I SA/Wa 319/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 186/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lipca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 186/18 z wnioskiem o ukaranie organu grzywną. W skardze podniósł, że wyrok wydany 5 lipca 2018 r. zobowiązał Prezydenta [...] do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (d. [...]), hip. Nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Z uzyskanych przez skarżącego informacji wynika, że akta wraz z prawomocnym wyrokiem zostały zwrócone przez Sąd przed [...] października 2018 r. Zatem Prezydent [...] miał wystarczająco dużo czasu na wydanie stosownej decyzji. Skarżący wskazał, że wezwanie do wykonania wyroku złożył w Biurze Spraw Dekretowych [...] grudnia 2018 r. Dodatkowo zauważył, że w uzasadnieniu wyroku z 4 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1425/14 Sąd podał, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie noże być tolerowane. Dowołując się do tego stanowiska i konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w sprawie, przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym, zobowiązanie Prezydenta [...] do realizowania powierzonych mu zadań. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wskazał, że Wnioskami z [...] lutego 2012 r. oraz z [...] maja 2013 r. M. W., następca prawny dawnego właściciela A. G., wystąpił o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (dawniej [...]), oznaczonej nr hip. [...], w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.). Prezydent [...] podał, że w toku postępowania odszkodowawczego zgromadzono szereg materiałów mających na celu sprawdzenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące do przyznania odszkodowania. Obecnie postępowanie znajduje się na etapie analizowania zebranych dowodów. Jednocześnie organ wskazał, że do akt sprawy zostały przedłożone kserokopie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnym właścicielu hipotecznym, w związku z powyższym organ wezwał stronę do przedłożenia oryginału bądź prawidłowo uwierzytelnionej kopii prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku po dawnym właścicielu hipotecznym przedmiotowej nieruchomości. Prezydent [...] podał, że - z uwagi na wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązki, a także bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań - nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Poza tym podniósł, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m. in. bardzo dużą ilością wpływającej do tutejszego [...] korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Akta sprawy, na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, co znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw, gdyż nie jest możliwym prowadzenie przedmiotowych postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. O kolejności rozpatrzenia spraw nie może z kolei decydować wyłącznie aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 526/16 wystarczającą sankcją dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy ppsa dają Sądowi kompetencję do oceny zasadności, zarówno nałożenia sankcji finansowej jak i miarkowania jej wysokości, co uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent [...] prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie tzw. dekretu [...], a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd, w każdej tego typu sprawie, sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 5 lipca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 186/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku M. W. z [...] stycznia 2017 r. o odszkodowanie za nieruchomość, położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie [...] i [...]), oznaczoną nr hip. [...], w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął [...] grudnia 2018 r., skoro – jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 186/18 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy [...] października 2018 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał wniosku z [...] stycznia 2017 r. o przyznanie odszkodowania za przejęcie przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Skarga M. W. o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa" grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w związku z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Sądu z 5 lipca 2018 r. wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że organ po otrzymaniu wyroku wymierzającego grzywnę podjął w sprawie czynności wyjaśniające zmierzające do załatwienia sprawy. Prezydent [...] pismem z [...] lutego 2018 r. wystąpił do skarżącego o przesłanie odpisu lub poświadczonej notarialnie kopii prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 1999 r. sygn. akt [...], stwierdzającego nabycie spadku po A. G. Przy piśmie z [...] marca 2019 r. skierowanym do Sądu Prezydent [...] załączył pismo M. W. z [...] marca 2019 r., z którego wynika, że przekazuje on organowi, w wykonaniu wezwania, odpis wskazanego wyżej postanowienia. Na wysokość orzeczonej grzywny miały wpływ także takie okoliczności jak to, że zwłoka organu w wykonaniu wyroku Sądu nie jest rażąco nadmierna, na tle innych tego typu spraw - wynosi nieco ponad 5 miesięcy. Poza tym Sąd w wyroku z 5 lipca 2018 r. stwierdził, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku z [...] stycznia 2017 r., złożonego stosunkowo niedawno (na tle innych tego typu spraw), nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Co istotne jest to pierwszy przypadek zwłoki organu w wykonaniu wyroku Sądu z 5 lipca 2018 r., jaki miał miejsce w niniejszej sprawie. Nie można pominąć i tego, że Sądowi znana jest z urzędu duża ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] o odszkodowania za nieruchomości objęte tzw. dekretem [...]. Okoliczność ta nie uwalnia organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku Sądu, niemniej jednak musi być uwzględniona przy nakładaniu tego tytułu sankcji ustawowych. Sąd miał także na uwadze także to, że sprawy o odszkodowania za przejęcie tzw. nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, ponieważ opierają się na przesłankach odnoszących się do okoliczności o odległej perspektywie czasowej, a przez to trudnych do wyjaśnienia. W tej sytuacji Sąd, uznał, że grzywna w orzeczonej wysokości będzie dla organu adekwatną do okoliczności sprawy sankcją finansową. W ocenie Sądu wskazane wyżej okoliczności niniejszej sprawy świadczą także o tym, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu powyższego wyroku Sądu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 200 i art. 205 § 1 ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji.