II FSK 2317/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 873/18 w sprawie ze skargi E.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 4 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 15 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, I SA/Lu 873/18, oddalił skargę E.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 4 września 2018 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.: 1. Naruszenie prawa materialnego - art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, dalej: u.p.e.a.) poprzez nie uwzględnienie, iż egzekucja administracyjna może być wszczęta w wypadku uprzedniego przesłania upomnienia dłużnikowi, którego jak wynika z akt sprawy nie było. - Art. 33 ust. 1 pkt 1, 2, 7, 10 u.p.e.a. poprzez nie uwzględnienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego pomimo iż w piśmie dot. zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego należycie zostało wykazane, iż został złożony wniosek o umorzenie zobowiązania lub rozłożenia na raty oraz dłużnik nie otrzymał upomnienia, nie został należycie poinformowany - Art. 61a w zw. z art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 dalej: Kpa) w zw. z art. 17,18 oraz art. 27 §1 pkt 9 u.p.e.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu prowadzącym do bezzasadnej odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszenia zarzutów, które winny być rozpoznane z uwagi na podjęcie zawieszonego postępowania, 1. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7,8, 75 § 1, 77 §1, 80 oraz 136 Kpa polegające na wadliwie przeprowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie o kontroli legalności decyzji obu instancji w niniejszej sprawi i niezastosowanie środka przewidzianego ustawą p.p.s.a w sytuacji, w której organy obu instancji ani sąd nie zbadały kompleksowo przedmiotu sprawy, nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Ewentualnie o uchylenie wyroku i uwzględnienie skargi i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a także o zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest bezzasadna. Na wstępie należy zauważyć, że zarzuty zawarte w punkcie pierwszym zostały błędnie określone, jako naruszenie przepisów prawa materialnego, albowiem wbrew twierdzeniom skarżącego przepisy powołane przez niego mają charakter procesowy. Niezależnie od poczynionej wyżej uwagi wszystkie ze stawianych zarzutów są niezasadne. Odnośnie do pierwszego ze stawianych zarzutów naruszenia art. 15 §1 u.p.e.a., nakazującego poprzedzenie postępowania egzekucyjnego doręczeniem zobowiązanemu pisemnego upomnienia, należy stwierdzić, iż pozbawiony jest podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie z tego względu, że istota sprawy dotyczy rozstrzygnięcia formalnego (odmowy wszczęcia postępowania), które zawęża rozpoznanie sprawy tylko do tej kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, iż ponownie wniesienie tych samych zarzutów, w odniesieniu do tego samego tytułu wykonawczego jest bezskuteczne. Prawidłowo bowiem sąd ustalił, iż w stosunku do skarżącego nie doszło do wystawienia nowego tytuł wykonawczego, jak również i wszczęcia nowego postępowania egzekucyjnego. W związku z tym niedopuszczalne jest ponowne wniesienie zarzutów, kiedy to w obrocie prawnym pozostaje ostateczne postanowienie w tym przedmiocie. Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 61a w zw. z art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa w zw. z art. 17, 18 oraz 27 §1 pkt 9 u.p.e.a. Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy dokonał wykładni art. 61a Kpa, który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (§1). Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§2). Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, utożsamia się w orzecznictwie z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Wskazana wyżej okoliczność istnienia w obrocie prawnym ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów stanowiła w ocenie sądu, przeszkodę do wszczęcia postępowania wywołanego ponownym wniesieniem zarzutów i była to "inna uzasadniona przyczyna", z powodu której postępowanie nie może być wszczęte (art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.) Chybiony jest zarzut naruszenia art. 33 ust. 1 pkt 1, 2, 7, 10 u.p.e.a., albowiem zasadność postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania uniemożliwia rozważania merytoryczne. Skarżący musi mieć świadomość, że postanowieniem z 20 lutego 2015 r. organ administracyjny odmówił już uwzględnienia zgłoszonych zarzutów, a następnie postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem z 30 marca 2015 r., które stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji. Stąd też ponowne wniesienie w piśmie z 3 lipca 2018 r. tych samych zarzutów, do tego samego tytułu wykonawczego jest niedopuszczalne, co stwierdził już słusznie w zaskarżonym orzeczeniu sąd pierwszej instancji. W przeciwnym razie gdyby dopuszczono możliwość wielokrotnego kwestionowania orzeczeń nigdy nie doszłoby do powagi rzeczy osądzonej. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia przepisów art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, 8, 75 § 1, 77 §1, 80 oraz 136 Kpa. Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. zawiera normę o charakterze ustrojowym, stanowi bowiem, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Do przesłanek warunkujących naruszenie tych przepisów mogłoby dojść wówczas, gdyby sąd administracyjny odmówił rozpoznania skargi mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie, który to zarzut podniesiony został w skardze kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 23 marca 2016 r., II GSK 2340/14). Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza aby do takiego naruszenia doszło. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej kontroli działalności administracji publicznej, która nie naruszała przepisów zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Co do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów "Kpa", skarżący nie powiązał ich z art. 18 u.p.e.a., co uniemożliwia ich merytoryczne rozpoznanie. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. ----------------------- 1