III SA/Lu 91/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia WSA Ewa Kowalczyk Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2017 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania R. T. (dalej jako "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Starosty Ł. (dalej jako "organ I instancji") z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, C+E. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których uprawnia kategoria C, C+E, na okres 4 lat. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. organ I instancji cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, z wyłączeniem kategorii C, C+E, zgodnie z wyżej wymienionym wyrokiem Sądu Rejonowego. W dniu [...] września 2016 r. skarżący wniósł o przywrócenie cofniętego uprawnienia. Decyzją z dnia [...] września 2016 r. organ I instancji odmówił zwrotu prawa jazdy kategorii C, C+E, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych od 6 lutego 2016 r. do 6 lutego 2020 r., powołując się na przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o kierujących pojazdami". W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Stwierdził, że skoro wyrok nie odnosi się do kategorii C, C+E, to brak jest podstaw do odmowy wydania mu prawa jazdy wskazanych kategorii. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. organ II instancji utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji powołał się na przepisy ustawy o kierujących pojazdami, które wykluczają wydanie prawa jazdy osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Ponadto ustawowy zakaz wydania prawa jazdy stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy między innymi kategorii C, C+E, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Skarżący podsiada uprawnienia obejmujące kategorie A, B, C, B+E, C+E. Organ odwoławczy wskazał, że w świetle przywołanego powyżej przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, skarżącemu nie może być zwrócone prawo jazdy kategorii C i C+E w sytuacji orzeczenia wobec skarżącego przez sąd rejonowy zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących kategorię A i B. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zaskarżył decyzję organu II instancji w całości. Zarzucił naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez błędną interpretację i odmówienie skarżącemu wydania prawa jazdy w zakresie wszystkich kategorii w sytuacji, gdy przepis ten nakazuje jedynie odmowę wydania prawa jazdy w zakresie obowiązywania zakazu, a zakaz orzeczony wobec skarżącego nie obejmuje kierowania pojazdami, dla których wymagane jest posiadanie kategorii prawa jazdy C, C+E. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie prawa jazdy kategorii C, C+E, ewentualnie o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem odmowy zwrócenia skarżącemu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. W myśl art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu; Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii C - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; C+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w aktualnym brzmieniu znajduje zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu jego wejścia w życie, tj. po dniu 25 października 2014 r. (zob. art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami – Dz. U. z 2014 r., poz. 970 z późn. zm.). Nie ulega wątpliwości, że art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w znowelizowanym brzmieniu ma zastosowanie do skarżącego, bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych został orzeczony po dniu 25 października 2014 r. (wyrok, który zapadł [...] kwietnia 2016 r. uprawomocnił się w dniu [...] maja 2016 r.). W znowelizowanym stanie prawnym, skutki zdarzenia prawnego w postaci prawomocnego wyroku zakazującego prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, zarówno wobec osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jak i dysponujących już takim prawem jazdy. Do powyższego wniosku prowadzą nie tylko dyrektywy wykładni językowej, ale także celowościowej. Nie ulega wątpliwości, że wolą ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Nie sposób przyjąć, aby osoby wobec których orzeczono sądownie zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, mogły w okresie obowiązywania zakazu wciąż korzystać z uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać zagrożenie w ruchu przez prowadzenie pojazdów objętych kat. B, która została wyłączona przez sąd karny z orzeczonego zakazu. W tej sytuacji, nie tylko wykładnia językowa przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, ale także względy celowościowe przyjętych rozwiązań legislacyjnych, wyrażające się w potrzebie zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji, nakazują przyjąć, że w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami wyrażony został jednoznaczny nakaz niewydawania przez organ administracji osobom ubiegającym się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy prawa jazdy kategorii C, C+E, w czasie trwania orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących prawo jazdy kategorii B. Kwestia wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w sprawie o podobnym stanie faktycznym i prawnym (wyrok z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14) wyraził pogląd, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie o kierujących pojazdami. Z kolei w wyroku z dnia 15 lipca 2016 r, sygn. akt I OSK 2514/14 Naczelny Sąd Administracyjny podzielił powyższy pogląd i argumenty na jego poparcie oraz uznał, że ma on zastosowanie także w sytuacji, w której na podstawie prawomocnego wyroku sądu karnego kierujący pojazdem został pozbawiony, na określony czas, prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, z wyjątkiem pojazdów, do których kierowania uprawnia prawo jazdy kat. B. W uzasadnieniu tego wyroku NSA zauważył, że "ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić, by racjonalny ustawodawca, pozbawiając prawa jazdy kat. A upoważniającego do kierowania motocyklem, równocześnie zezwolił na prowadzenie przez takiego kierowcę samochodów osobowych (kat. B). Inne rozumienie art. 12 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy prowadziłoby również do sytuacji, w której osoby nieposiadające w dacie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A prawa jazdy innej kategorii nie mogłyby się ubiegać o wydanie prawa jazdy i kierować pojazdami np. kategorii B,C,D, gdy tymczasem osoby posiadające już takie uprawnienia w dacie orzeczonego zakazu mogłyby je swobodnie wykonywać. Oznaczałoby to nierówne traktowanie sprawców, wobec których orzeczono sądownie taki sam zakaz i byłoby sprzeczne z celem przyjętych rozwiązań prawnych, jakim jest niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które swoim postępowaniem, przez prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, zagroziły bezpieczeństwu ruchu drogowego. Zarówno przy interpretacji, jak i zastosowaniu w sprawie wymienionych przepisów należało mieć na względzie, że przepisy i zasady ruchu drogowego odznaczają się rygoryzmem służącym przede wszystkim zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego." Jak wskazuje w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny, wyjaśniając relacje między orzeczeniem sądu karnego, a przepisami ustawy o kierujących pojazdami, decyzja organów administracji konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego przez sąd karny środka karnego. Przy tym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego się o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy (vide wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione stanowisko. Przyjęcie odmiennej interpretacji stanowiłoby zaprzeczenie naczelnej wartości bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jakiej mają służyć zarówno przepisy karne, sankcjonujące przestępstwa i wykroczenia godzące w tę wartość, jak i przepisy administracyjne dotyczące wydawania i zwrotu prawa jazdy, których naczelnym ratio legis również jest gwarancja bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Odnosząc się do wniosku skarżącego o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem dotyczącym zgodności z Konstytucją przepisu art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie ma tego rodzaju wątpliwości, które nakazywałyby skierowanie do Trybunału wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją powyższego przepisu. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie narusza zasady państwa prawnego. Organ działający na podstawie tego przepisu nie ingeruje w prawomocny wyrok sądu karnego. To właśnie prawomocny wyrok sądu karnego orzekający zakaz prowadzenia pojazdów leży u podstaw możliwości zastosowania art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Adresatem tego przepisu jest organ administracji publicznej, a sfera jego stosowania nie dotyczy sprawy sankcji karnej, o której rozstrzygał sąd karny, lecz odrębnej, choć powiązanej funkcjonalnie, sprawy rozstrzygnięcia w sferze prawa administracyjnego o uprawnieniach do prowadzenia pojazdów. Sposób orzekania sądu karnego w sprawie zakazu prowadzenia pojazdów jest determinowany specyfiką sankcji karnej, która musi być bardzo ściśle powiązana z zachowaniem sprawczym. Stosowanie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami przez organy administracji publicznej opiera się na zupełnie innych przesłankach – chodzi tu nie o sankcję, lecz o ochronę bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Podkreślić w tym miejscu należy, że bezpieczeństwo publiczne jest wartością chronioną konstytucyjnie, co wynika z art. 31 ust. 3 Konstytucji, dopuszczającego ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Bez systemu sankcjonowania działań godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby możliwa. Jak wskazano już wyżej, regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami ma bardzo istotne uzasadnienie celowościowe. Jej celem jest (czasowe) wykluczenie z ruchu drogowego tych kierowców, którzy swoim zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu publicznemu (bezpieczeństwu ruchu drogowego). Z punktu widzenia chronionej konstytucyjnie wartości bezpieczeństwa publicznego nie da się bowiem zaakceptować sytuacji, w której osoba naruszająca w bardzo poważnym stopniu zasady ruchu drogowego, która swoim działaniem (prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwym) stwarza realne niebezpieczeństwo w ruchu drogowym, mogłaby nadal być użytkownikiem ruchu drogowego prowadząc bez ograniczeń pojazdy wymagające wyższej kategorii uprawnień, niż te, których czasowo została pozbawiona. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).