II SA/Bd 1305/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2019-04-24
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Renata Owczarzak, Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał odwołanie Wspólnoty Mieszkaniowej dotyczące pozwolenia na budowę, pomijając istotne dowody i okoliczności, w tym rozpoczęcie robót budowlanych przed uzyskaniem ostatecznej decyzji?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy w sposób merytoryczny, pomijając istotne dowody i okoliczności, takie jak rozpoczęcie robót budowlanych przed uzyskaniem ostatecznej decyzji, co stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. W związku z tym zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego, rozbiórkę budynku niemieszkalnego i muru oporowego oraz nadbudowę kominów. Wspólnota Mieszkaniowa wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak ekspertyz technicznych, niezgodność z planem miejscowym, naruszenie prawa własności oraz rozpoczęcie robót budowlanych przed uzyskaniem ostatecznej decyzji. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz zasądził od Wojewody na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] września 2018r. znak [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 1257 z późn.zm.) oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018r., poz. 1202 z późn.zm.), po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2018r., znak: [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu A. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą Biuro Obsługi Nieruchomości [...] pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego wraz z instalacjami wewnętrznymi: wod.-kan., c.o., elektryczną, gazową i wentylacją mechaniczną oraz instalacjami zewnętrznymi: kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, kanalizacji teletechnicznej, gazową i elektryczną oraz rekonstrukcję murowanego ogrodzenia zlokalizowanego na działkach o nr. ew. [...], w obrębie [...], oraz rozbiórki: budynku niemieszkalnego oraz muru oporowego zlokalizowanych na działce o nr. ew. [...] w obrębie [...] wraz z nadbudową kominów na sąsiednim budynku istniejącym, zlokalizowanym na działce o nr [...] w obrębie [...] przy uł[...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda, po przywołaniu treści przepisów art. 28 ust. 1, art. 32 ust. 1 i ust. 4, art. 35 ust. 1 i ust. 4 ustawy Prawo budowlane wskazał, że inwestor złożył wniosek o pozwolenie na budowę budynku mieszkalno-usługowego wraz z instalacjami wewnętrznymi i zewnętrznymi oraz rozbiórkę budynku niemieszkalnego i muru oporowego zlokalizowanych na działce nr [...] wraz z nadbudową kominów na sąsiednim budynku istniejącym, zlokalizowanym na działce [...] przy [...]. Dla terenu objętego przedmiotową inwestycją obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjęte uchwałą Rady Miasta Bydgoszczy nr VIII/70/07 z dnia 28 lutego 2007r. (Dz.Urz.Woj. Kuj.-Pom. Nr 63, poz. 1027 z dnia 24 maja 2007r.). Działki inwestycyjne nr [...], i [...] znajdują się na obszarze oznaczonym symbolem 10U/MW.
Organ odwoławczy stwierdził, iż przepis § 17 ust. 2 lit g. ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej "m.p.z.p.") nakłada obowiązek dostosowania geometrii dachu do sąsiedniej zabudowy, przy preferowaniu dachów stromych, dwu- i wielospadowych, o kącie nachylenia do 45° lub dachów mansardowych, z kalenicą budynków frontowych w układzie równoległym do ulic. W związku z powyższym, nie jest zasadne twierdzenie odwołujących, że plan miejscowy przewiduje jedynie dachy skośne. Projektowany w niniejszej sprawie dach budynku mieszkalno-usługowego jest dachem płaskim w częściach odpowiednio przewidzianych jako taras i dach zielony. Ponieważ dach budynku na działce sąsiedniej nr [...] jest również dachem płaskim, należy stwierdzić, iż projektowany dach jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, gdyż jest dostosowany do geometrii dachów zabudowy sąsiedniej.
Zdaniem Wojewody nie jest również trafny zarzut odwołujących, iż został naruszony przepis § 39 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, w części urządzenia terenu zieleni. Stosownie do jego brzmienia na działkach budowlanych, przeznaczonych pod zabudowę wielorodzinną, budynki opieki zdrowotnej (z wyjątkiem przychodni) oraz oświaty i wychowania co najmniej 25 % powierzchni działki należy urządzić jako powierzchnię terenu biologicznie czynnego, jeżeli inny procent nie wynika z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stosownie do brzmienia § 17 ust. 1 obowiązującego na tym terenie m.p.z.p., przeznaczony został on do zabudowy usługowej i zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej. Przepis § 17 ust. 2 lit i. m.p.z.p. ustala minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej w stosunku do powierzchni działki (terenu), który nie może być mniejszy niż 15% z wyjątkiem nieruchomości, gdzie ten wskaźnik nie może być spełniony z uwagi na istniejące zagospodarowanie. Z uwagi na powyższe, skoro teren inwestycyjny przeznaczony jest pod zabudowę wielorodzinną i usługową należy zastosować szczegółowe ustalenia co do powierzchni terenu biologicznie czynnego określone w m.p.z.p. (wskazuje na to ostatnie zdanie § 39 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych). Przepis § 3 pkt 22 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych wskazuje również, że przez teren biologicznie czynny należy rozumieć teren o nawierzchni urządzonej w sposób zapewniający naturalną wegetację roślin i retencję wód opadowych, a także 50% powierzchni tarasów i stropodachów z taką nawierzchnią oraz innych powierzchni zapewniających naturalną wegetację roślin, o powierzchni nie mniejszej niż 10m2, oraz wodę powierzchniową na tym terenie. Zgodnie z przedłożonym projektem, w skład powierzchni biologicznie czynnej wchodzi zieleń na tarasie i dach odwrócony, a jej powierzchnia wynosi 15,08%, czym spełnia wymogi obowiązującego m.p.z.p.
Organ uznał za niezasadne twierdzenie, iż naruszono przepis art. 34 ust. 3 pkt 4 Prawa budowlanego, poprzez wydanie decyzji nie popartej ekspertyzami technicznymi osób uprawnionych, a w szczególności w kwestii badań geologiczno-technicznych.
Zgodnie z ww. przepisem projekt budowlany powinien zawierać, w zależności od potrzeb, wyniki badań geologiczno-inżynierskich oraz geotechniczne warunki posadowienia obiektów budowlanych. Stosownie do postanowień § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r., w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych (Dz.U. z 2012r., poz. 463), geotechniczne warunki posadowienia przedstawia się w formie: opinii geotechnicznej, dokumentacji badań podłoża gruntowego i projektu geotechnicznego. Znajdująca się w aktach opinia geotechniczna z badań podłoża ustaliła, że projektowany obiekt należy do II kategorii geotechnicznej w prostych warunkach gruntowo - wodnych. To zatem wymagało ustalenia geotechnicznych warunków posadowienia obiektu ujętego w opinii geotechnicznej, dokumentacji badań podłoża gruntowego i projektu geotechnicznego, co w rozpoznawanej sprawie zostało sporządzone. Opinia geotechniczna i dokumentacja badań podłoża gruntowego została sporządzona przez mgr K. G., geologa z uprawnieniami kategorii VII o numerze [...]. Jak wynika z unormowania art. 50 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r., Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2017r., poz. 2126 z późn.zm.) wymóg posiadania kwalifikacji VII kategorii dotyczy jedynie sporządzenia opinii geologiczno-inżynierskiej, nie jest natomiast wymagane do sporządzania opinii geotechnicznej. Przepisy prawa nie precyzują w przypadku tej kategorii uprawnień umożliwiającej jej sporządzenie. Opracowanie geotechnicznych warunków posadowienia nie wymaga posiadania przez sporządzającego potwierdzonych kwalifikacji zawodowych, (w niniejszej sprawie sporządzający je posiada). Za bezpieczeństwo budowli posadowionej w określonych warunkach geotechnicznych odpowiada natomiast projektant-konstruktor. Z tej przyczyny, w powyższym zakresie organ bada, czy projektant złożył stosowne oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 20 ust. 4 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego). W niniejszej sprawie takie oświadczenia znajdują się w projekcie budowlanym. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do kwestionowania kompletności dokumentów czy też uprawnień osób sporządzających załączoną do sprawy dokumentację.
Odwołujący zarzucili również naruszenie przepisu § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w części dotyczącej odległości usytuowania kominów inwestora. Organ odwoławczy stwierdził, że przepisy działu IV rozdziału 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dotyczące przewodów kominowych nie określają odległości kominów wobec siebie. Zgodnie z przedłożonym przez Inwestora szkicem sytuacyjnym przewodów kominowych, projektowana zabudowa nie wpływa i nie zakłóca ciągów kominowych w budynku przy ul[...], ponieważ odległość projektowanej zabudowy od kominów w budynku istniejącym wynosi 15,9 m, czym spełnia normę PN-89/B-10425 Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły, przewidującą projektowanie kominów w odległość 10m od kominów znajdujących się w budynku istniejącym. Przedłożony projekt budowlany spełnia ww. wymagania Polskiej Normy. Nadto obawy odwołujących o zanieczyszczenie powietrza spowodowane zaprojektowanym kominem, jako zdarzenie przyszłe i niepewne nie zostały poparte żadnymi dowodami.
Odnośnie zarzutu, zgodnie z którym planowana inwestycja nie zapewnia walorów krajobrazowych środowiska w szczególnym obszarze zabytkowej zabudowy śródmiejskiej Starego Miasta organ wskazał, że przedmiotowa inwestycja znajduje się na terenie Starego Miasta, wpisanym do rejestru zabytków pod nr [...], Miejski Konserwator Zabytków decyzją Nr [...] z [...].05.2018r. oraz decyzją Nr [...] z dnia [...].12.2017r., zmienioną decyzją Nr [...] z [...].05.2018r., udzielił pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych w obszarze Starego Miasta wpisanym do rejestru zabytków pod nr [...]. Tutejszy organ, jak i organ I instancji, nie ma podstaw do kwestionowania ww. decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków. Organ II instancji podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury, która doprowadziła do wydania zaskarżonego aktu. Każda inwestycja może powodować uciążliwości i utrudnienia dla najbliższego sąsiedztwa, co jednak samo przez się nie oznacza i nie może prowadzić do wniosku, że wydanie pozwolenia na budowę stanowi naruszenie prawa. Podkreślić należy, że w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę ocenie podlega przede wszystkim kwestia, czy dochodzi lub czy może dojść do naruszenia interesu osób trzecich (właścicieli sąsiednich nieruchomości) w aspekcie ewentualnego naruszenia norm i warunków technicznych oraz przepisów Prawa budowlanego. Organ administracji publicznej wydając decyzję udzielającą pozwolenia na budowę w wielu wypadkach musi uwzględnić sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, a z drugiej strony osób, których prawa łub interesy mogą być przez to pozwolenie zagrożone lub naruszone. Granice tych praw i interesów określają przepisy Prawa budowlanego oraz innych aktów prawnych wydanych na podstawie przepisów tego prawa lub przepisów ochrony środowiska.
Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w B. w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. z [...] czerwca 2018r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych do skargi dokumentów.
Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj:
1) wydanie przez Prezydenta Miasta decyzji nr [...] nie popartej ekspertyzami technicznymi osób uprawnionych, w szczególności w kwestii badań geologiczno-technicznych, w kontekście zgłaszanych wielokrotnie uwag w zakresie swobodnego odpływu wód gruntowych w związku z górzystym ukształtowaniem terenu, na którym ma być realizowana inwestycja i jednoczesnym projektem, który przewiduje ingerencję w głąb terenu do 9 m, to jest naruszenia art. 34 ust.3 pkt 4 ustawy Prawo Budowlane. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że powstają zakłócenia w odpływie wód gruntowych na terenie o długości około 17mb, a za podstawę rozstrzygnięcia w tej kwestii przyjęto jedynie wyjaśnienia projektanta, który nie jest władny do wydawania ekspertyz wymagających wiedzy specjalistycznej w zakresie geotechnicznych uwarunkowań;
2) § 39 rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r . (tj.Dz.U. z 2015 r. poz. 1422) w części urządzenia terenu zieleni na projektowanej inwestycji;
3) pozostawienia niewyjaśnionego realnego zagrożenia w kwestii stabilności posadowienia planowanej inwestycji oraz oddziaływania realizacji inwestycji na sąsiednie nieruchomości w tak ciasnej zabudowie na górzystym terenie -skarpie w obszarze rzeki Brdy;
4) niezgodność planowanej inwestycji w obszarze ekofizjograficznym, a w szczególności zapewnienia ochrony walorów krajobrazowych środowiska i warunków klimatycznych, to jest naruszenia art.72 ust.1 pkt 5 ustawy o Ochronie przyrody z dnia 27 kwietnia 2001r. (t.j Dz.U. z 2018r. poz.799) w tym szczególnym obszarze zabytkowej zabudowy śródmiejskiej Starego Miasta, co wpływa w pejoratywny sposób na zabytkowy charakter istniejącej zabudowy,
5) art. 140 i 143 kodeksu cywilnego w zakresie prawa własności w ten sposób, że decyzja nr [...] roku wydana przez Prezydenta Miasta, którą utrzymał w mocy Wojewoda [...]. ustala również warunki rozbiórki zabytkowego muru, który nie mieści się w granicach działki objętej zaskarżoną decyzją, lecz dotyczy zabudowy istniejącej również w granicach działki skarżących.
W obszernym uzasadnieniu skargi strona skarżąca powieliła argumentację i zarzuty wobec decyzji organu pierwszej instancji podnoszone w toku postępowania w szczególności związanych z nieprawidłowością i niekompletnością projektu budowlanego, który nie usuwa wątpliwości skarżącej wobec posadowienia przy granicy jej nieruchomości przedmiotowego budynku wobec charakteru, fizjografii, zagrożenia stabilności terenu w historycznym zabytkowym centrum Miasta B.. Skarżąca w większości zakwestionowała także stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji wobec jej zarzutów, podtrzymując uprzednie zarzuty w ty, dotyczące braku właściwej ekspertyzy geologiczno-technicznej, niezgodności z planem miejscowym co do wielkości powierzchni biologicznie czynnej, jak również naruszenie prawa własności w zakresie zabytkowego ogrodzenia posadowionego częściowo także na nieruchomości skarżącej. Zarzucono nadto pominięcie zgłaszanych w toku postępowania rozpoczęcia robót budowlanych przez inwestora mimo, że decyzja nie była ostateczna, prowadzenia robót rozbiórkowych co do muru oporowego niezgodnie z decyzją pierwszej instancji co skutkowało zawaleniem tego obiektu oraz dalszego ogrodzenia zabytkowego, wstrzymaniem robót budowlanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, oraz zawiadomieniem przez skarżąca skierowanym do Prokuratury z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia oraz mienia członków wspólnoty mieszkaniowej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd zważył bowiem, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2018r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia [...] czerwca 2018r. o zatwierdzenia projektu budowalnego i udzieleniu A. K., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą Biuro Obsługi Nieruchomości [...] pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego wraz z instalacjami wewnętrznymi oraz zewnętrznymi, rekonstrukcją murowanego ogrodzenia zlokalizowanego na działkach o nr [...] w obrębie [...] oraz rozbiórki: budynku niemieszkalnego i muru oporowego zlokalizowanych na działce o nr ewid.[...] w obrębie [...] wraz z nadbudową kominów na sąsiednim budynku zlokalizowanym na działce nr [...] przy ul[...] w B.. Materialnoprawną podstawę powyższych decyzji stanowiły głównie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 1332 z późn.zm., dalej "p.b."), rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015r. poz. 1422 ze zm.).
Na wstępie dalszych rozważań podkreślenia wymaga, iż z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 2096, dalej "k.p.a."), wynika obowiązek organu odwoławczego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w jej całokształcie, a nie wyłącznie kontrola zasadności argumentów podniesionych w środku zaskarżenia od decyzji organu pierwszej instancji. W związku z powyższym, organ ten powinien w oparciu o przepis prawa materialnego ustalić zakres postępowania wyjaśniającego niezbędnego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, oceny zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, a następnie usunięcia ewentualnie stwierdzonych naruszeń prawa materialnego i procesowego. Nadto, co nie może budzić wątpliwości, organ odwoławczy uwzględnia stan faktyczny i prawny sprawy administracyjnej będącej w toku - w dacie wydania swojej decyzji. Zobowiązany jest zatem uwzględniać i ocenić również okoliczności istotne dla sprawy, które zaistniały po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę w jej całokształcie uwzględnić zatem winien w szczególności zasady wynikające z przepisów art. 7, art. 7b, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80, jak również art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu, mając na uwadze treść uzasadnienia skarżonej decyzji wobec okoliczności niniejszej sprawy, charakteru i specyfiki posadowienia przedmiotowej inwestycji, a także zarzutów i wątpliwości podnoszony w toku postępowania przez jego uczestników i w odwołaniu – organ administracji drugiej instancji nie uczynił zadość powyższym wymogom.
W tym zakresie zasadnicze zastrzeżenia i niewyjaśnione przez organ odwoławczy wątpliwości budzą przede wszystkim poniższe kwestie.
Po pierwsze Sąd stwierdził, że w aktach administracyjnych sprawy organu odwoławczego znajdują się dwa całkowicie pominięte przez ten organ dokumenty, złożone przez stronę skarżącą w toku postępowania odwoławczego tj. pismo Wspólnoty Mieszkaniowej ul[...] (data wpływu do organu [...].08.2018r. ) podnoszące dodatkowe zarzuty wobec decyzji i postępowania organu I instancji, w szczególności dotyczące planowanej rozbiórki części muru oporowego na działce [...] sąsiadującego z działką [...], która może spowodować uszkodzenie części ogrodzenia, brak opinii kominiarskiej inwestora o wpływie inwestycji na ciąg kominowy budynku przy ul[...], niedostateczne rozważenia kwestii wpływu planowanej inwestycji (głębokość posadowienia ok. 12 m zbliżona do zmiennej granicy zwierciadła wód gruntowych) na spływ wód gruntowych oraz zawiadomienie z [...] września 2018r. kierowane do organu odwoławczego (wraz z kopią zawiadomienia do Prokuratora Rejonowego w B.) o podjęciu przez inwestora [...] września 2018r. na działce nr [...] przy ul[...] w B. robót budowlanych polegających na rozbiórce muru oporowego między działką nr [...] a [...], w wyniku których nastąpiło osunięcie gruntu działki nr [...] (nieruchomość skarżącej) wraz ze sprzętem i roślinnością. O zamiarze prowadzenia tych prac budowlanych właściciel nieruchomości sąsiedniej nie został poinformowany. Wskazano, że w następstwie działań Policji, Wydziału Zarządzania Kryzysowego oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydał on inwestorowi nakaz wstrzymania prac rozbiórkowych na działce nr [...] oraz usypania skarpy zabezpieczającej dalsze osuwanie terenu działki nr [...]. Efektem prac było także pękniecie i osunięcie się ściany ceglanej w wykopie od strony rzeki Brdy, stanowiła ona opór dla drogi zjazdowej z ul[...] w kierunku Brdy. Podniesiono, że inwestor naruszył przy robotach kilku warunków z decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...], która przede wszystkim nie jest jeszcze prawomocna, zatem inwestor nie mógł rozpocząć robót, które nadto zagrażają zdrowiu i życiu ludzi i naruszają sąsiednią działkę.
Powyższe okoliczności i istotne dowody w sprawie zostały całkowicie pominięte przez organ odwoławczy, który nie podjął żadnych czynności celem ich wyjaśnienia, ustalenia stanu sprawy, charakteru i zakresu wykonanych robót budowlanych, działań PINB oraz Prokuratury, jak również nie odniósł się do zagadnienia możliwości i skutków prowadzenia przez inwestora robót budowlanych na podstawie niedostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, w szczególności po wniesieniu odwołania przez stronę postępowania administracyjnego. Tymczasem podnoszone w powyższych pismach okoliczności mają istotne znaczenie dla sprawy dotyczącej udzielenia pozwolenia na wykonanie określonych robót budowlanych w tym zarówno rozbiórkowych, jak i pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego. Wobec tych okoliczności obowiązkiem organu odwoławczego było podjęcie wszelkich niezbędnych czynności celem ustalenia aktualnego stanu faktycznego i wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych ze sprawą, w tym podjęcie współpracy i zwrócenie się o niezbędne wyjaśnienia do innych organów, jak również uwzględnienie w treści swej decyzji zmienionego aktualnego stanu faktycznego w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Zgodnie z normą art. 28 ust. 1 p.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Kwestie robót rozbiórkowych reguluje art. 31 ww. ustawy. Przy czym w niniejszej sprawie przedmiotowa decyzja dotyczy robót budowlanych na terenie śródmiejskiej zabudowy zabytkowej podlegającym ścisłej ochronie konserwatorskiej, a nadto z uwagi na znaczną różnicę terenów pomiędzy sąsiednimi działkami i spadek wód w kierunku rzeki Brdy należało rozważyć funkcje muru oporowego, nie tylko jako budowli w rozumieniu przepisów techniczno-budowlanych lecz także jej ewentualny wpływ na pogorszenie stosunków wodnych, warunków sanitarnych oraz stanu środowiska. Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że organy administracji architektoniczno-budowlanej w niniejszej sprawie nie dołożyły należytej staranności w wyjaśnieniu tego zagadnienie, będącego jedną z głównych osi sporu pomiędzy stroną skarżącą i inwestorem robót budowlanych. Przy czym należy wskazać, iż przedstawienie oceny technicznej obiektu budowlanego określanego i ocenianego wyłącznie jako "ogrodzenie", nie jest z całą pewnością równoznaczne, z oceną techniczną właściwą dla konstrukcji oporowej (muru oporowego) i jej funkcji oraz wpływu na stabilność terenu czy regulację stosunków wodnych, np. spływ wód.
W powołanym przepisie art. 28 ust. 1 zawarta została jedna z podstawowych zasad Prawa budowlanego, wedle której rozpoczęcie i prowadzenie wszelkich robót budowlanych jest dopuszczalne po uprzednim uzyskaniu przez inwestora decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę (tak: A. Ostrowska [w:] Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, wydanie 3, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., s. 236). Zabezpieczenie tej ogólnej zasady stanowi natomiast art. 32 ust. 4a Prawa budowlanego, zgodnie z którym nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1. Stosownie zaś do art. 3 pkt 12 Prawa budowlanego, pozwolenie na budowę to decyzja administracyjna zezwalającą na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego. Na tle interpretacji powyższych przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie ukształtował się pogląd, który w pełni podziela także skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie, że postępowanie dotyczące wydania pozwolenia na budowę staje się bezprzedmiotowe, gdy roboty budowlane zostały już wykonane lub rozpoczęte przez inwestora, nawet jeśli nie została wykonana całość tych robót, a organ zobligowany jest wówczas do umorzenia tego postępowania, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Decyzja o pozwoleniu na budowę może bowiem dotyczyć jedynie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych. Celem decyzji o pozwoleniu na budowę nie jest natomiast legalizowanie już zrealizowanej inwestycji, ani też dokonanie oceny już wykonanych robót (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2015r., sygn. akt II OSK 200/15; wyrok NSA z dnia 11 marca 2014r., sygn. akt II OSK 2075/12; J. Dessoulavy-Śliwiński [w:] Prawo budowlane. Komentarz pod red. prof. Z. Niewiadomskiego, wydanie 7, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2016r., s. 378-380).
W tym miejscu zwrócić trzeba uwagę, w związku z zarzutami w postępowaniu odwoławczym oraz skargi, że ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015r. poz. 443), z dniem 28 czerwca 2015 r. dokonano zmiany art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego polegającej na tym, że skreślono występujące w tym przepisie słowo "ostatecznej". Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że wskazana zmiana art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego nie może być odczytywana w ten sposób, iż ustawodawcy chodziło o przyznanie inwestorom uprawnienia do rozpoczęcia robót budowlanych na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zmiana polegająca na usunięciu z przepisu jedynie słowa "ostatecznej", miała doprowadzić do tego, że do decyzji o pozwoleniu na budowę będą miały zastosowanie przepisy art. 130 K.p.a., dotyczące wykonalności decyzji administracyjnych. Obecne brzmienie przepisu należy więc rozumieć jako stwierdzenie, że do decyzji o pozwoleniu na budowę stosuje się art. 130 K.p.a. Zgodnie z § 1 i 2 tej regulacji, przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, zaś wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Natomiast wedle § 3 art. 130 K.p.a., przepisów § 1 i 2 nie stosuje się w przypadkach, gdy:
1) decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108);
2) decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy.
Po myśli § 4 art. 130 K.p.a., decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, jeżeli jest zgodna z żądaniem wszystkich stron lub jeżeli wszystkie strony zrzekły się prawa do wniesienia odwołania. Co do zasady, wykonaniu podlega więc ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, zaś nieostateczna - w przypadkach określonych w art. 130 § 3 i 4 K.p.a. Na taką intencję ustawodawcy, wprawdzie ograniczoną jedynie do możliwości zastosowania art. 130 § 4 K.p.a., wskazuje także uzasadnienie projektu ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, którą zmieniono art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez skreślenie słowa "ostatecznej". Inwestor nie może zatem wykonywać decyzji o pozwoleniu na budowę (z zastrzeżeniem przypadków wskazanych w art. 130 § 3 i 4 K.p.a.), jeżeli nie upłynął termin do wniesienia odwołania oraz po upływie tego terminu, jeżeli przed jego upływem odwołanie zostało wniesione (tak: NSA w wyroku z dnia 19 września 2018r., sygn. akt II OSK 151/18, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stosownie do powyższego organ odwoławczy winien w tej sprawie ocenić zaistniałe i zgłoszone w toku postępowania odwoławczego okoliczności związane nie tylko z rozpoczęciem robót budowlanych ale już zarzucaną rozbiórką co najmniej muru oporowego, jeszcze przed wydaniem decyzji organu drugiej instancji. Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, jedynie to, że pełnomocnik inwestora odebrał decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2018r. nr [...]. - [...] czerwca 2018r., przedstawicielom Wspólnoty Mieszkaniowej [...] została doręczona 21 czerwca 2018r., zarządcy 22 czerwca 2018r., L. L. 22 czerwca 2018r. (zwrotne potwierdzenia odbioru). W ustawowym terminie 4 lipca 2018r. skarżąca wspólnota mieszkaniowa wniosła za pośrednictwem organu I instancji odwołanie od powyższej decyzji, którego braki formalne zostały uzupełnione na wezwanie organu odwoławczego. Pismem z 11 lipca 2018r. Prezydent Miasta B. przekazał odwołanie organowi drugiej instancji, o czym poinformował strony postępowania.
Na tej podstawie zatem organ odwoławczy winien zweryfikować i uwzględnić, w oparciu o dziennik budowy, zwrócenie się do PINB dla Miasta B. zarzucane w piśmie wspólnoty z [...] września 2018r. okoliczności związane z rozpoczęciem robót budowlanych, dodatkowo niezgodnie z treścią udzielonego a niewykonalnego pozwolenia na budowę i skutkujące osunięciem gruntu nieruchomości strony skarżącej. Wydanie w takich okolicznościach przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy w całości decyzję organu pierwszej instancji o określonej treści, bez ustalenia istniejącego już stanu faktycznego, bez zweryfikowania ewentualnego wstrzymania robót, stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia oraz środowiska, czyli bez rozważenia czy postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, stanowi istotne naruszenie nie tylko wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, ale również niezastosowanie norm prawa materialnego. Wprowadzenie bowiem przez ustawodawcę w art. 32a ust. 4a Prawa budowlanego kategorycznego zwrotu "nie wydaje się" oznacza niedopuszczalność prowadzenia postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, w przypadku prowadzenia robót z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1. Stanowiło to zatem w niniejszej sprawie bezwzględną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Niezależnie od powyższego Sąd zważył, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w której przedmiot rozstrzygnięcia stanowił wniosek inwestora o udzielenie pozwolenia na budowę i zatwierdzenie projektu budowlanego dla inwestycji na działkach nr [...] i [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w B. polegającej na budowie budynku mieszkalno-usługowego wraz z instalacjami wewnętrznymi oraz zewnętrznymi, rekonstrukcji murowanego ogrodzenia, rozbiórce budynku niemieszkalnego oraz muru oporowego i nadbudowie kominów na istniejącym budynku, nie zostały wyjaśnione przez Wojewodę, a uprzednio organ I instancji wszechstronnie wszystkie okoliczności niezbędne dla oceny kompletności przedłożonej dokumentacji i zgodności z prawem powyższego zamierzenia.
I tak zgodnie z art. 33 ust. 1 p.b. pozwolenie na budowę zasadniczo dotyczy całego zamierzenia budowlanego, w niniejszej sprawie obejmuje ono zarówno roboty rozbiórkowe, jak i budowę oraz przebudowę. W ust. 2 - 4 ustawodawca określił dokumenty, które należy dołączyć do wniosku o pozwolenie na budowę, a w ust. 4 do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę. Do pozwolenia na rozbiórkę należy dołączyć:
1) zgodę właściciela obiektu;
2) szkic usytuowania obiektu budowlanego;
3) opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych;
4) opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia;
5) pozwolenia, uzgodnienia lub opinie innych organów, a także inne dokumenty, wymagane przepisami szczególnymi; nie dotyczy to uzgodnienia i opinii uzyskiwanych w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000;
6) w zależności od potrzeb, projekt rozbiórki obiektu.
Jedno z istotnych zagadnień spornych w tej sprawie stanowi wnioskowana rozbiórka muru oporowego na działce [...] na granicy z działką strony skarżącej [...]. Organ odwoławczy nie ocenił czy zostały w sprawie przedłożone wszystkie niezbędne dokumenty, o których wyżej mowa mając na uwadze charakter tego obiektu budowlanego i jego rzeczywistą funkcję, w sytuacji gdy różnica poziomów pomiędzy tymi działkami wynosi ponad 2 metry, i zarzuty dotyczące wpływu robót na stabilność terenu o znacznym spadku, spływu wód opadowych i wysokiego poziomu wód gruntowych. Nie wynika z akt sprawy, iżby organ rozważał i ustalił w szczególności, czy rozbiórka tego typu obiektu budowlanego, a nie wyłącznie ogrodzenia, została uzgodniona z konserwatorem zabytków, ani tego czy przedmiotowy mur oporowy jest urządzeniem wodnym - w rozumieniu stosownych przepisów Prawa wodnego i jakie są wobec tego wymogi prawne co najmniej dla jego rozbiórki. Nadto mimo zarzutów odwołania organ nie rozważył kwestii wpływu zamierzenia budowlanego na ewentualną zmianę stosunków wodnych na terenie nieruchomości sąsiednich.
W tym zakresie Sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania w zastępstwie organu administracji architektoniczno-budowlanej, jednak zwrócić należy uwagę, iż z uwagi na datę wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę, zgodnie z przepisem art. 545 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne, zastosowanie w sprawie mają przepisy dotychczasowe, czyli przepisy uchylonej ww. ustawą ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 1121 ze zm.). Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. h tej ustawy, urządzenia wodne - to urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystania z nich, w szczególności mury oporowe. Nadto organy nie rozważyły, czy i w jakim zakresie objęte wnioskiem roboty budowlane wymagają uzyskania pozwolenia wodnoprawnego lub dokonania zgłoszenia właściwemu organowi w trybie tej ustawy, co w okolicznościach wskazywanych przez stronę skarżącą budzi zasadnicze zastrzeżenia i wątpliwości. W myśl art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy, jeżeli nie stanowi inaczej, wykonanie urządzeń wodnych wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z przepisem art. 123a ust. 1 ww. ustawy zgłoszenia właściwemu organowi wymaga m.in. odwadnianie wykopów budowlanych oraz odprowadzanie wód z wykopów budowlanych (pkt 6); roboty w wodach oraz inne roboty, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i wód podziemnych, o ile zasięg oddziaływania nie wykracza poza granice nieruchomości, na której będzie realizowane przedsięwzięcie (pkt 7). Jeżeli zamierzenie inwestycyjne obejmuje działania wymagające uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i zgłoszenia, wnioski dotyczące tych działań rozpatruje się w ramach jednego postępowania zakończonego udzieleniem pozwolenia wodnoprawnego (art. 123a ust. 9).
W myśl art. 124 pkt 6, pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia nie wymaga odwadnianie obiektów lub wykopów budowlanych, a także wykonanie służących do tego urządzeń wodnych, jedynie w przypadku, jeżeli zasięg oddziaływania nie wykracza poza granice terenu, którego zakład jest właścicielem. Tej sytuacji nie rozważał i nie ocenił żaden z organów orzekających w sprawie. Dodatkowo należy wskazać, iż w myśl art. 29 ust. 1 Prawa wodnego z 2001r. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Wątpliwości w tym zakresie organ winien wyjaśnić i dać temu wyraz w uzasadnianiu decyzji w sposób odpowiadający zasadom postępowania i przekonywania wszystkich stron w danej sprawie, o wzięciu pod uwagę ich słusznych interesów (chronionych przepisami prawa). Nie można zatem pominąć akcentowanych przez stronę w toku postępowania konsekwentnie okoliczności dotyczących specyfiki ukształtowania terenu, wzajemnego położenia sąsiednich nieruchomości, kierunku spływu wód i wysokości poziomu wód gruntowych wobec rozbiórki muru oporowego, planowanej zabudowy w granicy budynku i głębokości rzędnych jego posadowienia – zbliżonej do poziomu wód gruntowych oraz naturalnego spływu wód w kierunku rzeki Brdy. Ponownie prowadząc postępowanie organ winien zatem wyjaśnić kwestie dotyczące potrzeby uzyskania stosownych zezwoleń czy też dokonania zgłoszeń w zakresie wymogów wodnoprawnych, przed uzyskaniem pozwolenia na budowę.
Istotna jest bowiem nie tylko treść i wymagania wobec projektu budowlanego określone w art. 34 p.b., ale zgodnie z art. 35 ust. 1 p.b. przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ stwierdza:
1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (...);
2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;
4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 (...);
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie uczynił zadość powyższemu obowiązkowi, z uwzględnieniem wymogów art. 7, art. 8 § 1, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w sposób adekwatny do specyfiki przedmiotowego zamierzenia budowlanego. Organ drugiej instancji ograniczył się do ogólnikowego powtórzenia stwierdzeń odnośnie zarzutów odwołania, a nadto dalsze zarzuty pominął.
W szczególności brak dostatecznej analizy w zakresie zgodności projektu budowlanego z obowiązującą na tym terenie uchwałą Rady Miasta Bydgoszczy nr VIII/70/07 z dnia 28 lutego 2007r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Śródmieście-Świętej Trójcy" w Bydgoszczy (Dz.Urz.Woj. Kuj-Pom. z 2007r. Nr 63 poz. 1027). Podkreślenia wymaga, że istotne są w sprawie zarówno ustalenia ogólne planu miejscowego, w tym uregulowane w § 6, jak również ustalenia szczegółowe dla terenu planowanej inwestycji, znajdującego się na terenie oznaczonym w planie miejscowym symbolem 10U/MW przeznaczonego pod zabudowę usługową i zabudowę mieszkaniową wielorodzinną - § 17 uchwały.
W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 3 planu miejscowego, cały obszar objęty planem położony jest w granicach strefy "A" ścisłej ochrony konserwatorskiej, w której obowiązuje:
a) zachowanie rozplanowania ulic, ich historycznego przebiegu oraz przekrojów,
b) zachowanie historycznych linii zabudowy oraz wysokości i proporcji budynków, geometrii dachów, zastosowanych materiałów wykończeniowych,
c) zachowanie zabudowy historycznej, przeprowadzenie remontów konserwatorskich z odtworzeniem pierwotnego pokrycia dachowego, detali architektonicznych, stolarki i tynków,
d) dostosowanie współczesnych funkcji do wartości zabytkowych zespołu i poszczególnych budynków przez nawiązanie do historycznego programu mieszkaniowo-usługowego i eliminacji funkcji uciążliwych,
e) usunięcie obiektów dysharmonizujących;
W pkt 4 - 5 określono, że wymagane jest uzgadnianie z właściwym konserwatorem zabytków wszelkiej działalności inwestycyjno-budowlanej, w tym uzupełnień zabudowy, wprowadzanie małych form architektonicznych, wprowadzanie elementów reklamy wizualnej oraz podziałów geodezyjnych, zmian sposobu użytkowania, prac ziemnych (w zakresie ochrony archeologicznej). Prowadzenie wszelkich prac budowlanych tj. remontowych, przebudów i rozbudów oraz prac rozbiórkowych wymaga uzgodnienia właściwego konserwatora zabytków.
W ust. 3 § 6 planu miejscowego określono ogólne ustalenia dotyczące zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, obowiązujące na całym obszarze objętym planem, w tym:
1) obowiązuje wymóg dostosowania nowej zabudowy do historycznej kompozycji urbanistycznej, kontrolowanie gabarytów i linii zabudowy, z założeniem harmonijnego współistnienia elementów kompozycji historycznej i współczesnej;
2) obowiązuje rewaloryzacja zabudowy, w tym całych kwartałów lub zespołów zabudowy polegająca na wprowadzaniu zabudowy plombowej i remontowaniu zabudowy znajdującej się w złym stanie technicznym, obejmująca także rozbiórkę istniejących substandardów architektonicznych oraz wprowadzenie do wnętrz kwartałów zieleni z elementami codziennej rekreacji mieszkańców;
3) zespół budynków zlokalizowanych w granicach działki lub terenu inwestycyjnego powinien charakteryzować się jednolitym charakterem w zakresie formy architektonicznej budynków, proporcji budynków, rodzaju dachu, rodzaju zastosowanych materiałów elewacyjnych i wykończeniowych itp. (...);
5) wymagana realizacja nowych parkingów jako obiektów podziemnych lub jako obiektów wielopoziomowych wbudowanych w bryły budynków usługowych lub mieszkaniowych, chyba że z przyczyn techniczno-budowlanych i gruntowo-wodnych ich realizacja nie jest możliwa; dopuszcza się zabezpieczenie do 40% potrzeb parkingowych w poziomie terenu.
Zgodnie z § 6 ust. 7 pkt 11 i 12 lit. a planu, dla funkcji mieszkaniowych zalecane zapewnienie miejsc postojowych w granicach działek lub terenów w ilości 0.6-1.0 miejsca postojowego dla każdego mieszkania; dla funkcji usługowych zalecane zapewnienie miejsc postojowych w granicach działek lub terenów w ilości: 6-15 miejsc postojowych przypadających na 1000 m2 powierzchni użytkowej biur, urzędów, obiektów usługowo-handlowych itp.
Ust. 8 § 6 określa ogólne ustalenia planu dotyczące zasad użytkowania, modernizacji, rozbudowy i budowy systemu infrastruktury technicznej, obowiązujące na całym obszarze objętym planem.
Z kolei ustalenia szczegółowe dla terenu oznaczonego symbolem 10U/MW przeznaczonego pod zabudowę zabudowy usługową i zabudowę mieszkaniową wielorodzinną określone w § 17 ust. 2 planu, w zakresie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego oraz parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu określają:
a) obowiązuje sytuowanie nowych budynków i rozbudowa istniejących obiektów z zachowaniem obowiązujących i nieprzekraczalnych linii zabudowy, określonych na rysunku planu, zgodnie z przepisami szczególnymi i odrębnymi,
b) dopuszcza się sytuowanie budynków przy granicach z sąsiadującymi nieruchomościami,
c) dopuszcza się remonty, przebudowy, nadbudowy i rozbudowy istniejących budynków z uwzględnieniem zasad kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu określonych w niniejszej uchwale,
d) dopuszcza się wprowadzenie nowej zabudowy na działkach o nr ewiden. [...] położonych przy ul. [...],
e) obowiązuje lokalizacja zabudowy usytuowanej w pierzejach ulic w wysokości III lub IV-kondygnacji nadziemnych, włączając poddasze użytkowe. Maksymalna wysokość najwyżej położonych elementów konstrukcji dachu licząc od poziomu terenu nie może przekraczać 20 m. Wymagane dostosowanie wysokości nowych budynków pierzejowych do sąsiadującej zabudowy, szczególnie w zakresie usytuowania poziomów otworów okiennych, gzymsów i wysokości dolnej krawędzi dachu,
f) dopuszcza się lokalizację we wnętrzu kwartału zabudowy (np. oficynowej) II-kondygnacyjnej o min. wysokości 7 m,
g) wymagane dostosowanie geometrii dachu do sąsiedniej zabudowy, przy preferowaniu dachów stromych, dwu- i wielospadowych, o kącie nachylenia do 45° lub dachów mansardowych, z kalenicą budynków frontowych w układzie równoległym do ulic,
h) maksymalna powierzchnia zabudowy nie może przekraczać 80% powierzchni terenu (działki),
i) minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej w stosunku do powierzchni działki (terenu) nie może być mniejszy niż 15%, z wyjątkiem nieruchomości, gdzie ten wskaźnik nie może być spełniony z uwagi na istniejące zagospodarowanie,
j) obowiązuje podział terenu na działki budowlane zgodnie z zasadami określonymi na rysunku planu;
3) dotyczące zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemu komunikacji:
a) obowiązuje obsługa komunikacyjna z ulicy klasy lokalnej oznaczonej symbolem 21 KD-L (ul. A. [...]), z ulicy klasy zbiorczej oznaczonej symbolem 17KD-Z (ul[...]) oraz z ulic klasy dojazdowej stanowiących ciągi pieszo-jezdne oznaczonych symbolami 23KD-DX i 24KD-DX,
b) dopuszcza się łączne bilansowanie potrzeb w zakresie parkowania pojazdów dla działek położonych w granicach terenu ustalenia oraz wyznaczenie w projektowanym zagospodarowaniu wspólnego parkingu dla sąsiadujących nieruchomości.
Nadto prawodawca lokalny w § 2 ust. 1 uchwały, zdefiniował szereg pojęć istotnych dla prawidłowej wykładni poszczególnych zapisów powyższego aktu prawa miejscowego, w tym "dach stromy" – przez który należy rozumieć dach o dwóch lub więcej płaszczyznach spadku, nachylonych pod katem większym niż 15° (pkt 2),; "zabudowa pierzejowa" - należy przez to rozumieć zwartą zabudowę śródmiejską, z przeważającym udziałem budynków o wartości historycznej, usytuowaną wzdłuż ciągów komunikacyjnych, przy granicach nieruchomości (pkt 18).
W ocenie Sądu, mając na uwadze analizę zgromadzonego materiału dowodowego, w tym projektu budowlanego i treść uzasadnienia skarżonej decyzji, organ odwoławczy nie dokonał właściwej kontroli zgodności projektu budowlanego z ustaleniami powyższego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, i z pewnością nie dał temu wyrazu w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Odnosi się ono bowiem wyłącznie, jak już wskazano, ogólnikowo i wybiórczo do niektórych zarzutów odwołania, nie wyjaśniając na podstawie jakich dowodów i w jaki konkretnie sposób organ przykładowo zaakceptował konkretny sposób wyliczenia wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej, właściwość ustalenia miejsc postojowych dla całego budynku mieszkalno-usługowego (8) przy planowanych 9 lokalach mieszkalnych i powierzchni usługowej 132,26 m2. Wskazać również należy, iż dla oceny czy planowany dach, zgodny jest z ustaleniami ww. planu, nie jest wystarczające wskazanie, wyłącznie na 1 dach na działce sąsiedniej nr [...]. Na takie uproszczenie nie zezwala prawidłowa wykładni cytowanych wyżej przepisów planu miejscowego, w tym § 6 ust. 1 pkt 3 i ust. 3, § 17 ust. 2 lit. e i g – w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2, 3 i 18. O ile w kontekście powyższych przepisów, w szczególności § 17 ust. 2 lit. g nie jest zasadne również ogólne twierdzenie strony skarżącej, iż plan miejscowy przewiduje dla tego terenu wyłącznie dachu strome, bowiem przewiduje on jedynie preferencję tego typu dachów. To jednak nie budzi wątpliwości, iż cytowany plan miejscowy, uwzględniając specyfikę śródmiejskiej zwartej zabudowy pierzejowej i zabytkowego charakteru terenu, ową preferencję odnosi jednoznacznie do wymogu dostosowania nowej zabudowy do historycznej kompozycji urbanistycznej, także gabarytów, wysokości, proporcji sąsiednich budynków i geometrii ich dachów. Przy czym zabudowy sąsiedniej nie można w tym znaczeniu rozumieć wyłącznie jako jeden bezpośrednio przylegający budynek. Prawodawca lokalny wyraźnie zaakcentował dążenie do zachowania "jednolitego charakteru zabudowy", a pojęcie to zdefiniował nawet jako wymóg realizacji obiektów o podobnej formie i walorach architektonicznych, charakteryzujących się podobnymi proporcjami, skalą, parametrami elementów architektonicznych, rodzajem dachu, rodzajem i kolorystyką zastosowanych materiałów wykończeniowych elewacji i pokrycia dachowego (§ 2 ust. 1 pkt 3). W tym kontekście należy zatem interpretować także zawarty w § 17 ust. 2 lit. e i g wymóg dostosowania wysokości nowych budynków pierzejowych do sąsiadującej zabudowy, szczególnie w zakresie usytuowania poziomu otworów okiennych, gzymsów i wysokości dolnej krawędzi dachu oraz dostosowania geometrii dachu do sąsiedniej zabudowy, przy preferowaniu dachów stromych, dwu- i wielospadowych, o kącie nachylenia do 45° lub dachów mansardowych, z kalenicą budynków frontowych w układzie równoległym do ulic.
Na obecnym etapie postępowania przedwczesnym jest zatem odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Należy jednakże stwierdzić, iż nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym zarzuty wskazujące na górzysty charakter terenu, na którym planowana jest inwestycja. Nadto częściowo zarzuty skargi opierają się wyłącznie na nieudokumentowanych obawach strony skarżącej i polemice ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w tym z treścią przedłożonej wraz z projektem budowlanym opinii opartej na wynikach badań geologiczno-inżynierskich. Tymczasem skarżąca nie przedłożyła w toku postępowania żadnego dokumentu, sporządzonego przez uprawnioną osobę, która podważałaby prawidłowość i rzetelność zalegających w sprawie dokumentów.
Nie może być skuteczny również ogólnikowo sformułowany zarzutu "niezgodności planowanej inwestycji w obszarze ekofizjograficznym, w szczególności zapewnienia ochrony walorów krajobrazowych środowiska i warunków klimatycznych, to jest naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z 27 kwietnia 2001r. o ochronie przyrody. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż planowana zabudowa mieszkalno-usługowa nie pozostaje w sprzeczności ze ścisłą śródmiejską zabudową i zabytkowym charakterem przedmiotowego terenu, a przede wszystkim uzyskała akceptację konserwatora zabytków. Po wtóre Sąd zważył, że powyższy zarzut prawdopodobnie został błędnie sformułowany bowiem w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody art. 72 składa się z dwóch ustępów, z których żaden nie dzieli się na punkty, mieści się w rozdziale 3 ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne oraz ośrodki rehabilitacji zwierząt i dotyczy ogrodów zoologicznych.
Ewentualnie wskazana w skardze i odwołaniu data ustawy tj. 27 kwietnia 2001r. i publikator mogłyby sugerować, iż chodzi o ustawę Prawo Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 799), której jednak przepis art. 72 ust. 1 tym pkt 5, również nie mogą znaleźć bezpośredniego zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis ten bowiem kreuje wytyczne przy sporządzaniu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin i miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w których należy zapewnić warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalnej gospodarki zasobami środowiska, w szczególności przez zapewnianie ochrony walorów krajobrazowych środowiska i warunków klimatycznych. Nie jest to zatem norma prawna adresowana do organu administracji architektoniczno-budowlanej do stosowania przy ocenie podstaw do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Jest ona wiążąca dla właściwych organów gminy przy uchwalaniu studium oraz planów miejscowych, może być pomocna przy prawidłowej wykładni treści tych aktów prawnych. Niezależnie od powyższego stwierdzić przyjdzie, że subiektywna ocena skarżącej, jako właściciela sąsiedniej nieruchomości, co do niedostatecznej ochrony walorów krajobrazowych, nie stanowi jednak o naruszeniu powyższego przepisu w tej sprawie.
Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania.
Wskazać przyjdzie, iż od daty wydania przez Wojewodę ostatecznej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o udzieleniu pozwolenia na budowę, stała się ona wykonalna. Zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi, zaskarżona decyzja nie wywołuje jednak skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. Tym samym na podstawie niniejszego wyroku decyzja organu pierwszej instancji nie może być wykonywana, do czasu ponownego rozpoznania odwołania (art. 130 k.p.a.).
Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za częściowo zasadne oraz dokonując z urzędu kontroli legalności skarżonej decyzji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzono na rzecz strony skarżącej zwrot niezbędnych kosztów postępowania (wpisu sądowego).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło