II SA/Wr 154/19
WyrokWSA we Wrocławiu2019-05-08
Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Mieczysław Górkiewicz, Władysław Kulon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rada gminy może wprowadzić zakaz stosowania źródeł ciepła o sprawności energetycznej niższej niż 80% w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, naruszając tym samym kompetencje sejmiku województwa?Ratio decidendi
Rada gminy nie posiada kompetencji do wprowadzania zakazów w zakresie eksploatacji instalacji oraz określania parametrów technicznych źródeł ciepła, w tym wymogów dotyczących ich sprawności. Takie regulacje należą do wyłącznej kompetencji sejmiku województwa, zgodnie z art. 96 ustawy Prawo ochrony środowiska. Wprowadzenie przez radę gminy zapisu § 8 pkt 13 uchwały miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, określającego wymóg sprawności źródeł ciepła na poziomie nie mniejszym niż 80%, stanowi istotne naruszenie prawa materialnego i kompetencji organów, co skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności tego fragmentu uchwały.Stan faktyczny
Wojewoda wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi, domagając się stwierdzenia nieważności § 8 pkt 13 uchwały we fragmencie "o sprawności nie mniejszej niż 80%". Wojewoda zarzucił naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 96 ustawy Prawo ochrony środowiska, wskazując, że rada gminy przekroczyła swoje kompetencje, wprowadzając zapis dotyczący wymogu sprawności źródeł ciepła, co jest domeną sejmiku województwa.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 8 pkt 13 we fragmencie "o sprawności nie mniejszej niż 80%" zaskarżonej uchwały Rady Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2019 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...] stwierdza nieważność § 8 pkt 13 we fragmencie "o sprawności nie mniejszej niż 80 %" zaskarżonej uchwały.
Wojewoda [...] – działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia
8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2018 r. poz. 994) oraz art. 50 § 2, art. 54 § 1 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a." – wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na uchwałę Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...].
W skardze wniósł o stwierdzenie nieważności § 8 pkt 13 we fragmencie
"o sprawności nie mniejszej niż 80%" zaskarżonej uchwały oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewoda wskazał, że podjęcie § 8 pkt 13 we fragmencie "o sprawności nie mniejszej niż 80%" uchwały nastąpiło z istotnym naruszeniem art. 15 ust. 1 ustawy
z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2018 r. poz. 1945 ze zm.), zwanej dalej "u.p.z.p.", w związku z art. 96 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r., poz. 799 ze zm.) dalej "u.p.o.ś.", polegającym na naruszeniu zasad sporządzania planu miejscowego w zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej poprzez wprowadzenie zapisu niezgodnego z przepisami odrębnymi.
Wojewoda dokonał oceny zgodności przedmiotowej uchwały pod kątem
art. 28 ust. 1 u.p.z.p., która pozwoliła stwierdzić, że Rada Gminy [...], uchwalając przedmiotowy plan zagospodarowania przestrzennego, naruszyła w sposób istotny zasady sporządzania planu miejscowego.
W regulacji § 8 pkt 13 przedmiotowej uchwały Rada Gminy postanowiła: "zaopatrzenie w ciepło: ze źródeł ciepła o sprawności nie mniejszej niż 80%, opartych na paliwach stałych, ciekłych i gazowych, a także ciepło wytworzone
z energii elektrycznej, energii odnawialnej (z wyjątkiem turbin wiatrowych) oraz pochodzące z sieci ciepłowniczej".
Zdaniem Wojewody analiza zaskarżonej regulacji uchwały prowadzi do wniosku, że Rada Gminy wprowadziła zakaz stosowania źródeł ciepła o sprawności energetycznej mniejszej niż 80%.
W ocenie organu nadzoru wyżej wskazana regulacja podjęta została
z przekroczeniem art. 15 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w związku z art. 96 u.p.o.ś., ponieważ ustalenie zakazów w zakresie eksploatacji instalacji oraz określanie parametrów technicznych, rozwiązań technicznych lub parametrów emisji instalacji należy do kompetencji sejmiku województwa, a nie do kompetencji organu stanowiącego gminy. Zgodnie bowiem
z art. 96 ust. 1 u.p.o.ś. to "Sejmik województwa może, w drodze uchwały, w celu
w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi lub na środowisko, wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji,
w których następuje spalanie paliw."
W doręczonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uwzględnienie w żądanym zakresie oraz o nieobciążanie kosztami postępowania strony skarżonej. W uzasadnieniu wskazał, że zgadza się z argumentacją wyrażoną w treści skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy
w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 p.p.s.a., stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych
w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Wskazać należy, że przy ocenie uchwał w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Sąd zobligowany jest do kontroli zaskarżonej uchwały w kontekście przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Stosownie bowiem do treści tego przepisu istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy
w całości lub części. Pod pojęciem procedury planistycznej należy rozumieć kolejno podejmowane czynności planistyczne określone przepisami ustawy, gwarantujące możliwość udziału zainteresowanych podmiotów w procesie planowania (składanie uwag i wniosków) i kontroli legalności przyjmowanych rozwiązań w granicach uzyskiwanych opinii i uzgodnień. Pojęcie zaś zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wiąże się z merytorycznymi wartościami
i wymogami kształtowania polityki przestrzennej.
W planie miejscowym zgodnie z uregulowaniami u.p.z.p. obowiązkowo określa się zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, a także zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Uregulowania te nie dają organom gminy kompetencji do wykluczenia możliwości stosowania systemów grzewczych z wykorzystaniem paliw stałych. Również przepisy u.p.o.ś. nie dają gminie takich uprawnień. Zgodnie bowiem z art. 96 ust. 1 u.p.o.ś., sejmik województwa może, w drodze uchwały, w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi lub na środowisko, wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. W art. 96 ust. 6 pkt 3 tej ustawy określono, że uchwała o której mowa w ust. 1, między innymi określa rodzaje lub jakość paliw dopuszczonych do stosowania lub których stosowanie jest zakazane lub parametry techniczne, rozwiązania techniczne, parametry emisji instalacji, w których następuje spalanie paliw, dopuszczonych do stosowania na obszarze określonym w tej uchwale. Ustalanie zakazów w zakresie eksploatacji instalacji oraz określanie paliw należy zatem do kompetencji sejmiku województwa, a nie do kompetencji rady gminy.
Przepisy gminne mogą być wydawane wyłącznie w ramach obowiązujących przepisów wyższego rzędu i w zakresie upoważnień wyraźnie tam przyznanych organom gminy. Akty prawa miejscowego nie mogą regulować materii należących do przepisów wyższego rzędu i nie mogą stać z nimi w sprzeczności.
Przeprowadzona w takim zakresie kontrola zaskarżonej uchwały wykazała, że nie odpowiada ona w części dotyczącej § 8 pkt 13 we fragmencie "o sprawności nie mniejszej niż 80%" wymogom prawa, przy czym waga stwierdzonego naruszenia prawa materialnego ma charakter istotny i przesądziła o konieczności stwierdzenia jej nieważności w oprotestowanej skargą części.
Nie mogą budzić najmniejszej wątpliwości intencje Rady Gminy nakierowane na ochronę środowiska poprzez reglamentację możliwości stosowania źródeł ciepła. Jednakże takim działaniem gminny prawodawca wkroczył w uprawnienia innego podmiotu uprawnionego do uregulowania przedmiotowego zagadnienia. W myśl art. 96 u.p.o.ś. ustalanie zakazów w zakresie eksploatacji instalacji oraz określanie parametrów technicznych, rozwiązań technicznych lub parametrów emisji instalacji należy do kompetencji sejmiku województwa, a nie do kompetencji organu stanowiącego gminy. Zasadnie zatem Wojewoda [...] w skardze podniósł zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 u.p.z.p. w związku z art. 96 u.p.o.ś.. Zamieszczona
w skardze argumentacja związana z poczynionym zarzutem jest trafna i zasadna.
Uwzględniając powyższe, wniosek o stwierdzenie nieważności § 8 pkt 13
we fragmencie "o sprawności nie mniejszej niż 80%" zaskarżonej uchwały należało uznać za uzasadniony. W pełni zatem podzielając zarzut i przedstawioną argumentację prawną organu nadzoru w powyższym zakresie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło