Niewystarczającą bowiem do rzetelnego wyjaśnienia sprawy była opinia sporządzona przez mgr inż. J. M.. Przedstawiona przez nią analiza jest zbyt ogólnikowa, w szczególności mało wnikliwe są jej ustalenia co do tego, czy pozostawiony przy ogrodzeniu wzdłuż granicy działek pas wolny zabezpiecza prawidłowy spływ wód opadowych do rowu. Pożądane było więc bardziej wnikliwe zbadanie wpływu urządzonego nasypu na stosunki wodne działek numer [...] i [...], w szczególności znaczenia nasypu dla kierunku spływu wód deszczowych, przy uwzględnieniu warunków hydrogeologicznych terenu. Nieprzeprowadzenie przez organ administracji dowodu z dodatkowej opinii właściwego biegłego, który przeprowadziłby kompleksową analizę spornego zagadnienia skutkowało tym, że stan faktyczny w sprawie ustalony został z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. NSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu pierwszej instancji będzie uzupełnienie materiału dowodowego w kierunku wyżej wskazanym, przy uwzględnieniu również kolejnej ekspertyzy złożonej przez skarżącego w toku postępowania kasacyjnego. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wójt Gminy K., decyzją z dnia 31 lipca 2018 r., działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r. poz.1229 ze zm.) w związku z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz.1566 ze zm.) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. 2017 r. poz. 1257 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z wniosku A. B. w sprawie dotyczącej zmiany stosunków wodnych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w miejscowości [...], związanej z realizacją nasypu na działce nr [...] w miejscowości [...] orzekł co następuje: "1. Na podstawie oceny zebranych materiałów dowodowych oraz opinii wykonanych przez biegłych oraz osób posiadających uprawnienia w wyniku wykonania nasypu na działce numer ewidencyjny [...] w miejscowości [...] nie nastąpiło zakłócenie stosunków wodnych na działce nr ewidencyjny [...] w miejscowości [...]. 2. Właściciel działki nr [...] wykonując nasyp uformował go w sposób zabezpieczający odpływ wód z działki [...] jak również zabezpieczył oddziaływanie wód podziemnych na działkę nr [...] poprzez zastosowanie systemu drenażu, który umożliwia właściwe utrzymanie poziomu wód podziemnych". W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że z uwagi na znaczny okres czasu od dnia wydania poprzedniej decyzji w celu ponownego rozeznania w sytuacji w dniu [...] października 2017 r. przeprowadzono wizję – rozprawę wodnoprawną w terenie dla ustalenia, czy na działce nr [...] i [...] zaszły zmiany. Organ zaznaczył, że w toku prowadzonego postępowania została przez skarżącego przedłożona ocena techniczno-budowlana w przedmiocie oceny niekorzystnego wpływu zmienionych lokalnie warunków geotechnicznych gruntu na konstrukcję budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] w [...]. Autorami tego dowodu są inż. S. M. – rzeczoznawca budowlany oraz mgr S. K. posiadający uprawnienia do wykonywania prac geologicznych, w tym sporządzania dokumentacji geologicznej w zakresie ustalania przydatności gruntów dla budownictwa. Wymienieni autorzy opracowania przedstawili w opinii charakterystykę konstrukcji budynku i uwarunkowania geologiczne, a w jej wnioskach stwierdzili, że przyczyną zmiany geotechnicznych warunków posadowienia budynku na działce nr [...] jest sztuczne podniesienie poziomu gruntu na działce nr [...]. Autorzy opracowania zalecili wykonanie robót skutkujących obniżeniem zwierciadła wód powierzchniowych (gruntowych) przez obniżenie poziomu gruntu na sąsiedniej działce nr [...] na szerokości około 3,5 - 4 m i na całej długości wzdłuż granicy działek. Ponadto zwrócono uwagę, że należy wzdłuż granicy przejmować wody powierzchniowe z opadów w rowek betonowy otwarty z odprowadzeniem ich do istniejącego rowu usytuowanego wzdłuż granicy. Organ zauważył, że budynek został wybudowany kilkanaście lat temu, a autorzy opracowania wykazują stan obecnie istniejący, nie przedstawiając dowodów w opracowaniu jaki stan istniał przed wykonaniem nasypu. Zakładając teoretycznie (bowiem ten fakt nie został przez autorów opinii udowodniony), iż fundamenty budynku zostały w trakcie budowy budynku wykonane poprawnie, jest rzeczą technicznie niemożliwą, aby od dnia wykonania nasypu do dnia złożenia skargi i wykonania owej ekspertyzy fundamenty budynku uległy takiej degradacji, bowiem taki stan można osiągnąć poprzez długotrwałe działanie czynników trzecich. Tym bardziej, iż wzdłuż granicy obu działek wykonujący nasyp ziemny pozostawił część terenu bez ingerencji w taki sposób, że woda opadowa i roztopowa mogła spokojnie przedostawać się z działki nr [...] na działkę nr [...]. Taki stan potwierdza wykonana w początkowej fazie postępowania dokumentacja zdjęciowa. Podobny wniosek zawiera przedłożona przez J. N. opinia techniczna opracowana przez J. S. posiadającego uprawnienia o specjalności architektonicznej i konstrukcji inżynieryjnej oraz projektowania, kierowania i kontrolowania robót budowlanych. Organ I instancji wskazał, iż właściciel działki nr [...], wykonując nasyp wykonał drenowanie terenu poprzez ułożenie pod nasypem sączków drenarskich, które mają wylot do położonego w dolinie rowu melioracyjnego, a sam nasyp został uformowany ze spadkiem również w stronę tegoż rowu. Odprowadzenie wód do powyższego rowu melioracyjnego również następuje z działki nr [...]. Fakt ten został udowodniony i udokumentowany w postaci zdjęć fotograficznych. Wójt Gminy K., uzupełniając dowody w sprawie, powołał biegłego sądowego z listy Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie z zakresu hydrologii i hydrogeologii dr hab. inż. B. R. w celu przedstawienia pierwotnego stanu wody na działkach [...] i [...] w miejscowości [...] oraz określenia czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie w obrębie wymienionych działek oraz jeśli doszło do zmian miał stwierdzić czy istnieje związek pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie, a opisanymi przez skarżącego szkodami na działce [...]. Biegły w dniu [...] grudnia 2017 r. przeprowadził dowód w postaci oględzin terenu, gdzie wykonano nasyp ziemny. O zamiarze przeprowadzenia dowodu organ prowadzący postępowanie powiadomił strony. Pomimo prawidłowego zawiadomienia na wizji nieobecny był właściciel działki nr [...] J. N.. W dniu [...] stycznia 2018 r. biegły złożył opinię z zakresu hydrologii i hydrogeologii, w której stwierdza, iż wykonanie nasypu na działce nr [...] w [...] spowodowało lokalne podniesienie zwierciadła wód podziemnych na działkach [...] i [...] w [...]. Jednocześnie biegły w celu poprawienia obecnych warunków hydrogeologicznych obszaru, czyli obniżenia zwierciadła wód podziemnych do stanu pierwotnego wskazał działania naprawcze w postaci wykonania na działce [...] wzdłuż granicy z działka [...] rowu odwadniającego z kierunkiem naturalnego spływu i połączeniem go z istniejącym już na działce nr [...] rowem melioracyjnym. O złożonej opinii biegłego strony zostały powiadomione prawidłowo. W dniu [...] marca 2018 r. nieobecny na rozprawie biegłego J. N. złożył uwagi do złożonej przez biegłego opinii, podnosząc między innymi fakt, iż działka nr [...] jest zdrenowana, jak również wskazał, że działka sąsiada, na którą nasyp ma oddziaływać, również posiada wkopane dreny, które są wyprowadzone na jego działkę. Wskazał również, iż drenowanie zostało wykonane równocześnie z wykonaniem nasypu. W świetle tych uwag biegły w dniu [...] kwietnia 2018 r. przeprowadził ponowną lustrację terenu, w wyniku czego złożył "opinię uzupełniającą do opinii z dnia [...] stycznia 2018 r.", w której uwzględnił dwa nowe czynniki tj.: odprowadzenie zdrenowanych wód z działki [...] na działkę [...] oraz istnienie systemu drenażu nasypu składającego się z co najmniej czterech czynnych sączków drenarskich. Biegły stwierdził również, że należy zmienić wnioski, które sformułował w opinii z dnia [...] stycznia 2018 r., bowiem były one sformułowane bez znajomości przedstawionych w niniejszej opinii uzupełniającej faktów. Biegły uznaje, że dla zniwelowania szkodliwego wpływu omawianego nasypu w zakresie stosunków wodnych aktualnie funkcjonujące rozwiązania są wystarczające i że funkcjonujący obecnie system drenażu w obrębie nasypu oraz na działce [...] zapewniają odprowadzenie nadmiaru wody do rowu biegnącego w osi lokalnego systemu drenażu i tym rowem dalej na północny zachód. Warunkiem sprawnego funkcjonowania drenażu musi być drożność wszystkich rur i sączków odprowadzających wodę do rowu. Również sam rów musi być odpowiednio utrzymany – co jakiś czas pogłębiany i czyszczony z roślinności. Tym samym biegły stwierdził, iż nie doszło do zmiany stanu wody na działce nr [...], która by powodowała szkody na działce [...], a tym samym nie doszło do zakłócenia stosunków wodnych. Dalej organ I instancji wyjaśnił, że jego obowiązkiem było ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki z art. 29 Prawa wodnego, tj. zmiany stanu wody na gruncie działek, tak więc materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowej decyzji stanowił art. 29 prawa wodnego. W ocenie organu I instancji omówiony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie odnosi się w sposób kompleksowy i wyczerpujący do problemu wód na badanych nieruchomościach, a w złożonych przez biegłego dodatkowych wyjaśnieniach znajduje się szczegółowa analiza wszystkich zastrzeżeń skarżących, poparta wnikliwą argumentacją w tym zakresie. Na skutek odwołania A. B. od powyższej decyzji Wójta Gminy K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 23 października 2018 r., którą utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył ustalenia organu I instancji i stwierdził, że ewentualne zmiany dokonane przez właściciela na jego gruncie mogą być różnego rodzaju – może to być zmiana naturalnego ukształtowania ternu (np. nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, wykopanie rowu), wykonanie robót budowlanych (np. wzniesienie murowanego ogrodzenia, podjazdu do posesji), a także wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości i często w konsekwencji wpływające na zmianę stosunków wodnych na tej nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy w sposób kompleksowy i wyczerpujący wyjaśnia sytuację wód na badanych nieruchomościach, a w złożonych przez biegłego dodatkowych wyjaśnieniach znajduje się szczegółowa analiza wszystkich zastrzeżeń skarżącego, poparta wnikliwą argumentacją w tym zakresie. Z kolei przytoczone przez skarżącego się przepisy prawne (art. 16 pkt 65, art. 34 i art. 389 pkt 2 ustawy z dnia 20.07.2017 r. Prawo wodne) nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 12 grudnia 2018 r. A. B. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając jej naruszenie: l. przepisów, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 16 pkt 65, art. 34 i art. 389 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne poprzez: a) wadliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, a w rezultacie wadliwe oparcie rozstrzygnięcia o ustalenie faktyczne w zakresie, że system drenażu zastosowany przez właściciela działki nr [...] zabezpieczy oddziaływanie wód podziemnych, gdzie tymczasem biegły sądowy B. R. potwierdził nieprawdę w zakresie istnienia systemu drenażu w obrębie nasypu oraz na działce nr [...], gdyż właściciel działki nr [...] nie posiada zezwolenia na drenaż, projektu technicznego, a drenaż istnieje na słowo sąsiada; b) nie zostało w ogóle wyjaśnione czy właściciel działki nr [...] uzyskał pozwolenie wodnoprawne (w tym również projekt techniczny) na wykonanie przedmiotowego systemu drenażu, a które to pozwolenie w świetle obowiązujących przepisów prawa wodnego było obligatoryjne. W rzeczywistości nie ma pozwolenia wodnoprawnego ani projektu technicznego drenażu. W aktach sprawy nie ma powyższych dokumentów; c) wadliwe poczynienie ustaleń faktycznych oraz ogólnikowe i przedwczesne przyjęcie przez biegłego hydrogeologa w opinii uzupełniającej, że systemy drenażu, które funkcjonują w obrębie nasypu oraz na działce nr [...] zapewnią odprowadzanie nadmiaru wody do rowu biegnącego w osi lokalnego systemu drenażu i tym rowem dalej na północy zachód, gdzie tymczasem mimo istnienia drenażu dochodzi do powstania szkód, a nadto w ramach postępowania dowodowego nie został przeprowadzony dowód z pozwolenia wodnoprawnego (w tym projektu technicznego) na drenaż wykonany na działce nr [...] jak również brak zezwolenia na nawiezienie ziemi (budowę terenu); d) pominięcie i zaniechanie poddania analizie przez biegłego hydrogeologa nie uwzględnienie i dalej przez organ orzekający rozwiązań przyjętych w opinii prywatnej z lutego 2015 r. dopuszczoną w poczet materiału dowodowego w postępowaniu kasacyjnym oraz w prywatnej opinii z listopada 2012 r. autorstwa inż. S. M. i mgra S. K., gdzie w szczególności zalecano wykonanie robót skutkujących obniżeniem zwierciadła wód powierzchniowych przez obniżenie poziomu gruntu na sąsiedniej działce nr [...] na szer. ok. 3,5 - 4m i na całej długości wzdłuż granicy działek, jak również wykonanie rowku betonowego otwartego wzdłuż granicy; tym samym niezastosowanie się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 835/15; e) bezpodstawne zaniechanie przeprowadzenia czynności dowodowych mających na celu poczynienie ustaleń faktycznych w zakresie wystąpienia szkód na nieruchomości sąsiedniej nr [...] tj. w budynku mieszkalnym, co miało istotne znacznie w zakresie ustalenia negatywnego oddziaływania; II. przepisu art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7,8,77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zupełne pominięcie przez organ l i II instancji ekspertyzy złożonej przez skarżącego w ramach postępowania kasacyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a tym samym w dalszym ciągu wadliwe ustalenie stanu faktycznego; III. rażące naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji tj. zasady praworządności, zasady państwa prawa poprzez: a) przyjęcie, iż nie doszło do zakłócenia stosunków wodnych, albowiem istnieje system drenażu w obrębie nasypu oraz na działce nr [...], co jest nieprawdą, albowiem do obecnej chwili nie istnieją żadne rozwiązania hydrogeologiczne zabezpieczające napływ wód opadowych na zabudowaną działkę stanowiącą własność skarżącego; b) brak ustosunkowania się przez biegłego sądowego w aktualnej opinii uzupełniającej do pierwotnych ekspertyz wydanych w niniejszej sprawie, które nie stwierdzają żadnych urządzeń zabezpieczających napływ wód, jak również brak wyjaśnienia (odniesienia się) do wydanej przez biegłego uprzedniej opinii, w której "nie zauważył" wyżej wskazanego systemu drenażu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie powyższych zarzutów i wniosków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, w całości podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa. Zważywszy że rozstrzygnięcie podjęte w niniejszej sprawie było już przedmiotem kontroli sądowej, należy zwrócić uwagę na: art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby; art. 171 p.p.s.a., który stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia; art. 153 p.p.s.a., w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Na zasadzie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności wypada zaznaczyć, że – z uwagi na regułę intertemporalną zawartą w art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2268) – materialnoprawnym punktem odniesienia w niniejszej sprawie rzeczywiście powinien być art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 469, dalej pr.wod.), który stanowił, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Celem tego przepisu było zapewnienie niepogorszonego stanu stosunków wodnych na gruntach, zakaz ingerencji w faktyczny stan wód na gruntach, jeśli może to szkodliwie oddziaływać na grunty sąsiednie. Działaniami właściciela gruntu, powodującymi "zmiany stanu wody na gruncie" w rozumieniu art. 29 pr.wod., były tylko takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. W orzecznictwie wskazywano typowe przypadki działań, które mogą spowodować odnośną zmianę stanu wody na gruncie – takie jak: zmiana naturalnego ukształtowania terenu, wykonanie robót budowlanych polegających np. na wybetonowaniu działki lub wzniesieniu murowanego ogrodzenia, wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości. Przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów, o jakich mowa art. 29 ust. 3 pr.wod. były: zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. A zatem, aby wydać decyzję na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne konieczne było ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i, po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Rzecz jasna, badanie w toku postępowania administracyjnego tej drugiej przesłanki staje się potrzebne dopiero wtedy, gdy w sposób pozytywny zostanie zweryfikowana pierwsza. W niniejszej sprawie jest okolicznością bezsporną, że na działce o numerze ewid. [...] w miejscowości [...] nastąpiła zmiana naturalnego ukształtowania terenu przez wykonanie nasypu, która potencjalnie mogła pociągnąć za sobą zmianę stanu wody ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym zabudowanej działki skarżącego o numerze [...]. Problem sprowadza się do oceny, czy taki skutek nastąpił; jest przy tym rzeczą oczywistą, że ocena ta zasadza się ma ustaleniach faktycznych, których dokonanie wymaga wiedzy specjalnej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że materiał dowodowy zebrany w postępowaniu poprzedzającym poprzednie rozstrzygnięcie jest niekompletny i zalecił jego uzupełnienie przy uwzględnieniu ekspertyz prywatnych, w tym ekspertyzy złożonej przez skarżącego w toku postępowania kasacyjnego. Zalecenie to jest – jak już wyżej podkreślono – wiążące, a weryfikacja jego należytego wykonania stanowi zasadniczy punkt odniesienia dla oceny zgodności za prawem zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, czynności organu I instancji w ponownym postępowaniu w sprawie zostały prawidłowo ukierunkowanie na pozyskanie dowodu w postaci nowej, kompleksowej opinii biegłego, niemniej jednak dowód ten ani pozostały materiał dowodowy – w obecnym kształcie – nie rozwiewają wszystkich wątpliwości co do relewantnych okoliczności faktycznych; nie doszło też do pełnej realizacji wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powołany przez organ biegły w zakresie hydrologii i hydrogeologii dr hab. B. R. sporządził datowaną na dzień [...] stycznia 2018 r. opinię, w której skonkludował, że "wykonanie nasypu o powierzchni ok. 840 m2 i miąższości maksymalnej ok. 1 m na działce [...] spowodowało lokalne podniesienie zwierciadła wód podziemnych na działkach [...] i [...]. Płycej występujące wody gruntowe, których odpływ jest przyblokowany nasączonym wodą nasypem, mogą prowadzić do niszczenia fundamentów zabudowań i powodować utrudnienia w użytkowaniu działki. Zatem zmiana stanu wody na gruncie, która nastąpiła w wyniku wybudowania nasypu na działce [...], stanowi oczywiste złamanie art. 29 Prawa wodnego, ponieważ szkodliwie oddziałuje na grunt sąsiedni (działkę [...])". Konkluzja ta zasadzała się na obszernej argumentacji ukazującej uwarunkowania funkcjonowania nasypu na działce nr [...]. Biegły wyjaśnił w szczególności, że "nasypy ziemne i ziemno-gruzowe wchłaniają i gromadzą wody opadowe - zarówno te spadające bezpośrednio na te nasypy, jak i spływające po naturalnej powierzchni terenu. W nasypach woda gromadzi się w znacznie większych ilościach niż w gruntach naturalnych, ponieważ istnieje tam znacznie więcej pustych przestrzeni, które woda może wypełnić. Wynika to z dużo mniejszego zagęszczenia sztucznie nasypanego materiału. Zarazem, co także ma bardzo istotne znacznie, woda o wiele łatwiej infiltruje (wsiąka) w sztuczne nasypy niż w naturalną glebę - właśnie z powodu dużej ilości otwartych przestrzeni dostępnych dla wody. Jeśli powierzchnia nasypu jest pozioma - a tak jest w analizowanym przypadku - to dodatkowo zwiększa to infiltrację (wsiąkanie) wód opadowych w bryłę nasypu (z poziomej powierzchni woda nie spływa, tylko wsiąka lub odparowuje). Zatem sztuczny nasyp z jednej strony jest obszarem zwiększonego wsiąkania wód, a z drugiej - charakteryzuje się dużą lub bardzo dużą pojemnością retencyjną (tj. zdolnością do gromadzenia wody)". Dalej biegły podał, że "wody zmagazynowane w nasypach uwalniają się stopniowo pod wpływem siły grawitacji i wsiąkają w naturalne podłoże. Można nawet powiedzieć, że woda jest wtłaczana w grunt przez ciśnienie wywierane przez znaczne ilości wody zmagazynowanej w danym nasypie. Wysączająca się z bryły nasypu woda nasyca grunt w najbliższym otoczeniu nasypu powodując zmiany stosunków wodnych. Przede wszystkim dochodzi do lokalnego podniesienia zwierciadła wód podziemnych na skutek stałej dostawy wód. Bardzo istotne jest to, że efekt oddziaływania wód opadowych zgromadzonych w nasypie występuje przez bardzo długi czas (tygodnie lub nawet miesiące po opadach), podczas gdy ta sama woda w naturalnym stanie (gdyby nie utworzono nasypu) w zdecydowanej większości spłynęłaby po powierzchni terenu bezpośrednio po wystąpieniu opadów i - w zdecydowanej większości - nie infiltrowałaby. Dlatego typowym skutkiem tworzenia nasypów ziemnych lub ziemno- gruzowych jest powstawanie podmokłości lub wręcz podtopień na sąsiednich gruntach". Biegły ocenił, że "lokalne podniesienie zwierciadła wód podziemnych dotyczy zarówno samego nasypu na działce [...] jak i terenów położonych w linii naturalnego kierunku odpływu wody ze zlewni, czyli także działki [...] (Ryc. 4). Oznacza to, że poprzez podniesienie poziomu wody gruntowej na działce [...], woda gruntowa na działce [...] znajduje się płycej pod powierzchnią terenu niż w warunkach naturalnych. Woda zgromadzona w nasypie blokuje spływ wód z wyżej położonych obszarów, czyli bezpośrednio z działki [...]. Należy zauważyć, że nasyp znajduje się na linii spływu wód "poniżej" znacznej części działki [...]. Podpiętrzone w jego obrębie wody gruntowe utrudniają drenaż terenów wyżej leżących, czyli patrząc wzdłuż linii spływu wód podziemnych - właśnie obszar dz. [...]. Nie ulega wątpliwości że długotrwałe, nawet niewielkie podniesienie poziomu wody gruntowej w obszarze, gdzie ten poziom już w warunkach naturalnych znajduje się płytko pod powierzchnią terenu, powoduje szkody na tym obszarze". Jako działanie naprawcze biegły zalecił wykonanie rowu odwodniającego wzdłuż wschodniej krawędzi nasypu na działce nr [...]. W opinii uzupełniającej, datowanej na dzień [...] maja 2018 r. – sporządzonej po zapoznaniu się z uwagami właściciela działki nr [...] i po kolejnej wizji w terenie – biegły dr hab. B. R. w sposób zasadniczy zmodyfikował wnioski prezentowane wcześniej. W uzasadnieniu nowego stanowiska wskazał na dwa niezidentyfikowane wcześniej czynniki: (1) odprowadzanie zdrenowanych wód z działki [...] na działkę [...] oraz (2) istnienie systemu drenażu nasypu składającego się z co najmniej czterech sączków drenarskich. Biegły uznał, że dla zniwelowania szkodliwego wpływu omawianego nasypu w zakresie stosunków wodnych, aktualnie funkcjonujące rozwiązania są wystarczające. W przypadku nasypu o powierzchni ok. 840 m2 i miąższości osiągającej maksymalnie 1 m funkcjonowanie co najmniej 4 sączków drenarskich odprowadzających wodę wsiąkającą w nasyp do rowu oraz założenie drenażu na działce [...] z wylotem do rowu na działce [...] umożliwiają utrzymanie poziomu wód gruntowych sprzed wykonania nasypu. Obecnie – zdaniem biegłego – nie ma już podstaw do stwierdzenia, że doszło do zmiany stanu wód na działce [...], która powodowałaby szkody na działce [...]. Funkcjonujący obecnie system drenażu w obrębie nasypu oraz na działce [...] zapewniają odprowadzenie nadmiaru wody do rowu biegnącego w osi lokalnego systemu drenażu i tym rowem dalej na północny zachód. Warunkiem sprawnego funkcjonowania drenażu musi być drożność wszystkich rur i sączków odprowadzających wodę do rowu. Również sam rów musi być odpowiednio utrzymany – co jakiś czas pogłębiany i czyszczony z roślinności. W ocenie Sądu, okoliczność, że biegły w opisany wyżej sposób zmienił swoją ocenę, sama przez się w jakimkolwiek stopniu nie deprecjonuje sporządzonej przezeń opinii. Niemniej jednak porównanie argumentacji przedstawionej w obu dokumentach uzmysławia, że tak naprawdę kluczowe znaczenie ma fakt istnienia i funkcjonowania systemu drenażu w obrębie nasypu oraz na działce [...] – a fakt ten, jako podstawa do dalszego wnioskowania, nie jest należycie wyjaśniony. Wprawdzie w opinii uzupełniającej biegły zawarł pewne informacje na temat odnośnego systemu, ale są to informacje nader ogóle (w trakcie oględzin widoczne były 3 sączki drenarskie, na obecność czwartego wskazywał mało wydajny, punktowy wypływ), a ponadto – po części – oparte na oświadczeniu jednej ze stron ("według oświadczenia pana J. N. sączki drenarskie biegną z południa na północ i rozpoczynają się wraz z południową granicą nasypu"). Z kolei teza o istnieniu "systemu drenażu" na działce [...] zdaje się być oparta jedynie na spostrzeżeniu, że na początku rowu po stronie wschodniej uchodzi rura z wylotem w kierunku zachodnim. Nie można wykluczyć, że wnioski biegłego są w istocie prawidłowe, ale – w obliczu daleko idącego deficytu informacji co do istnienia, lokalizacji, parametrów i rzeczywistego funkcjonowania owego systemu drenażu w obrębie nasypu oraz na działce [...] – nie poddają się one kontroli przez prymat kryteriów wynikających z art. 80 k.p.a. Jest to tam bardziej istotne, że w grę wchodzą okoliczności sporne miedzy stronami. Warto też zauważyć, iż rozwiązanie uznane w opinii uzupełniającej za wystarczające nie jest tożsame z rozwiązaniem proponowanym w opinii pierwotnej. Niezależenie od powyższego, trzeba ponownie podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na potrzebę uwzględnienia w niniejszej sprawie również ekspertyz prywatnych, w tym ekspertyzy złożonej przez skarżącego w toku postępowania kasacyjnego. Tymczasem ta ostatnia nie została w ogóle poddana analizie; z kolei opinia inż. S. M. i mgra S. K. została omówiona, przy czym organy we własnym zakresie dokonały krytycznej oceny wynikających z niej wniosków. Zdaniem Sądu, w tej sytuacji nie doszło do pełnej realizacji wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowi o tym nie tylko pominięcie opinii mgra inż. J. M. z lutego 2015 r., ale także to, że w odniesieniu do twierdzeń zawartych we wspomnianych ekspertyzach, zrelatywizowanych do wiedzy specjalnej, organ powinien pozyskać również stanowisko powołanego przez siebie biegłego. Zważywszy na redakcję sentencji (osnowy) decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, zauważyć też należy, że art. 29 ust. 3 pr.wod. stanowi o możliwości nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom – i do tej formuły ustawowej powinno nawiązywać w swym brzmieniu pozytywne lub negatywne rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. – przy czym naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty skargi Sąd uznał za zasadne w zakresie, w jakim korelują one z niniejszym uzasadnieniem. Ocena zarzutów dalej idących byłaby obecnie przedwczesna. W ponownym postępowaniu w sprawie organ obowiązany będzie poczynić miarodajne ustalenia co do istnienia oraz właściwości systemu drenażu w obrębie przedmiotowego nasypu oraz na działce [...]; okoliczności te powinny być przedmiotem uzupełniającej opinii biegłego; aktualne pozostaje również wskazanie Naczelnego Sądu Administracyjnego co do uwzględnienia ekspertyz prywatnych, w tym ekspertyzy złożonej w toku postępowania kasacyjnego. Z wymienionych przyczyn, podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji wyroku oparciu o art. 200 p.p.s.a.