II SA/Gd 728/17
WyrokWSA w Gdańsku2018-01-31
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Dariusz Kurkiewicz, Magdalena Dobek-Rak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyłączenie podmiotowe określone w art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, dotyczące państwowych i samorządowych osób prawnych, skutkuje odmową przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności również dla pozostałych współużytkowników wieczystych, którym prawo to przysługuje?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wyłączenie podmiotowe określone w art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie może skutkować odmową przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dla pozostałych współużytkowników, którym prawo to przysługuje. Taka wykładnia byłaby sprzeczna z celem ustawy, zasadami konstytucyjnymi (demokratycznego państwa prawnego i równości) oraz poczuciem sprawiedliwości społecznej, prowadząc do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej podmiotów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody uchylającą decyzję Prezydenta Miasta o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wojewoda odmówił przekształcenia, argumentując, że jeden ze współużytkowników wieczystych (A.) jest podmiotem wyłączonym z możliwości przekształcenia na mocy art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy przekształceniowej, a także że nie jest właścicielem wyodrębnionego lokalu. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując m.in. na błędną wykładnię przepisów dotyczących wyłączenia podmiotowego oraz statusu właściciela lokalu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. G., Cz. G., A. F., G. K., D. D., M. S. i J. S. na decyzję Wojewody z dnia 31 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody solidarnie na rzecz skarżących E. G., Cz. G., A. F., G. K., D. D., M. S. i J. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z 31 sierpnia 2017 r. Wojewoda orzekł o uchyleniu w całości decyzji Prezydenta Miasta, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, z 29 grudnia 2016 r. nr [..] orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w G. przy ulicy O., oznaczonej jako działka nr [..] o pow. 0,1439 ha, obręb [..], dla której prowadzi się księgę wieczystą nr [..] i odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ww. nieruchomości.
Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym:
A.A.-Z.Z. wystąpili do Prezydenta Miasta, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w G.przy ul. O., oznaczonej wówczas geodezyjnie jako działka nr [..] o pow. 0,1439 ha, zapisanej w księdze wieczystej Nr [..]. Wymienione osoby były współużytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości, a suma ich udziałów wynosiła co najmniej połowę ([..]).
Aktem notarialnym Repertorium A nr [..] z dnia 31 marca 2015 r. A. B. zbyła lokal mieszkalny nr 4 M. S.i J.S. Nowi właściciele lokalu także złożyli wniosek o przekształcenie przysługującego im prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
W wyniku przeobrębowania w 2015 r. działka nr [..] otrzymała nr [..] obręb [..].
Pismem z 20 stycznia 2015 r. A. złożył sprzeciw wobec złożonych wniosków. Postanowieniem nr [..] z dnia 30 stycznia 2015 r. Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, w związku ze złożonym sprzeciwem zawiesił postępowanie.
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 12 września 2016 r. sygn. akt [..] oddalił apelację A. od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt VII [..] w sprawie o rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczającej zwykły zarząd. Sąd Rejonowy ww. postanowieniem zezwolił wnioskodawcom na złożenie wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości we własność.
Z uwagi na powyższe organ pierwszej instancji podjął zawieszone postępowanie postanowieniem z 13 października 2016 r.
Decyzją z 29 grudnia 2016 r. Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości.
Pismem z 12 stycznia 2017 r. A. złożył odwołanie od ww. decyzji.
W toku postępowania odwoławczego zmarł W. D. Spadek po nim nabyła D. D. - akt notarialny Repertorium A nr [..] z dnia 30 maja 2017 r.
Po dokonanej analizie odwołania i całości przedstawionego w sprawie materiału dowodowego Wojewoda wskazał, że zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, została wydana na podstawie art. 1 ust. 2, 3 i 4, art. 3 ust. 1 i 3, oraz art. 4 ust. 1, 2 i 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 83 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy przekształceniowej decyzje o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa wydaje starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Natomiast stosownie do art. 3 ust. 3 decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie narusza praw osób trzecich.
Spółka w odwołaniu wskazała, że nie jest podmiotem wymienionym w kręgu podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie prawa, o którym mowa w art. 1 ust. 1, art. 1a czy art. 2 ustawy przekształceniowej, albowiem została z tego kręgu wyłączona z uwagi na okoliczność, iż - w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzenia instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu A. jako Spółka Skarbu Państwa, w odniesieniu do której Skarb Państwa jest podmiotem dominującym, nie posiadała prawa do żądania zamiany prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w dacie 13 października 2005 r., tj. w dacie wejścia w życie ustawy przekształceniowej.
Wskazał organ odwoławczy, że zgodnie art. 1 ust. 1b cytowanej ustawy przepisu art. 1 ust. 1 nie stosuje się do:
nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste Polskiemu Związkowi
Działkowców;
2) nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 oraz z 2010 r. Nr 167, poz. 1129);
3) nieruchomości, wobec których toczy się postępowanie administracyjne, mające na celu nabycie nieruchomości lub jej części pod inwestycję celu publicznego.
Wyłączenie podmiotowe o którym mowa w art. 1 ust. 1b cytowanej ustawy, na które powołuje się skarżąca w odwołaniu, dotyczy jedynie podmiotów przewidzianych w art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej, co wynika wprost z jego brzmienia. Ma zatem zastosowanie jedynie w sytuacji, gdyby A. przysługiwało prawo przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na mocy art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Z kolei art. 1 ust. 3 tej ustawy (również po nowelizacji) stanowi, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1.
Zaznaczył Wojewoda, że do momentu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. przed dniem 9 października 2011 r., zdanie pierwsze art. 1 ust. 1 ustawy miało następujące brzmienie: osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Wówczas krąg podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przekształcenie prawa użytkowania w prawo własności ograniczał się do osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi w dniu 13 października 2005 r. i do konkretnie określonych rodzajów nieruchomości.
Ustawa zmieniająca poszerzyła ten krąg o osoby prawne oraz zniosła ograniczenie co do rodzaju zabudowy i przeznaczenia nieruchomości.
Przywołał Wojewoda wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt K 29/13, w którym orzeczono o niezgodności z Konstytucją przepisów art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw.
W niniejszej sprawie orzeczenie o niekonstytucyjności powyższej nowelizacji obejmuje osoby prawne (z wyjątkiem spółdzielni mieszkaniowych) oraz osoby fizyczne, które uzyskały użytkowanie wieczyste - co do zasady - w celu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Trybunał zauważył ponadto, że na skutek nieuzasadnionego konstytucyjnie uwłaszczenia przypadkowej grupy podmiotów następuje uszczuplenie majątku publicznego, z założenia służącego zaspokojeniu potrzeb całej wspólnoty. Trybunał Konstytucyjny uznał, że nowelizacja w tym zakresie była niezgodna z Konstytucją.
W związku z powyższym Wojewoda przyjął, że A. nie jest podmiotem uprawnionym do przekształcenia na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej, ponieważ po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. nie mieści się w katalogu podmiotów tam wymienionych. W konsekwencji nie jest też objęta wyłączeniem z art. 1 ust. 1b.
Uznał Wojewoda, że rozważenia zatem wymaga czy podlega prawo użytkowania wieczystego Spółki podlega przekształceniu na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy. Stosownie do tego przepisu z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, istniejącego w dniu 13 października 2005 r., w prawo własności, mogą wystąpić osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego. Ust. 3 tegoż artykułu stanowi, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2. Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 4, w przypadku właścicieli lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego, żądanie przekształcenia przysługuje również osobom, które prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie uzyskały po dniu 13 października 2005 r.
Co do zasady w przypadku współużytkowania wieczystego z żądaniem przekształcenia występują wszyscy współużytkownicy wieczyści. Jednak stosownie do art. 2 ust. 2 cytowanej ustawy z żądaniem przekształcenia mogą wystąpić współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę. Jeżeli co najmniej jeden współużytkownik wieczysty zgłosi sprzeciw wobec złożonego wniosku o przekształcenie, właściwy organ zawiesza postępowanie. W takim przypadku stosuje się art. 199 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynność, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.
W ściśle określonym zakresie prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności mają osoby prawne. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 komentowanej ustawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego. Podkreślił Wojewoda, że przepis ten odwołuje się do ustępu 1 w celu określenia zakresu przedmiotowego. Stąd możliwość przekształcenia może dotyczyć tylko takich nieruchomości wspólnych, które spełniają warunki z ustępu 1. Użytkowanie wieczyste musi być ustanowione na nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub zabudowanej garażami. Nie wchodzą w rachubę nieruchomości przeznaczone pod zabudowę (nie ma wówczas budynku z lokalami) i nieruchomości rolne.
Zgodnie z treścią ustępu 4 art. 1, przepis ust. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które nabyły udział w użytkowaniu wieczystym po dniu wejścia w życie ustawy. Zdaniem organu chodzi tu wyłącznie o sytuacje, w których prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione przed wejściem w życie ustawy i również przed tym terminem został wyodrębniony co najmniej jeden lokal. Wówczas nabycie lokalu, a tym samym udziału w użytkowaniu wieczystym, po dniu 13 października 2005 r. nie stanowi przeszkody do przekształcenia użytkowania wieczystego we własność.
W niniejszej sprawie znajduje odzwierciedlenie sytuacja przewidziana przez ustawodawcę w ww. przepisach. Wnioski o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości wnieśli współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę (9199/10000). Prawo użytkowania wieczystego powstało przed dniem 13 października 2005 r., a cztery z pięciu lokali mieszkalnych stanowiących własność wnioskodawców zostały wyodrębnione w 2001 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy przekształceniowej.
A., jako współużytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości (udział 801/10000), złożył sprzeciw wobec złożonych wniosków, w związku z czym Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, postanowieniem Nr [..] z dnia 30 stycznia 2015 r. zawiesił postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz wezwał użytkowników wieczystych do wystąpienia do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego dotyczącego rozporządzania rzeczą wspólną (gruntem oddanym we współużytkowanie wieczyste) w przypadku braku zgody wszystkich współwłaścicieli (współużytkowników wieczystych), w trybie art. 199 Kodeksu cywilnego.
Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt VII Ns [..] zezwolił wnioskodawcom; A.A.-Z.Z. na złożenie wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości.
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 12 września 2016 r. sygn. akt III Ca [..] oddalił apelację na ww. postanowienie Sądu Rejonowego złożoną przez A., w związku z czym Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, podjął zawieszone postępowanie i wydał decyzję o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości.
Z brzmienia art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy przekształceniowej wynika, iż osoba prawna posiadająca budynek mieszkalny na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste, w którym nie wyodrębniono jeszcze samodzielnych lokali, nie może wystąpić o przekształcenie tego prawa w prawo własności nieruchomości. Należy się zgodzić z poglądem R. Skwarły, iż dopiero po wyodrębnieniu samodzielnych lokali w takim budynku osoba prawna będzie mogła skorzystać z przekształcenia na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 1, nawet jeżeli wszystkie lokale będą własnością tej samej osoby prawnej (R. Skwarło, Komentarz do art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości). Okoliczność, iż lokale zostały wyodrębnione wyłącznie na rzecz osoby (osób) prawnej nie uniemożliwia bowiem przekształcenia.
W odniesieniu do osób prawnych możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ma charakter ograniczony, gdyż nie dotyczy nieruchomości gruntowych i nieruchomości budynkowych, a jedynie udziałów w prawie użytkowania wieczystego związanych z odrębną własnością lokali.
Z kolei przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości związanego z prawem własności lokalu uregulowane zostało w art. 1 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy, do którego powyższe wyłączenie nie znajduje zastosowania. Natomiast uprawnienia osób fizycznych i prawnych, posiadających udziały w prawie użytkowania wieczystego, związane z lokalami będącymi ich własnością, uregulowane zostały w art. 1 ust. 2 autonomicznie. Zwrócił Wojewoda także uwagę, że art. 1 ust. 1b, na który powołuje się A. został dodany do ustawy nowelizacją z 2011 r., która m. in. rozszerzyła zakres podmiotowy art. 1 ust. 1 o osoby prawne. Wcześniej osobom tym prawo przekształcenia nie przysługiwało. Natomiast ustęp 2 obowiązywał już przed tą nowelizacją - od pierwotnego brzmienia ustawy. Powyższe również potwierdza, że art. 1 ust. 1b nie ma zastosowania do podmiotu wskazanego w ustępie 2. Z mocy art. 1 ust. 4 dotyczą one także podmiotów, które udziały w prawie użytkowanie wieczystego nabyły po dniu 13 października 2005 r.
Dalej Wojewoda podkreśla, że prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności udziałów w użytkowaniu wieczystym związane jest z własnością lokali. W niniejszej sprawie wyodrębnionych zostało pięć lokali co znajduje odzwierciedlenie w treści księgi wieczystej. Natomiast przysługujący A. udział w użytkowaniu wieczystym związany jest z lokalem niewyodrębnionym, co oznacza, że A. nie jest właścicielem wyodrębnionego lokalu, a co za tym idzie - stosownie do przepisów ustawy przekształceniowej nie jest podmiotem uprawnionym do ubiegania się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Organ odwoławczy podczas analizy niniejszej sprawy wziął pod uwagę przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1892), zgodnie z którym dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości przysługują co do niewyodrębnionych lokali oraz co do nieruchomości wspólnej takie same uprawnienia, jakie przysługują właścicielom lokali wyodrębnionych. Organ uznał jednak, że przepis ten odnosi się jedynie do spraw regulowanych ustawą o własności lokali, natomiast nie ma zastosowania w postępowaniu przekształceniowym. Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości weszła w życie w 2005 r. (kiedy to powyższy przepis już obowiązywał) i wprowadziła konkretne obostrzenia przekształcenia, m. in. obowiązek wyodrębnienia lokalu. Stanowi zatem lex specialis dla ww. ustawy o własności lokali.
Wskazał przy tym organ odwoławczy, że ustawodawca w innych aktach prawnych w stosunku do A. nie przewiduje prawa własności nieruchomości, a jedynie prawo użytkowania wieczystego - ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 2417 z późn. zm.) i ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 680). Uznaje zatem, że do realizacji zadań, do których A. zostało powołane, wystarczy prawo użytkowania wieczystego, co spójne jest z zakazem przekształcenia zarówno w pierwotnym brzmieniu ustawy przekształceniowej jak i po opisanej wyżej nowelizacji, kiedy to A. również zostało pozbawione tego prawa na mocy wyłączenia z art. 1 ust. 1b. Dodatkowo przytoczył organ odwoławczy fragment uzasadnienia do projektu omawianej nowelizacji, którą wprowadzono art. 1 ust. 1b, gdzie wskazano, że "z zakresu działania ustawy proponuje się wyłączenie państwowych i samorządowych osób prawnych. Prawo użytkowania wieczystego jest bowiem na tyle "silnym" prawem do nieruchomości, że umożliwia podmiotom publicznym realizację celów gospodarczych, do których zostały powołane. Ponadto należy mieć na uwadze, że państwowe i samorządowe osoby prawne zostały już raz "uwłaszczone" z mocy prawa m.in. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), tj. uzyskały prawo użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości, które znajdowały się w zarządzie tych osób." (Sejm RP VI kadencji, nr druku 3859).
W ocenie Wojewody Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, nieprawidłowo orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości ponieważ A. nie jest właścicielem lokalu związanego z udziałem w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości.
Zdaniem organu odwoławczego na mocy obecnie obowiązujących przepisów przekształcenie udziału w prawie użytkowania wieczystego w udział w prawie własności nieruchomości na rzecz A. w niniejszej sprawie nie jest możliwe.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli A.A.-Z.Z. (dalej skarżący) zarzucając naruszenie
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 oraz z art. 1 ust. 1b pkt. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U.2012.83 j.t.) - zwaną dalej ustawą "przekształceniową" poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 1 ust. 1 z uwagi na art. 1 ust. 1b pkt. 2 w/w ustawy;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 pkt. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż jeżeli strona postępowania - A. - nie jest właścicielem wyodrębnionego lokalu, to nie jest podmiotem uprawnionym do ubiegania się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie w/w ustawy, podczas gdy wszystkie strony postępowania spełniają przesłanki określone w tym przepisie (są właścicielami lokali), co uprawnia ich do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, co ostatecznie doprowadziło do niezastosowania tych przepisów;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali (Dz.U.2004.141.1492) poprzez ich błędne niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż A. nie posiada tożsamych uprawnień z właścicielem lokalu, podczas gdy w przedmiotowej sprawie, wobec braku definicji lokalu w ustawie przekształceniowej, zasadnym było odwołanie się do definicji lokalu obecnej w ustawie o własności lokali, a w konsekwencji przyznanie tożsamych uprawnień właścicielowi lokalu niewyodrębnionego;
4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 i 107 k.p.a. poprzez uchylenia decyzji Prezydenta Miasta i wydanie decyzji odmawiającej wnioskodawcom prawa do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność, czym naraził strony postępowania na ryzyko ponoszenia kosztów opłat za użytkowanie wieczyste również w 2018 r. (wobec braku perspektywy prawomocnego zakończenia sprawy jeszcze w 2017 r.), jak również oparcie głównych motywów swojego uzasadnienia na dowolnych ustaleniach, sprzecznych z aktualnym dorobkiem judykatury i orzecznictwa;
5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, uchylenie decyzji Prezydenta Miasta i wydanie decyzji o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, podczas gdy w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do zastosowania wskazanej dyspozycji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że uprawnienie użytkowników wieczystych do skorzystania z praw wynikających z ustawy przekształceniowej, zgodnie z duchem tej ustawy, nie powinno być ograniczane ze względu na to, że jednym z użytkowników nieruchomości jest podmiot, o którym mowa w art. 1 ust. 1 b pkt 2 ustawy przekształceniowej.
Oznaczałoby to automatycznie wyłączenie z szerokiego katalogu podmiotów, którym uprawnienie to przysługuje, osób, które są użytkownikami wieczystymi obok podmiotów państwowych, czy zarządzanych przez państwo. Wyłączenie z art. 1 ust. 1b pkt. 2 oznacza jedynie, że z wnioskiem takim nie mogą wystąpić podmioty tam wymienione. Stanowisko takie zostało wyrażone również w komentarzu do art. 1 ustawy przekształceniowej: "Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2012 r., którego autor wskazuje, że: "Pozbawienie podmiotów wskazanych w art. 1 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy, prawa do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nie może być interpretowane rozszerzająco na przypadki, gdzie podmioty wskazane w powołanym przepisie są współużytkownikami wieczystymi, gdyż pozbawiałoby to inne podmioty nieobjęte wyłączeniem prawa do przekształcenia. Byłoby to sprzeczne z celem ustawy, jakim jest stworzenie szerokich podmiotowych i przedmiotowych możliwości przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności."
Wskazali skarżący, że pomiędzy przywoływanym przepisem art. 1 ust. 1 i ust. 1b wyżej wymienionej ustawy zachodzi relacja lex specialis - lex generalis. Art. 1 ust. 1 zawiera regułę ogólną, zaś przepis art. 1 ust. 1b ustawy regułę szczególną, która dla określonych podmiotów będących w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości przewiduje inny skutek. Ograniczenie to ma zastosowanie tylko do podmiotów, których reguła szczególna dotyczy. Wobec tego odesłanie w art. 1 ust. 3 ustawy do art. 1 ust. 1 jest wystarczające, jeżeli podmiot spełnia kryteria ogólne, a nie jest kwalifikowany pod zakres działania reguły szczególnej (por. Wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 października 2013 roku, sygn. akt: II Sa/Kr 803/13).
W konsekwencji przyjąć należy zdaniem skarżących, iż jeżeli skarżący nie są podmiotami, o których mowa w art. 1 ust. 1b ustawy, zatem przysługuje im roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność, w trybie określonym w powoływanej ustawie, ponieważ to oni występują z żądaniem przekształcenia. Wnioski przeciwne prowadziłyby do sytuacji, w której jeżeli jeden z podmiotów wyłączonych przez ww. art. 1 ust. 1b ustawy byłby w dniu 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym jakiejś nieruchomości, to taka nieruchomość już nigdy w przyszłości nie mogłaby stać się własnością żadnego użytkownika wieczystego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, choćby nawet wielokrotnie w międzyczasie zmieniał się jej użytkownik wieczysty. Taka wykładnia pozostaje w oczywistej opozycji do zasady racjonalnego ustawodawcy (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 października 2013 roku, sygn. akt: II SA/Kr 803/13).
Z ogólnodostępnego uzasadnienia poselskiego projektu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wynika, iż ustawa ta miała znieść obowiązujące wówczas ograniczenia w możliwości nabycia własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych. Nowelizacja przedmiotowej ustawy, dokonana ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw, była kolejnym krokiem w rozszerzaniu uprawnień do skorzystania z prawa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Z uzasadnienia do ustawy nowelizującej wynika, iż głównym celem projektu ustawy jest przyśpieszenie procesów przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, a w konsekwencji poszerzenie podmiotowe i przedmiotowe uprawnionych do przekształceń. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że racjonalny ustawodawca umożliwiając z jednej strony bardzo szerokie wykorzystanie instytucji przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność, jednocześnie jakąś kategorię nieruchomości zamierzał na zawsze wyłączyć z możliwości objęcia takim przekształceniem, a do takich wniosków zmierza organ odwoławczy w swoich wywodach.
Odnosząc się do wskazań organu dotyczących orzeczenia TK z dnia 10 marca 2015r. skarżący podali, iż niezgodność z Konstytucją art. 1 ust. 1 i 3 ustawy kształceniowej w zakresie w jakim przyznaje uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem 28 lipca 2011 r. pozostaje bez związku dla przedmiotowej sprawy, ponieważ A. jako osoba prawna posiadała uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jeszcze przed tą datą, a to na podstawie art. 1 ust. 2 pkt. 1 w ówczesnym brzmieniu.
Niezależnie od powyższego, Prezydent Miasta w petitum swojej decyzji jako podstawę prawną wskazał na art. 1 ust 2 pkt. 1 ustawy przekształceniowej jako właściwej podstawie przekształcenia. Skarżący nie oponują przeciwko podanej przez organ I instancji podstawie.
Wojewoda natomiast uchylając decyzję Prezydenta Miasta w uzasadnieniu własnej decyzji przyjął założenie, iż żądanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność przysługuje jedynie właścicielowi lokalu wyodrębnionego. Wpływ tego faktu na rozstrzygnięcie pozbawiony jest merytorycznego uzasadnienia, a stanowi dowolne uznanie Wojewody, który stwierdził, iż art. 4 ust. 1 ustawy o własności lokali odnosi się jedynie do spraw regulowanych ustawą o własności lokali, natomiast nie ma zastosowania w postępowaniu przekształceniowym.
W dalszej części organ odwoławczy, posługując się argumentem późniejszego wejścia w życie ustawy przekształceniowej w odniesieniu do ustawy o własności lokali, próbuje ukuć na tym fundamencie koncepcję prymatu tej pierwszej jako ustawy o charakterze lex specialis (skarżący mogą domyślać się jedynie, czy organ pod zwrotem lex specialis nie podejmuje chybionej próby skorzystania z zasady lex posterior jako prymatu stosowania przepisów ustawy późniejszej względem wcześniejszej), pomijając w tym względzie obowiązek przywołania uzasadnienia prawnego dla takich twierdzeń. Ostatecznie zaś Wojewoda stwierdza, iż ustawa przekształceniowa wprowadziła konkretne obostrzenia przekształcenia, m.in. obowiązek wyodrębnienia lokalu. W ocenie skarżących twierdzenie takie (pozbawione uzasadnienia i sformułowane przez organ w sposób dowolny) jest fałszywe, a decyzja oparta na takim założeniu nie może się ostać.
Zdaniem skarżących, obowiązująca zasada lex speciali derogat legi generali znajduje swoje zastosowanie względem konkretnych przepisów, a nie całych ustaw. Posłużenie się przez organ takim argumentem uznali skarżący za chybione. Po wtóre, jeżeli w ustawie przekształceniowej nie zawarto definicji lokalu i roszczeń
właściciela lokalu, to za adekwatną należy uznać definicję obecną w ustawie o własności lokali, jeżeli zatem definicja lokalu nie zawiera w swej treści obowiązku wyodrębnienia go, trudno jest bronić tezy o tym, iż lokale niewyodrębnione nie są lokalami, a do takiego mylnego wniosku można dojść po zapoznaniu się z uzasadnieniem decyzji organu odwoławczego.
W konsekwencji zdaniem skarżących uznać należy, iż z wnioskiem o dokonanie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na podstawie art. 1 ust. 2 pkt. 1 ustawy przekształceniowej mogą wystąpić osoby fizyczne i prawne, będące właścicielami lokali zarówno wydrębnionych, jak i niewyodrębnionych (por. postanowienie SN z dnia 17 listopada 2011 roku, sygn. akt: IV CSK 103/11), a zatem w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja Wojewody orzekająca o odmowie przekształcenia na rzecz skarżących prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w G.przy ulicy O., oznaczonej jako działka nr [..], obręb [..], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [..].
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 83) – zwana dalej "ustawą przekształceniową" osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności.
Stosownie natomiast do art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy przekształceniowej z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego.
Istotą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest zamiana (konwersja) tego prawa rzeczowego [zob. K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz do artykułów 1–44911, t. I, Warszawa 2008, s. 729], na prawo własności nieruchomości po spełnieniu przez uprawnionego do takiego przekształcenia ustawowych przesłanek. Ustawodawca na gruncie ustawy przekształceniowej przyjął, że konwersja prawa użytkowania wieczystego we własność nie będzie następować w trybie cywilnoprawnym, tj. w drodze umowy, lecz w trybie postępowania administracyjnego. W wyniku tego postępowania dochodzi do przeniesienia własności nieruchomości gruntowej stanowiącej dotychczas własność jednostek samorządu terytorialnego, bądź Skarbu Państwa na rzecz użytkownika wieczystego tej nieruchomości, a użytkownik wieczysty z mocy decyzji staje się właścicielem nieruchomości. W istocie więc dochodzi do uwłaszczenia użytkownika wieczystego (por. wyr. WSA w Krakowie z 10.1.2014 r., II SA/KR 1185/13, Legalis).
Właściwy organ prowadzący postępowanie w przedmiocie przekształcenia nie może odmówić takiego przekształcenia w sposób dowolny, uzasadniając to brakiem woli przekształcenia. Nie może on także odmówić przyjęcia wniosku o przekształcenie, a w razie jego wpływu, zobowiązany jest go załatwić poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Nie oznacza to, że każdorazowo decyzja taka będzie dla wnioskodawcy pozytywna, podobnie jak to ma miejsce w omówionym powyżej trybie sprzedaży prawa użytkowania wieczystego na rzecz użytkownika wieczystego na podstawie art. 32 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 121). W przeciwieństwie jednak do trybu sprzedaży, odmowa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego musi ściśle wynikać z niespełnienia przez wnioskodawcę przesłanek szczegółowo opisanych w komentowanej ustawie. Owo niespełnienie przesłanek może mieć zarówno charakter podmiotowy odnoszący się do osoby wnioskodawcy, jak i charakter przedmiotowy dotyczący "rodzaju", czy też typu nieruchomości objętych możliwością przekształcenia [Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.Komentarz, dr Agnieszka Grabowska-Toś, Piotr Wancke, Warszawa 2016].
Z akt sprawy wynika, że zarówno skarżący jak i uczestnik postępowania sądowoadministracyjnego A. są właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego stanowiące przedmiot wniosku o przekształcenie.
Wojewoda uzasadniając odmowę przekształcenia wzmiankowanego prawa wskazał na okoliczność A. w przeciwieństwie do pozostałych współużytkowników wieczystych nieruchomości nie są właścicielami wyodrębnionego lokalu.
Takiego stanowiska organu odwoławczego Sąd się nie podziela.
Na wstępie zauważyć należy, że Wojewoda w uzasadnieniu wydanej decyzji przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, zgodnie z którym art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto:
a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji,
b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji.
W konsekwencji, po wyroku Trybunału, wyłączenie ustawowej podstawy uwłaszczenia obejmuje przede wszystkim osoby prawne, z wyjątkiem podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 2 ustawy przekształceniowej , to jest : spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i tych osób prawnych, którym, jako właścicielom lokali – służy związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu. Te bowiem podmioty miały to uprawnienie przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110).
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż żądanie przekształcenia oparte zostało na podstawie art.1ust. 2 pkt 1 ustawy przekształceniowej, zatem przywołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyłącza możliwości uwłaszczenia.
Sąd nie zgadza się także ze stanowiskiem organu odwoławczego, że przeszkodą do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest w niniejszej sprawie okoliczność, że A. nie są właścicielami wyodrębnionego lokalu. Przywołać w tym miejscu należy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt IV CSK 103/11 (publ. OSNC-ZD 2012/3/59), zgodnie z którym z wnioskiem, o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), mogą wystąpić osoby fizyczne i osoby prawne, będące właścicielami lokali wyodrębnionych lub niewyodrębnionych. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Najwyższy stwierdza, że nie ma podstaw do twierdzenia, aby ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. mogła być traktowana jako szczególna w stosunku do ustawy o własności lokali, pomijając w tym miejscu oczywistą okoliczność, że reguła lex specialis derogat legi generali może się odnosić do poszczególnych przepisów, a nie do całych ustaw. Żaden przepis ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. nie zawiera definicji lokalu (...). W tej sytuacji definicja lokalu zamieszczona w ustawie o własności lokali jest miarodajna z punktu widzenia przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.w.I., samodzielne lokale mieszkalne oraz lokale o innym przeznaczeniu "mogą stanowić odrębne nieruchomości". Definicja lokalu zamieszczona w art. 2 ust. 2 u.w.I. nie jest więc uzależniona od tego, czy własność lokalu została wyodrębniona. Ustawa o własności lokalu jednakowo traktuje właścicieli wyodrębnionych i niewyodrębnionych (art. 4 ust. 1 u.w.I.). Udział właściciela lokali niewyodrębnionych w nieruchomości wspólnej (czyli tzw. dotychczasowego właściciela, którym w praktyce może być w szczególności Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego, państwowa lub komunalna osoba prawna, deweloper lub spółdzielnia mieszkaniowa) określa się zatem w taki sam sposób jak udziały właścicieli lokali wyodrębnionych (art. 3 ust. 3 u.w.I.). Przyjęcie, że art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. dotyczy wyłącznie właścicieli lokali wyodrębnionych, nie znajduje więc podstaw prawnych...
Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela przywołane wyżej stanowisko Sądu Najwyższego.
Na koniec rozważyć należy, czy przeszkodą do przekształacenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności jest w niniejszej sprawie art. 1 ust. 1 b pkt 2 ustawy przekształceniowej. Zgodnie z nim przepisu ust. 1 nie stosuje się do nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 oraz z 2010 r. Nr 167, poz. 1129). Bezspornie Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie jest podmiotem, o którym mowa w przywołanym wyżej przepisie. Jednakże mieć należy na uwadze, iż nie jest to jedyny podmiot, któremu przysługuje prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Co więcej A. posiada udział w tym prawie jedynie w wysokości 801/10000. Pozostałe udziały posiadają skarżący będący podmiotami, co do których nie ma żadnych prawnych przeszkód dla przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Należy także zauważyć, iż Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 12 września 2016 r., sygn. akt III Ca [..] oddalił apelację A. od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 3 marca 2016 r., sygn. akt [..] w przedmiocie zezwolenia wnioskodawcom (skarżącym) na złożenie wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności.
W istocie zatem problem sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy przepis uniemożliwiający przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jednemu z współużytkowników wieczystych skutkuje tym samym w stosunku do pozostałych, którym z zasady prawo to przysługuje.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie skutek taki jest nie do zaakceptowania w świetle zasad konstytucyjnych, a mianowicie zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji R.P.) oraz zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P.).
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż celem ustawy przekształceniowej było stworzenie szerokich podmiotowych i przedmiotowych możliwości przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. W uzasadnieniu projektu tej ustawy wynika, że znosi on obecnie obowiązujące bariery i ograniczenia w możliwości nabycia własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych -to jest: terminy składania wniosków i ograniczenie zastosowania przekształcenia do osób, które stały się użytkownikami wieczystymi przed 31 października 1998 r. Takie rozwiązanie znosi kontrowersyjne zróżnicowanie osób, które jest już kwestionowane przed Trybunałem Konstytucyjnym (Druk nr 1695 Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej IV Kadencji).
A zatem w sytuacji współużytkowania wieczystego, gdy jednym z współużytkowników jest podmiot, o którym mowa w art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy przekształceniowej, wykładnia jej przepisów, która skutkowałaby odmową przekształcenia w stosunku do wszystkich współużytkowników, w tym tych którym na mocy ustawy prawo takie przysługuje, byłaby sprzeczna z jej celem oraz poczuciem sprawiedliwości społecznej.
Wykładnia taka skutkowałaby tym, że podmioty znajdujących się w podobnej sytuacji traktowane byłyby odmiennie, w zależności jedynie od tego, czy posiadają współużytkowanie wieczyste z podmiotem wymienionym w przywołanym wyżej przepisie, czy też nie. Pierwsi nie mogliby skorzystać z możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, drudzy natomiast tak.
Taka sytuacja jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania w świetle przywołanych wyżej zasad konstytucyjnych.
Z wyżej wyłożonych powodów, orzeczono jak w sentencji decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.). Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło