I SAB/Wa 390/18

Dnia 16 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu 16 kwietnia 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego dla części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i ul. [...] w części odpowiadającej obecnej dz. ew. nr [...] z obrębu [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z. (dalej jako Skarżący), wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego dla części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i ul [...] w części odpowiadającej obecnej dz. ew. nr [...], powstałej z działki ew. [...], z obrębu [...]. Skarżący wskazali, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279), dalej "dekret warszawski". Skarżący zarzucili Prezydentowi rażące naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. Wskazali, na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta wnieśli do Wojewody [...] ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] Wojewoda uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi nowy termin załatwienia sprawy do [...] czerwca 2018 r., który nie został dotrzymany. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o: -zobowiązanie Prezydenta do rozpoznania wniosku J. Z. z dnia [...] lipca 1947 r. i [...] grudnia 1947 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do w.w. działki ewidencyjnej; -stwierdzenie, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; -zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie przedstawiając przebieg postępowania i wskazując, że nierozpoznanie wniosku wynika przede wszystkim z faktu, że akta administracyjne znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2016, poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (52 § 1 i 2 P.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie skarżący wnieśli ponaglenie, które postanowieniem nr [...] z [...] marca 2018 r. Wojewody [...] zostało uznane za uzasadnione. Uprawniało to do wystąpienia ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego. Należy wskazać, że pojęcia "bezczynność" jak i "przewlekłość" (do czasu nowelizacji K.p.a., która weszła w życie 1 czerwca 2017 r.), nie były zdefiniowane ustawowo. Pojęcie bezczynności w orzecznictwie sądowym ograniczone zostało przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12). Obecnie pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.. Należy pod tym pojęciem rozumieć sytuacją w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Stosownie do art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i wtedy gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi lub nie przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy mają natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego dla części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i ul [...] w części odpowiadającej obecnej działce ew. nr [...] z obrębu [...] z dnia [...] marca 2016 r. nie został dotychczas rozstrzygnięty mimo, że Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] r. zobowiązał organ do jego rozpoznania. Fakt, że akta administracyjne od pewnego czasu, jak wskazuje organ, znajdują się w sądzie administracyjnym, nie może być powodem do braku działania ze strony organu. Po pierwsze organ mógł, przed przesłaniem akt sporządzić akta zastępcze a pod drugie mógł zwrócić się o ich wypożyczenie do sądu, jako pierwotny ich dysponent. Tłumaczenie zatem organu, że nierozpoznanie jest wynikiem braku akt, nie może, w żadnym razie, być powodem jego nierozpoznania przez tak długi okres czasu. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ dopuścił się bezczynności. Zatem na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Oceniając zachowanie organu należy stwierdzić, że organ nie rozpoznał do dnia dzisiejszego wniosku dekretowego J. Z. z dnia [...] grudnia 1947r. w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Prezydent jedynie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] zawiesił równolegle toczące się postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość - do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Z akt sprawy wynika, że organ nie dokonał żadnej merytorycznej czynności zmierzającej do zakończenia przedmiotowej sprawy zarówno przed zawieszeniem postępowania odszkodowawczego jak też i po jego zawieszeniu. Jedyną czynnością jaką w tym czasie dokonał organ było poinformowanie pismem z dnia [...] lipca 2018 r. pełnomocnika stron o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] grudnia 2018 r. i terminu tego także nie dotrzymał. Nie informował też o przyczynach niezałatwienia sprawy, co stanowi o naruszeniu przez organ w sposób oczywisty i rażący art. 35 § 3 i 36 § 1 K.p.a. Taki sposób działania organu godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.), i prowadzi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 K.p.a. i nie informował stron postępowania o przyczynie niedotrzymania terminu zakończenia sprawy oraz o nowym terminie wydania decyzji (poza jednym pismem z dnia [...] lipca 2018 r.). Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta ma charakter rażący. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.119 pkt 4 w zw. ze 120, 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805 ze zm.). Na koszty składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł. oraz 480 zł zasądzone tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.