IV SA/Gl 52/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na w dniu 17 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. J.G. wniósł o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę M., jako na drugie dziecko w jego rodzinie. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta G. odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia ustalając, że w skład rodziny wnioskodawcy w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851, ze zm.), dalej: ustawa o pomocy, nie wchodzą jego córki A. i M., gdyż zgodnie z wyrokiem sądu powszechnego wykonywanie władzy rodzicielskiej nad nimi powierzono obojgu rodzicom, ustalając ich miejsce zamieszkania u matki. W odwołaniu wnioskodawca zarzucił, że wskazany przez organ wyrok nie dotyczy córki M. lecz A. i M.. Podniósł nadto, że córka M. jest wychowywana wspólnie przez niego i jego żonę, natomiast córka A. jest pod naprzemienną opieką jego i jej matki. Wskazał także na wcześniejsze pobieranie świadczenia wychowawczego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium ustaliło, że skarżący jest ojcem trójki dzieci: najstarszej A., M.- obie z poprzedniego małżeństwa oraz średniej co do wieku M., której matką jest obecna żona skarżącego. W wyroku rozwodowym wykonywanie władzy rodzicielskiej nad A. i M. powierzono obojgu rodzicom, ustalono, że miejscem zamieszkania tych dzieci jest każdorazowe miejsce zamieszkania matki oraz zasądzono na ich rzecz alimenty od skarżącego. Z orzeczenia sądowego nie wynika więc sprawowanie nad A. i M. naprzemiennej opieki przez ich rodziców, w związku z czym nie mogą być one zaliczone do składu rodziny skarżącego w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy. W tej sytuacji, M. jest pierwszym dzieckiem w tej rodzinie, a w takim razie prawo do świadczenia wychowawczego jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Skarżący nie domagał się jednak przyznania tego świadczenia na pierwsze dziecko, dlatego organy nie były zobligowane do badania wysokości dochodu w jego rodzinie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazując na naruszenie przepisów art. 4, art. 5 ust. 1, 2a i 3 oraz art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy, w zw. z art. 28 Kodeksu cywilnego a także art. 7, w zw. z art. 75 kpa skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji błędne ustalenie, że jego córka M. z nim stale nie mieszka oraz pominięcie okoliczności, że jego pierwsze dziecko A., znajduje się pod opieką na przemienną obojga rodziców. Zarzucił także naruszenie art. 8 kpa przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Domagał się również przeprowadzenia dowodu z przesłuchania jego i świadków, chociaż w uzasadnieniu skargi zauważył, że sądy administracyjne "nie podejmują w ramach swojej jurysdykcji takich środków dowodowych...". Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom legalności w kryteriach której odbywa się sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej (art. 1 Prawo o ustroju sądów administracyjnych – j. t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.). Stan faktyczny sprawy jest bezsporny w zakresie istotnym dla jej rozstrzygnięcia. Mianowicie skarżący ubiegał się o świadczenie wychowawcze na córkę M., jako kolejnego dziecka w rodzinie z założeniem, że pierwszym dzieckiem w tej rodzinie jest córka A. Tymczasem prawidłowe ustalenia organów wykazały błędność tego założenia. Złożony do akt wyrok rozwodowy zawiera postanowienia, zgodnie z którymi wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką A. zostało powierzone obojgu rodzicom, ale miejsce zamieszkania dziecka ustalono przy jej matce, nakładając jednocześnie na skarżącego obowiązek płacenia alimentów do rąk matki. Odstąpiono też od regulowania kontaktów skarżącego z tą córką, ustalając, że będą się one odbywać na warunkach każdorazowo ustalonych przez rodziców. W wyroku tym nie orzeczono więc o naprzemiennej opiece rodziców nad wymienionym dzieckiem. Stosownie zaś do art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy zaliczenie dziecka jednocześnie do odrębnych rodzin obojga rodziców może nastąpić tylko wówczas, gdy jest ono pod opieką naprzemienną obojga rodziców zgodnie z orzeczeniem sądu. W razie braku takiego orzeczenia nie można tego rodzaju opieki domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. Organy administracyjne nie są też uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem (por. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2997/17, zbiór LEX nr 2496736). Dopowiedzieć trzeba, że nie jest konieczne użycie w orzeczeniu sądowym dosłownie zwrotu "opieka naprzemienna", a wystarczy, że z orzeczenia takiego wynika uregulowanie opieki spełniającej znamiona naprzemiennej. W orzecznictwie dopuszcza się zrównanie z tego rodzaju orzeczeniem ugód zawartych przed sądem opiekuńczym bądź w postępowaniu mediacyjnym (vide: wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2423/17, dostępny w internecie). W niniejszym przypadku nawet gdyby faktycznie opieka była sprawowana naprzemiennie przez obojga rodziców, to w żadnym razie nie można stwierdzić, że odbywa się to zgodnie z wyrokiem rozwodowym, w którym nie uregulowano kontaktów skarżącego z córką A., a jej miejsce zamieszkania wyznaczono przy matce i obciążono skarżącego alimentami. Samo powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom nie przesądza o sposobie sprawowania opieki nad dzieckiem, gdyż odnosi się do całokształtu atrybutów tej władzy, obejmujących m.in. wychowanie, kształcenie i utrzymanie dziecka. Innego orzeczenia sądowego skarżący nie przywołał, w związku z czym niezaliczenie jego córki A. do członków jego rodziny było prawidłowe. Podkreślić jeszcze raz należy, że opieka naprzemienna ma być sprawowana zgodnie z orzeczeniem sądowym, a więc z niego wynikać. Nie jest zatem możliwe wykazywanie innymi środkami dowodowymi, że opieka faktycznie jest wykonywana naprzemiennie i że nie jest to sprzeczne z orzeczeniem sądowym, takim jakim w niniejszej sprawie jest wyrok rozwodowy. Mówiąc wprost – nie chodzi o to, by opieka naprzemienna była zgodna z orzeczeniem sądowym, lecz by była ona wykonywana zgodnie z takim orzeczeniem. Taka okoliczność w tej sprawie nie występuje, w związku z czym trafnie organy ustaliły, że córka skarżącego M. jest pierwszym dzieckiem w jego rodzinie w rozumieniu ustawy o pomocy, a ponieważ nie był złożony wniosek o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, to rozstrzygnięcie odmowne było zgodne z prawem. Aczkolwiek w tej sytuacji zarzuty procesowe skargi nie mają istotnego znaczenia, jednakowoż ich bezzasadność także jest oczywista. W szczególności zaskarżona decyzja nie zawiera kwestionowanego przez skarżącego ustalenia, że córka skarżącego M. stale z nim nie zamieszkuje. Przeciwnie – Kolegium wyraźnie zaliczyło ją do składu rodziny skarżącego, ale jako pierwsze dziecko w tej rodzinie, co z wyżej przedstawionych względów było prawidłowe. Z kolei stan faktyczny sprawy został należycie wyjaśniony i ustalony a nastąpiło to w oparciu o dokumenty przedstawione przez skarżącego. Natomiast prowadzenie dalszego postępowania dowodowego na okoliczność sprawowania opieki nad córką A. byłoby bezcelowe, skoro fakt ten musi wynikać z orzeczenia sądowego, przy czym na etapie postępowania sądowoadministracyjnego dopuszczenie dowodów zawnioskowanych w skardze było niedopuszczalne (vide: art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.). Z kolei otrzymywanie przez skarżącego świadczenia wychowawczego w przeszłości nie stanowi samoistnej podstawy do dalszego przyznawania tego świadczenia, zwłaszcza że organ odwoławczy wytłumaczył zmianę swojego stanowiska związaną z linią orzeczniczą sądów administracyjnych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ostatnio powołanego Prawa orzeczono, jak w sentencji. mr