I SA/Gl 1098/18

WyrokWSA w Gliwicach2019-05-21

Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Wojciech Gapiński, Dorota Kozłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego obciążające wierzyciela (Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ) kosztami postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy postępowanie zostało umorzone z powodu braku środków na rachunku zobowiązanego i nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo obciążyły wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, ponieważ postępowanie zostało umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. z powodu braku możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. skutkuje obciążeniem wierzyciela kosztami, gdy nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Sąd podkreślił, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest skuteczne od chwili doręczenia bankowi zawiadomienia, nawet jeśli w chwili zajęcia nie było środków na rachunku, a opłaty egzekucyjne naliczane są niezależnie od skuteczności egzekucji.
Stan faktyczny
Dyrektor Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego obciążające wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego wobec D.K. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu braku środków na rachunku bankowym zobowiązanego i nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową. Wierzyciel kwestionował zasadność obciążenia go kosztami, w tym opłatą za zajęcie rachunku bankowego, podnosząc argumenty dotyczące zbiegu egzekucji i braku skuteczności zajęcia.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Dorota Kozłowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2019 r. sprawy ze skargi Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ nadzoru), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6, art. 64c § 4 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...]r. nr [...] o obciążeniu wierzyciela – Dyrektora Śląskiego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia – Narodowy Fundusz Zdrowia Śląski Oddział Wojewódzki w K. (dalej: wierzyciel, skarżący) kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec D.K. (dalej: zobowiązany) na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...] w kwocie [...]zł. Powyższe postanowienie organu nadzoru zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...] obejmującego obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w kwocie [...] zł plus odsetki za zwłokę. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] r. w trybie doręczenia zastępczego. Zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w [...] S.A. (dalej: Bank). Pismem z dnia 2 lutego 2018 r. Bank zawiadomił organ egzekucyjny, że na rachunku bankowym zobowiązanego brak jest środków oraz nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową. W toku postępowania organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązany jest współwłaścicielem nieruchomości, jego udział w nieruchomości wynosi ¼., o czym poinformował wierzyciela. Wierzyciel zrezygnował z egzekucji nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Następnie organ egzekucyjny pismem z dnia 6 czerwca 2018 r. zawiadomił wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych. Wierzyciel pismem z dnia 18 czerwca 2018 r. wystąpił do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...] w łącznej kwocie [...]zł, obejmującej opłatę manipulacyjną - [...]zł oraz opłatę za zajęcie rachunku bankowego - [...]zł. Zażalenie na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji złożył wierzyciel. Wierzyciel podniósł, że gdyby doszło do zajęcia jakichkolwiek wierzytelności na rachunku bankowym to właściwym do prowadzenia egzekucji byłby komornik sądowy, który jako pierwszy dokonał zajęcia tego składnika majątku zobowiązanego. Zdaniem wierzyciela rozstrzygnięcie o kosztach egzekucyjnych należy do komornika sądowego, a organ egzekucyjny powinien umorzyć opłatę za zajęcie rachunku bankowego na podstawie art. 62b § 1pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Ponadto brak było podstaw do naliczenia tejże opłaty, gdyż de facto nie doszło do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Zatem organ egzekucyjny nie mógł dokonać zajęcia wierzytelności, której nie było. Zdaniem wnoszącego zażalenie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie przewiduje wprost opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Postanowieniem z dnia [...]r. organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy w pierwszej kolejności podniósł, że generalną zasadą postępowania egzekucyjnego zawartą w art. 64c § 1 u.p.e.a. jest to, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Wyjątek stanowi m.in. art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej, dotyczący obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, że z uwagi na brak zrealizowanych zajęć rachunku bankowego dokonanych przez komornika sądowego nie została przekazana do niego dokumentacja w celu łącznego prowadzenia egzekucji z tego samego prawa majątkowego zobowiązanego, a to oznacza, że opłaty należne są za czynności dokonane wyłącznie w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Nie ma więc zastosowania art. 62b § 1pkt 4 u.p.e.a., gdyż nakazuje on umorzenie opłaty za czynności egzekucyjne, do których nastąpił zbieg, w przypadku przejęcia egzekucji przez komornika sądowego, a do tego nie doszło w tej sprawie. Dalej organ nadzoru stwierdził, że organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, gdyż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, czego wierzyciel nie kwestionował. Organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, w postaci doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i zajęcia rachunku bankowego, zatem obowiązany był naliczyć opłatę manipulacyjną według stawki 1% w kwocie [...]zł oraz opłatę za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości 5 % egzekwowanej należności wynoszącą [...]zł. Naliczanie opłat za dokonane czynności egzekucyjne nie zależy od ich skuteczności. Zatem w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, opłata jest pobierana bez względu na to, czy na rachunku znajdowały się środki, czy też nie. Zgodnie z art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Tym samym środek egzekucyjny nie staje się bezskuteczny, gdy na rachunku bankowym zobowiązanego nie ma pieniędzy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 1978/09). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie organu odwoławczego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu egzekucyjnego, umorzenie postępowania w części i orzeczenie jedynie w zakresie obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonemu postanowieniu: 1. niezasadne obciążenie wierzyciela kosztami egzekucji w postaci opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego; 2. wadliwe obciążenie wierzyciela kosztami postępowania w sytuacji zbiegu egzekucji; 3. niewłaściwe określenie stron postępowania, przez co decyzja (powinno być postanowienie - przypis Sądu) została doręczona podmiotowi nie będącemu stroną w sprawie. Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącego w pierwszej kolejności zaznaczył, iż postanowienie organu nadzoru zostało skierowane do podmiotu nie będącego stroną w sprawie, nie zostało natomiast skierowane do wierzyciela, który tą stroną jest, czym organy naruszyły art. 28 K.p.a. W tych ramach podniósł, że stosownie do treści art. 96 i 98 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1510 ze zm.) Narodowy Fundusz Zdrowia jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. W skład Funduszu wchodzą: centrala Funduszu oraz oddziały wojewódzkie Funduszu. Natomiast organami Funduszu są: Rada Funduszu, Prezes Funduszu, rady oddziałów wojewódzkich Funduszu, dyrektorzy oddziałów wojewódzkich Funduszu. Tym samym wierzycielem - stroną postępowania winien być Narodowy Fundusz Zdrowia w W. - Śląski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą K. [...], NIP [...]. Dalej pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że obciążanie Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. kosztami postępowania egzekucyjnego narusza niewątpliwie jego prawa oraz interes prawny. Na tej samej zasadzie organ mógłby uznać, że stroną postępowania w miejsce spółki z o.o. jest zarząd tej spółki, a nie spółka. Zdaniem autora skargi w sprawie wystąpił zbieg egzekucji, zatem organ egzekucyjny powinien zastosować odpowiednie regulacje dotyczące zbiegu, a nie umarzać postępowanie egzekucyjne. Zgodnie zaś z art. 62 u.p.e.a., po zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do rachunku bankowego sprawę powinien przejąć komornik sądowy, a wierzyciel powinien o tym także zostać poinformowany. Wierzyciel o przekazaniu egzekucji nie został poinformowany. Natomiast w myśl art. 64e § 4c u.p.e.a. organ egzekucyjny z urzędu umarza niewyegzekwowane koszty z tytułu opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt. 2-6 u.p.e.a. naliczonej w egzekucji, w której doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, w przypadku przejęcia prowadzenia łącznie egzekucji przez sądowy organ egzekucyjny. Dlatego bezzasadne jest obciążenie wierzyciela opłatą za zajęcie rachunku bankowego, do którego nastąpił zbieg egzekucji, gdyż opłata ta winna zostać umorzona. Następnie pełnomocnik skarżącego podniósł, że niezasadne jest obciążenie wierzyciela opłatą obliczoną na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej w kwocie [...] zł z innych jeszcze względów. Na skutek wystosowanych przez organ egzekucyjny zawiadomień o zajęciach rachunków bankowych nie doszło w istocie do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Skoro na zajętych rachunkach bankowych nie było środków, którymi dłużnik mógł dysponować, nie istniała tym samym wierzytelność wobec banku. Organ egzekucyjny nie mógł więc dokonać zajęcia wierzytelności, której nie było. Wskazany przepis w ogóle nie przewiduje opłaty egzekucyjnej za zajęcie rachunku bankowego, a pkt 4 tego przepisu wprost odnosi się wyłącznie do wierzytelności. Skoro więc ustawodawca w przepisach ustawy egzekucyjnej w ogóle nie uregulował opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a organ egzekucyjny wyliczenie opłaty oparł na przepisie dotyczącym zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, uznać należy, iż warunkiem pobrania opłaty na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej jest istnienie wierzytelności. W jego ocenie, organ w żaden sposób nie wykazał istnienia jakiejkolwiek wierzytelności zobowiązanego wobec banku z tytułu prowadzenia rachunku bankowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r. o sygn. akt II FSK 693/15). Zdaniem pełnomocnika skarżącego brak jest również podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, albowiem organ egzekucji administracyjnej nie jest uprawniony do ich nakładania. Pełnomocnik wywodził, że organ, który przejął egzekucję orzeka o kosztach postępowania powstałych przed przejęciem, stosując przepisy tego postępowania, w którego trybie zostały dokonane czynności powodujące te koszty (art. 774 kodeksu postępowania cywilnego o treści obowiązującej do dnia 8 września 2016 r.). Komornik zatem, który przyjął prowadzenie łącznej egzekucji orzeka na podstawie art. 774 kodeksu postępowania cywilnego o kosztach poprzednio prowadzonego administracyjnego postępowania egzekucyjnego, stosuje w tym zakresie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i obowiązujące w tym postępowaniu zasady zwrotu organowi egzekucyjnemu kosztów postępowania, a zatem przepisy art. 64c u.p.e.a. Pełnomocnik odwołał się do poglądu wyrażonego w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z 18 marca 2004 r., sygn. akt III CZP 6/04 (LEX nr 520121), a sprowadzającego się do twierdzenia, że od 1 stycznia 2004 r., na skutek nowelizacji art. 64c u.p.e.a. doszło do powiązania konieczności pobierania opłaty egzekucyjnej ze skutecznością prowadzonej egzekucji, a orzekając o kosztach postępowania przed organem administracyjnym na podstawie art. 774 kodeksu postępowania cywilnego komornik stosuje przepisy postępowania administracyjnego, co do ewentualnych powstałych tam kosztów przed przejęciem egzekucji. Komornik musi więc stosować regulację art. 64c § 11 u.p.e.a. wraz z art. 774 kodeksu postępowania cywilnego. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Organ nadzoru odniósł się również do zarzutu skargi, dotyczącego błędnego oznaczenia strony postępowania. W tych ramach podniósł, że tytuł wykonawczy został wystawiony przez Dyrektora Śląskiego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia w K. i do tak określonego wierzyciela rozstrzygnięcia skierowały zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru. W związku z tym, wierzycielem a tym samym stroną jest Dyrektor Śląskiego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak również wydanego w niniejszej sprawie postanowienia organu egzekucyjnego Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności Sąd odniesie się do zarzutu skierowania postanowienia do podmiotu nie będącego stroną postępowania. Jest to bowiem najdalej idący zarzut, którego uwzględnienie skutkowałoby stwierdzeniem nieważności postępowania (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej: P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.). Pełnomocnik wskazywał, iż wierzycielem (stroną) w niniejszej sprawie powinien być Narodowy Fundusz Zdrowia w W. – Śląski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w K. Podnosił, że Narodowy Fundusz Zdrowia jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną, a w skład Funduszu wchodzą centrala oraz oddziały wojewódzkie, przy czym organami Funduszu są w szczególności dyrektorzy oddziałów wojewódzkich Funduszu. Zdaniem Sądu, postanowienie organu egzekucyjnego oraz utrzymujące je w mocy postanowienie organu nadzoru zostały prawidłowo skierowane do Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. Tytuł wykonawczy z dnia [...]r. został bowiem wystawiony przez Dyrektora Śląskiego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia w K. i do tak określonego wierzyciela rozstrzygnięcia skierowały zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru. (por. oznaczenie i wniosek wierzyciela - rubryka F. tytułu wykonawczego, w aktach administracyjnych). Ponadto taki podmiot został też wskazany jako wnoszący skargę do sądu administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie nie został zatem naruszony art. 28 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a zatem podniesiony w tym zakresie zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Dalej Sąd wskazuje, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 62b § 1pkt 4 u.p.e.a., gdyż z uwagi na brak zrealizowanych zajęć rachunku bankowego dokonanych przez komornika sądowego oraz umorzenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego nie została przekazana do niego dokumentacja w celu łącznego prowadzenia egzekucji z tego samego prawa majątkowego zobowiązanego. Oznacza to, że opłaty należne są za czynności dokonane wyłącznie w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Nie ma więc zastosowania art. 62b § 1pkt 4 u.p.e.a., gdyż nakazuje on umorzenie opłaty za czynności egzekucyjne, do której nastąpił zbieg, w przypadku przejęcia tej egzekucji przez komornika sądowego, a do tego nie doszło w rozpoznawanej sprawie. Przechodząc do kolejnych zarzutów należy zauważyć, iż z mocy art. 64 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, w egzekucji należności pieniężnych, pobiera określone w tym przepisie opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W szczególności, organ egzekucyjny pobiera opłatę za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 tego przepisu wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), oraz opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych, która wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł (art. 64 § 6 u.p.e.a.). Natomiast zgodnie z art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Co do zasady zatem, to zobowiązany ponosi koszty prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zaznaczyć jednocześnie należy, że jeden z wyjątków od zasady obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego w administracji został przewidziany w art. 64c § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny wydaje na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a (art. 64c § 7 u.p.e.a.). Podkreślenia wymaga, że regulacja zawarta w art. 64c § 4 u.p.e.a. nie wymienia przyczyn niemożliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, nie rozróżnia w tym przedmiocie powodów faktycznych i prawnych. Brzmienie wskazanego wyżej przepisu statuuje zatem zasadę, że to na wierzycielu spoczywa obowiązek poniesienia kosztów postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy nie mogą być one ściągnięte od osoby zobowiązanej. W orzecznictwie akcentuje się, że "Ustawodawca przez użycie w treści przepisu art. 64c § 4 u.p.e.a. regulacji "wierzyciel pokrywa" nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru, czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 451/10, LEX nr 749923). W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., ponieważ stwierdził, iż w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zatem w ocenie Sądu organ egzekucyjny prawidłowo obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, gdyż zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. koszty egzekucyjne w niniejszej sprawie nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego a ustawodawca nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru w zakresie obciążenia (lub nie) wierzyciela takimi kosztami. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika skarżącego, zgodnie z którą brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. z uwagi na brak środków na zajętych w toku egzekucji rachunkach bankowych, zauważyć należy, że jest ona chybiona. Zgodnie bowiem z treścią art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Co istotne w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Zaznaczyć zatem należy, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego uznać trzeba za skutecznie dokonane nawet w sytuacji, gdy w chwili jego dokonywania na rachunku tym nie znajdowały się kwoty pieniężne – o czym wprost przesądza ww. przepis ustawy egzekucyjnej. Odnośnie obciążenia wierzyciela kosztami opłaty manipulacyjnej należy podkreślić, iż kwestia ta nie jest sporna między stronami. Sąd stwierdził jednocześnie, iż prawidłowe było zaliczenie do kosztów egzekucyjnych, którymi obciążono wierzyciela, powyższej opłaty w wysokości 84,40 zł, gdyż znajduje to umocowanie w art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej. Nie mogła okazać się skuteczna argumentacja pełnomocnika skarżącego odnośnie braku podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 2 u.p.e.a., gdyż taka opłata przez organ egzekucyjny nie została naliczona. Sąd odniesie się jeszcze do jednej kwestii, chociaż nie jest ona sporna miedzy stronami. Niemniej rozpoznając sprawę Sąd ma na uwadze treść art. 134 § 1 P.p.s.a. Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (opublikowany w: Dz.U. z 2016 r. poz. 1244), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Niemniej przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie uchylił przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. ani przepisu art. 64 § 6 u.p.e.a. Co więcej Trybunał wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Trybunał Konstytucyjny, wyjaśniając skutki swojego orzeczenia wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Należy jednak podkreślić, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Taka zaś sytuacja, zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie w ogóle nie zachodzi. Reasumując, w rozpatrywanej sprawie organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa, skutkującego koniecznością wyeliminowania wydanych postanowień z obrotu prawnego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło