II SA/Kr 144/19
WyrokWSA w Krakowie2019-04-05
Skład orzekający: Jacek Bursa, Mirosław Bator, Paweł Darmoń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia inwestycji celu publicznego (budowy gazociągu) może zostać wydana, jeśli plan miejscowy nie określa precyzyjnie lokalizacji tej inwestycji, a inwestycja ta stanowi budowę nowego obiektu, a nie modernizację istniejącego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że warunek zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie został spełniony. Plan miejscowy nie określał precyzyjnie lokalizacji planowanej inwestycji gazociągu, a sama inwestycja stanowiła budowę nowego odcinka, a nie modernizację istniejącego, co było sprzeczne z zapisami planu. Organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Starosta wydał decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na rzecz spółki gazowniczej w celu przeprowadzenia inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu przewodów gazowych. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Właściciele nieruchomości odwołali się, zarzucając m.in. błędne zastosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, utratę wartości nieruchomości i brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Skarżący podnosili również, że plan miejscowy nie określa precyzyjnie lokalizacji inwestycji, a sama inwestycja jest budową nowego gazociągu, a nie jego modernizacją.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Oświęcimskiego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant: starszy sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2019 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków - Śródmieście Zachód D. J. sprawy ze skargi J. G. i J. G. na decyzję Wojewody z dnia 14 grudnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. G. kwotę 697,00 zł ( sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z 21 września 2018 r. znak [...] Starosta Oświęcimski orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części działki nr [...] o powierzchni 0,4725 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], stanowiącej współwłasność J. G. oraz J. G. poprzez udzielenie [...] S.A. z siedzibą w W. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na działce nr [...] przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego wraz z infrastrukturą towarzyszącą, tj. gazociągu DN 500 CN 6,3 MPa na długości 137,43 m w strefie kontrolowanej o szerokości 8,0 m i powierzchni 1113,37m2, pasie eksploatacyjnym o szerokości 6,0 m i powierzchni 827,62 m2 i pasie montażowym o pow. ok. 2044,72 m2, w ramach zadania pn. "Przebudowa gazociągu DN500 [...] - wykonanie dokumentacji projektowej", w sposób przedstawiony na projekcie zagospodarowania terenu, opracowanym w skali 1 : 500, stanowiącym załącznik do decyzji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 124 ust. 1-3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.).
Odwołanie od decyzji Starosty Oświęcimskiego złożyli J. G. oraz J. G.. Decyzji zarzucili naruszenie art. 124 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędne zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz ograniczenie właścicielom nieruchomości sposobu korzystania z rzeczonej nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej w sytuacji, kiedy z okoliczności sprawy wynika, że taki sposób ograniczenia ewidentnie wpłynie na utratę wartości nieruchomości oraz możliwość jej późniejszej zabudowy, wyrządzając tym samym szkodę majątkową właścicielowi przedmiotowej nieruchomości. W odwołaniu zarzucono też naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości w sytuacji, kiedy okoliczności niniejszej ustawy uzasadniały przeprowadzenie takiego dowodu wobec istnienia wątpliwości, co do rzeczywistej wartości nieruchomości po dokonaniu ograniczenia właścicielom praw do korzystania z przedmiotowej nieruchomości.
Wojewoda decyzją z dnia 14 grudnia 2018 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. "starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego". Z kolei ust. 3 powołanego przepisu wskazuje, iż: "udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań."
Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, do wniosku z 3 lipca 2018 r. złożonego przez pełnomocnika [...] S.A., załączono pisma kierowane do współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, J. G. oraz J. G., zawierające informacje o inwestycji planowanej na działce nr [...], o powierzchni 0,4725 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej [...] oraz proponujące określone warunki finansowe za udzielenie zgody na przeprowadzenie przez teren przedmiotowej działki przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego wraz z infrastrukturą towarzyszącą (pismo z dnia 29 września 2017 r., pismo z 6 grudnia 2017 r., pismo z 19 lutego 2018 r. oraz pismo z 22 marca 2018 r. - k. a. nr 11-39). Na przedstawione propozycje współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości nie wyrazili zgody.
Dodatkowo na etapie postępowania przed organem I instancji, w dniu [...] sierpnia 2018 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na którą stawił się pełnomocnik inwestora oraz J. G., w trakcie której strony nie doszły do porozumienia. W dniu 13 września 2018 r. J. G. stawił się w Starostwie Powiatowym w Oświęcimiu oraz poinformował, iż "podtrzymuje żądania wykupu działki przez [...], ponieważ jego nieruchomość w związku z poprowadzeniem gazociągu utraci swoją wartość i możliwości zabudowy".
Z kolei celem stwierdzenia realizacji drugiej ze wskazanych na wstępie przesłanek, tj. zgodności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości z planem miejscowym lub - w przypadku jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, wskazano, iż przedmiotowa działka objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - uchwałą Rady Miasta Oświęcim z dnia 29 czerwca 2011 r. nr X/138/11, przyjętego uchwałą Rady Miasta Oświęcim z dnia 30 maja 2011 r. nr XXI/406/12, a następnie ujednoliconą uchwałą Rady Miasta Oświęcim nr XXXIV/644/13 z 27 marca 2013 r. Zgodnie z wypisem i wyrysem z ww. planu miejscowego, przedmiotowa działka - w części przeznaczonej na realizację projektowanej inwestycji - znajduje się w terenach oznaczonym symbolem l B 25MN - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz l B 2ZC - tereny cmentarzy.
Zgodnie z § 19 pkt 1 ppkt 4 ww. planu miejscowego, na terenach oznaczonych symbolem 25MN (obejmującym część działki nr [...]), jego ustalenia jako przeznaczenie dopuszczalne przewidują: sieci, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej, zaś zgodnie z § 28 pkt 1 ppkt 3 ww. planu miejscowego, na terenach oznaczonym 2ZC (obejmującym część działki nr [...]), jego ustalenia jako przeznaczenie dopuszczalne przewidują: sieci, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej.
Ponadto zgodnie z § 9 ust. 7 pkt 2 lit. b planu miejscowego, określającym zasady budowy, przebudowy i remontu infrastruktury gazowniczej, przedmiotowy plan przewiduje na całym terenie nim objętym: zaopatrzenie w gaz: budowa sieci gazowej jest możliwa na warunkach określonych przez zarządcę sieci, pod warunkiem ekonomicznej opłacalności przedsięwzięcia (...).
W ocenie organu odwoławczego treść art. 143 ust. 2 u.g.n. nie pozostawia wątpliwości, iż przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego wraz z infrastrukturą towarzyszącą mieści się w pojęciu "realizacji sieci i urządzeń infrastruktury technicznej". Z kolei art. 6 pkt 2 tej regulacji przesądza o tym, iż: "budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń", jest celem publicznym.
Również wymóg zasięgu lokalnego, omawianego zamierzenia, jako inwestycji celu publicznego, jest zdaniem organu odwoławczego spełniony w przedmiotowej sprawie, bowiem przy uwzględnieniu zasięgu tej inwestycji, ma ona służyć zaopatrywania ludności w gaz na znacznym obszarze.
W konsekwencji należy przyjąć, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione obie przesłanki wynikające z regulacji prawnych zawartych w art. 124 ust. 1 oraz ust. 3 u.g.n., uzależniające udzielenie przez starostę zezwolenia danemu podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie stanowiące cel publiczny, na czasowe zajęcie niezbędnej do tego nieruchomości.
Odnosząc się natomiast do podniesionego w odwołaniach zarzutu, iż: "orzeczony sposób ograniczenia korzystania z nieruchomości uniemożliwi jej właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie w dotychczasowy sposób", wskazać należy w pierwszej kolejności, że inwestor we wniosku z dnia 4 kwietnia 2018 r. wyjaśnił, iż: "realizuje cel publiczny w postaci budowy i utrzymywania ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji gazu, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, wymienionych w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., póz. 121 ze zm.) . Istniejący odcinek gazociągu DN500 relacji [...] został wybudowany w latach 60 -70 ubiegłego wieku, w związku z powyższym zachodzi konieczność wyłączenia istniejącego odcinka gazociągu z eksploatacji, ze względu na jego zły stan techniczny oraz ryzyko awaryjnego uszkodzenia, które stwarza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego oraz poważną szkodę dla interesu społecznego. Istniejący gazociąg DN500 zostanie zastąpiony nowym wykonanym z lepszych materiałów, w lepszej technologii oraz w oparciu o obowiązujące Normy, Rozporządzenia i Ustawy, tym samym zwiększając bezpieczeństwo pracy systemu przesyłowego oraz ludzi i mienia (...) w wyniku realizacji projektowanej inwestycji zmieni się uciążliwość pochodząca od istniejącego gazociągu na działce nr [...] obręb [...], przez którą przebiega obecnie strefa bezpieczeństwa od gazociągu DN500, poprzez zmniejszenie istniejących ograniczeń na działce objętej wnioskiem. Obecnie ograniczenia wynikające z załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jaki powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. 2013 póz. 640) obejmuje strefę bezpieczeństwa o szerokości nawet 100 m. Dla projektowanego gazociągu uciążliwość ta zostanie zredukowana do tzw. strefy kontrolowanej o szerokości jedynie 8 m (po 4 metry od osi gazociągu w każdą stronę)."
Jeśli chodzi zaś o podniesiony zarzut dotyczący wpływu dokonanego ograniczenia na wartość przedmiotowej nieruchomości, wyjaśniono, iż ustalenie w tego typu sprawach, jak rozpatrywana obecnie, wysokości i warunków przyznania rekompensaty z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a także związana z tą kwestią potrzeba powoływania rzeczoznawcy majątkowego celem oszacowania szkody majątkowej staje się aktualne dopiero w następstwie wykonania inwestycji objętej zezwoleniem - w razie, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu sprzed wykonania inwestycji jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty. Kwestia ta pozostaje również poza zakresem postępowania w niniejszej sprawie (por. wyrok WSA w Krakowie z 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1644/14, CBOSA).
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 124 ust. 4 i art. 128 ust. 4 u.g.n. Jak wynika z treści tych regulacji kwestie odszkodowawcze mogą być rozpatrywane dopiero po zrealizowaniu inwestycji, w stosunku do której wydawane jest zezwolenie w omawianym trybie.
Odnosząc się do zarzutu, iż "organ pierwszej instancji winien był nabyć od właściciela nieruchomości przedmiotową nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa", stwierdzono, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 124 ust. 1-3 u.g.n nie jest możliwe rozważanie kwestii nabycia nieruchomości, której sposób korzystania ma zostać ograniczony.
Zgodnie z treścią 124 ust. 5 u.g.n. roszczenia o wykup nieruchomości stają się - podobnie jak kwestie odszkodowawcze - aktualne dopiero po zrealizowaniu inwestycji, a ponadto nie mogą zostać zrealizowane w postępowaniu administracyjnym.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. G. i J. G., zarzucając jej :
1. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 roku poprzez jego błędne zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz ograniczenie właścicielom nieruchomości sposobu korzystania z nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej w sytuacji, kiedy z okoliczności sprawy wynika, że taki sposób ograniczenia ewidentnie wpłynie na utratę wartości nieruchomości oraz możliwość jej późniejszej zabudowy, wyrządzając tym samym szkodę majątkową właścicielom nieruchomości;
2. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędne niezastosowanie w przedmiotowej sprawie w sytuacji, kiedy z całokształtu okoliczności sprawy wynika, iż orzeczony sposób ograniczenia korzystania z nieruchomości uniemożliwia jej właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie w dotychczasowy sposób lub też w sposób zgodny z jej przeznaczeniem, wpływając tym samym na utratę wartości nieruchomości oraz możliwość jej późniejszej zabudowy, jak również wyrządzając szkodę majątkową właścicielom nieruchomości;
3. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędne i bezpodstawne pominięcie oraz nieuwzględnienie okoliczności, że właściciel nieruchomości będzie zobowiązany każdorazowo udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, wpływając tym samym na utratę wartości nieruchomości oraz możliwość jej późniejszej zabudowy, jak również wyrządzając szkodę majątkową właścicielom nieruchomości;
4. naruszenie przepisów w postaci: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § l k.p.a. w zw. z art 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a w poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości w sytuacji, kiedy okoliczności niniejszej sprawy uzasadniały przeprowadzenie takiego dowodu wobec istnienia wątpliwości, co do rzeczywistej wartości nieruchomości po dokonaniu ograniczenia właścicielom prawa do korzystania z przedmiotowej nieruchomości - przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.
Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku i w piśmie z dnia 5 kwietnia 2019 r ( k – 48- 62 akt sądowych) skarżący J. G. dodatkowo zarzucił, że planowana inwestycja nie jest objęta planem miejscowym, bowiem nie przewiduje on realizacji inwestycji celu publicznego ale również nie określa lokalizacji takiej inwestycji, przez wskazanie nieruchomości przez które ma przebiegać oraz granic terenu, jaki może być pod nią zajęty. Zgoda na zajęcie nieruchomości może być odnoszona do inwestycji, której realizacja jest przewidziana w planie miejscowym. Na rysunku planu miejscowego nie wskazano przebiegu planowanej inwestycji, a jedynie już istniejącą sieć gazową. Położenie planowanej inwestycji nie jest zgodne z oznaczonym na rysunku planu przebiegiem sieci gazowniczej. Organy I i II instancji nie mogły rozważać innego położenia projektowanej sieci, niż ustalony w planie miejscowym. Organy nie mają luzu decyzyjnego w ustalaniu przebiegu inwestycji, bowiem jej usytuowanie winno wynikać z planu miejscowego. Usytuowania inwestycji nie można ustalić wyłącznie na podstawie ogólnych postanowień planu. Żaden przepis planu nie wskazuje, że na nieruchomości może być realizowany cel publiczny w postaci inwestycji. Położenie planowanej inwestycji nie jest nawet zgodne z lokalizacją już istniejącej sieci gazowej, która została w planie oznaczona. § 19 ust 1 pkt 4, § 28 ust 1 pkt 3 planu miejscowego odnoszą się do sieci i urządzeń wspomagających zagospodarowanie terenu zgodnie z ich przeznaczeniem, nie zaś do inwestycji z obsługą nieruchomości terenów niezwiązanych z przedmiotowymi obszarami. § 9 ust 1 pkt 2 planu miejscowego dopuszcza zmiany przebiegu i parametrów istniejących sieci infrastruktury technicznej, jednakże rozbudowa nie może naruszać ustaleń planu miejscowego oraz praw osób trzecich.
Zdaniem skarżącego organ naruszył również art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w decyzji usytuowania inwestycji na nieruchomości, albowiem załącznik graficzny stanowiący integralną cześć decyzji I instancji, na którym usytuowanie jest zaznaczone , nie jest dokumentem wystarczająco precyzyjnym a także brak oznaczenia podstawowych parametrów planowanej inwestycji.
Rada Miasta Oświęcim zgodnie z art. 15 ust 3 pkt 4a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – mogła w planie miejscowym określić granice terenów rozmieszczenia inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym i umieścić tam inwestycję, jednak tego nie uczyniła, co obecnie uniemożliwia wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Plan miejscowy powinien opisywać układ istniejącej sieci gazowej, jej parametry i warunki powiązania jej z układem zewnętrznym, a także budowę nowej sieci gazowej. Samo wskazanie, że dopuszcza się budowę sieci gazowej, bez wskazania szczegółowo warunków jej zagospodarowania uniemożliwia wydanie decyzji. Samo określenie dopuszczalności budowy sieci, bez jednoczesnego określenia jej lokalizacji na rysunku planu miejscowego – w tym bez wyznaczenia pasów technologicznych i ich szerokości – powoduje oczywisty brak zgodności wydanej decyzji z postanowieniami planu miejscowego. Organy nie mogły zatwierdzić innego położenia projektowanej sieci niż ustalony w obowiązującym planie. Jak wskazuje skarżący przy interpretacji mpzp nie obowiązuje zasada co nie jest zakazane, jest dozwolone, lecz zasada dozwolone jest to , co wynika z przepisów planu zagospodarowania przestrzennego.
Stanowisko J. G. zostało na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2019 r poparte przez skarżącego J. G. i Prokuratora.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a..
Jak stanowi art. 133 § 1 P.p.s.a. - Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest, zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z części działki nr [...] o powierzchni 0,4725 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], stanowiącej współwłasność J. G. oraz J. G..
Zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204) "starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego".
Istotą decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.) jest ograniczenie uprawnień właściciela nieruchomości poprzez zobowiązanie go do udostępnienia tej nieruchomości celem wykonania przez inny podmiot robót budowlanych, określonych w decyzji. Zezwolenie takie daje inwestorowi prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Możliwość takiego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jest przy tym zawężona wyłącznie do robót wymienionych w art. 124 ust. 1 u.g.n.
Przepis powyższy może znaleźć zastosowanie, gdy spełnione zostaną przewidziane w nim trzy przesłanki. Pierwsza to przedsięwzięcie rozumiane, jako zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Druga z przesłanek, to brak zgody na taką inwestycję właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości i wcześniejsze przeprowadzenie rokowań. Trzecia natomiast, to zgodność zamierzenia z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Rozpoznając sprawę na podstawie tych kryteriów Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji.
Warunek zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie został spełniony.
Organy obu instancji dokonując swoich ustaleń naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., gdyż nie przeprowadziły wszechstronnie postępowania dowodowego, aby stwierdzić spełnienie przesłanek ustawy do wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, w zakresie zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Trafnie zarzucają skarżący, że Rada Miasta Oświęcim stosownie do art. 15 ust 3 pkt 4a ustawy z dnia 27 marca 2003 r (Dz. U. Nr 80 , poz. 717 ze zm. ) o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - mogła w planie miejscowym (uchwała Nr XXXIV/644/13 Rady Miasta Oświęcim z dnia 27 marca 2013 r w sprawie przyjęcia oraz ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały Nr X/138/11 Rady Miasta Oświęcim z dnia 29 czerwca 2011 r w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla całego obszaru miasta Oświęcimia w granicach administracyjnych z wyłączeniem obszaru w rejonie ulic Z. , A., B. i K. a także obszarów dla których znajdują się w opracowaniu oraz obowiązują miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego) określić granice terenów rozmieszczenia inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym i umieścić tam inwestycję, której dotyczy rozpatrywana sprawa.
Rada Miasta Oświęcim jednak tego nie uczyniła, co obecnie uniemożliwia wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.
Plan miejscowy powinien opisywać układ istniejącej sieci gazowej, jej parametry i warunki powiązania jej z układem zewnętrznym, a także budowę nowej sieci gazowej. Samo wskazanie, że dopuszcza się budowę sieci gazowej, bez wskazania szczegółowo warunków jej zagospodarowania uniemożliwia wydanie decyzji. Ogólne określenie dopuszczalności budowy sieci, bez jednoczesnego określenia jej lokalizacji na rysunku planu miejscowego – w tym bez wyznaczenia pasów technologicznych i ich szerokości – powoduje oczywisty brak zgodności wydanej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości z postanowieniami planu miejscowego. Organy nie mogły zatwierdzić innego położenia projektowanej sieci, niż ustalony w obowiązującym planie.
Istotne również jest ustalenie czy inwestor zamierza dokonać budowy nowego obiektu liniowego czy też modernizacji już istniejącego.
W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K., [...] z dnia 29 czerwca 2017 r (k – 25-32) wynika, że przedsięwzięcie określane jest przez inwestora, jako "przebudowa gazociągu DN500 MOP 6,3 MPa [...]" Planowane przedsięwzięcie będzie polegało na budowie nowego odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia DN500 MOP 6,3 MPa o długości ok 2400 m relacji [...] wraz z zespołem zaporowym – upustowym w miejscowości [...] oraz wyłączeniu z eksploatacji odcinka istniejącego gazociągu DN500 relacji [...] wraz z rozbiórką nadziemnych elementów w/w gazociągu. Trasa przebudowywanego odcinka gazociągu została wyznaczona w odległości 4-70 m od gazociągu istniejącego. Po oddaniu do eksploatacji "nowego" odcinka gazociągu, "stary" odcinek gazociągu DN500 zostanie wyłączony z eksploatacji i pozostanie w ziemi.
Stosownie do art. 3 pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) definiującego pojęcie przebudowy – należy przez to rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów jak ; kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego.
Przebudowa wymaga, aby następowała zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z zastrzeżeniem, że nie ulegną zmianie parametry charakterystyczne. Pojęcie modernizacji wiąże się z pojęciami: "remontu, przebudowy lub rozbudowy ". Podejmowane zamierzenie nie jest zwykłą modernizacją – przebudową, a budową nowego odcinka gazociągu. Do "charakterystycznych "parametrów gazociągu należy, bowiem jego przebieg, który różni się w istotny sposób od dotychczasowego.
Za słusznością kwalifikacji inwestycji jako "budowy nowego odcinka " dobitnie przemawia stanowisko samego inwestora wyrażone w odpowiedzi na skargę, który stwierdza, że "istniejący gazociąg zostanie zastąpiony nowym, wykonanym z lepszych, nowocześniejszych materiałów, w lepszej technologii, w oparciu o nowocześniejsze normy".
Stwierdzone uchybienia w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji powodują, że zapadły one w wyniku naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego - art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy albowiem w bezpośredni sposób zdeterminowały merytoryczne rozstrzygnięcie, które nie było prawidłowe.
Obowiązujący plan miejscowy nie określa przebiegu nowej linii gazowej, a dotychczasowa istnieje w innym miejscu. Zamierzona inwestycja nie jest modernizacją istniejącej linii, (bowiem nie ma tego samego przebiegu) a budową nowej linii gazowej, o przebiegu różnym niż linia, która już na działce istnieje. Nie wykazano, by planowana inwestycja mieściła się w granicach dotychczasowej strefy kontrolowanej. Ze znajdującego się w aktach projektu zagospodarowania terenu działki nr [...] z lipca 2018 r , dołączonego do wniosku (k - 60) wynika, że projektowany gazociąg wraz ze strefą kontrolowaną ma przebiegać w innym miejscu niż odcinek istniejącego gazociągu przeznaczony do wyłączenia z eksploatacji. W tej sytuacji inwestycja jest sprzeczna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co prowadzić musi do odmowy zgody na ograniczenie korzystania z nieruchomości.
Pozostałe zarzuty skargi dotyczące: braku przeprowadzenia przez organy dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości, wysokości zaproponowanego odszkodowania, konieczności każdoczesnego udostępniania nieruchomości i kwestii nabycia jej na rzecz Skarbu Państwa, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przesłanki z art. 124 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wyrażone poglądy wezmą pod uwagę organy administracyjne rozpoznając ponownie sprawę.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło