I OSK 65/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-04-18
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Zbigniew Ślusarczyk, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia inwestycji celu publicznego, polegającej na przebudowie istniejącej linii napowietrznej, powinna być wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy też art. 124b ust. 1 tej ustawy, a jeśli tak, to czy sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy w zakresie charakteru planowanych prac?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie ocenił materiał dowodowy, nieprawidłowo kwalifikując planowane prace jako remont, a nie przebudowę linii energetycznej. Skoro inwestycja polega na wymianie słupów i przewodów, zmieniając parametry techniczne, należy ją zakwalifikować jako przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, a podstawą prawną ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jest art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym, sąd uchylił wyrok WSA i oddalił skargę właścicielki nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości T. T. w celu przeprowadzenia inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej linii napowietrznej 110kV. Starosta wydał decyzję zezwalającą na realizację inwestycji, którą utrzymał w mocy Wojewoda. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił te decyzje, uznając, że inwestycja dotyczy remontu, a nie przebudowy, i powinna być rozpatrywana na podstawie art. 124b u.g.n. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu WSA ponownie uchylił decyzje organów, powołując się na wątpliwości co do charakteru prac i braku jednoznacznego określenia zakresu ograniczenia prawa własności. Wojewoda i inwestor wnieśli skargi kasacyjne.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę T. T. Odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Justyna Łaskawska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Wojewody[...] i [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 września 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 666/18 w sprawie ze skargi T. T. na decyzję Wojewody[...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od T.T. na rzecz Wojewody [...] i[...] .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 26 września 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 666/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. T. na decyzję Wojewody [...] z [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
[...] wniosła do Starosty [...] o wydanie, na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz.1774 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", decyzji o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej T. T. oznaczonej jako działka nr [...] w [...] przez zezwolenie na realizację inwestycji: "Przebudowa istniejącej linii napowietrznej 110kV relacji [...] (od[...] )".
Starosta [...] decyzją z [...] r. nr [...] ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działka gruntu nr [...] o pow. 0,4907 ha, obr.[...] , gm. [...] poprzez udzielenie zezwolenia [...] na realizację inwestycji pod nazwą "Przebudowa istniejącej linii napowietrznej 110 kV relacji [...] ([...])". Organ ustalił, że jest to inwestycja celu publicznego, o jakiej mowa w art. 6 u.g.n., o znaczeniu ponadlokalnym i całkowitej długości 19 295km, przebiegająca przez obszary należące do trzech powiatów. Dzięki jej realizacji dojdzie do zwiększenia pewności zasilania, poprawy jakości energii dostarczanej do odbiorców oraz zmniejszenia zagrożenia przeciążeniami linii, mogącymi powodować braki w dostawie energii elektrycznej. Inwestycja jest zgodna z decyzją nr [...] Wójta Gminy [...] z [...] r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego przewidującej przebudowę linii napowietrznej 110 kV z zachowaniem tej samej trasy długości co istniejąca linia. Rokowania z właścicielem nieruchomości o udostępnienie jej w celu wykonania przebudowy oraz ustanowienia służebności nie doprowadziły do zawarcia porozumienia. Do wniosku o ograniczenie prawa własności dołączono mapę dla ustalenia służebności gruntowej dla działki nr[...] , sporządzoną przez uprawnionego geodetę i zarejestrowaną w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej Kartograficznej w[...], na której uwidoczniono aktualny przebieg linii oraz obrysowano i wyliczono powierzchnię nieruchomości, która została wskazana jako niezbędna do przeprowadzenia inwestycji, tj. pas o powierzchni 266 m2 o szerokości 7,2 m i 34 m długości.
T. T. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Wojewoda [...] decyzją z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty[...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi T.T., wyrokiem z 16 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 691/16 uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd uznał, że w sprawie powinien mieć zastosowanie przepis art. 124b a nie art. 124 ust. 1 u.g.n., gdyż ograniczenie prawa własności nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. może odnosić się jedynie do przyszłych, dopiero planowanych inwestycji przesyłowych. Nie może być natomiast stosowane dla uregulowania korzystania z nieruchomości w związku ze zwykłą eksploatacją już istniejących instalacji przesyłowych na nieruchomości. Zezwolenie, o jakim mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., może być wydane przed rozpoczęciem na nieruchomości konkretnego procesu inwestycyjnego lub wyjątkowo w trakcie realizacji inwestycji. Z akt sprawy wynika natomiast jednoznacznie, że wniosek [...] dotyczył przebudowy już istniejącej napowietrznej linii 110kV relacji [...] (od[...]), polegającej na przeciągnięciu przewodów fazowych i odgromowych skojarzonych ze światłowodem.
Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skarg kasacyjnych Wojewody [...] i[...] , wyrokiem z 15 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 481/17 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji niewyczerpująco ocenił charakter robót stanowiących projektowaną inwestycję w kontekście zastosowania w sprawie art. 124 ust. 1 bądź art. 124b ust. 1 u.g.n. Sąd nie wyjaśnił bowiem w oparciu o jakie przesłanki zakres inwestycji sprowadził wyłącznie do "przeciągnięcia przewodów fazowych i odgromowych skojarzonych ze światłowodem". Stanowisko Sądu pozostaje tym bardziej wątpliwe, że inwestor wskazywał – a co nie było kwestionowane przez stronę skarżącą – że przedmiotowa inwestycja liniowa obejmuje nie tylko wymianę samych przewodów, ale także wymianę istniejących słupów na słupy o innej wysokości, ich posadowienie w dotychczasowej linii inwestycji, ale w innych miejscach, a także zmianę parametrów technicznych samej linii energetycznej. Ponadto inwestor legitymuje się wydaną dla przedmiotowego przedsięwzięcia ostateczną decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego uznającą inwestycję za "przebudowę jednotorowej linii napowietrznej". Stanowisko Sądu I instancji na temat charakteru przedmiotowej inwestycji wyrażone zostało zatem w oderwaniu od analizy kluczowych okoliczności sprawy, które powinny być szczegółowo ocenione na gruncie regulacji prawnych różnicujących pojęcia "remontu" i "modernizacji" od "odbudowy". Warunkiem uznania planowanych robót, jako przewidzianych w art. 124 u.g.n. bądź też w art. 124b u.g.n., jest precyzyjne wykazanie, że roboty te spełniają konkretne przesłanki określone w art. 3 pkt 6 – 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.b." Sąd I instancji nie poczynił tego typu ustaleń w odniesieniu do okoliczności sprawy, a mimo to uznał, że inwestycja obejmuje jedynie czynności związane z konserwacją, remontem lub usuwaniem awarii. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił przy tym, że roboty związane z remontem, konserwacją i usuwaniem awarii, o których mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n., w swym najszerszym zakresie powinny mieścić się w znaczeniu pojęciowym opisanym w art. 3 pkt 8 P.b. i polegać na wykonywaniu w istniejącym obiekcie budowlanym czynności polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, w tym także z użyciem innych niż pierwotnie wyrobów, ale bez zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu, w tym bez zmiany jego charakterystycznych parametrów. Zmiana charakterystycznych parametrów obiektu w następstwie wykonania określonych robót nie pozwala takich robót kwalifikować w oparciu o art. 124b ust. 1 u.g.n., bowiem zależnie od zakresu tych robót mogą one być kwalifikowane jako przebudowa w rozumieniu art. 3 pkt 7a P.b. lub też jako odbudowa, rozbudowa lub nadbudowa, a więc budowa w rozumieniu art. 3 pkt 6 P.b.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po ponownym rozpoznaniu skargi wskazanym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę, czy należy sporną inwestycję kwalifikować jako roboty budowlane, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., czy też są to roboty określone w art. 124b ust. 1 u.g.n. Nie można tym samym ocenić najistotniejszej okoliczności dla zastosowania prawidłowej podstawy prawnej w sprawie, czy przez działkę skarżącej przebiega linia energetyczna i jakie są jej parametry. W konsekwencji nie można stwierdzić czy projektowana inwestycja będzie zmieniać parametry użytkowe i techniczne istniejącej linii. Wątpliwości Sądu budził wniosek inwestora, w którym z jednej strony jest mowa o przebudowie, polegającej na "budowie urządzeń zgodnie z załączoną mapką stanowiącą załącznik do wniosku", a jednocześnie o "pracach budowlanych polegających na przeciągnięciu przewodów fazowych i odgromowych skojarzonych ze światłowodem". Nie jest jasne, czy mówiąc o "przeciągnięciu linii" inwestor ma na myśli budowę linii od początku, czy też chodzi mu jedynie o wymianę kabli w ramach istniejącej już linii. Podobnie wątpliwości co do tego, jak zagospodarowana jest działka skarżącej i jakie urządzenia znajdują się na niej, wynikają z tego, że w tabeli na stronie 4 wniosku inwestora jest mowa o słupach, jednak na mapie załączonej do wniosku nie ma żadnych słupów, ani innych urządzeń, natomiast czytelnie zaznaczony na niej jest tylko pas technologiczny (pas ograniczenia własności).
Sąd uznał także, że decyzja organu I instancji nie zawiera załącznika mapowego, pomimo stwierdzenia w decyzji, że jej integralną częścią jest "załącznik mapowy". Mapa, na którą powołuje się w uzasadnieniu decyzji organ, to mapa stanowiąca załącznik do wniosku inwestora. Nie jest ona natomiast opatrzona podpisem organu i pieczątką, z której by wynikało, że jest ona załącznikiem do zaskarżonej decyzji.
Okoliczności te, wliczając wątpliwości dotyczące treści wniosku[...] ., wskazują, że zaskarżona decyzja nie określa jednoznacznie usytuowania obiektu i nie wyjaśnia zakresu ograniczenia prawa własności skarżącej.
Sąd dodał, że na obecnym etapie nie jest dopuszczalne prowadzenie dalszych rokowań (negocjacji) w rozumieniu art. 124 ust. 3 u.g.n.
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda [...] i[...], reprezentowani przez profesjonalnych pełnomocników.
Wojewoda [...] zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:
1) prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez błędną ocenę, że znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie ocenić, czy sporną inwestycję należy kwalifikować jako roboty, o jakich mowa w art. 124 ust. 1 czy w art. 124b ust.1 u.g.n., podczas gdy już z samej nazwy inwestycji celu publicznego "Przebudowa istniejącej linii napowietrznej 110kV relacji [...] (od[...])" wynika, że jest to przebudowa, a planowane roboty budowlane obejmować będą demontaż starych słupów, postawienie nowych słupów o zmienionych parametrach fizycznych (zwiększona wysokość, rzadszy rozstaw na trasie linii) z jednoczesną wymianą przewodów o innych właściwościach fizycznych i technicznych, a ponadto inwestycja ta jest objęta decyzją Wójta Gminy [...] z [...] r. nr [...] o lokalizacji inwestycji celu publicznego, a więc stanowi roboty budowlane, o jakich mowa w art. 124 ust.1 u.g.n.;
2) prawa materialnego - art. 124 ust. 1 u.g.n. w związku z art. 3 pkt 3a i art. 7a P.b. poprzez ich niezastosowanie do inwestycji celu publicznego pn. " Przebudowa istniejącej linii napowietrznej 110 kV relacji [...] (od[...] )", w sytuacji gdy planowane roboty budowlane obejmować będą demontaż starych słupów, postawienie nowych słupów o zmienionych parametrach fizycznych (zwiększona wysokość, rzadszy rozstaw na trasie linii) z jednoczesną wymianą przewodów o innych właściwościach fizycznych i technicznych, co stanowi przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a P.b. oraz roboty budowlane, o jakich mowa w art. 124 ust.1 u.g.n., i wobec braku zgody właściciela przedmiotowej nieruchomości na wykonanie przebudowy linii elektroenergetycznej właściwe jest ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust 1 u.g.n.
Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przypisanych.
[...] zaskarżyła wyrok w całości i zarzuciła mu naruszenie:
I. prawa materialnego:
1) art. 3 pkt 7a w związku z art. 3 pkt 3a P.b. przez jego niezastosowanie, choć właściwa ocena materiału dowodowego zgromadzonego prowadziłaby do konstatacji, że przedmiotowa inwestycja polegać będzie na przebudowie linii elektroenergetycznej, a nie jej remoncie, jako że wymienione zostaną zarówno istniejące słupy (na nowe, wyższe, bardziej wytrzymałe), jak również przewody.
2) art. 124 ust 1 u.g.n. przez jego niezastosowanie, podczas gdy stosownie do zgromadzonego materiału dowodowego, jak również na podstawie utrwalonej linii orzeczniczej, należało uznać, że przedmiotowe przedsięwzięcie jest w istocie przebudową, a nie remontem.
II. przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) polegające na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów i przyjęcie, wbrew zasadom logiki, że organ zaniechał ustalenia czy na przedmiotowej nieruchomości istnieje linia napowietrzna oraz jakie roboty względem tej linii zamierza wykonać inwestor, podczas gdy zarówno z wniosku inwestora, decyzji Starosty [...] z [...] r. nr [...] oraz decyzji Wojewody [...] z [...] r. nr[...] , jak również decyzji Wójta Gminy [...] z [...] r. nr [...] o lokalizacji celu publicznego, przy braku jakiegokolwiek zarzutu przeciwnego ze strony właściciela przedmiotowej nieruchomości, wynika wprost, że realizacja inwestycji polegać ma przebudowie istniejącej linii elektroenergetycznej, a zakresem prac obejmować ma zarówno wymianę słupów, jak również wymianę przewodów, a nie jedynie przeciągnięcie przewodów fazowych i odgromowych skojarzonych ze światłowodem;
2) polegające na błędnej ocenie zgromadzonych dowodów oraz uznaniu, że organ I instancji zaniechał zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, jak również nie dokonał analizy, czy na skutek robót wykonywanych na przedmiotowej działce dojdzie do zmiany parametrów technicznych lub użytkowych przedmiotowej linii napowietrznej, podczas gdy ww. analiza została dokonana we wszystkich wspomnianych decyzjach.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano także, że nieuzasadnione są wątpliwości Sądu I instancji, jeśli chodzi o brak dołączenia do decyzji załącznika mapowego. Załącznikiem do decyzji organu I instancji jest mapa złożona przez inwestora przy wniosku. W przepisach nie ma szczegółowych wymagań co do zawartości mapy. Powinna ona pełnić jedynie funkcję uzupełniającą do decyzji, wskazywać przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela w zakresie niezbędnym do wykonania inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o lokalizacji celu publicznego. Załącznik mapowy w niniejszej sprawie spełnia te warunki.
Skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie przez zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie od T. T. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, powiększonych o opłatę skarbową uiszczoną od pełnomocnictwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem.
Skargi kasacyjne zostały oparte na prawidłowych podstawach kasacyjnych i jako zasadne podlegają uwzględnieniu.
Zasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo skargi kasacyjne zarzucają dokonanie przez Sąd I instancji niewłaściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Oceny tej Sąd I instancji zobowiązany był dokonać zgodnie z wykładnią prawa i zaleceniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 481/17. Wyjaśnieniu miał podlegać przede wszystkim charakter robót stanowiących projektowaną inwestycję w kontekście zastosowania w sprawie jako podstawy prawnej ograniczenia właściciela w sposobie korzystania z nieruchomości przepisów art. 124 ust. 1 albo art. 124b ust. 1 u.g.n. Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku w odniesieniu do stosowanego prawa materialnego wskazał, że dokonanie kwalifikacji inwestycji z punktu widzenia art. 3 pkt 6 – 8 P.b., wymaga wnikliwej oceny całokształtu okoliczności sprawy, w tym w szczególności dokumentacji projektowej i technologicznej planowanych robót. Dokonanie ustaleń w oparciu o powyższe okoliczności, że planowane prace budowlane doprowadzą do zmiany takich parametrów dotychczasowej inwestycji, jak chociażby wysokość słupów energetycznych lub szerokość ich rozstawu, zmian w zakresie napięcia lub natężenia elektroenergetycznego albo zmian mocy pola elektroenergetycznego, powinno prowadzić do konkluzji, że tego rodzaju prace nie stanowią czynności związanych z remontem, konserwacją lub usuwaniem awarii w rozumieniu art. 124b u.g.n., lecz powinny być kwalifikowane odpowiednio do ich zakresu, a podstawą ich przeprowadzenia powinno być rozstrzygnięcie ograniczające właścicielowi sposób korzystania z nieruchomości, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie zarówno w sytuacji budowy infrastruktury (art. 3 pkt 6 Pr. bud.), jak i jej przebudowy (art. 3 pkt 7a Pr. bud.).
Odnosząc powyższe zalecenia do rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy obejmuje m. in. decyzję Wójta Gminy [...] z [...] r. nr [...] o lokalizacji celu publicznego oraz wniosek [...] o wszczęcie postępowania w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Oba dokumenty wskazują, że inwestycja ma polegać na przebudowie elektroenergetycznej linii napowietrznej 110kV na odcinku od Głównego Punktu Zasilania (GPZ) [...] do słupa nr 118 leżącego przy GPZ [...] z zachowaniem tej samej trasy i długości co obecnie istniejąca linia. Ponadto wynika z nich, że w ramach przebudowy słupy miały być wymienione na nowe wyższe, rzadziej rozstawione na trasie linii, bardziej wytrzymałe oraz że zmianie miały ulec parametry techniczne wymienianych przewodów na bardziej wytrzymałe. Okoliczność co do charakteru prac objętych inwestycją nie była sporna między stronami postępowania administracyjnego.
W świetle powyższych dokumentów wątpliwości Sądu I instancji co do tego, czy przez działkę skarżącej przebiega linia energetyczna i czy ulegną zmianie parametry użytkowe i techniczne tej linii są nieuzasadnione. Przede wszystkim analiza zakresu robót budowlanych w odniesieniu do całej linii i zakwalifikowanie ich jako przebudowa nastąpiło już na etapie wydawania decyzji Wójta Gminy [...] z [...] r. nr [...] o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Ponadto prawidłowo wskazuje skarżący kasacyjnie uczestnik postępowania, że w sytuacji gdy roboty budowlane prowadzone są w stosunku do całego obiektu liniowego, a tylko realizowane etapami w stosunku do poszczególnych jego fragmentów i de facto efektem tych robót będzie demontaż całej linii przesyłowej i zastąpienie jej nową substancją, to tym samym nie można takich robót kwalifikować jako remontu, lecz jako przebudowa obiektu budowalnego. Okoliczność, że chodzi o obiekty liniowe ma zatem decydujące znaczenie przy ocenie rozumienia takich określeń ustawowych jak "przebudowa" (art. 3 pkt 7a P.b.), "odbudowa", "rozbudowa", "nadbudowa" (art. 3 pkt 6 P.b.), czy "remont" (art. 3 pkt 8 P.b.). W konsekwencji ma wpływ na ustalenie czy w sprawie mamy do czynienia z udostępnianiem nieruchomości w celu zakładania i przeprowadzania na nieruchomości urządzeń przesyłowych (art. 124 ust. 1 u.g.n.), czy też z udostępnianiem nieruchomości w celu wykonania konserwacji, remontu lub usunięcia awarii (art. 124b ust. 1 u.g.n.). Przy czym nie można tracić z pola widzenia tego, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy wyłącznie udostępnienia działki nr[...] , dlatego we wniosku wszczynającym postępowanie wskazano te prace, które miały być wykonane na tym terenie i miały dotyczyć wyłącznie przeciągnięcia przewodów fazowych i odgromowych skojarzonych ze światłowodem. Zakres prac dotyczących tej działki trzeba jednak rozpatrywać w kontekście całej inwestycji jako tzw. "inwestycji liniowej". W odniesieniu zaś do tak postrzeganej inwestycji zgromadzone w aktach sprawy dokumenty jednoznacznie wskazują, że jest to przebudowa, o której mowa w art. 3 pkt 7a P.b.
Nie znajduje również uzasadnienia ocena Sądu I instancji w odniesieniu do załącznika mapowego do decyzji organu Starosty [...] z [...] r. nr[...]. Oczywiste jest, że zakres ograniczenia w decyzji administracyjnej prawa własności musi być ściśle określony. Powinna ona zatem wskazywać jednoznacznie przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego. W niniejszej sprawie warunki te zostały spełnione. Osiągnięto je poprzez określenie zakresu ograniczenia w formie graficznej w postaci mapy. Mapy tej nie musiał sporządzić geodeta, nie musiała ona też spełniać wymogów stawianych wskazanych przez Sad Wojewódzki. Mapa ta bowiem pełni jedynie funkcję uzupełniającą do decyzji. Podstawą wpisu w księdze wieczystej jest wyłącznie decyzja. Załącznik do niej w niniejszej sprawie obrazuje jedynie określenie zakresu ograniczenia w formie graficznej (por. wyrok NSA z 31 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2618/16).
Wobec skutecznego podważenia stanowiska Sądu I instancji co do ustaleń stanu faktycznego prawidłowe są ustalenia organów administracyjnych, że charakter prac objętych wnioskiem [...] polega na przebudowie istniejącej linii napowietrznej 110kV relacji [...] (od[...]), co oznacza, że wypełnia przesłanki określone w art. 3 pkt 7a P.b. Powyższe ustalenia, przyjęte jako prawidłowe, wskazują zaś, że udostępnienie nieruchomości w celu zakładania i przeprowadzania na nieruchomości urządzeń przesyłowych powinno nastąpić na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Skuteczne podważenie okoliczności faktycznych w realiach niniejszej sprawy oznacza też, że zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami zasadnymi. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Wadliwa jest w tej sytuacji ocena Sądu I instancji, że w sprawie nie ma zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n. w związku z art. 3 pkt 3a i 7 a P.b., a rozważenia wymaga stosowanie art. 124b ust. 1 u.g.n. w związku z art. 3 pkt 8 P.b.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 P.p.s.a i uznając, że skargi kasacyjne podlegają uwzględnieniu, rozpoznał skargę T. T., gdyż uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tym celu należało odnieść się do kolejnej przesłanki stosowania art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. przeprowadzenia przez jednostkę organizacyjną zamierzającą wystąpić z wnioskiem o zezwolenie rokowań z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac (art. 124 ust. 3 u.g.n.). Zgodzić się należy z oceną Sądu I instancji, że rokowania zostały przeprowadzone i potwierdza tę okoliczność pismo [...] z 15 maja 2015 r. (k. 6 akt administracyjnych) skierowane do skarżącej przed złożeniem wniosku.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 193 i art. 151 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a., gdyż uznał, że w sytuacji, gdy wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skarg kasacyjnych uwzględnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, to brak dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło