II SA/Wa 1683/18
WyrokWSA w Warszawie2019-04-24
Skład orzekający: Stanisław Marek Pietras, Sławomir Antoniuk, Janusz Walawski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest zasadna, gdy wnioskodawca powołuje się na trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz krzywdę ze strony wymiaru sprawiedliwości, ale nie wykazał wybitnych zasług ani nadzwyczajnych zdarzeń losowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania renty specjalnej była zasadna, ponieważ wnioskodawca nie wykazał istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, który jest warunkiem przyznania tego świadczenia. Trudna sytuacja materialna i zdrowotna, choć brana pod uwagę, nie stanowiła wystarczającej przesłanki do przyznania renty, gdyż nie towarzyszyły jej wybitne zasługi lub nadzwyczajne zdarzenia losowe. Sąd podkreślił, że renta specjalna ma charakter uznaniowy i służy uhonorowaniu osób szczególnie zasłużonych lub znajdujących się w wyjątkowych okolicznościach, a nie jako świadczenie zastępcze czy kompensacyjne za doznane krzywdy.Stan faktyczny
Skarżący M. K. złożył wniosek o przyznanie renty specjalnej, powołując się na krzywdę ze strony wymiaru sprawiedliwości, która pozbawiła go prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, oraz na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Prezes Rady Ministrów odmówił przyznania świadczenia, uznając, że nie zaistniały szczególnie uzasadnione przypadki, takie jak wybitne zasługi czy nadzwyczajne zdarzenia losowe. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i przekroczenie zasady uznaniowości, a także naruszenie zasady równego traktowania, wskazując na inny przypadek przyznania renty specjalnej. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę jako nieuzasadnioną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, Protokolant sekr. sąd. Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej oddala skargę
Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.); powoływanej dalej jako K.p.a., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] o odmowie przyznania M. K. renty specjalnej, na mocy art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270, z późn. zm.); zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach z FUS.
Organ wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. W związku z powyższym wniosek jest rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności uzasadniających potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie posiadającej wybitne, niepowtarzalne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności np. na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy politycznej lub osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Trudna sytuacja bytowa, choć brana pod uwagę, nie może stanowić jedynej przesłanki do przyznania tego świadczenia.
W toku postępowania Prezes Rady Ministrów ustalił, że M. K. zwrócił się z prośbą o przyznanie renty specjalnej, wskazując, m.in. między, że został skrzywdzony przez wymiar sprawiedliwości III RP, tj. przez Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny w [...] oraz Sąd Najwyższy, które to pozbawiły go podstawowych praw publicznych - prawa do renty z tytułu trwałej niezdolności do pracy. Wnioskodawca z zawodu jest mechanikiem maszyn rolniczych. Po ukończeniu Zasadniczej Szkoły Zawodowej w [...] , pracował m.in. jako technik-rolnik, ślusarz, mechanik. W okresie od dnia [...] listopada 1998 r. do dnia [...] września 2005 r. M. K. otrzymywał świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy. Po tym okresie wnioskodawca ponownie ubiegał się o przyznanie powyższego świadczenia, jednak starania okazały się bezskuteczne w związku z niespełnieniem przez niego warunku niezdolności do pracy. Wnioskodawca nie zgadza się z wyrokami sądów, uważając je za niesprawiedliwe i krzywdzące. Uważa, że doszło do naruszenia jego konstytucyjnych praw obywatelskich przez organy władzy publicznej. Jak twierdzi, w konsekwencji tych naruszeń pozbawiony został prawa do renty z tytułu trwałej, częściowej niezdolności do pracy, jak również prawa do jakiegokolwiek legalnego zatrudnienia w Polsce (otrzymał negatywne orzeczenia lekarzy medycyny pracy). Posiada orzeczenie z dnia [...] października 2013 r. lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy. Figuruje w ewidencji osób bezrobotnych Powiatowego Urzędu Pracy (PUP) w [...] od dnia [...] lutego 2006 r. M. K. mieszka wraz z żoną, która jest właścicielką 47 m2 mieszkania wykupionego od Gminy [...] w 1999 r. Małżonkowie posiadają dwójkę dorosłych dzieci, które założyły własne rodziny. Z informacji przekazanych przez W. M., Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wynika, że M. K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Oboje małżonkowie nie pracują zawodowo ani dorywczo. Wnioskodawca jest zarejestrowany w PUP w [...] bez prawa do zasiłku. Według złożonego pisemnie oświadczenia utrzymuje się z pomocy rodziny (800 zł miesięcznie), a żona otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości 224,46 zł. Nie korzystają ze świadczeń pomocy społecznej. Małżonkowie mieszkają w dwupokojowym mieszkaniu z kuchnią i łazienką. Wyposażone jest ono w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Stałe miesięczne obciążenia domowego budżetu to: czynsz - 363,19 zł, gaz - 61,54 zł, energia -196,09 zł.
Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania M. K. świadczenia specjalnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podniósł żadnych nowych okoliczności mających wpływ na sprawę prezentując tą samą argumentację.
Z akt nie wynika również, aby spełniona była druga z przesłanek mogących uzasadnić przyznanie świadczenia specjalnego, tj. wystąpienia szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego, które można uznać za nadzwyczajne, tzn. posiadające element wyjątkowości. Podkreślił, że świadczenia specjalne nie są świadczeniami zastępczymi. Obowiązujące przepisy nie uprawniają Prezesa Rady Ministrów do kontroli i oceny wyroków sądowych, jak również do ingerencji w problematykę, której rozpoznanie i zajęcie stanowiska w sprawie należy wyłącznie do właściwości sądów lub innych organów. Uznanie argumentów wnioskodawcy sprawiłoby, że każda osoba, która ma trudną sytuację socjalno-bytową oraz zdrowotną, nie zgadza się z obowiązującymi przepisami emerytalno-rentowymi ma bezsporne prawo do otrzymania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów. Ocena taka spowodowałaby odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń w szczególnych, niepowtarzalnych przypadkach. Świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów, na podstawie art 82 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, podlegają innym regulacjom prawnym niż renty i emerytury z ubezpieczenia społecznego i stanowią odrębne obciążenie budżetu państwa. Sam sposób finansowania świadczenia specjalnego przemawia za jego wyjątkowym i szczególnym charakterem. Wnioskodawca podjął starania w celu uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Postępowania te nie zakończyły się sukcesem, jednak z tego powodu nie można przyznać świadczenia specjalnego.
Organ zaznaczył, że samo powoływanie się na trudną sytuację materialną związaną ze złym stanem zdrowia nie jest dostatecznym powodem do przyznania świadczenia specjalnego. Świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów są świadczeniami przyznawanymi w sytuacjach nadzwyczajnych, a nie powszechnych i świadczenia te nie stanowią formy odszkodowania czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy czy cierpienia.
Wyjaśnił, że świadczenie specjalne nie ma charakteru świadczenia socjalnego i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie, nawet w sytuacji, gdy potrzeby te byłyby w pełni uzasadnione. Działania z tego zakresu wykonują odpowiednio powołane do tego instytucje, posiadające szereg mechanizmów pomocy zarówno finansowej, rzeczowej, jak i usługowej. Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej mają możliwość ubiegania się o inne rodzaje wsparcia, w szczególności przewidziane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769, późn. zm.).
Wyrażając zrozumienie dla sytuacji wnioskodawcy organ stwierdził, że powyższe okoliczności nie przesądzają o przyznaniu renty specjalnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.K. zakwestionował powyższą decyzję uznając ją za krzywdzącą i wniósł o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 78 § 1 K.p.a., poprzez przekroczenie zasady uznaniowości w zakresie wydawania decyzji w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w wyniku pominięcia kilkunastu dowodów przez niego powołanych w toku postępowania, na okoliczność szczególnej i wyjątkowej sytuacji, a w konsekwencji nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący zgromadzonego materiału dowodowego i nieustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie,
2. naruszenie praworządności i słusznego interesu skarżącego, poprzez przekroczenie zasady równego traktowania wszystkich obywateli przez organy władzy publicznej, określonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z przywołanym przypadkiem T. K., któremu przyznana została przez Prezesa Rady Ministrów renta w szczególnym trybie, pomimo niespełnienia żadnego z warunków mu postawionych.
Skarżący wskazał, że w toku postępowania nie uwzględniono istotnych dowodów potwierdzających jego nadzwyczajną i wyjątkową sytuację, tj.:
a) dwóch sprzecznych ze sobą orzeczeń Sądu Apelacyjnego w [...] - prawomocny wyrok z dnia [...] września 2016 r., sygn. [...] oddalający apelację skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] stycznia 2016 r. i postanowienie z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt [...] oddalające skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia [...] czerwca 2007 r.,
b) kilkunastu orzeczeń lekarzy medycyny pracy odmawiających mu prawa podjęcia zatrudnienia w różnych zawodach z powodu przeciwwskazań zdrowotnych,
c) skargi kasacyjnej z dnia 13 stycznia 2017 r. sporządzonej przez pełnomocnika przyznanego przez [...],
d) możliwość naruszenia prawa przez Sąd Najwyższy, który postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej i odmówił rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego, zgłoszonego w skardze kasacyjnej, w zakresie sprzeczności ustalenia przez organy rentowe braku niezdolności do pracy w związku z negatywnymi orzeczeniami lekarzy medycyny pracy,
e) zaświadczenia z PUP w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. potwierdzającego, że jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku od 2006 r.,
f) odpisu skargi skierowanej do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Zaznaczył, że obecnie jest pozbawiony prawa do renty z tytułu trwałej niezdolności do pracy, jak i prawa do podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia i wbrew własnej woli pozostaje bez pracy i niezbędnych środków utrzymania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Pismem z dnia 7 listopada 2018 r. skarżący podtrzymał skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270, z późn. zm.), zgodnie z którym Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/06 (Dz. U. Nr 193, poz. 1429) uznał, że przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że w przepisie tym chodzi o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne" zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, niepowtarzalność często nieporównywalność takich zasług i osiągnięć użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione.
Zatem decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy. Zakres uznania jest zawsze wyznaczony prawem i celem, dla jakiego prawo to zostało stworzone. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 K.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543). Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
Wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Świadczenie specjalne może być przyznane, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek. Ustawodawca nie wprowadził żadnych innych kryteriów jego przyznania. Przepis nie określa, jakiego rodzaju mają być to przypadki. Wobec tego za każdym razem powinny być one badane i oceniane w sposób indywidualny. Mogą to być np., jak wskazuje w zaskarżonej decyzji organ, m. in. wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie albo szczególne zdarzenia losowe. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, ale nie jest to jedyne kryterium przyznania tego świadczenia, gdyż wówczas zastąpiłoby ono pomoc społeczną. Renta specjalna nie ma charakteru roszczeniowego.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja w omówionym zakresie nie naruszała prawa. Decyzja uznaniowa może bowiem być uchylona przez Sąd w sytuacji stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów procesowych, bądź przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszenie będzie miało miejsce wówczas, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W niniejszej sprawie Prezes Rady Ministrów prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, właściwie kwalifikując stan faktyczny sprawy w kontekście art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Dokonując wykładni pojęcia "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" należy mieć na względzie wybitne, wyjątkowe osiągnięcia i zasługi wnioskodawcy w jakiejś sferze działalności, np. społecznej, zawodowej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej. Może tu chodzić o nadzwyczajne zdarzenia losowe. Celu ustanowienia emerytury lub renty, przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych itp., ewentualnie wyjątkowo skrzywdzonych przez los.
Kierując się wskazaną wykładnią Sąd podziela stanowisko organu, że w sytuacji skarżącego nie można mówić o szczególnie uzasadnionym przypadku, który mógłby przemawiać za przyznaniem świadczenia. Sąd, podobnie jak organ, musi kierować się jedynie obiektywnymi kryteriami oceny.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ zbadał wszystkie aspekty sprawy, zwłaszcza sytuację bytową i szczególne okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, uzasadniające w jego ocenie przyznanie świadczenia. W sprawie, Prezes Rady Ministrów wyjaśnił w sposób wyczerpujący powody podjęcia decyzji odmownej oraz wskazał na materiał dowodowy jako podstawę rozstrzygnięcia. Podał, że przesłanką przyznania świadczenia specjalnego jest wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego, które można uznać za nadzwyczajne, tzn. posiadające element wyjątkowości, wyjaśniając, iż świadczenia specjalne nie są świadczeniami zastępczymi, np. w przypadku odmowy przyznania przez ZUS lub Prezesa ZUS świadczeń lub gdy ich wysokość nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców. Wskazał również, że obowiązujące przepisy nie uprawniają Prezesa Rady Ministrów do kontroli i oceny wyroków sądowych oraz do ingerencji w problematykę, której rozpoznanie i zajęcie stanowiska w sprawie należy wyłącznie do właściwości sądów lub innych organów, a świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów, na podstawie art 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, podlegają innym regulacjom prawnym niż renty i emerytury z ubezpieczenia społecznego.
W ocenie Sądu powyższa decyzja została prawidłowo uzasadniona i organ nie podjął jej w sposób dowolny. Także przeprowadzone postępowanie administracyjne nie zawiera uchybień, które skutkowałyby uchyleniem decyzji. Jak już wyżej podano, w toku przeprowadzonego postępowania, ustalono wszystkie istotne okoliczności sprawy i prawidłowo przyjęto, że trudna sytuacja bytowa nie może być jedyną przesłanką przyznania świadczenia specjalnego. Dokonując wykładni "szczególnie uzasadnionego przypadku", orzecznictwo łączy znaczenie użytego określenia z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi, które w przedmiotowej sprawie nie występują.
Wbrew przekonaniu skarżącego do szczególnych zdarzeń losowych nie można zakwalifikować trudnej sytuacji bytowej. Sąd pragnie pokreślić, że z pełnym zrozumieniem odnosi się do sytuacji materialnej skarżącego, zauważając, że celem wnioskowanego świadczenia specjalnego nie jest jedynie poprawa sytuacji życiowej, ale uhonorowanie osób szczególnie zasłużonych dla kraju. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i ma na celu polepszenie sytuacji osób, których szczególne zasługi dla społeczeństwa uzasadniają odstępstwo od ogólnie przyjętych zasad przyznawania świadczeń emerytalnych i rentowych. Podkreślić należy, że przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru kompensacyjnego, którego zadaniem jest wyrównanie wyrządzonych, czy odczuwanych przez wnioskodawców krzywd i uszczerbków. Jak wynika z informacji przekazanych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] skarżący wraz z żoną nie pracują zawodowo ani dorywczo. M. K. jest zarejestrowany w PUP w [...] bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się z pomocy rodziny (800 zł miesięcznie), a żona otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości 224,46 zł. Oboje małżonkowie nie korzystają ze świadczeń pomocy społecznej.
Zgodzić się należy z organem, że uprawnienie Prezesa Rady Ministrów do przyznania świadczenia specjalnego zostało oparte na założeniu wyróżnienia świadczeniami rent lub emerytur ze względu na szczególne zasługi osób, którym świadczenie takie jest przyznawane oraz chęć szczególnego ich uhonorowania, z czym wiąże się fakt, że świadczenia te mogą być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy, które muszą być obiektywne oraz szczególne, a więc jednostkowe, wyjątkowe mające znaczenie dla całej Polski. Przywilej takiego wsparcia jest przyznawany autorytetom, których osiągnięcia i dorobek są uznawane i cenione w kraju i za granicą, a skarżący nie przedstawił i nie udokumentował takich zasług.
Zaznaczyć należy, że świadczenia specjalne nie mogą zastępować świadczeń o charakterze socjalnym, które są udzielane jedynie z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej. Samej poprawie egzystencji bytowej służą bowiem zupełnie inne świadczenia, przede wszystkim te, które finansowane są ze środków pomocy społecznej. Należy również przywołać ponownie ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, w którym stwierdzono wyraźnie, że świadczenie, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych przypadków przewidziane są inne instytucje, w tym emerytura/renta wyjątkowa, o której stanowi art. 83 ustawy.
Reasumując, stwierdzić należy, że ustalone w sprawie okoliczności faktyczne nie wyczerpują znamion szczególnie uzasadnionego przypadku. Zarówno zaskarżona decyzja Prezesa Rady Ministrów, jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] czerwca 2018 r. mieszczą się w ramach uznania administracyjnego, a granice tego uznania nie zostały przez organ przekroczone. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł, w zgodzie z art. 107 § 3 K.p.a., szczegółowe uzasadnienie faktyczne, odwołując się do dowodów, w oparciu o które dane fakty zostały ustalone. Zdaniem Sądu, ustalone okoliczności faktyczne zostały rozpatrzone w kontekście przesłanek mogących uzasadniać prawo do świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a argumentacja organu nie budzi zastrzeżeń.
Sąd uznał również, że Prezes Rady Ministrów nie dopuścił się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, o której mowa w art. 8 K.p.a., bowiem prowadząc postępowanie w kontekście przepisu art. 82 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego – w świetle wskazanego przepisu – nie zachodzą podstawy do przyznania skarżącemu renty specjalnej.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło