I OZ 609/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 165/19 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 165/19 odmówił [...] (dalej jako skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej. Sąd wskazał, że skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na ww. decyzję uzasadniając, że odpis decyzji organu odwoławczego pełnomocnik otrzymał w dniu 4 stycznia 2019 r., zatem termin do złożenia skargi upływał w dniu 4 lutego 2019 r. Następnie pełnomocnik zachorował i w związku z tym w dniu 4 lutego 2019 r. udał się do lekarza rodzinnego w celu uzyskania zwolnienia lekarskiego na okres dwóch dni, tj. 4 i 5 lutego 2019 r. Zwolnienie lekarskie potwierdzone zostało w dniu 12 lutego 2019 r. przez lekarza sądowego stosownym zaświadczeniem lekarskim. Zdaniem pełnomocnika okoliczności te świadczą o tym, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, gdyż to z powodu choroby nie mógł złożyć skargi w wymaganym dla tej czynności terminie. Sąd powołał treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej powoływanej jako p.p.s.a.) i uznał, że wniosek wniesiony został w terminie, jednakże pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Okoliczności podane we wniosku nie mogą bowiem świadczyć o braku winy, gdyż nie są to okoliczności, którym można przypisać charakter przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. W tym kontekście sąd stwierdził, że choroba może być uznana za przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminu, lecz jedynie w sytuacji, gdy stanowi niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. Konieczne jest więc wykazanie przez wnioskodawcę, że jego choroba była tego rodzaju, że nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Powołując się na orzecznictwo sąd stwierdził także, że nawet taka choroba, która wymaga leżenia, nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli strona mogła nadać pismo w ustawowym terminie, korzystając z pomocy domowników bądź osób trzecich. W związku z powyższym, w ocenie sądu, pełnomocnik miał możliwość dochowania terminu do złożenia skargi pomimo choroby. Przytoczone okoliczności sprawy nie wskazują bowiem, aby choroba była tego rodzaju, że uniemożliwiała skorzystanie z pomocy osób trzecich. Natomiast w sprawach, w których strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił sądowi I instancji naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że złożenie przez pełnomocnika zaświadczenia lekarskiego wydanego przez lekarza sądowego stwierdzające niezdolność do wykonywania pracy zawodowej nie jest wystarczające dla uznania, że pełnomocnik nie miał w okresie objętym zaświadczeniem, świadczenie jakichkolwiek czynności zawodowych w tym poszukiwania innego osoby mogącej przygotować skargę do sądu i ją złożyć, co musiałoby być poprzedzone przekazaniem takiej osobie dokumentacji sprawy, wyjaśnienia jej dotychczasowego przebiegu, uchybień w postępowaniu organów wydających decyzję. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponowmego rozpoznania sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreślić należy, że trudności, przeszkody uniemożliwiające stronie dochowanie czynności nie muszą mieć charakteru zdarzeń nadzwyczajnych. Przy stosowaniu przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu należy mieć na uwadze ich funkcję ochronną. Wbrew ocenie sądu I instancji, pełnomocnik dostatecznie uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela bowiem pogląd wyrażony w orzecznictwie, że jeżeli przyczyną uchybienia terminu była choroba pełnomocnika uniemożliwiająca, w ocenie lekarza, wykonywanie obowiązków zawodowych poprzez stwierdzenie, że jest on niezdolny do pracy, to dokonanie przez sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazanie fałszu dokumentu – co do treści lub formy, wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2017 r. sygn. akt II OZ 1400/17, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt V CZ 29/06). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego załączył do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczenie lekarskie, wystawione przez lekarza sądowego, z którego wynika, że w dniach 4 i 5 lutego 2019 r. nie mógł stawić się na wezwanie Sądu Rejonowego i Okręgowego w [...]. Przedłożone zaświadczenie lekarskie jest dowodem potwierdzającym - przez osobę do tego uprawnioną - że pełnomocnik we wskazanym okresie był niezdolny do pracy. Tym samym nie budzi wątpliwości sądu, że podana we wniosku oraz odpowiednio udokumentowana przez pełnomocnika okoliczność choroby, miała charakter obiektywnie istniejącej przeszkody, która uniemożliwiała mu wykonywanie czynności zawodowych, w tym przypadku sporządzenie i wniesienie w terminie skargi. Nie można zgodzić się także z sądem I instancji, że skoro pełnomocnik w ostatnim dniu terminu do złożenia skargi był w stanie udać się do lekarza rodzinnego po zwolnienie, to stan jego zdrowia umożliwiał mu skorzystanie z pomocy innych osób w dokonaniu czynności procesowej w terminie. Pełnomocnik oświadczył bowiem, że prowadzi indywidualną kancelarię adwokacką i sam w niej praktykuje. Mając zatem powyższe na uwadze, a także brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, uznać należy, że zachodzą przesłanki do jego przywrócenia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.