II OSK 2954/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3074/18 w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2018 r. znak ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz E. sp. z o.o. z siedzibą w L. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3074/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2018 r. znak ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że bezspornym jest, że postanowienie Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia 20 lipca 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wyrażenie zgody na nabycie nieruchomości rolnej, nie doręczono, ustanowionemu w toku postępowania administracyjnego pełnomocnikowi spółki, lecz bezpośrednio stronie. Wobec tego, zdaniem Sądu, ocenić należało, w jaki sposób wpłynęło to na sytuację procesową strony i czy można było w związku z tym stwierdzić, że rozpoczął bieg termin na wniesienie zażalenia od powyższego postanowienia. Sąd wskazał, że do wniosku z dnia 29 czerwca 2018 r. o wyrażenie zgody na nabycie nieruchomości rolnych, spółka dołączyła pełnomocnictwo procesowe dla adw. M. K. Obejmowało ono m.in. "prowadzenie we wszystkich instancjach postępowania o wyrażenie zgody na nabycie gruntów". Do wniosku dołączono także wydruk z KRS określający sposób reprezentacji wnioskodawcy. Wobec tego, skoro brak było wątpliwości co do zakresu udzielonego pełnomocnictwa, organ winien doręczać wszystkie pisma ustanowionemu pełnomocnikowi, zwłaszcza, że nie zostało ono później zmienione czy wypowiedziane. Tymczasem postanowienie organu pierwszej instancji zostało doręczone bezpośrednio stronie, z pominięciem jej prawidłowo umocowanego pełnomocnika, W ocenie Sądu w niniejszej sprawie Minister nie rozważył wnikliwie, jakie skutki wywołało nieprawidłowe doręczenie postanowienia organu pierwszej instancji. Bezskuteczność wadliwego doręczenia trzeba rozpatrywać bowiem w zakresie skutków, które dotyczą wadliwego doręczenia a nie jego legalności. Skutki te wiążą się przede wszystkim z możliwością zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia. Gdyby bowiem okazało się, że pełnomocnik, mimo nieprawidłowego doręczenia tego postanowienia, wniósł zażalenie w terminie 7 dni od dnia doręczenia go stronie, nie poniosłaby ona negatywnych skutków zaniedbania organu. Natomiast w niniejszej sprawie zażalenie zostało wniesione po upływie 8 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia stronie. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy organ drugiej instancji, mając świadomość nieprawidłowego doręczenia postanowienia organu pierwszej instancji oraz z uwagi na ujemne konsekwencje prawne, nie był uprawniony do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W takiej sytuacji wiedząc, że pełnomocnik strony zapoznał się z treścią postanowienia organu pierwszej instancji i sformułował od niego zażalenie, organ drugiej instancji kierując się zasadą szybkości postępowania, powinien przyjąć, że zażalenie zostało wniesione w terminie. Przyjmuje się bowiem, że nie jest dopuszczalne ponowne doręczenie pełnomocnikowi rozstrzygnięcia uprzednio wadliwie doręczonej z jego pominięciem. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 119 pkt 3 i 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji. W skardze kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisu postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), wyrażające się w przyjęciu, że zażalenie spółki na postanowienie Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia 20 lipca 2018 r. zostało wniesione w terminie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło Sąd do błędnego uchylenia postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2018 r. Oświadczył, że zrzeka się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. 2. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 141 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego nie jest zasadny. Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd stosuje środek prawny uchylenia postanowienia w razie gdy stwierdzi, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. 3. Skuteczność czynności procesowej wniesienia zażalenia na postanowienie jest obwarowana zachowaniem ustawowego terminu. Według art. 141 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Zaskarżyć można postanowienie jeżeli weszło do obrotu prawnego. Wejście do obrotu prawnego jest uwarunkowane uzewnętrznieniem postanowienia przez jego doręczenie. Uzależnienie wejścia do obrotu prawnego postanowienia jest obwarowane zachowania wymogów doręczenia, który w sposób kazuistyczny uregulowany został w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Nie zachowanie tych wymogów doręczenia nie może być podstawą do ustalenia zachowania terminu do wniesienia zażalenia. 4. Zgodnie z art. 40 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Czynność doręczenia dokonana z naruszeniem art. 40 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego nie może być podstawą do oceny zachowania ustawowego terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie. Zasadnie zatem Sąd zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można przyjąć argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej odsyłającej stronę skarżącą do trybu wznowienia postępowania, który pozbawia stronę pełnej ochrony. 5. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. 6. Na podstawie art. 204 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego. ----------------------- 4