VI SA/Wa 2166/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2019 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kopi akt sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2018 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego K. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem kosztów postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") postanowieniem z "(...)"czerwca 2018 r. nr "(...)", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 w związku z art. 73 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia K. N. (dalej: "Strona", "Skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie "(...)"Wojewódzkiego Inspektor Transportu Drogowego (dalej: ""(...)"WITD"), nr "(...)"w przedmiocie odmowy wydania kopii akt sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, GITD wskazał, że pismem z 12 lutego 2018 r. Strona złożyła do "(...)"WITD, wniosek o wydanie kserokopii protokołu kontroli z "(...)" lutego 2018 r. nr "(...)". Postanowieniem z "(...)" lutego 2018 r. nr "(...)""(...)"WITD odmówił wydania kopii protokołu kontroli. Organ poinformował stronę o treści art. 73 § 2 K.p.a.. podkreślając, że strona może żądać uwierzytelnionych odpisów lub kopii akt tylko w przypadku uzasadnienia tego jej ważnym interesem. Ponadto Strona została poinformowana o braku zobowiązania organu przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego do wykonywania przez organ kopii dokumentów nawet odpłatnie. GITD rozpatrując zażalenie z "(...)" marca 2018 r., od postanowienia I instancji wskazał, że w świetle art. 73 K.p.a., strona ma prawo przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i kopii, wobec czego organ nie na obowiązku przesyłania kopii na wniosek strony. Strona ma ponadto możliwość wystąpienia z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionych kopii akt sprawy, musi jednak wykazać swój ważny interes. Organ wskazał, że Strona w żaden sposób nie wskazała na ważny interes, który przemawiałby za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 2997/12. Wskazał następnie, że Strona nie została pozbawiona możliwości przeglądania akt sprawy, ani robienia z nich odpisów oraz kopii, organ natomiast nie miał obowiązku ich przesyłania Stronie, nawet jeżeli Strona uiściłby stosowną opłatę. Strona nie wystąpiła również z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionych kopii. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżając postanowienie GITD z "(...)" czerwca 2018 r., wniósł o jego uchylenie i wydania kopii protokołu przesłuchania świadka z przeprowadzonej kontroli z "(...)"lutego 2018 r. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 6 K.p.a., gdyż, postanowienie zostało wydane bez poszanowania obowiązującego prawa, 2) art. 8 K.p.a., ponieważ sposób przeprowadzenia postępowania przez organ wydający postanowienie podważył zaufanie do władzy publicznej. W uzasadnieniu skargi, Skarżący wskazał, że w przedmiotowej sprawie organy obu instancji utrudniają stronie udział w postępowaniu, oraz przed wydaniem decyzji odbierają stronie prawo do zapoznania się ze zebranymi dowodami. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskrzonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz postanowienie I instancji naruszają przepisy prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Jak wynika z art. 73 § 1 K.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Czynności te, zgodnie z art. 73 § 1a K.p.a., są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Zgodnie natomiast z art. 73 § 2 K.p.a., strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Prawo wglądu w akta podlega ograniczeniu na podstawie art. 74 § 1 K.p.a., odnośnie akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. Organ odmówił w niniejszej sprawie przesłania Stronie kserokopii protokołu kontroli z "(...)" lutego 2018 r., ponieważ, jak wskazał nie miał takiego obowiązku, nawet jeżeli Strona uiściłaby stosowną opłatę, jak również Strona nie wystąpiła z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionej kopii tego protokołu. Sporna zatem w niniejszej sprawie jest kwestią, czy organ jest obowiązany sporządzić kopię akt sprawy (w tym przypadku kopię protokołu kontroli) i przesłać ją Stronie, jeżeli Strona o to wnosi ale bez uwierzytelniania kopi akt. Powyższa kwestia, budziła wątpliwości w praktyce co znalazło swój wyraz w rozbieżnym orzecznictwie sądów administracyjnych i w konsekwencji została rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z 8 października 2018 r., sygn. akt I OPS 1/18. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dostęp do akt bez możliwości utrwalenia ich treści nie tworzy gwarancji obrony zgodnej z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP ani uszczegóławiającymi ją elementami, wynikającymi z zasad prawa administracyjnego. NSA uznał za słuszne stanowisko dopuszczające wykorzystanie współczesnych technicznych możliwości, nieznanych w dacie uchwalania Kodeksu postępowania administracyjnego, do sporządzania notatek, odpisów i kopii z akt administracyjnych w ramach przepisu art. 73 § 1 K.p.a. Rozwój technologiczny sprzyja w niniejszym przypadku obywatelowi, pozwala bowiem na bardziej sprawne i efektywne kontakty z administracją. Jest to szczególnie ważne przy tak szybkim tempie rozwoju otaczającego świata. W tym celu mogą być użyte zatem wszelkie urządzenia służące do zapisywania materiałów, w tym skanery, cyfrowe aparaty fotograficzne, kopiarki, pod warunkiem, że nie zniszczą struktury utrwalanych dokumentów. NSA zauważył, że nie każda ze stron ma możliwość samodzielnego zapisania zawartości akt za pomocą najnowocześniejszych urządzeń technicznych, czy to ze względu na to, że ich nie posiada, czy to z uwagi na nieumiejętność posługiwania się nimi. W takiej sytuacji, odmowa wykonania kopii za pomocą dostępnych w biurze organu urządzeń prowadziłaby w istocie do nierówności pomiędzy stronami ze względu na dostępność nowych technologii, co nie może znaleźć akceptacji w demokratycznym państwie prawym. Powszechna dostępność np. kserokopiarek w urzędach i łatwość z jaką można w ten sposób uzyskać choćby kserokopię żądanego materiału z akt, powinna pozwolić rozwiązać tę sytuację w zgodzie z gwarancjami z art. 51 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP. Oznaczać to może jedynie odczytanie przepisu art. 73 § 1 K.p.a., jako dopuszczającego sporządzenie na wniosek strony kopii z akt, przy użyciu dostępnych w organie urządzeń, tak aby w dobie postępu technicznego możliwość utrwalenia treści akt przez stronę nie ograniczała się do notatek odręcznych, z istoty swej niegwarantujących w stosunkowo krótkim czasie takiego odwzorowania treści, jak np. kserokopia, czy fotokopia. NSA wskazał jednocześnie, że odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt mogłaby nastąpić jedynie, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania. Tylko więc w sytuacjach wymagających większego organizacyjnego zaangażowania ze strony pracowników organu dopuszczalne byłoby wyznaczenie stronie określonych warunków realizacji wniosku w przedmiocie sporządzenia kserokopii dokumentów. Odmowa wydania kopii z akt sprawy może być też usprawiedliwiona, jak wskazał NSA, w sytuacji, gdy strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 K.p.a. Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę, całkowicie zgadzając się z przytoczoną powyżej argumentacją NSA, stwierdza za NSA, że w ramach udostępniania akt stronie, na podstawie art. 73 § 1 K.p.a., mieści się sporządzanie przez organ, w sposób wynikający z posiadanych możliwości technicznych i organizacyjnych, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. W świetle powyższej wykładni art. 73 § 1 K.p.a., która występowała już wcześniej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Sąd stwierdza, że Skarżący był uprawniony do wystąpienia do organu z wnioskiem o przesłanie Stronie kopii protokołu kontroli z "(...)" lutego 2018 r. Organ natomiast nie mógł, odmówić wykonania wnioskowanej czynności argumentując, że nie miał takiego obowiązku, nawet jeżeli Strona uiściłaby stosowną opłatę, jak również Strona nie wystąpiła z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionej kopii tego protokołu. W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że organy obu instancji nieprawidłowo rozpatrzyły wniosek Skarżącego, uchybiając art. 73 § 1 K.p.a., poprzez jego błędną wykładnię. W konsekwencji, okoliczności na podstawie których organ odmówił przesłania Skarżącemu akt sprawy, nie mogły stanowić podstawy takiego rozstrzygnięcia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę organ, uwzględni powyższą wykładnię art. 73 § 1 K.p.a. oraz okoliczność, że odmowę sporządzenia kopii akt sprawy może uzasadnić jedynie brak możliwości technicznych i organizacyjnych organu, jak również oczywiste i świadome nadużycie przez Skarżącego, prawa wynikającego z art. 73 § 1 K.p.a. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), orzekł jak w sentencji. W oparciu o art. 200 oraz art. 205 § 1 tej ustawy, Sąd orzekł o kosztach postępowania.