I SA/Wa 1780/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Iwona Kosińska, Protokolant specjalista Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania J. M. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na żywność, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z [...] lipca 2018 r. Prezydent Miasta [...]. przyznał J. M. zasiłki celowe na żywność w wysokości po [...] zł miesięcznie - od [...] lipca do [...] października 2018 r. Organ I instancji wyjaśnił, że pomoc w formie zasiłku celowego, na zakup żywności, może być udzielona osobom, których dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz osobom z dochodem do 150% tego kryterium, co wynika z § 1 uchwały Rady Miasta [...] Nr [...] z [...] stycznia 2014 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności (...). W decyzji podano, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego miesięczny dochód wynosi [...] zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe, tj. kwotę [...] zł. Jednakże dochód ten jest mniejszy od 150% kryterium (czyli 951 zł), wynikającego z § 1 uchwały Rady Miasta [...]. W uzasadnieniu decyzji I instancji wskazano, że organ na ten rodzaj pomocy dysponuje miesięcznie kwotą 101.000 zł, co przy około 779 świadczeniobiorcach daje średnią wysokość zasiłku na poziomie 130 zł, a osobom znajdującym się w podobnej sytuacji finansowej udziela się pomocy w wysokości od 300 do 350 zł. Od decyzji Prezydenta Miasta [...] odwołanie złożył J. M., domagając się zwiększenia pomocy z uwagi na dotykające go problemy zdrowotne i niemożność znalezienia pracy. Odwołujący się wskazał, że nie osiąga takich dochodów, jakie ustalił organ I instancji, gdyż dochodem jest zasiłek stały w kwocie [...] zł Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. rozpoznając sprawę wskazało, że z aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że J. M. (lat [...]) jest rozwiedziony i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszkając w lokalu kwaterunkowym o pow. [...] m2. Ma trzydziestoletnią córkę, twierdzi jednak, że nie utrzymuje z nią kontaktu. Wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe, która to niepełnosprawność ma charakter trwały. Z orzeczenia wynika, że może być zatrudniony, ale wskazane jest w tym wypadku przystosowane stanowisko pracy. Na dochód wnioskodawcy składa się zasiłek stały w kwocie [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. Łączny dochód wynosi więc [...] zł, przy ustawowym kryterium dochodowym - 634 zł. Wskazując na składniki przychodu Kolegium powołało art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej wyjaśniając, że ustawodawca nie przewidział w tych przepisach możliwości nie wliczania do dochodu dodatku mieszkaniowego. W wywiadzie ustalono, że stałe miesięczne wydatki strony, związane z opłatami za mieszkanie, wynoszą około [...] zł. Wobec powyższych ustaleń Kolegium uznało, że wnioskodawca spełnia formalne warunki do ubiegania się o pomoc, ponieważ jego dochód nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, tj. kwoty 951 zł, o której mowa w wyżej wskazanej uchwale Rady Miasta [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pomoc celowa mieści się w tym wypadku w kategorii świadczeń przewidzianych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Z treści tego przepisu wynika, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może być przyznany" oznacza, że organ działa w granicach uznania administracyjnego, a zatem może, ale nie musi przyznać wnioskowanego świadczenia. Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do zakwestionowania przyznania pomocy celowej na żywność w kwocie [...] zł przez okres 4 miesięcy. Pomoc ta spełnia swój cel, który został określony w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do wysokości przyznanej pomocy organ wskazał, że nie można pominąć dodatkowej pomocy społecznej, którą organ przyznał stronie w postaci specjalnych zasiłków celowych, w tym samym okresie, co pomoc żywnościowa. Oceniając wysokość przyznanego zasiłku organ odwoławczy musi brać również pod uwagę czynniki obiektywne, które legły u podstaw rozstrzygnięcia, a mianowicie, możliwości finansowe organu. Zakres potrzeb zgłaszanych przez osoby i rodziny, przewyższa zawsze budżet ośrodka pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że w pierwszej kolejności pomoc kierowana jest do tych osób i rodzin, które nie są w stanie samodzielnie egzystować, np. z racji wieku, przewlekłej choroby, opieki nad małoletnimi dziećmi, itp. przy jednoczesnym stwierdzeniu u tych osób niskich dochodów. W rozdziale środków winna mu zatem przyświecać swoista racjonalność, która wyraża się także i tym, by świadczenia dotarły do jak największej liczby potrzebujących, ale przede wszystkim do tych, którzy nie mogą samodzielnie pokonać swoich trudności egzystencjalnych. Takie postępowanie organu jest zgodne z treścią art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. W świetle tego przepisu potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja organu I instancji mieści się w granicach uznania administracyjnego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2018 r. złożył J. M. W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ poza jego niepełnosprawnością nie zbadał i nie uwzględnił innych dolegliwości chorobowych takich, jak: choroby serca, odcinka kręgosłupa lędźwiowego i szyjnego, cukrzyca typu II, zawroty głowy, poważna wada wzroku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga nie jest zasadna. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2017 r. poz. 1769). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Udzielanie pomocy społecznej jest limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami finansowymi. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami. Obowiązkiem organu jest w takich przypadkach wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie, gdyż organ nie może podejmować decyzji w sposób dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy- kpa, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Sądowa kontrola decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego polega na analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Wymaga również podkreślenia, że decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 kpa, jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia. Przenosząc przedstawione powyżej uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Skarżącemu przyznany został zasiłek celowy na żywność w kwotach po [...] zł miesięcznie w okresie od [...] lipca do [...] października 2018 r. Organ I instancji przedstawił wysokość kwoty jaką dysponuje ośrodek pomocy społecznej, ilość świadczeniobiorców, średnią wysokość świadczenia przyznanego na jedną osobę uprawnioną. Skarżący nie jest pozostawiony bez pomocy, co wynika z akt administracyjnych (decyzje przyznające świadczenia). Organ udziela skarżącemu różnych świadczeń, jednakże nie wszystkie potrzeby i w oczekiwanej przez niego wysokości może zaspokoić. Decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał skarżącemu specjalne zasiłki celowe na lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2018 r. (a więc na ten sam okres, co w niniejszej sprawie - sygn. akt I SA/Wa 1781/18). Skarżący nie pozostaje więc bez wsparcia finansowego ośrodka pomocy społecznej. Uznać należy, że organy obydwu instancji poddały należytej ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdził, że organy wydając decyzje nie naruszyły przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. Podkreślenia wymaga, że pomoc społeczna nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu, albowiem celem tej instytucji jest wspieranie osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Nadto, organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Należy podkreślić, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Z powyższych przyczyn stwierdzić należy, że organy nie naruszyły granic uznania administracyjnego. Nie miały też miejsca inne naruszenia prawa, które skutkowałyby usunięciem z obrotu prawnego decyzji organów obydwu instancji. Decyzje są oparte na należytych ustaleniach stanu faktycznego i prawidłowym zastosowaniu instytucji uznania administracyjnego. Stosując tę instytucję organ właściwie ocenił zakres niezbędnego wsparcia dla skarżącego w świetle prawidłowo ustalonej jego sytuacji osobistej, majątkowej i zdrowotnej oraz w kontekście możliwości finansowych udzielenia pomocy. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji reaguje na różne potrzeby skarżącego. Niewątpliwie sytuacja skarżącego jest trudna, ale rodzaj zgłaszanych potrzeb zmusza organ pomocowy do dostosowywania wysokości świadczeń do faktycznych możliwości ośrodka pomocy społecznej. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.