II SA/Wa 1830/18
WyrokWSA w Warszawie2019-05-13
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Iwona Maciejuk, Ewa Radziszewska-Krupa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres służby wynoszący 7 lat i 12 dni na rzecz totalitarnego państwa, stanowiący około 24% całego okresu służby funkcjonariusza, może być uznany za 'krótkotrwałą służbę' w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uzasadniającą wyłączenie stosowania przepisów dotyczących emerytury?Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres służby wynoszący 7 lat i 12 dni na rzecz totalitarnego państwa, stanowiący około 24% całego okresu służby funkcjonariusza (łącznie 28 lat, 4 miesiące i 25 dni), nie może być uznany za 'krótkotrwały' w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Ponieważ obie przesłanki z art. 8a ust. 1 (krótkotrwałość służby przed 31 lipca 1990 r. ORAZ rzetelne wykonywanie zadań po 12 września 1989 r.) muszą być spełnione łącznie, niespełnienie pierwszej z nich wyklucza możliwość wyłączenia stosowania przepisów dotyczących emerytury, niezależnie od oceny drugiej przesłanki.Stan faktyczny
Strona B. S. złożyła wniosek o wyłączenie stosowania wobec niej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powołując się na krótkotrwałość służby przed 1990 r. i rzetelność służby po tej dacie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia, uznając, że okres służby na rzecz totalitarnego państwa (7 lat i 12 dni) nie był krótkotrwały, a brak dowodów na narażenie życia i zdrowia uniemożliwiał uznanie przypadku za szczególnie uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę strony, podzielając stanowisko organu co do niespełnienia przesłanki krótkotrwałości służby.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk (spr.), Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2019 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r.
nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej
i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm.), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), po rozpatrzeniu wniosku B. S. z dnia [...] maja 2017 r., odmówił wyłączenia stosowania wobec wymienionej art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
Organ podał, że pełnomocnik strony w uzasadnieniu wniosku szczegółowo opisał przebieg służby B. S., wskazując przy tym, że cały okres służby byłego funkcjonariusza w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w K. trwał 8 lat, 5 miesięcy i 22 dni, przy czym we wskazanym okresie przez 11 miesięcy i 26 dni ww. przebywała na urlopie wychowawczym. Pełnomocnik zaznaczył również, że następny okres służby B. S. jako funkcjonariusza Policji wyniósł 19 lat, 11 miesięcy i 3 dni, co po zsumowaniu stanowi 28 lat, 4 miesiące i 24 dni. Pełnomocnik wskazał, że przedstawiony okres służby przed 1990 r. jest kilkukrotnie krótszy od okresu służby pełnionej po tej dacie. Biorąc powyższe pod uwagę przesłanka z art. 8a ustawy dotycząca krótkotrwałości służby przez dniem 31 lipca 1990 r., zdaniem pełnomocnika wnioskodawczyni, została spełniona. We wniosku poinformowano, że zadania i obowiązki służbowe po dniu [...] października 1992 r. strona jako funkcjonariusz Policji wykonywała w sposób rzetelny. Została odznaczona Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". Zaznaczono, że wnioskodawczyni pełniła służbę w zgodzie z rotą ślubowania, w której zobowiązała się: "służyć wiernie Narodowi, chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej porządek prawny, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia". Według pełnomocnika strony należy również zauważyć, że służba w Policji co do zasady wiąże się z nasileniem potencjalnych zagrożeń dla zdrowia i życia, w porównaniu z wieloma innymi zawodami.
Pełnomocnik zaznaczył, że policjant, wykonując obowiązki służbowe, musi być w każdej chwili gotowy do poświęcenia zdrowia i życia. Zważywszy na wyżej przedstawione okoliczności, pełnomocnik stwierdził, że zasadne jest uznanie spełnienia obu przesłanek art. 8a ustawy przez stronę.
Minister ustalił, że B. S. została zwolniona ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w K. w dniu [...] września 2012 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość uwzględniono w związku z art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.
Organ wskazał, że zgodnie z pismem z dnia z dnia [...] kwietnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. Informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), w okresie służby od dnia [...] października 1982 r. do dnia [...] października 1989 r., tj. 7 lat i 12 dni, w tym strona od dnia [...] listopada 1983 r. do dnia [...] października 1984 r. przebywała na urlopie wychowawczym.
Całkowity okres służby ww. wynosi 28 lat, 4 miesiące i 25 dni, tj. od dnia [...] października 1982 r. do dnia [...] kwietnia 1991 r. oraz od dnia [...] października 1992 r. do dnia [...] września 2012 r.
Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem z dnia [...] grudnia 2017 r., (znak: [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby B. S. nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby.
Minister wskazał, że z pisma Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja
2018 r. (L. dz. [...] - [...]) wynika, że B. S. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec ww. karach dyscyplinarnych. Wnioskodawczyni wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz wyróżniono nagrodą pieniężną. Jednocześnie poinformowano, że wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionej w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a
i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 3 1 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Podał, że wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.
Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje
się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania
i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy
i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny
i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.
Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważyć jednak należy, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Stwierdził,
że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r. nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy jest zasadne.
Zdaniem organu "szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Uprawnienie z art. 8a ustawy ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna,
a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Organ stwierdził, że całkowity okres służby B. S. wynosi 28 lat, 4 miesiące i 25 dni. W sytuacji, w której służba zainteresowanej pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 7 lat i 12 dni, czyli niemalże 24% całego okresu służby, to zdaniem organu nie można tutaj mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały.
Odnosząc się do drugiej przesłanki organ podał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez B. S. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Z informacji udzielonych przez Komendanta Głównego Policji ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie, nie zawierają treści, które mogłyby poddawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawczyni. Jednakże brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Organ zaznaczył, że sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust 1 pkt 2 ustawy.
Organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie legitymuje się także wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Podniósł, że zarówno postawa i osiągnięcia strony w służbie, jak również charakter i warunki jej pełnienia nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy.
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2018 r.
nr [...] stała się przedmiotem skargi B. S., reprezentowanej przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, pełnomocnik zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.
- art. 7 w zw. z art 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego
i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło organ administracji do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych
i nieuprawnionych ustaleń faktycznych,
- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób niebudzący zaufania strony do władzy publicznej,
- art. 9 w zw. z art. 79a k.p.a. poprzez niewskazanie skarżącej przez organ zależnych od niej przesłanek, niespełnionych lub niewykazanych przez nią w toku postępowania administracyjnego, których brak skutkować miał wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem wnioskodawczyni, co stanowiło brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, podczas gdy obowiązkiem organu było w takiej sytuacji poinformowanie wnioskodawcy o możliwości złożenia dalszych wyjaśnień łub dowodów celem wykazania przesłanek koniecznych do wydania decyzji zgodnie z jego wnioskiem,
- art. 12 k.p.a. poprzez brak niezwłocznego załatwienia sprawy w sytuacji, gdy brak było konieczności przeprowadzania długotrwałego zbierania dowodów i wyjaśnień, bowiem wszelkie dowody w postaci akt osobowych udostępnionych przez Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej i Archiwum Policji zostały przedłożone organowi przez wnioskodawczynię wraz z jej wnioskiem, a mimo to organ wystąpił ponownie do ww. organów o te same dowody i jednocześnie nie występował o żadne inne dowody poza przedłożonymi przez stronę, a w konsekwencji:
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), co miało miejsce poprzez odmowę wyłączenia wobec skarżącej przepisów art 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy, przy jednoczesnym zaniechaniu przez organ zbadania wszystkich okoliczności danego przypadku w celu wyszukania najbardziej właściwego, odpowiadającego prawdzie obiektywnej i swemu celowi rozstrzygnięcia, czego skutkiem była odmowa wyłączenia stosowania wobec skarżącej ww. przepisów, podczas gdy przy należytym rozpoznaniu sprawy, należało uznać, że ziściły się określone w nim przesłanki wyłączenia stosowania przepisów
art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Pełnomocnik wniósł jednocześnie, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a.,
o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. wydruku ze strony internetowej Państwowej Agencji Prasowej zawierającego wypowiedź Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 października 2017 r. odnoszącą się do motywów wydania przez niego decyzji odmownej w stosunku do wszystkich osób, które złożyły wnioski o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (na okoliczność wydania skarżonej decyzji z naruszeniem prawa przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji).
W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie postawionych zarzutów. Podniósł m.in., że ocena dowodów w niniejszej sprawie została ograniczona jedynie do wyliczenia okresów pełnienia przez wnioskodawczynię służby przed 1989 rokiem i po tej dacie, a także do stwierdzenia przez organ, że z dysponowanych przez niego dokumentów nie wynika, by wnioskodawczyni pełniła służbę po 1989 r. z narażeniem życia i zdrowia. Pełnomocnik wskazał, że organ ustalił, że dokumenty te nie wskazują na to, by pełniła ona służbę w sposób nierzetelny. Pełnomocnik zauważył,
że jedną z przesłanek określonych w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) jest "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", a zatem obowiązkiem organu było przeprowadzenie dowodów celem ustalenia, czy wnioskodawczyni rzetelnie pełniła swoje obowiązki po tej dacie oraz czy odbywało się to z narażaniem życia
i zdrowia, przy czym samo ustalenie, że takie zagrożenie w czasie jej służby nie wystąpiło, nie było wystarczające do odmowy wydania w stosunku do niej decyzji pozytywnej. Pełnomocnik podał, że zgodnie z art. 79a k.p.a. organ, dochodząc do przeświadczenia, że zgromadzone dowody nie wskazują na nierzetelność pełnienia przez wnioskodawczynię służby po 1989 t., jednak z uwagi na brak dowodów na pełnienie prze nią tej służby z narażeniem życia i zdrowia wyda decyzję niezgodną z jej wnioskiem, powinien był poinformować ją o tym i wyznaczyć termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także przedłożenie dodatkowych dowody celem wykazania spełnienia przesłanek niezbędnych do wydania decyzji pozytywnej. Pełnomocnik zwrócił przy tym uwagę,
że od daty złożenia przez wnioskodawczynię wniosku do wydania decyzji upłynął ponad 1 rok i 3 miesiące.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) pełnomocnik wskazał, że Minister uznał, iż dla wydania decyzji pozytywnej na jego podstawie konieczne jest stwierdzenie pełnienia służby przez wnioskodawcę po 1989 r. z narażaniem życia i zdrowia, podczas gdy okoliczność ta została przez ustawodawcę wskazana jako przykład rzetelnego pełnienia służby. Skoro Minister przyjął, ze nie sposób uznać, iż służba B. S. była nierzetelna, to oznaczać to tylko może przyznanie, że wnioskodawczyni pełniła służbę w sposób rzetelny. Powyższe było więc wystarczające do przyjęcia, że spełniona została przesłanka określona w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Minister bezzasadnie uznał, że obligatoryjne jest spełnienie dodatkowej przesłanki w postaci pełnienia tej służby z narażeniem życia i zdrowia.
Pełnomocnik wskazał, że służba skarżącej przed datą 31 lipca 1990 r. wynosiła 8 lat 5 miesięcy i 22 dni w stosunku do 28 lat, 4 miesięcy i 24 dni całej służby, stanowiła więc nawet mniej niż 1/3 jej okresu służby. Z uwagi na brak ustawowego określenia, co oznacza sformułowanie "krótkotrwała", już sam fakt, iż wnioskodawczyni pełniła służbę przed 1989 r. ponad dwa razy krócej niż po tej dacie, pozwala na stwierdzenie,
że służba przed dniem 31 lipca 1990 r. była krótkotrwała. Drugą przesłanką jest natomiast rzetelne pełnienie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Również ta przesłanka została przez wnioskodawczynię spełniona, o czym świadczy przyznanie przez Ministra, że zgromadzone dowody nie wskazują, by pełniła służbę nierzetelnie.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że w sprawie nie został naruszony żaden z przepisów prawa materialnego, czy procedury administracyjnej.
Nie zostały również popełnione błędy w ustaleniach faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie, jak również nie została naruszona zasada swobodnej oceny materiału dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 13 maja 2019 r., na podstawie art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z wydruku ze strony internetowej Państwowej Agencji Prasowej zawierającego wypowiedź Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 października 2017 r. Wydruk ze strony internetowej Państwowej Agencji Prasowej nie stanowi dokumentu. Nadto, w sprawie tej nie wystąpiły istotne wątpliwości, które wymagałyby wyjaśnienia w drodze uzupełniającego postępowania dowodowego. Zgodnie zaś z powołanym przepisem, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest wyjątkiem dopuszczonym tylko w przypadku, gdy ustalenia stanu faktycznego w zakresie przesądzającym o prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy decyzją administracyjną budzą istotne wątpliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie podlegała uwzględnieniu.
Organ nie naruszył przepisów prawa materialnego i prawa procesowego w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 79a, art. 80 k.p.a. są niezasadne. Organ podjął czynności niezbędne do należytego rozpatrzenia niniejszej sprawy, dokonał w tym zakresie ustaleń faktycznych. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie był dowolna. Odmienna ocena strony co do spełnienia przesłanek określonych w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) od oceny organu, nie stanowi o naruszeniu art. 80 k.p.a. Nie został naruszony także art. 79a k.p.a. Przesłanka dotycząca okresu pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ustalona została przez organ na podstawie pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] kwietnia 2017 r. tj. informacji o przebiegu służby Nr [...].
Podniesiona natomiast w skardze kwestia czasu trwania postępowania administracyjnego nie ma znaczenia w niniejszej sprawie i nie jest przedmiotem oceny Sądu w tym postępowaniu. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) przewidują możliwość wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.
Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,
art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,
w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 tej ustawy, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Podkreślenia wymaga, że decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ma charakter decyzji uznaniowej. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał
po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
W sprawie niniejszej organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, a także braku informacji o narażeniu zdrowia i życia (rozumianego jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia). Służba skarżącej na rzecz totalitarnego państwa pełniona była przez okres 7 lat i 12 dni (w tym od dnia [...] listopada 1983 r. do dnia [...] października 1984 r. strona przebywała na urlopie wychowawczym).
Ustalenie to dokonane zostało przez Ministra na podstawie pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] kwietnia 2017 r. tj. informacji o przebiegu służby Nr [...]. Wynika z niego,
że B. S. pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa
w art. 13b ustawy, w okresie od dnia [...] października 1982 r. do [...] października 1989 r. Całkowity okres służby skarżącej wynosi 28 lat, 4 miesiące i 25 dni.
Dokonując oceny, czy okres służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa był okresem krótkotrwałym, a zatem badając spełnienie przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), organ stwierdził,
że przesłanka ta nie została spełniona. W ocenie organu okres 7 lat i 12 dni zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i w ujęciu proporcjonalnym nie może być oceniony jako krótkotrwały.
Ocenę tę Sąd podziela. Biorąc pod uwagę, że łączny okres służby skarżącej wynosi 28 lat, 4 miesiące i 25 dni, trafnie organ przyjął, że okres 7 lat i 12 dni nie jest krótkotrwały.
Według "Słownika przypomnień" Władysława Kopalińskiego (Wydawnictwo Wiedza Powszechna – Warszawa 1992 r.) krótkotrwały to przelotny, przemijający. Według z kolei Słownika wyrazów bliskoznacznych (Wydawnictwo Wiedza Powszechna – Warszawa 1988 r.) krótkotrwały to chwilowy, przemijający, efemeryczny, przelotny, niestały, nietrwały, tymczasowy, przejściowy, dorywczy, doraźny, prowizoryczny.
Jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu krótko, był nietrwały, przemijający. Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Okres aż 7 lat i 12 dni nie może być uznany za przelotny, czy chwilowy.
Zasadnie tym samym organ stwierdził, że skarżąca nie spełnia jednego
z warunków koniecznych do zastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), co wykluczało uwzględnienie wniosku. Zarzut naruszenia art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy nie jest trafny.
Z konstrukcji art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) wynika, że przesłanki określone w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, na co wskazuje użyty spójnik "oraz" miedzy punktami 1 i 2. Organ zasadnie zatem stwierdził, że wobec skarżącej nie ma możliwości wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Kwestia oceny spełnienia pozostałych przesłanek, tj. przesłanki dotyczącej rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia
i zdrowia, jak i szczególnie uzasadnionego przypadku, pozostaje zatem bez wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że ustawodawca w istocie
nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Trafne są zatem uwagi skarżącej w tym zakresie. Gdyby tak było ustawodawca wprost wskazałby to w powołanym przepisie. Dodanie przez ustawodawcę, po zwrocie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", zwrotu "w szczególności" "z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jeden z przykładów takiego wykonywania zadań i obowiązków, który uprawnia do przyjęcia, że te zadania
i obowiązki były wykonywane rzetelnie. Brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawęża tym samym rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Powyższe jednakże, w sytuacji, gdy organ
nie kwestionował nadto rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącą, nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy. Sąd wskazuje przy tym, że ocena, czy dany przypadek jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym, mogłaby mieć znaczenie w sprawie wyłącznie wówczas, gdyby spełnione zostały przesłanki z pkt. 1 i pkt 2 art. 8a ust. 1 powołanej ustawy. Zaskarżona decyzja, wobec niespełnienia przez skarżącą przesłanki krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r., określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), nie narusza prawa.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło