I SA/Bk 142/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 za rok 2016 oraz odmowy wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 oddala skargę B. P. (dalej jako: "Skarżący") złożył w dniu [...] czerwca 2016 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności na rok 2016, w którym ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) w ramach realizacji pakietu 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariantu 3.1.2 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 do działek rolnych o łącznej powierzchni 29,25 ha oraz wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) wraz z oświadczeniem o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013) i umową przeniesienia posiadania. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie. Skarżący w dniu [...] czerwca 2017 r. złożył zażalenie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w którym nie zgadzał się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji dotyczącym zawieszenia postępowania. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu [...] grudnia 2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął odpis wniosku Prokuratora Rejonowego w K. o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków dotyczący Skarżącego, a w dniu [...] maja 2018 r. wpłynął odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Ł. VII Zamiejscowy Wydział Karny w K. z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. akt [...] dotyczący Skarżącego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. na mocy postanowienia podjął zawieszone z urzędu postępowanie. Po rozpatrzeniu wniosku w dniu [...] czerwca 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową PROW 2007-2013. W dniu [...] czerwca 2018 r. Skarżący złożył odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w którym nie zgadzał się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy decyzją z dnia z dnia [...] sierpnia 2018, nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 za 2016 r. oraz odmówił Skarżącemu wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 deklarując pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 29,25 ha. Wraz z przedmiotowym wnioskiem Skarżący złożył też wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013), oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013) oraz umowę przeniesienia posiadania zawartą w dniu 02 czerwca 2016 r. pomiędzy A. S. - przekazującym a Skarżącym - przejmującym, dotyczącą dwóch działek ewidencyjnych nr [...] położonych w województwie w., powiecie p., gmina P., obrębie B. o łącznej powierzchni 50,00 ha. Organ zauważył, że z wyroku Sądu Rejonowego w Ł. VII Zamiejscowy Wydział Karny w K. z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. j.w., Skarżący w dniu [...] czerwca 2016 r. w K., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadzając w błąd pracownika ARiMR, za pośrednictwem swojej żony, złożył "wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania A. S. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016" na grunty orne (oznaczone j.w.), do którego dołączył istotną do uzyskania dopłat sfałszowaną "umowę przeniesienia posiadania" ww. gruntów zawartą pomiędzy nim a A. S., usiłując w ten sposób doprowadzić ARiMR do niekorzystnego rozporządzania mieniem w kwocie 25.000 zł. Tak przedstawione postępowanie Skarżącego potwierdza znajdujący się w aktach sprawy odpis wniosku Prokuratora Rejonowego w K. o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków z dnia [...] lutego 2017 r., gdzie Skarżący przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu i złożył wyjaśnienia, w których potwierdził, że A. S. nie podpisał przedmiotowej umowy przeniesienia posiadania. Organ wskazał, że jeżeli ustalono, iż beneficjent przedstawił fałszywe dowody w celu otrzymania wsparcia lub w wyniku zaniedbania nie dostarczył niezbędnych informacji, wsparcia odmawia się lub cofa się je w całości. Beneficjenta dodatkowo wyklucza się z takiego samego środka lub rodzaju operacji w roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność, oraz w kolejnym roku kalendarzowym. Zatem biorąc pod uwagę powyższe, tj. przedłożenie sfałszowanej umowy przeniesienia posiadania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił Skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 za 2016 rok oraz odmówił wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając: - naruszenie art 7, art 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), przez brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego w sprawie oraz jego wadliwą analizę na etapie wydawania orzeczenia, a także błędne ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, w szczególności oparcie ustaleń faktycznych o wyrok Sądu Rejonowego w Ł. VII Zamiejscowy Wydział Kamy w K., podczas gdy przedmiotowy wyrok jest wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie karne i nie jest to wyrok skazujący, na podstawie którego organ może czynić ustalenia faktyczne w sprawie i stwierdzenia, że w sprawie przedłożono fałszywą umowę; - brak wzięcia pod uwagę okoliczności faktycznego użytkowania przez Skarżącego nieruchomości, które były dotychczas użytkowane przez A. S., a w przypadku wątpliwości organu wezwania do przedłożenia stosownych dokumentów, wyjaśnień czy innych dowodów; - naruszenie art. 8 k.p.a., przez pouczenie Skarżącego przez pracownika organu o trybie i sposobie wykonania czynności przed organem w celu skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego, a następnie po wykonaniu przez Skarżącego czynności nakreślonych przez organ, doręczenie decyzji odmawiającej, wprowadzenie Skarżącego w błąd przez pracownika organu poprzez wskazanie o posiadaniu wszystkich stosownych dokumentów dotyczących możliwości przeniesienia płatności rolnośrodowiskowych na Skarżącego oraz potwierdzeniu ich prawidłowości; - naruszenie art. 8 k.p.a., mającego wpływ na wynik sprawy, poprzez pominięcie przy rozpoznaniu sprawy, jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stanowiska strony polegającego na wskazaniu posiadania stosownej umowy dzierżawy zawartej z właścicielami nieruchomości, co niweczyło konieczność przedkładania oświadczenia A. S. Mając na uwadze powyższe zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Materialnoprawną podstawę rozważań stanowią następujące przepisy: W myśl art. 29 ust. 1-7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów lub stada objętych wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej złożonym przez rolnika, w okresie od dnia złożenia tego wniosku do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tej płatności nowy posiadacz tych gruntów lub stada może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na miejsce rolnika (ust. 1). Nowy posiadacz gruntów lub stada wstępuje do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na miejsce rolnika na wniosek złożony w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania gruntów lub stada objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez rolnika (ust. 2). Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu (ust. 3). Nowy posiadacz gruntów lub stada podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, swój numer identyfikacyjny albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o nadanie takiego numeru (ust. 4). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, nowy posiadacz gruntów lub stada dołącza: 1) umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gruntów lub stada objętych wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej złożonym przez rolnika, albo kopię tej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji; 2) kopię dokumentu, sporządzonego na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmującego oświadczenia: a) tego posiadacza, b) podmiotu prowadzącego księgi hodowlane - w przypadku klaczy, loch i owiec matek, c) podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych - w przypadku krów, klaczy, loch i owiec matek - zawierające wskazanie zwierząt ras lokalnych, jakie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 (ust. 5). Jeżeli posiadanie gruntów lub stada objętych wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej złożonym przez rolnika zostało przeniesione na rzecz kilku podmiotów, nowy posiadacz gruntów lub stada wstępujący do postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej dołącza do wniosku, o którym mowa w ust. 2, oświadczenia współposiadaczy, że wyrażają zgodę na wstąpienie tego posiadacza na miejsce rolnika i przyznanie mu tej płatności (ust. 6). Wniosek, o którym mowa w ust. 2, nowy posiadacz gruntów lub stada składa do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej przez rolnika (ust. 7). Z kolei w myśl art. 35 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. 181 z 20 czerwca 2014 r., dalej jako: "rozporządzenie 640/2014"), jeżeli ustalono, że beneficjent przedstawił fałszywe dowody w celu otrzymania wsparcia lub w wyniku zaniedbania nie dostarczył niezbędnych informacji, wsparcia odmawia się lub cofa się je w całości. Beneficjenta dodatkowo wyklucza się z takiego samego środka lub rodzaju operacji w roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność, oraz w kolejnym roku kalendarzowym. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy słusznie odmówiły Skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej oraz wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej, a to ze względu na przedłożoną przez niego fałszywą umowę przeniesienia posiadania. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że Sąd Rejonowy w Ł. VII Zamiejscowy Wydział Karny w K. wyrokiem z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. [...], warunkowo umorzył na okres próby 2 lat postępowanie karne przeciwko Skarżącemu. Ze znajdującego się w sprawie odpisu wniosku Prokuratora Rejonowego w K. o wydanie wyroku skazującego i orzeczenia uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków z dnia [...] grudnia 2017 r., wynika, że Skarżący wstępując do postępowania administracyjnego o przyznanie dopłat rolniczych jemu, zamiast A. S., wiedział, że do zawarcia takiej umowy nie doszło. Jednocześnie Skarżący przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i złożył wyjaśnienia, w których potwierdził, że A. S. nie podpisał przedmiotowej umowy przeniesienia posiadania (co potwierdza również opinia biegłego z zakresu pisma ręcznego). Skarżący złożył uzgodniony z prokuratorem wniosek o dobrowolne poddanie się karze. Autor skargi, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 7, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a.), podniósł, że organ nie przeprowadził wnikliwego postępowania dowodowego w sprawie, dokonał błędnych ustaleń faktycznych oraz wadliwie przeanalizował zebrany materiał dowodowy, a to głównie poprzez niezgodne z prawem oparcie ustaleń faktycznych na ww. wyroku warunkowo umarzającym wobec niego postępowanie karne, gdyż nie jest to wyrok skazujący. Skład orzekający nie zgadza się z tak postawionym zarzutem. Nie ulega wątpliwości, że powyższy wyrok nie jest wyrokiem skazującym, nie mniej jednak, wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne, wydany na podstawie art. 66 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, jest wyrokiem rozstrzygającym kwestię odpowiedzialności karnej sprawcy (tak zarówno w kwestii jego zawinienia, społecznej szkodliwości czynu, jak i w kwestiach pozostałych, o których mowa w art. 53 § 1 i 2 Kodeksu karnego; por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2009 r., sygn. II GSK 28/09). Warunkiem orzeczenia warunkowego umorzenia postępowania jest, aby wina i społeczna szkodliwość czynu sprawcy nie były znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budziły wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniały przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Sąd Rejonowy w Ł. uznał ww. przesłanki za spełnione, warunkowo umarzając postępowanie na okres próby wynoszący 2 lata. Tym samym spełniona została także przesłanka z art. 35 ust. 6 rozporządzenia 640/2014. Wyrok warunkowo umarzający postępowanie jest bowiem stwierdzającym popełnienie przez daną osobę zarzuconego jej przestępstwa; skoro więc stwierdzono nim, że Skarżący istotnie dopuścił się czynu zabronionego (przedłożył sfałszowaną umowę), to wyrok ten potwierdzał jednocześnie, że Skarżący "przedstawił fałszywe dowody w celu otrzymania wsparcia". Przeprowadzenie innych dowodów na tę okoliczność byłoby zbędne, nie tylko ze względu na ekonomikę procesową, ale także fakt, że byłyby to dowody przeciw okolicznościom ustalonym już w postępowaniu karnym. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, słusznie organy przypisują fundamentalne znaczenie na gruncie niniejszej sprawy wyrokowi karnemu warunkowo umarzającemu postępowanie karne, gdyż - pomimo braku bezpośredniego związania organów tym wyrokiem (takie związanie dotyczy tylko prawomocnych wyroków skazujących) – jest on dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 76 § 1 k.p.a., a więc stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W kontekście rozpatrywania stawianych przez Skarżącego naruszeń postępowania administracyjnego i art. 8 k.p.a., należy przytoczyć także art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1936), w myśl którego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu (...) są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Za nieuzasadniony należy uznać zarzut niewzięcia przez organ pod uwagę faktycznego użytkowania przez Skarżącego nieruchomości, które dotychczas użytkowane były przez A. S. Organ odwoławczy słusznie zauważył, że kwestia badania użytkowania nie ma znaczenia w przypadku stwierdzenia, że Skarżący-beneficjent przedstawił sfałszowane dowody w celu otrzymania wsparcia. Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a., poprzez niewłaściwe pouczenie Skarżącego przez pracownika organu – wprowadzenie go w błąd, przez wskazanie o posiadaniu dokumentów niezbędnych do przeniesienia płatności rolnośrodowiskowych na Skarżącego oraz potwierdzenie ich prawidłowości. Jak podniósł organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji, istotnie Skarżący został pouczony o trybie dokonania powyższej czynności, niemniej jednak, to na Skarżącym – składającym wniosek - spoczywa odpowiedzialność za przedstawienie fałszywych dowodów w celu otrzymania wsparcia. Nie ma usprawiedliwienia dla przerzucenia odpowiedzialności w tym zakresie na organ. Brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a., poprzez pominięcie przy rozpoznaniu sprawy stanowiska strony polegającego na wskazaniu posiadania stosownej umowy dzierżawy zawartej z właścicielami nieruchomości (Skarżący wspomniał o tym w znajdującym się w aktach sprawy odwołaniu z dnia [...] czerwca 2018 r.). Zauważyć trzeba, że Skarżący o posiadanej umowie dzierżawy jedynie napomknął, nie przedstawiając jej, a jako dokument wskazany w art. 29 ust. 5 ustawy rolnośrodowiskowej przedłożył umowę przeniesienia posiadania. Należy wskazać, że to na Skarżącym spoczywał obowiązek przedstawienia stosownych dokumentów, a organy nie są obowiązane do dodatkowego poszukiwania dowodów, mogących podważyć ustalenia niekorzystne dla strony. Zdaniem Sądu orzekającego, organ zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy. Dokonana przez organy ocena materiału dowodowego była logiczna i zgodna z przepisami prawa oraz doświadczenia życiowego. Zawarte w decyzji obszerne ustalenia dowodzą, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a postępowanie administracyjne nie zostało obarczone żadnymi istotnymi wadami, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Inna ocena dowodów w sprawie przez stronę skarżącą nie przesądza, że oceny organów są błędne. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), oddalił skargę