I SA/Wa 1255/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z [...] maja 2016 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2015 r., nr [...], którą umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] października 2002 r. nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, własności nieruchomości położonej we wsi R. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Z ustaleń organu nadzoru wynika, że weryfikowana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzja komunalizacyjna z [...] października 2002 r. została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Stroną tego postępowania jest Skarb Państwa i właściwa gmina. Poza tym stroną tego postępowania może być dodatkowo tylko ten podmiot, który wykaże, iż ma tytuł prawny do objętej postępowaniem komunalizacyjnym nieruchomości, wykluczający jej komunalizację. Zgodnie z treścią karty inwentaryzacyjnej na [...], będącej częścią integralną decyzji Wojewody [...] z [...] października 2002 r., Skarb Państwa stał się właścicielem działek nr [...] i [...] na podstawie aktu notarialnego z [...] października 1969 r. rep. A nr [...]. Na mocy tego aktu J. O. sprzedał R. i A. S. działkę nr [...]. Akt ten zawiera również zapis, iż działki nr [...],[...],[...] i [...] zostają nieodpłatnie przekazane przez J. O. na rzecz Skarbu Państwa. Po odnowieniu ewidencji gruntów w 1994 r. dawne działki nr. [...] i [...] otrzymały numery [...] i [...], które są objęte decyzją komunalizacyjną. W dniu wydania decyzji komunalizacyjnej nieruchomości te nie miały założonej księgi wieczystej. Akt notarialny z [...] października 1969 r. odwołuje się do decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] grudnia 1966 r. nr [...] orzekającej o podziale nieruchomości, w wyniku którego powstały nieruchomości objęte tym aktem notarialnym. W dacie wydania decyzji podziałowej obowiązywała ustawa z 25 czerwca 1948 r. o podziałach nieruchomości na terenie miasta i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 ze zm.), gdzie zgodnie z art. 13 "właściciel nieruchomości podlegającej podziałowi obowiązany jest odstąpić bezpłatnie na własność gminy grunty przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod ulice, place, drogi – na cele użyteczności publicznej, jak również na cele przyszłej polityki osiedla w ilości nie przekraczającej 20% wartości wszystkich działek, obliczonej w myśl art. 16". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1919/07, ustawodawca normując w tym przepisie kwestię "odstąpienia" nieruchomości nie wskazał sposobu w jaki odstąpienie to ma być zrealizowane. W ocenie organu nadzoru nie wynika aby wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej M. O. – spadkobierca J. O., posiadał tytuł prawny do spornych nieruchomości zarówno w dacie komunalizacji jak i w dacie wydania kwestionowanej decyzji oraz obecnie. Nie jest zatem legitymowany do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Wszczęte więc z jego wniosku postępowanie podlega umorzeniu na mocy art. 105 § 1 kpa. W skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji M. O. skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 kpa w związku z art. 77 kpa, art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 107 § 3 kpa oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji tego organu ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że błędne jest twierdzenie Ministra, że Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowych działek gruntu na podstawie aktu notarialnego z [...] października 1969 r. rep. [...], gdyż w ocenie skarżącego Skarb Państwa nie miał prawa własności do tych nieruchomości bowiem te były zapisane na osoby prywatne, które na rzecz Skarbu Państwa działek tych nigdy nieodpłatnie nie przeniosły. W odpowiedzi na Skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wywodzi tytuł własności Skarbu Państwa do nieruchomości położonej we wsi R. gm. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...], objętej kontrolowaną w przedmiotowym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzją komunalizacyjną Wojewody [...] z [...] października 2002 r., z aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] października 1969 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w P. Rep. A Nr [...]. Na mocy tego aktu J. O. sprzedał R. i A. S. działkę nr [...] położoną we wsi R. (§ 2) zaś działki nr [...],[...],[...],[...] i [...] przekazał nieodpłatnie na rzecz Skarbu Państwa (§ 5). Z treści § 1 tego aktu wynika, że wszystkie działki, którymi J. O. zadysponował tym aktem powstały z podziału działki nr [...], która pochodzi z zachodniej połowy działki nr [...] należącej do składu nieruchomości, urządzonej w księdze wieczystej pod nazwą [...], prowadzonej przez Państwowe Biuro Notarialne w W. – Sekcję [...], a która stanowi majątek osobisty J. O. nabyty przez niego w drodze darowizny. W aktach sprawy znajduje się kserokopia aktu z [...] stycznia 1930 r. (repertorium za rok 1930 Nr [...]) sporządzonego przez notariusza w P. M. R., z treści którego wynika, że J. O. otrzymał od swojego ojca S. O., jako darowiznę, na własność zachodnią połowę działki nr [...] opisanej w § 1 aktu notarialnego z 1969 r. W sprawozdaniu z badań stanu prawnego nieruchomości z [...] kwietnia 2001 r., sporządzonego przez P. P. – specjalisty ds. badań hipotecznych wynika, że zachodnia połowa działki nr [...] odpowiadała działce [...] i części działki nr [...] pod ul. [...]. Zgodnie z planem przyjętym do zasobu geodezyjnego dnia [...] lutego 1968 r. za nr [...] dokonano podziału działki nr [...] m. in. na działki nr [...] i [...], przeznaczone pod użyteczność publiczną oraz działki nr [...] – pod drogę. Powyższy podział został zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] grudnia 1966 r. nr [...], która zawierała klauzulę, że przy sporządzaniu aktu notarialnego należy powyższe działki przekazać nieodpłatnie na rzecz Skarbu Państwa, co zdaniem autora sprawozdania znalazło wyraz w § 5 aktu notarialnego z [...] października 1969 r. i świadczy o tym, że działki ewidencyjne nr [...] i [...] stanowią od 1969 r. własność Skarbu Państwa. Skarżący M. O., który jest spadkobiercą J. O. kwestionuje tytuł własności Skarbu Państwa twierdząc, że J. O. nie mógł skutecznie przenieść własności działek gruntu wymienionych w § 5 aktu notarialnego z 1969 r., gdyż nie był ich wyłącznym właścicielem, a pozostali współwłaściciele w tej czynności nie brali udziału. Należy przede wszystkim podnieść, że § 5 powołanego aktu notarialnego z [...] października 1969 r. jest jednostronną, nienazwaną, czynnością prawną dokonaną przez J. O., która zawiera jego oświadczenie woli, którego treść jednoznacznie wskazuje na to, że jego wolą jest przeniesienie własności wymienionych tam działek gruntu, nieodpłatnie, na rzecz Skarbu Państwa. Prawo własności do tych działek J. O. wywodził z umowy darowizny dokonanej na jego rzecz przez jego ojca na mocy aktu z [...] stycznia 1930 r. Te dokumenty dają podstawę do uznania, że w dacie 25 maja 1990 r., a więc w dacie komunalizacji Skarb Państwa dysponował tytułem własności do działek objętych kwestionowaną w niniejszej sprawie decyzją komunalizacyjną. Wskazać także należy, że w dacie komunalizacji działki te nie miały urządzonej księgi wieczystej. Własność jest kategorią prawa cywilnego taj jak i kwestie związane z czynnościami prawnymi i składającymi się na te czynności oświadczeniami woli. Organ administracji publicznej nie jest uprawniony do badania ważności czynności prawnych jak i wad oświadczenia woli. Ta problematyka, uregulowana w przepisach ustawy Kodeks cywilny: art. 58 – dotyczący ważności czynności prawnych oraz art. 82 i następne – dotyczące wad oświadczeń woli, podlega wyłącznie badaniu w postępowaniach przed sądami powszechnymi. Słusznie więc organ nadzoru stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie jest właściwy do zbadania legalności aktu notarialnego z [...] października 1969 r. Skarżący M. O. nie wykazał się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości objętej kwiestionowaną przez niego decyzją komunalizacyjną. Nie przedstawił także dowodu, z którego wynikałoby, że to jemu bądź jego poprzednikom prawnym, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwał w dacie 25 maja 1990 r. tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości. Natomiast postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie służy wyjaśnianiu, czy skarżącemu tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości przysługuje. To skarżący żądając wszczęcia takiego postępowania winien nie budzącym wątpliwości tytułem się legitymować. Wobec tego należy stwierdzić, że prawidłowo organ nadzoru uznał, iż skarżący nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania niewżnościowego, a zatem wszczęte już postępowanie, z tego powodu, podlega umorzeniu. Zgodne z prawem rozstrzygnięcie czyni zarzuty skargi nieuzasadnionymi co skutkuje oddaleniem skargi. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.