I OSK 1985/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 17maja 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Lu 91/17 w sprawie ze skargi R. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 91/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę R. T. (skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawny. Wyrokiem z [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których uprawnia kategoria C, C+E, na okres 4 lat. Następnie decyzją z [...] czerwca 2016 r. Starosta [...] cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, z wyłączeniem kategorii C, C+E. Skarżący [...] września 2016 r. zwrócił się o przywrócenie mu cofniętych uprawnień. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Starosta [...] decyzją z [...] września 2016 r. odmówił zwrotu prawa jazdy kategorii C, C+E, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych od [...] lutego 2016 r. do [...] lutego 2020 r. Z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w odwołaniu zarzucił organowi naruszenie art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.), dalej jako "ustawa o kierujących pojazdami". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2017 r. utrzymało w mocy decyzje Starosty. W uzasadnieniu SKO wskazało, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami, wykluczają wydanie prawa jazdy osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Podkreśliło, że zakaz ten dotyczy również osób ubiegających się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy między innymi kategorii C, C+E, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Organ wyjaśnił, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami w kategoriach A, B, C, B+E, C+E, zatem zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, skarżącemu nie może być zwrócone prawo jazdy kategorii C i C+E , gdyż wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących kategorię A i B. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący zarzucając w skardze naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. W odpowiedzi na skargę organ Il instancji wniósł o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że stosownie do treści art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, skutki zdarzenia prawnego w postaci prawomocnego wyroku zakazującego prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, zarówno wobec osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jak i dysponujących już takim prawem jazdy. Wskazał, że do takiego wniosku prowadzi nie tylko wykładnia językowa przepisu ale również względy celowościowe. Sąd podkreślił, że w orzecznictwie administracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że inna interpretacja art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami byłaby zaprzeczeniem naczelnej wartości bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Odnosząc się zaś do wniosku skarżącego o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego wyjaśnił, że w sprawie nie zachodzą wątpliwości, które nakazywałyby skierowanie do Trybunału wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją tego przepisu. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego błędną wykładnię i odmówienie skarżącemu wydania prawa jazdy w zakresie wszystkich kategorii, w sytuacji gdy przepis ten nakazuje jedynie odmowę wydania prawa jazdy w zakresie obowiązywania zakazu a zakaz orzeczony wobec skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nie obejmuje kierowania pojazdami, dla których wymagane jest posiadanie kategorii prawa jazdy C, C+E, które to naruszenie miało wpływ na treść orzeczenia zapadłego w sprawie, gdyż gdyby Sąd prawidłowo dokonał wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 to nie mógłby wydać orzeczenia o zaskarżonej treści. W oparciu o przedstawiony zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z rozszerzaniem zakazu prowadzenia pojazdów na wszystkie pojazdy, na skutek wydania decyzji przez organ, instytucja prawa karnego, jaką jest rodzajowy zakaz pojazdów staje się całkowicie iluzoryczna. Podniesiono, że przedstawiona przez Sąd wykładnia przepisu jest chybiona, gdyż niedopuszczenie do ruchu osób, które w sposób znaczący zagrażają bezpieczeństwu komunikacyjnymu w oparciu o rodzajowy zakaz prowadzenia pojazdu nie jest skuteczne chociażby ze względu na możliwość posługiwania się Europejskim Prawem Jazdy. Podniesiono, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, winien zostać pominięty jako podstawa rozstrzygnięcia, ze względu na jego niezgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazano, że naruszeniem zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa jest sytuacja, w której określone rozwiązanie prawne ma charakter iluzoryczny i pozorny, jak to ma miejsce w przypadku art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazadmi, który czyni orzeczony rodzajowy zakaz prowadzenia pojazdów niewykonalnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. Odnosząc się do sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego błędną wykładnię i odmówienie skarżącemu wydanie prawa jazdy w zakresie wszystkich kategorii wskazać należy, że zarzut ten jest chybiony. Podnieść również należy, że stosowanie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami było wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Stosownie do treści art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B oraz B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. W przedmiotowej sprawie wobec skarżącego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...] został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem kategorii C i C+E na okres 4 lat. Skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B, C, B+E, C+E. Zatem wskazanym orzeczeniem Sąd Rejonowy orzekł zakaz prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii A, B, B+E. Skoro tak to organy i Sąd słusznie przyjęły, że wskutek powyższego orzeczenia spełniona została przesłanka zawarta w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami i odmówiły skarżącemu wydania prawa jazdy w zakresie kategorii C w okresie w jakim obowiązuje orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B. Analogiczna sytuacja ma miejsce w odniesieniu do art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Brak uprawnień w zakresie kategorii C uniemożliwia organom wydanie innej niż odmowna decyzji w zakresie wnioskowanej kategorii C+E. Powyższe sankcje administracyjne wynikają wprost z treści cytowanych przepisów i mimo, że wykraczają one poza orzeczony w prawomocnym wyroku środek karny, to odmowna decyzja w tym zakresie stanowi realizację ustawowego zakazu wydania lub zwrotu wnioskowanego przez skarżącego dokumentu. Zatem zgodnie z treścią art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami organ nie może uwzględnić wniosku o wydanie lub zwrot prawa jazdy innych kategorii w okresie obowiązywania orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B. Skoro wobec skarżącego zastosowano środek karny w tej właśnie postaci to nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia o zwrocie prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E. Jak wskazano wyżej źródłem tego ograniczenia nie jest sam wyrok karny, ale norma ustawowa zawarta w cytowanym przepisie i skonkretyzowana w decyzji odmawiającej wydania lub zwrotu prawa jazdy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.