I SA/Sz 812/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 31 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2018 r. [...] [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia B. B. dotyczącego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na postawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor IAS wskazał art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy: Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec strony (Zobowiązanej), na podstawie tytułów wykonawczych oznaczonych numerami od [...] z 20 września 2017 r. wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (wierzyciela), obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od kwietnia 2014 r. do października 2016 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Zobowiązana wniosła zarzuty egzekucyjne. Wobec tego na podstawie z art. 35 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Organ egzekucyjny uznał zarzut zobowiązanej za nieuzasadniony postanowieniem z 5 kwietnia 2018 r., znak: [...], które Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowieniem z 22 maja 2018 r. znak: [...] [...], [...] Strona wniosła w związku z tym skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Pismem z 11 lipca 2018 r. [...] organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązaną o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego. 9 sierpnia 2018 r. zobowiązana złożyła pismo, w którym zawnioskowała o uchylenie decyzji (tak w piśmie) z 11 lipca 2018 r. z uwagi na toczące się przed WSA postępowanie w sprawie skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów oraz złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie I SA/Sz 361/17 (dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek). Dyrektor IAS stwierdził, że pismo organu egzekucyjnego z 11 lipca 2018 r., pomimo braku formalnego oznaczenia, można uznać za postanowienie. Organ zauważył, że u.p.e.a. wyraźnie wskazuje zaskarżalność tylko postanowienia organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania (art. 56 § 4). W zamkniętym katalog postanowień, które podlegają zaskarżeniu, nie mieści się natomiast zawiadomienie organu egzekucyjnego o podjęciu zawieszonego postępowania wydawane w trybie art. 57 u.p.e.a. Wolą ustawodawcy było zatem poddanie kontroli instancyjnej jedynie postanowień w zakresie zawieszenia bądź odmowy podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Co za tym idzie, postanowienia dotyczące podjęcia zawieszonego postępowania nie mieszczą się w tym katalogu, a zatem nie przysługuje na nie zażalenie. Oznacza to, że zażalenie zobowiązanej nie może podlegać merytorycznemu załatwieniu. W skardze do tut. sądu strona podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zażaleniu, przecząc w całości twierdzeniom Dyrektora IAS zawartym w kwestionowanym postanowieniu. W uzasadnieniu skargi Zobowiązana skupiła się na wykazaniu konieczności ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu z uwagi na pogarszający się stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r, poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt (decyzję albo postanowienie) z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie niekwestionowane jest, że z uwagi na zgłoszenie przez Skarżącą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr od TW4390017031827 do TW4390017031850, postanowieniem z dnia 31 października 2017 r. zawieszone zostało postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów. Bezsporne także jest, że postanowieniem z dnia 22 maja 2018 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał zażalenie złożone na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 5 kwietnia 2018 r. w przedmiocie zgłoszonego zarzutu za nieuzasadnione. Stało się ono zatem ostateczne. W tej sytuacji, uznając że ustała przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego, pismem z dnia 11 lipca 2018 r., organ egzekucyjny poinformował Zobowiązaną o podjęciu zawieszonego postępowania. W dniu 9 sierpnia 2014 r. Zobowiązana złożyła pismo zatytułowane "odwołanie od zawiadomienia - decyzji", w którym zakwestionowała podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Istota sporu w sprawie koncentruje się zasadności uznania przez Dyrektora Izby Skarbowej w S., że na zawiadomienie o podjęciu zawieszonego postępowania Zobowiązanej nie służy prawo do wniesienia zażalenia. Wobec powyższego na wstępie wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a., zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Z kolei, jak stanowi art. 56 u.p.e.a.: "§ 1. Postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. (...). § 3. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. § 4. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania służy zażalenie.". Zgodnie natomiast z art. 57 § 1 u.p.e.a., po ustaniu przyczyny zawieszenia organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne, zawiadamiając o tym zobowiązanego. Jednocześnie organ egzekucyjny przystępuje do czynności egzekucyjnych. Stosownie do powołanych wyżej regulacji, w przedstawionym powyżej stanie sprawy znajdującym odzwierciedlenie w aktach sprawy, stwierdzić należy, że zgłoszenie przez Skarżącą zarzutów egzekucyjnych niewątpliwie spowodowało zawieszenie postępowania egzekucyjnego, zaś wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie tych zarzutów skutkowało ustaniem przyczyny, która stanowiła podstawę zawieszenia wskazanego postępowania. Zgodnie zatem z art. 57 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie mógł odstąpić od podjęcia tego postępowania. Jakkolwiek przywołany powyżej przepis nie wskazuje wprost, w jakiej formie winno nastąpić podjęcie zawieszonego postępowania, jednakże zestawiając ze sobą przepisy art. 17 § 1, art. 57 § 1 oraz art. 56 § 3 u.p.e.a., należy dojść do wniosku, że podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Ustanie przyczyny zawieszenia nie powoduje bowiem podjęcia zawieszonego postępowania ani z mocy prawa, ani poprzez czynności konkludentne. Żaden przepis u.p.e.a., czy też odpowiednio stosowane przepisy k.p.a., nie przewidują podjęcia zawieszonego postępowania bez wydania postanowienia w tym przedmiocie. (vide wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 613/12 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Op 1976/13). Jednocześnie wskazać należy, że postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym, w tym także o podjęciu postępowania, powinny odpowiadać wymogom określonym w art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. (gdyż sama u.p.e.a. nie zawiera w tym względzie regulacji), a zwłaszcza zawierać niezbędne elementy wymienione w tym pierwszym przepisie (np. oznaczenie organu, datę wydania, oznaczenie stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie o środkach odwoławczych – w czym mieści się także pouczenie o ich braku). W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. skierował do Skarżącej pismo z dnia 11 lipca 2018 r., w którym wskazał, że na podstawie art. 57 § 1 u.p.e.a. podejmuje zawieszone postanowieniem z dnia 31 października 2017 r. postępowanie egzekucyjne. Jakkolwiek pismo to nie zostało oznaczone jako postanowienie oraz brak w nim pouczenia, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie, jednakże zawiera ono wszystkie pozostałe niezbędne elementy, wymienione w art. 124 § 1 k.p.a., pozwalające na uznanie tego pisma za postanowienie (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 11/11). W dokumencie tym jednoznacznie da się bowiem wyodrębnić: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony biorącej udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie. W konsekwencji, jako prawidłowe ocenić należy stanowisko organu odwoławczego, który stwierdził, że pismo z dnia 11 lipca 2018 r. stanowi postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, a złożone w ślad za nim pismo Skarżącej z 9 sierpnia 2018 r. – zażalenie na to postanowienie. Sąd podziela bowiem przywołany przez organ odwoławczy pogląd, że o charakterze pisma decyduje jego treść, nie zaś tytuł, oraz że niezbędne jest ustalenie intencji osoby wnoszącej podanie. Przy czym nie ma konieczności wzywania strony do złożenia wyjaśnień w sytuacji, gdy w świetle podnoszonych przez stronę okoliczności, istnieje możliwość precyzyjnego określenia jej żądania. Zaznaczyć również należy, że sama Skarżąca nie kwestionuje kwalifikacji pisma, dokonanej przez organ odwoławczy. Sąd nie znalazł także podstaw do uznania za nieprawidłowe stanowiska organu odwoławczego, że na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego nie przysługuje zażalenie. Jak wynika z przywołanego powyżej przepisu art. 17 § 1 zdanie drugie u.p.e.a., na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym służy zażalenie, jeżeli u.p.e.a. lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Tymczasem w art. 56 § 4 u.p.e.a. ustawodawca wyraźnie wskazał zaskarżalność tylko postanowienia organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania (tak samo w art. 101 § 3 k.p.a.). Postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego nie mieści się w tym katalogu, a zatem nie przysługuje na nie zażalenie (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 613/12). W tym miejscu wskazać należy, że w myśl art. 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., organy egzekucyjne działają na podstawie przepisów prawa (zasada praworządności). Skoro żaden przepis u.p.e.a., czy też odpowiednio stosowane przepisy k.p.a., nie przewidują zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy nie mógł postąpić inaczej, aniżeli - na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. - stwierdzić niedopuszczalność zażalenia Skarżącej. Konkludując, po dokonanej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że postanowienie to nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które to naruszenie odpowiednio miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.