VII SA/Wa 1914/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant ref. staż. Paulina Sierkin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usunięciem pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a. i art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 130a ust. 2a ustawy dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania R.S. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta [...] przez Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w W. dnia [...] września 2015 r. nr [...] ustalającej wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] nr rej. [...] na kwotę 478 zł,- utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił ustalony stan faktyczny wskazując, iż zawiadomieniem z dnia 27 października 2014 r. Zarząd Dróg Miejskich w W. wszczął z urzędu wobec R. S. postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem w dniu 28 lipca 2013 r. dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] nr rej. [...] od którego odstąpiono w trybie art. 130a ust.2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Decyzją nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta [...] Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w W. ustalił R. S. wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem w dniu 28 lipca 2013 r. dyspozycji usunięcia ww. pojazdu, zaparkowanego w miejscu niedozwolonym przy ul. S. [...] w W., na kwotę 478 zł stosownie do Załącznika Nr 2 do Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013. Decyzję doręczono odwołującej się stronie 2 października 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Z decyzją nie zgodził się zobowiązany. Podniósł, iż do odholowania pojazdu nie doszło, a właściciel pojazdu zobowiązany jest do poniesienia faktycznych kosztów odholowania pojazdu, a nie w wysokości maksymalnej określonej uchwałą. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym SKO wskazało w jakich przypadkach, stosownie do art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst Dz. U. z 2012r. poz. 1137, dalej u.p.r.d.) pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela. Dalej organ II instancji wskazał, że pojazd usunięty z drogi umieszcza się na wyznaczonym- przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (art. 130a ust. 5c p.r.d.). Z kolei stosownie do art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 października 2012r.), od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Po myśli zaś art. 130a ust. 6 cyt. Ustawy rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a. W niniejszej sprawie ma zastosowanie Uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z 2012r. poz. [...]). Organ odwoławczy wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie, odwołujący w dniu 30 października 2013 r. zaparkował pojazd przy ul. T.j w W. w sposób utrudniający wjazd lub wyjazd, innym uczestnikom ruchu. Czyn powyższy, stanowiący w istocie wykroczenie z art. 90 i art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971r. Kodeks wykroczeń (jednolity tekst Dz. U. z 2010r. Nr 46, poz. 275 z późn. zm) odpowiada dyspozycji przepisu art. 130a ust. 1 pkt 1 u.p.r.d., stanowiącym o obligatoryjnym usunięciu pojazdu. Co oznacza, że zawsze w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone, że pojazd został zaparkowany w miejscu utrudniającym ruch, policjant czy strażnik miejski ma ustawowy obowiązek wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i nie zależy to od jego swobodnego uznania, dobrej lub złej woli. Dyspozycja usunięcia pojazdu (nr [...]), jak wynika z akt sprawy wydana została przez funkcjonariusza Straży Miejskiej [...], a zatem przez podmiot uprawniony do działania na mocy przepisu art. 130 a ust. 4 pkt 2) rzeczonej ustawy. Wskazano także, że nałożona opłata nie ma charakteru represyjnego lecz ma wyłącznie charakter administracyjny. Jak wynika z akt na miejsce zdarzenia widząc funkcjonariusza Straży Miejskiej zgłosił się odwołujący, w tej sytuacji uzasadnionym było odstąpienie na zasadzie art. 130a ust. 2 ustawy od odholowania pojazdu na parking strzeżony. Nie mniej jednak, pomimo iż do faktycznego odholowania pojazdu na strzeżony parking nie doszło w niniejszej sprawie, to zawezwanie holownika i podjęcie czynności usunięcia niewątpliwie wygenerowało koszty usunięcia, a które zgodnie z Załącznikiem Nr 2 do Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013, wynoszą 478 zł dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3.500kg. Zwrócono uwagę, że przepis art. 130a ust. 2 w związku z ust. 6 ustawy nie określa i nie wyszczególniania poszczególnych składników tych kosztów. Ustawodawca ich w żaden sposób nie precyzuje, ani nie uzależnia od tego np. czy pojazd był w całości załadowany na lawetę, czy tylko częściowo. Po myśli art. 130a ust. 6 cyt. Ustawy wysokość opłaty ustala rada powiatu w drodze uchwały. Na terenie m.st. Warszawy jest ona zależna od dopuszczalnej masy pojazdu lub rodzaju pojazdu, w niniejszej sprawie stanowi kwotę 478 zł tj. dla pojazdów o dopuszczalnej masie do 3.500 kg stosownie do ww. Załącznika nr 2 do Uchwały Rady [...]. Z punktu widzenia organu w postępowaniu o ustaleniu opłaty za usunięcie pojazdu istotne jest czy pojazd był zaparkowany w niedozwolonym miejscu i czy w związku z zaparkowaniem w tym miejscu uprawniony organ wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (obligatoryjną lub fakultatywną), bądź od niej odstąpił, czy wygenerowały one koszty. Skargę na tę decyzje złożył R. S. W jego ocenie postawa przyjęta przez ZDM ma charakter opresyjny. Upominanie się po 15 miesiącach od zdarzenia o zwrot kosztów odholowania pojazdu, które faktycznie nie nastąpiło, ponieważ funkcjonariusz straży miejskiej odstąpił od tej czynności może być uznane za dziwne. Dodatkowo kwota jaką go obciążono za czynności, które nie miały miejsca jest skandaliczna. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji ustalającą wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu skarżącego. Zaznaczyć należy, że materialnoprawną podstawę wydania badanej decyzji stanowił art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) oraz załącznik nr 2 do uchwały z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu. Zgodnie z art. 130a § 2a ustawy - od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. W świetle powołanych przepisów stwierdzić trzeba, że warunkiem sine qua non wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, jest ustalenie, że koszty te rzeczywiście powstały. Z decyzji powinno wynikać jakie rzeczywiste koszty zostały wygenerowane w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od którego następnie odstąpiono. W ocenie Sądu brak jest racjonalnych podstaw by przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu stanowi podstawę do wydania decyzji, w zw. z art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało powstanie określonych, tj. rzeczywistych kosztów. Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może bowiem nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki: 1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy; 2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie; 3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu. W takim też zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kosztami za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu. Postępowanie to winno więc obejmować m.in. ustalenie, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów. Nie można w tej materii stosować swego rodzaju automatyzmu, tj. przyjmować, że skoro wydano dyspozycję (a to - w sposób uzasadniony), to choć została ona cofnięcia, wywołała określone koszty. Sąd w pełni podziela bowiem pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, iż w celu wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, należy ustalić, czy koszty takie rzeczywiście powstały. Tym samym organ ma obowiązek wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji oraz, czy wydanie ww. dyspozycji spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć podmiot zobowiązany. Kierując się powyższym, podnieść w konsekwencji trzeba, iż w sprawie organy orzekające co najmniej przedwcześnie przyjęły, że doszło do rzeczywistego powstania kosztów związanych z wydaniem w dniu w dniu 28 lipca 2013 r. dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] nr rej. [...] od którego odstąpiono w trybie art. 130a ust.2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Podkreślić należy, iż na etapie postepowania przed organem I instancji zgromadzono dokumentację dotyczącą zgłoszenia dyspozycji usunięcia pojazdu. Dokumentacja ta co do zasady nie budzi wątpliwości. Niemniej wskazać należy, że z raportu drogowego ( K 6 ) nie wynika aby w związku z przedmiotowym zgłoszeniem podmiot dokonujący holowania wykonał jakiekolwiek czynności. W szczególności ruszył z miejsca postoju. Stan ten wskazywał by na sytuację, w której jedynymi czynnościami tego podmiotu było przyjęcie dyspozycji a następnie jej odwołania. W tej sytuacji nie sposób zaakceptować stanowiska, że przyjęcie jedynie zgłoszenia dyspozycji przez firmę świadczącą usługi holownicze samo w sobie już generuje koszty, o których mowa w art. 130a ust. 2a ustawy. Nie można też przyjąć, że wystawienie faktury przez firmę wykonującą usługi holownicze świadczy o powstaniu kosztów. W takim przypadku podmiot taki otrzymywał by wynagrodzenie za niewykonaną usługę w kwocie 26, 90 zł. Następnie Miasto pobierało by opłatę związaną z dyspozycją usunięcia pojazdu w kwocie 478 zł. W rezultacie, bez ponoszenia rzeczywistych kosztów oba podmioty uzyskały by określone sumy pieniężne, kosztem osoby, która nie spowodowała powstania żadnych kosztów. Niewątpliwie sytuacja taka stoi w rażącej sprzeczności z zasadami demokratycznego państwa prawa. Reasumując, w sprawie należało ustalić, czy koszty, o którym mowa powyżej w rzeczywistości powstały, a więc, czy podjęta interwencja usunięcia danego pojazdu spowodowała wskazane wydatki, w szczególności spowodowała wyjazd pojazdu holującego bądź uniemożliwiła wykonanie innej usługi. W ocenie Sądu, decyzje organów obu instancji zapadły bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, niemniej jego zakres konieczny do uzupełnienia nie wykracza poza normę art. 136 k.p.a. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 77 § 1, jak i art. 80 k.p.a., a to w związku z art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym orzekł jak w sentencji wyroku.