VIII SA/Wa 947/17
WyrokWSA w Warszawie2018-04-05
Skład orzekający: Iwona Owsińska – Gwiazda, Leszek Kobylski, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie ustalone decyzją wywłaszczeniową z 1967 r. podlega waloryzacji i wypłacie, jeśli brak jest jednoznacznych dowodów na jego wypłatę lub złożenie do depozytu sądowego, a dokumentacja dotycząca tych kwestii uległa zniszczeniu z powodu upływu czasu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły waloryzacji i wypłaty odszkodowania. Brak jednoznacznych dowodów na to, że odszkodowanie nie zostało wypłacone, w połączeniu z upływem ponad 50 lat od jego ustalenia i zniszczeniem dokumentacji, uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku spadkobierców. Ciężar dowodu, że odszkodowanie nie zostało wypłacone, spoczywa również na wnioskodawcach.Stan faktyczny
Skarżący, jako spadkobiercy właścicieli nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1967 r., domagali się waloryzacji i wypłaty odszkodowania ustalonego wówczas w wysokości określonej kwoty. Organy administracji odmówiły, uznając, że odszkodowanie zostało wypłacone, mimo braku bezpośrednich dowodów na ten fakt, które uległy zniszczeniu z powodu upływu czasu. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i błędną ocenę dowodów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi Z. S. i A.N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy waloryzacji i wypłaty odszkodowania oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Z. S.
i A. N. na decyzję Wojewody [...] Nr [...] z [...] października 2017 r. w przedmiocie odmowy waloryzacji i wypłaty odszkodowania przyznanego właścicielom nieruchomości na podstawie decyzji wywłaszczeniowej.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją znak [...] z [...] września 1967 r. (zwana także decyzją wywłaszczeniową), Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. (zwane dalej: PWRN) działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 8, art. 14, art. 20 i art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U.
z 1961 r. Nr 18, poz. 94, zwana dalej: u.z.t.w.n.) orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa na potrzeby Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Dyrekcji Budownictwa Rolniczego w K. z nieruchomości o powierzchni [...] ha położonej
w C. przy ul. K. powiat l. (ujawnionej w zbiorze dokumentów Państwowego Biura Notarialnego w I. pod Nr [...]) stanowiącej własność S. i S. małżonków S. części nieruchomości o powierzchni [...] ha. Jednocześnie orzeczono (punkt II decyzji) o przyznaniu S. i S. małżonkom S. należnego odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia w wysokości [...] zł.
Pismem z 20 maja 2016 r. (data wpływu do organu) A. N. i Z. S. (zwani dalej: skarżący, wnioskodawcy) jako spadkobiercy S.
i S. małżonków S. (postanowienie Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział Cywilny
z [...] kwietnia 2006 r. sygn. akt [...] Ns [...] o nabyciu praw do spadku), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zwrócili się do Starosty Powiatu L. (zwany dalej: Starosta, organ I instancji) z wnioskiem o waloryzację i wypłatę odszkodowania przyznanego decyzją wywłaszczeniową.
Decyzją znak [...] z [...] lipca 2016 r., Starosta orzekł
o odmowie waloryzacji i wypłaty odszkodowania przyznanego S.
i S. małżonkom S. na podstawie decyzji wywłaszczeniowej uznając, iż roszczenie dotyczące wypłaty odszkodowania uległo przedawnieniu w oparciu
o przepis art. 117 i n. Kodeksu Cywilnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 380 ze zm., zwana dalej: k.c.). Na skutek złożonego odwołania Wojewoda [...] (zwany dalej: Wojewoda, organ odwoławczy) decyzją Nr [...] z [...] października 2016 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy zalecił organowi I instancji, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy uzupełnił materiał dowodowy o dowody dotyczące wypłaty odszkodowania na rzecz S. i S. małżonków S. lub ich następców prawnych.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta decyzją znak [...]
z [...] czerwca 2017 r., działając na podstawie art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1, ust. 5 pkt 3, art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm., zwana dalej: u.g.n.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), orzekł o odmowie waloryzacji i wypłaty odszkodowania przyznanego właścicielom S. i S. małżonkom S. na podstawie decyzji wywłaszczeniowej z [...] września 1967 r.
Podstawę powyższego stanowiło ustalenie organu I instancji, iż zgromadzone
w sprawie dowody pozwalają na przyjęcie, że ustalone w decyzji wywłaszczeniowej znak [...] z [...] września 1967 r. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wypłacone jej byłym właścicielom.
W odwołaniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy tj. orzeczenie waloryzacji i wypłatę powiększonego o odsetki ustawowe liczone od dnia 2 listopada 1967 r. ewentualnie
o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wydanej decyzji zarzucili naruszenie:
1. art. 104 i 107 k.p.a. w związku z art. 132 ust. 3 u.g.n. poprzez odmowę waloryzacji i wypłaty odszkodowania mimo, iż spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek, ze zgromadzonego w sprawie materiału nie wynika bowiem, aby odszkodowanie to zostało wypłacone małżonkom [...], czy też skutecznie złożone do depozytu sądowego. Starosta w swej decyzji w sposób błędny opiera się jedynie na przypuszczaniach, nie zgromadził bowiem dowodów uzasadniających podjęte przez niego rozstrzygnięcie;
2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na wadliwej ocenie materiału dowodowego wskutek czego decyzja Starosty nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym materiale.
Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] października 2017 r., Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie po przedstawieniu stanu sprawy oraz treści przepisów prawa mających zastosowanie w przedmiotowej materii Wojewoda stwierdzi zasadność podjętej przez Starostę decyzji. Wojewoda podał, iż jak ustalił
w toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji, wnioskodawca wywłaszczenia (Dyrekcja Budownictwa Rolniczego w K.), będąc zobowiązany decyzją wywłaszczeniową (znak [...][...] września 1967 r.) do wypłaty odszkodowania, zabezpieczył na koncie DBRol. w Banku [...] Oddział Wojewódzki w K. (Nr [...]), środki niezbędne na ten cel (wypłatę odszkodowania).
Wskazał, iż organ I instancji pismem z 24 października 2016 r. wystąpił do następcy prawnego Banku [...] tj. [...] S.A. Oddział K.
o udzielenie informacji, czy takie środki zostały zgromadzone na ww. koncie i czy zostały uprawnionym wypłacone oraz czy dokonano od ustalonego odszkodowania potrąceń. W odpowiedzi na ww. zapytanie [...] S.A. Oddział K. wskazał, iż nie jest w stanie udzielić informacji we wskazanym zakresie, nie posiada także dokumentów sprawy, gdyż okres przechowywania ksiąg rachunkowych banku,
a także pozostałych dowodów księgowych, których obowiązek sporządzania wynika
z ustawy wynosi 5 lat. Równolegle pismem z 24 października 2016 r. Starosta wystąpił do Archiwum Państwowego w K. z prośbą o przesłanie dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania na rzecz S. i S. S. orzeczonego ww. wywłaszczeniową. W odpowiedzi na powyższe Archiwum Państwowe w K. poinformowało, iż nie odnaleziono dokumentów potwierdzających wypłatę ww. odszkodowania. Następnie pismem z 7 grudnia 2016 r. organ I instancji wystąpił do Sądu Rejowego w L. [...] Wydział Cywilny z zapytaniem, czy środki na odszkodowanie ustalone w decyzji PWRN znak [...] z [...] września 1967 r. na rzecz S. i S. małżonków S. zostały złożone do depozytu sądowego. W odpowiedzi na powyższe Sąd Rejonowy w L. [...] Wydział Cywilny poinformował, iż w roku 1970 zostały zarejestrowane sprawy: 1) z wniosku Inspektoratu Budownictwa Rolniczego w S. z udziałem S.
i S. małżonków S. o złożenie do depozytu sądowego kwoty [...] zł.,
2) z wniosku S. S. z udziałem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Dyrekcja Budownictwa Rolniczego Inspektorat Budownictwa Rolniczego
w S. o wydanie z depozytu sądowego kwoty [...] zł. Obie sprawy
w dniu 20 listopada 2006 r. zostały przekazane na makulaturę. Następnie w piśmie
z 11 maja 2017 r. Prezes Sądu Rejonowego w L. poinformował, iż w archiwum sądu nie ma dokumentacji księgowej z lat 70-tych, na podstawie której można by było sprawdzić, czy należna kwota została wypłacona S. i S. małżonkom S. ponieważ akta spraw [...] i [...] zostały przekazane na makulaturę. Prowadząc dalej postępowanie wyjaśniające organ I instancji wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego w R. z zapytaniem, z jakiego tytułu została złożona kwota do depozytu wskazana w piśmie Sądu Rejonowego w L.. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie [...] Urząd Wojewódzki w R. Delegatura w T. poinformował, iż brak jest w zasobach archiwalnych informacji na temat powyższego depozytu.
W ocenie Wojewody, organ I instancji rozpoznając wniosek złożony wiele lat po okresie, przez który właściwe państwowe jednostki organizacyjne miały obowiązek przechowywania dokumentacji potwierdzającej wypłatę odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, albo przekazania nieodebranych odszkodowań do depozytu sądowego, poszukiwał takich dokumentów na wiele sposobów.
Z uzyskanych odpowiedzi wynika, że w dokumentacji dotyczącej wypłaty odszkodowania, czy też dokumentacji związanej ze złożeniem kwoty odszkodowania do depozyty albo brak w aktach archiwalnych, albo zgodnie z obowiązującymi przepisami została ona przekazana na makulaturę. Zniszczenie akt nie oznacza jednak, że akt tych, a tym samym postępowania w sprawie nie było.
Stwierdził, iż znajdująca się we wniosku Dyrekcji Budownictwa Rolniczego
w K. o wywłaszczenie nieruchomości z 12 stycznia 1967 r. informacja
o zdeponowaniu środków na odszkodowanie za nieruchomość objętą wnioskiem na rachunku bankowym świadczy, iż wnioskodawca wywłaszczenia (a następnie płatnik odszkodowania) był przygotowany do wypłaty odszkodowania, a co za tym idzie nie można przyjąć, iż brak potwierdzenia powyższego w postaci dokumentu księgowego jest dowodem na nie zdeponowanie środków na rachunku bankowym. Także informacja Sądu Rejonowego w [...] [...]Wydział Cywilny o przekazaniu na makulaturę akt postępowania wszczętego w 1970 r. na wniosek Inspektoratu Budownictwa Rolniczego w S. z udziałem małżonków S. o złożenie do depozytu sądowego kwoty [...] zł, nie jest dowodem na to, że postępowanie to nie zakończyło się wydaniem postanowienia o zezwoleniu na złożenie tej kwoty do depozytu.
Zdaniem organu odwoławczego na podstawie wskazanych dowodów można wywieść jak to uczynił Starosta, że wnioskodawca wywłaszczenia posiadał środki zdeponowane na rachunku bankowym przeznaczone na wypłatę odszkodowania małżonkom S., które następnie przekazane zostały do depozytu sądowego. Za prawidłowe uznał także wyjaśnienie Starosty dotyczące różnicy w kwotach orzeczonego odszkodowania - złożonego do depozytu sądowego, która wynika najprawdopodobniej z potrąceń kwot należnych Państwu lub bankom (o których mowa w punkcie IV decyzji wywłaszczeniowej).
Ocenił, iż wydając zaskarżoną decyzję Starosta nie naruszył dyspozycji art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a.
Zauważył także, że wniosek inicjujący przedmiotowe postępowanie złożony został kilkadziesiąt lat po wydaniu decyzji o odszkodowaniu, jak również wiele lat po okresie, przez który sądy cywilne miały obowiązek przechowywania akt sprawy dotyczących przekazania odszkodowań do depozytu sądowego.
W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zobowiązanie Wojewody do wydania w określonym terminie decyzji uwzględniającej żądanie skarżących oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 132 ust. 3 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie waloryzacji i wypłaty odszkodowania mimo, iż wszystkie ustawowe przesłanki uzasadniające wydanie pozytywnej dla wnioskodawców decyzji zostały spełnione. Odszkodowanie to zostało przyznane rodzicom wnioskodawców decyzją z [...] września 1967 r. ([...]), jak zaś wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału nie zostało ono nigdy wypłacone właścicielom lub ich spadkobiercom, ani też nie zostało ono złożone do depozytu sądowego. Również fakt zarejestrowania w sądzie powszechnym sprawy sygn. akt [...]Ns [...] z wniosku Inspektoratu Budownictwa Rolniczego w S. z udziałem S. i S. małżonków S. o złożenie do depozytu sądowego kwoty [...] zł nie jest równoznaczny ze złożeniem tej sumy do depozytu sądowego. Organy obu instancji orzekające
w niniejszej sprawie nie wykazały również, aby różnice pomiędzy przyznaną w decyzji
o wywłaszczeniu kwotą [...] zł, a kwotami [...] zł i [...] zł pojawiającymi się
w sprawach, o których poinformował Sąd Rejonowy w L., wynikały z potrąceń zadłużenia małżonkom S. względem Państwa lub banków;
- art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez sprzeczne z tymi przepisami przerzucenie ciężaru dowodowego na wnioskodawców oraz rozstrzygnięcie występujących w sprawie wątpliwości na ich niekorzyść;
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy przez Wojewodę w sposób wszechstronny i wyczerpujący i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na wadliwej ocenie materiału dowodowego wskutek czego zaskarżona decyzja nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym materiale;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji, pomimo naruszenia przez tę decyzję obwiązujących przepisów.
W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo omówili stan faktyczny prawy
i poszczególne zarzuty skargi przytaczając w odniesieniu do swojego stanowiska
w sprawie orzeczenia sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, określonej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwana dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a.- następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.
Kontrolowana decyzja dotyczyła zgodności z prawem decyzji odmawiającej waloryzacji i wypłaty odszkodowania przyznanego małżonkom S. na podstawie decyzji wywłaszczeniowej znak [...] z [...] września 1967 r.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z treścią art. 132 ust. 3 u.g.n. wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Zdaniem Sądu słusznie przyjęły organy, że zawarta w tym przepisie regulacja ma także zastosowanie do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (pub. j.w.), o ile nie zostało ono oczywiście wypłacone uprawnionemu - byłemu właścicielowi, bądź złożone do depozytu sądowego. Nie oznacza to wstecznego działania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż chodzi o zobowiązanie istniejące w dniu jej wejścia w życie. Istnienie decyzji ustalającej odszkodowanie przy braku jego wypłaty warunkuje zatem możliwość jego waloryzacji.
Kwestia przedawnienia odszkodowania nie jest w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozstrzygnięta jednoznacznie. Należy jednak przyjąć, że roszczenie odszkodowawcze wynikające z decyzji administracyjnej nie ulega przedawnieniu. Stanowisko to jest reprezentatywne w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. Wyrok WSA w Gliwicach z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 582/12, wyrok WSA w Krakowie z 9 marca 2010 r. sygn. II SA/Kr 1798/09, wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1051/10; publ. cbois). Sprawy powstałe więc na tle takiego odszkodowania, należy zakwalifikować do spraw administracyjnych. Realizacja roszczenia odszkodowawczego, a więc łącznie
z trybem postępowania i oceną skutków prawnych następuje na podstawie przepisów materialnego prawa administracyjnego. Potwierdzeniem takiej a nie innej oceny roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość jest brzmienie art. 7 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami
i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464 ze zm. - nieobowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji), według którego nie wypłacone do dnia wejścia w życie ustawy części odszkodowania wypłaca się jednorazowo
w warunkach tam określonych. Przepis ten nie wyłączał więc wypłaty odszkodowań ustalonych decyzjami wydanymi np. przed 10 lub 15 laty od daty wejścia w życie powołanej ustawy. Wprawdzie w powołanym przepisie mówi się o nie wypłaconej "części odszkodowania", lecz nie powinno ulegać wątpliwości, z punktu widzenia wszelkich reguł wykładni, że ma on zastosowanie również do sytuacji, gdy nie wypłacono całej kwoty odszkodowania.
Skoro zatem rozpoznawana sprawa dotyczy stosunku administracyjnego, to decyzja ustalająca odszkodowanie, niezależnie od daty jej wydania, będzie podlegała wykonaniu. Tym samym słusznie organy wszczęły w sprawie postępowanie w zakresie rozpoznania wniosku o zwaloryzowanego odszkodowania i jego wypłatę.
Stwierdzić dalej należy, iż według treści art. 27 u.z.t.w.n., na podstawie której wywłaszczono nieruchomość, której odszkodowanie dotyczy, przewidywał co do zasady sytuacje, w których sumę odszkodowania składa się do depozytu sądowego. Między innymi zgodnie z ust. 2 tego przepisu, sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należy również złożyć do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia przyjęcia odszkodowania, albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafia na przeszkody prawne.
Kluczowe zatem dla rozpoznania żądania skarżących jest w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ustalenie, że faktycznie osoby uprawnione po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej nie otrzymały ustalonego w niej odszkodowania. Zasadnie zatem organ I instancji podjął czynności zmierzające do pozyskania dokumentów, które potwierdzałyby tą okoliczność.
Zauważyć należy, iż według dokumentów sprawy (wniosek o wywłaszczenie z 12 stycznia 1967 r., k. 43 akt administracyjnych) Dyrekcja Budownictwa Rolniczego
w K., na wniosek którego przeprowadzono postępowanie wywłaszczeniowe wnioskodawca postępowania wywłaszczeniowego zabezpieczył na koncie [...]
w Banku [...], Oddział Wojewódzki w K. Nr [...]-[...], środki niezbędne na zapłacenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.
W związku z powyższym i w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, organ
I instancji poszukując akt sprawy zwrócił się do wielu instytucji - [...] S.A. Oddział K. jako następcy prawnego Banku [...] (o udzielenie informacji, czy takie środki zostały zgromadzone na ww. koncie, czy zostały uprawnionym wypłacone oraz, czy dokonano od ustalonego odszkodowania potrąceń); Archiwum Państwowego w K. (o przesłanie dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania na rzecz małżonków S. na podstawie decyzji wywłaszczeniowej), Sądu Rejowego
w L. [...] Wydział Cywilny (o wskazanie, czy środki na odszkodowanie ustalone
w decyzji wywłaszczeniowej na rzecz małżonków S. zostały złożone do depozytu sądowego) oraz [...] Urzędu Wojewódzkiego w R. z zapytaniem
z jakiego tytułu została złożona kwota do depozytu wskazana w piśmie Sądu Rejonowego w L..
W odpowiedzi na powyższe Starosta uzyskał informację, iż [...] S.A. Oddział K. nie jest w stanie udzielić informacji o jakie wnosi Starosta, nadto że nie może udzielić odpowiedzi (co do zgromadzenia środków na koncie) gdyż, ze względu na znaczny upływ czasu nie posiada zapisów i dowodów księgowych z tego okresu. Archiwum Państwowe w K. wskazało, iż nie odnaleziono dokumentów potwierdzających wypłatę ww. odszkodowania. Sąd Rejonowy w L. [...] Wydział Cywilny poinformował, iż w 1970 r. zostały zarejestrowane w nim dwie sprawy:
z wniosku Inspektoratu Budownictwa Rolniczego w S. z udziałem małżonków S. o złożenie do depozytu sądowego kwoty [...] zł oraz z wniosku S. S. z udziałem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Dyrekcja Budownictwa Rolniczego Inspektorat Budownictwa Rolniczego w S. o wydanie z depozytu sądowego kwoty [...] zł. Akta obu spraw w 2006 r. zostały przekazane na makulaturę. Sąd wskazał również, iż dokumentacji księgowej z lat 70-tych, na podstawie której można by było sprawdzić, czy należna kwota została wypłacona małżonkom S., nie ma w archiwum sądu (zostały przekazane na makulaturę). Natomiast [...] Urząd Wojewódzki w R. Delegatura
w T. poinformował, iż brak jest w zasobach archiwalnych informacji na temat powyższego depozytu.
Z powyższego wynika, iż organ I instancji rozpoznając wniosek złożony wiele lat po okresie, przez który właściwe państwowe jednostki organizacyjne miały obowiązek przechowywania dokumentacji potwierdzającej wypłatę odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości albo przekazania nieodebranych odszkodowań do depozytu sądowego, poszukiwał takich dokumentów na wiele sposobów. Z udzielonych przez ww. podmioty odpowiedzi w odniesieniu do dokumentacji dotyczącej wypłaty odszkodowania, czy dokumentacji związanej z złożeniem kwoty odszkodowania do depozytu wynika, iż brak jest takiej dokumentacji w aktach archiwalnych albo zgodnie
z obowiązującymi przepisami została ona przekazana na makulaturę. Zniszczenie akt nie oznacza jednak, że akt tych, a tym samym postępowania w sprawie nie było. Przede wszystkim znajdująca się we wniosku Dyrekcji Budownictwa Rolniczego
w K. o wywłaszczenie nieruchomości z [...] stycznia 1967 r. informacja
o zdeponowaniu środków na odszkodowanie za nieruchomość objętą wnioskiem na rachunku bankowym świadczy, iż wnioskodawca i następnie płatnik odszkodowania był przygotowany do jego wypłaty, a co za tym idzie nie można przyjąć, iż brak potwierdzenia powyższego w postaci dokumentu księgowego jest dowodem na nie zdeponowanie środków na rachunku
W konsekwencji organy ustaliły, że brak jest dokumentów świadczących
o wypłacie lub przekazaniu kwoty odszkodowania do depozytu sądowego. Nie otrzymano także żadnych dowodów świadczących wprost aby wypłacono odszkodowanie, a analogicznie również aby tego nie dokonano. Z drugiej strony również wnioskodawcy niniejszego postępowania nie przedstawili żadnych dowodów na okoliczność, iż odszkodowanie nie zostało wypłacone.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, mając na uwadze zakres czynności podjętych przez organ I instancji w celu pozyskania dokumentów pozwalających na rozpoznanie niniejszej sprawy, jak również pozyskanie opisanych
w zaskarżonej decyzji dokumentów, które jak słusznie przyjęły organy pośrednio świadczyć mogą o tym, że doszło do wypłaty odszkodowania, jak również to, że we wniosku inicjującym postępowanie wywłaszczeniowe wskazano na zabezpieczenie środków na ten cel, nie można zarzucić organom, iż dokonały błędnych ustaleń.
Nie sposób przy tym nie zauważyć, że sprawa dotyczy wypłaty odszkodowania sprzed 50 lat. Oznacza to, jak słusznie wskazał Wojewoda, że odnalezienie dowodów świadczących o wypłacie odszkodowania po tak długim czasie jest utrudnione,
a w niektórych przypadkach prawie niemożliwe, zważywszy na obowiązujące przepisy dotyczące archiwizacji dokumentów finansowo-księgowych. Zgodnie bowiem z § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w sprawie Państwowego zasobu archiwalnego (Dz. U. nr 12, poz. 66 ze zm.) materiały archiwalne, nieposiadające historycznej wartości politycznej, społecznej, gospodarczej, kulturalnej
i naukowej, które utraciły znaczenie praktyczne, podlegały po upływie terminu ich przechowywania wybrakowaniu i przekazaniu na zniszczenie. Z dniem 1 stycznia 1984 r. na mocy art. 59 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym
i archiwach (Dz. U. nr 38, poz. 173), nastąpiła utrata mocy dekretu z dnia 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych (Dz. U. nr 19, poz. 149 i z 1975 r. nr 16, poz. 91), z tą też datą uchylono przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r.
w sprawie państwowego zasobu archiwalnego. Oznacza to, że znaczna część dowodów w tym księgowych (potwierdzenie wypłaty) mogła ulec zniszczeniu. Stąd słusznie organy uznały, że skoro nie ma bezpośrednich dowodów na wypłatę odszkodowania, to dla ustalenia, czy przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone szczególne znaczenie posiadają dowody pośrednie. Te z kolei, jak wskazano powyżej nie pozwalają na uznanie w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, aby faktycznie zaniechano wypłaty odszkodowania.
W świetle powyższego w ocenie Sądu zasadnie organy orzekły o odmowie zwaloryzowania i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżących. Brak dowodów świadczących o tym, że odszkodowanie nie zostało wypłacone, stanowi podstawę do odmowy dokonania przez organy decyzji w przedmiocie waloryzacji i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżących. Aby można było pozytywnie rozpoznać żądanie skarżących, organy musiałyby w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, że odszkodowanie określone w decyzji z 1976 r. nie zostało wypłacone byłym współwłaścicielom. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednak na przyjęcie takiego rozstrzygnięcia.
W odniesieniu do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że strona skarżąca również nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów stwierdzających, że do wypłaty odszkodowania faktycznie nie doszło oraz, że właściciele nie odebrali kwoty odszkodowania z depozytu sądowego. Skarżący zdaniem Sądu nie mogą przerzucać ciężaru dowodu wyłącznie na organy i milcząco oczekiwać, że brak dowodów bezpośrednich będzie skutkował korzystnym dla nich rozstrzygnięciem. W przekonaniu Sądu przeprowadzone przez organy logiczne rozumowanie, pozwala na przyjęcie,
a przynajmniej nie wyklucza, że z kwoty odszkodowania dokonano potrąceń kwot należnych Państwu lub bankom. Skarżący nie uwzględnili w swoich oczekiwaniach kwestii upływu czasu od wydanej decyzji w 1967 r.
Sąd wbrew zarzutom skargi nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a.
i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżących. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające
i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona. Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżących zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym
w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych
w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie możliwe kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jaki się zachował.
Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło