I SA/Po 852/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Protokolant: st. sekretarz sądowy Katarzyna Fornalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi CA na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 200,- zł (dwieście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...].01.2015 r. nr [...] ustalił C. A. wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2015 r. w kwocie [...]zł. Postanowieniem z dnia [...].06.2017 r. Prezydent P. wznowił postępowanie zakończone ww. decyzją. W toku postępowania, na podstawie postanowienia z dnia [...].07.2017 r., organ przeprowadził oględziny nieruchomości będącej współwłasnością skarżącego i jego małżonki. W trakcie oględzin ustalono, że na nieruchomości przy ul. [...] w P. znajduje się budynek mieszkalny oraz przyległe do niego pomieszczenia niemieszkalne: nr [...] garaż - 53,95 m2, nr [...] - 31,20 m2, nr [...] - 24,22 m2, nr [...] - 24,80 m2, nr [...] - 24,05 m2, nr [...] - 24,55 m2, nr [...] - 20,54 m2. Wszystkie pomieszczenia sięgały wysokości powyżej 2,20 m. W pomieszczeniach tych przechowywane były różne rzeczy gospodarstwa domowego i używane były części samochodowe. Po wykonaniu pomiarów organ stwierdził, że łączna powierzchnia pomieszczeń niemieszkalnych o wysokości powyżej 2,20 m wyniosła 203,3 m2; łączna powierzchnia pomieszczeń mieszkalnych o wskazanej wysokości wyniosła 209,68 m2; zaś łączna powierzchnia pomieszczeń mieszkalnych o wysokości od 1,40 do 2,20 m wyniosła 76,07 m2. W oparciu o powyższe ustalenia Prezydent Miasta P. wydał w dniu [...].12.2017 r. decyzję nr [...], którą uchylił decyzję wydaną w dniu [...].01.2015r. nr [...] i ustalił nową kwotę podatku od nieruchomości za 2015r. w wysokości [...] zł z tytułu: - budynków mieszkalnych o wysokości powyżej 2,20 m i powierzchni użytkowej 209,68 m2, według stawki [...] zł / m2 (podatek =[...] zł), - budynków mieszkalnych o wysokości od 1,40 do 2,20 m i powierzchni użytkowej 38,04m2, stawka [...] zł/m2, podatek - [...] zł, - pozostałe budynki o wysokości powyżej 2,20 m i powierzchni użytkowej 203,3 m2, według stawki [...] zł / m2 (podatek [...] zł), - pozostałe grunty o powierzchni 460 m2, według stawki [...] zł /m2 (podatek [...] zł). W odwołaniu od tej decyzji C. A. wskazał na konieczność zaliczenia przyziemia do pomieszczeń o wysokości w świetle od 1,40 do 2,20 m, nieliczenie powierzchni użytkowej 203 m2 jako budynki pozostałe, gdyż w ocenie odwołującego są to raczej bunkry-sutereny wykorzystywane jako zaplecze gospodarcze. C. A. wskazał, że brak było przesłanki do wznowienia postępowania, gdyż "urzędnicy wiedzieli o jego problemie, mając do dyspozycji dokumenty o całkowitym nieużytkowaniu". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2018r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P.. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko zaprezentowane przez organ pierwszej instancji, wskazując, że w trakcie oględzin przeprowadzonych na nieruchomości z dnia [...] sierpnia 2017 r. doszło do ujawnienia nowych okoliczności faktycznych mających wpływ na wymiar zobowiązania. Dotychczasowe wartości przyjmowane do wymiaru podatku od nieruchomości nie są zgodne ze stanem rzeczywistym. Organ ustalił podatek od nieruchomości, przyjmując powierzchnię budynku ustaloną w trakcie oględzin. C. A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w P., wskazując, że w badanej sprawie istnieje konieczność zbadania: czy od pomieszczenia szklarniowego bez stropu, zwanego ogrodem zimowym, należy się podatek od nieruchomości; czy od pomieszczenia – wiaty przejazdowej należny jest podatek od nieruchomości; czy od obiektu zaprojektowanego jako przechowalnia owoców nigdy niewykończonego, bez odbioru technicznego, należy się podatek od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Innymi słowy, sąd obowiązany jest zasadniczo dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organy podatkowe zarówno w decyzji wymiarowej wydanej w 2015 r. jak i w decyzjach wydanych po wznowieniu postępowania pominęły okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność małżonków H. i C. A.. Zarówno w wykazie nieruchomości złożonym [...] stycznia 1997 r. jak i w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych wykazano jako podatników C. A. oraz H. A.. Małżonków traktuje się tak jak każdych innych współwłaścicieli, którzy podlegają wspólnemu opodatkowaniu na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1445 ze zm.; dalej: PodLokU), który stanowi, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania. Natomiast obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. W obowiązującym stanie prawnym małżonkowie otrzymają jedną, lecz wydaną odrębnie decyzję dotyczącą nieruchomości wspólnej. Przy wymiarze podatku na podstawie art. 3 ust. 4 PodLokU przesłanką dokonania wspólnego wymiaru podatku małżonkom jest przysługiwanie własności przedmiotu opodatkowania wspólnie małżonkom (zob. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 37/16). W przedmiotowej sprawie stronę postępowania należało ustalić na podstawie art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Każda ze stron – a więc również małżonka podatnika będąca współwłaścicielem nieruchomości – powinna mieć zagwarantowane prawo do czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej), a finalnie powinna być wraz z podatnikiem adresatem decyzji. W badanym przypadku organ uchybił tym regułom, stąd doszło do naruszenia prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Odrębną i niezależną od powyższego przyczyną uchylenia niniejszej decyzji było naruszenie przepisów postępowania w zakresie dowodów. Na wezwanie organu podatkowego z dnia [...] września 2016 r. podatnicy C. A. i H. A. [...] listopada 2016 r. złożyli informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, w którym wykazali nieruchomość położoną w P. przy ul [...]. Podali łączną powierzchnię gruntu 460 m2, natomiast budynku mieszkalnego 181,70 m2, pozostałych 153m2. Następnie [...] listopada 2016 r. złożyli ponowną informację dotycząca tej samej nieruchomości, w której wykazano inną powierzchnię budynku. Organ podatkowy przeprowadził dowód z oględzin i stwierdził, że podatnicy nie wykazali powierzchni budynków zgodnych ze stanem faktycznym. Bez wątpienia przeprowadzonym dowodem wykazano tę okoliczność. Jednakże pracownicy organu przeprowadzający dowód z oględzin dokonali samodzielnych pomiarów nieruchomości, które następnie posłużyły do wymiaru podatku, przy czym pomiar ten odbiegał od danych zawartych w złożonych przez podatnika informacjach, jak również przedłożonego przez podatnika wykazu powierzchni przedmiotowego budynku podpisanego przez autora projektu. W ocenie Sądu pomiar budynków sporządzony przez pracowników organu w toku oględzin nie może stanowić podstawy wymiaru podatku, w okolicznościach gdy podatnik kwestionuje przyjęte przez organ dane budynków dotyczące powierzchni, czy wysokości pomieszczeń. W ocenie Sądu skoro podatnik złożył nierzetelną informację o nieruchomościach, a organ nie dysponuje projektem budynków popisanych przez architekta, na podstawie których wybudowano budynki, to niezbędne jest skorzystania z opinii biegłego, który wykona pomiary przedmiotowych nieruchomości wraz z kwalifikacją określonych powierzchni do budynku mieszkalnego (z podaniem wysokości poszczególnych lokali) oraz budynków pozostałych. Zgodnie z art. 197 § 1 O.p. w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii. W ocenie Sądu niewystarczające w niniejszej sprawie było dokonanie samodzielnych ("odręcznych") pomiarów nieruchomości i zamieszczenie ich wyników w protokole z oględzin. Prawidłowe obliczenia powierzchni nieruchomości wymagało wiadomości specjalnych, którymi dysponuje biegły z zakresu budownictwa. Powołanie biegłego służy realizacji zasady prawdy materialnej wynikającej z art. 122 Ordynacji podatkowej, zaś jego brak – w sytuacji, gdy wymagana jest wiedza fachowa – nie pozwala na uznanie prawidłowości ustaleń dokonanych przez organ podatkowy. W toku ponownego rozpoznania sprawy organy obu instancji uwzględnią ocenę prawną i wskazania Sądu zawarte w niniejszym wyroku, poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu – w charakterze strony – małżonkę podatnika, która powinna być również adresatem decyzji podatkowej. Ponadto organy przeprowadzą dowód z opinii biegłego na okoliczność ustalenia danych niezbędnych do ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, tj. powierzchni nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie, z uwzględnieniem wysokości poszczególnych pomieszczeń (powyżej 2,20 m i od 1,40 do 2,2 m) oraz podziału na mieszkalne i pozostałe. W związku z powyższym uznając, że organy naruszyły prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił decyzję odwoławczą oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. W punkcie II sentencji orzeczono o kosztach postępowania, na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.