I SA/Łd 1064/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w Ł. na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w K. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych. oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w K., działający w imieniu Ministra Finansów indywidualną interpretacją z [...] stwierdził, że stanowisko A S.A. w Ł., przedstawione we wniosku z 13 maja 2016 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy w przypadku zawarcia umowy i otrzymania wynagrodzenia od subpartycypanta, wnioskodawca powinien ustalić wynik podatkowy na tej transakcji jako różnicę pomiędzy wynagrodzeniem otrzymanym od subpartycypanta a historycznym kosztem objęcia obligacji (tj. niespłaconą i niezwróconą spółce ceną ich nabycia) jest nieprawidłowe. We wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe: Wnioskodawca jest spółką akcyjną, podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych z siedzibą w Polsce, podlegającym w Polsce obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 851 ze zm.). W ramach swojej działalności spółka lokuje część nadwyżek finansowych, osiąganych z bieżącej działalności m.in. na rynku obligacji korporacyjnych. W przeszłości wnioskodawca nabywał obligacje korporacyjne, wyemitowane zgodnie z ustawą z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (Dz.U. z 2014 r., poz. 730 ze zm., dalej: pierwsza ustawa o obligacjach). Emitentami obligacji były spółki mające siedzibę na terytorium Polski, niepowiązane kapitałowo z wnioskodawcą. Obligacje były obejmowane po ustalonej z danym emitentem i wskazanej w warunkach emisji cenie nabycia (cenie emisyjnej). Emitenci są natomiast zobowiązani do wykupu obligacji po ustalonej cenie nominalnej (przy czym cena nominalna jest wyższa od ceny emisyjnej). Od dnia nabycia do dnia wykupu obligacji brak jest płatności odsetkowych. Oznacza to, że obligacje mają charakter obligacji zerokuponowych (dyskontowych). Szczegółowe warunki emisji obligacji zostały każdorazowo określone w odpowiednim programie emisji obligacji. Część obligacji ma zgodnie z warunkami emisji charakter obligacji niezbywalnych, co oznacza że nie mogą one być zbyte ze skutkiem dla wystawcy (tzw. względna bezskuteczność czynności prawnej). Dla porządku wnioskodawca zwrócił uwagę, że 1 lipca 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz.U. z 2015 r., poz. 238, dalej: druga ustawa o obligacjach). Zgodnie z art. 109 drugiej ustawy o obligacjach, do obligacji wyemitowanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, zastosowanie mają przepisy pierwszej ustawy o obligacjach. W związku z powyższym wnioskodawca do danej obligacji stosuje przepisy bądź pierwszej ustawy o obligacjach (jeżeli obligacje zostały wyemitowane przed dniem 1 lipca 2015 r.), bądź przepisy drugiej ustawy o obligacjach (jeżeli obligacje zostały wyemitowane po 1 lipca 2015 r.). Wydatki na nabycie obligacji zostały poniesione przez wnioskodawcę w celu osiągnięcia przychodów (tj. uzyskania wyższej ceny z tytułu wykupu obligacji przez emitenta). Na moment objęcia obligacji, zamiarem wnioskodawcy było osiągnięcie przychodów w postaci uzyskania ceny nominalnej. Wydatki na nabycie obligacji poniesione przez wnioskodawcę mają związek z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą w zakresie lokowania nadwyżek finansowych na rynku obligacji korporacyjnych. Wydatki są właściwie udokumentowane w postaci dokumentów obligacji, programów emisji, wyciągów bankowych oraz innych dokumentów pisemnych (umowy, faktury, noty księgowe). Obecnie spółka rozważa zawarcie z innym podmiotem (dalej: subpartycypant) umowy o subpartycypację prywatną (dalej umowa). Umowa o subpartycypację prywatną jest umową nienazwaną zawieraną na zasadzie swobody umów, tj. na podstawie art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016r., poz. 380 ze zm., dalej "k.c"). Zawarta umowa będzie miała charakter analogiczny do umowy o subpartycypację uregulowanej wart. 183 ust. 4 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz.U. z 2014 r., poz. 157 ze zm., dalej ustawa o funduszach inwestycyjnych). Umowa, o której mowa w powyższych przepisach ma charakter umowy kwalifikowanej podmiotowo. Oznacza to, że może być zawarta jedynie z podmiotem będącym funduszem inwestycyjnym zamkniętym o charakterze funduszu sekurytyzacyjnego (o którym mowa w art. 183 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych). Spółka zamierza natomiast zawszeć umowę o subpartycypację z podmiotem niebędącym funduszem inwestycyjnym, do przedmiotowej umowy nie będą miały zatem zastosowania wprost przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych. Zgodnie z planowaną treścią umowy, spółka zobowiąże się przekazywać subpartycypantowi wszelkie otrzymane na swoją rzecz w przyszłości świadczenia wynikające z posiadanych obligacji. W zamian, spółka otrzyma od subpartycypanta wynagrodzenie, płatne jednorazowo w momencie zawarcia umowy. W wyniku zawarcia umowy nie dojdzie do przeniesienia na rzecz subpartycypanta posiadanych obligacji. Umowa będzie miała więc charakter umowy zobowiązaniowej, a nie umowy rozporządzającej. Nie dojdzie więc do zbycia obligacji ani wierzytelności z nich wynikających. Wskutek zawarcia umowy zostaną wykreowane nowe zobowiązania, nie dojdzie zaś do zmian podmiotowych w zobowiązaniach już istniejących. Skutkiem zawarcia Umowy będzie przeniesienie na subpartycypanta ekonomicznego ryzyka niewykupienia przez emitentów obligacji. Dodatkowo, dzięki uzyskanemu wynagrodzeniu spółka poprawi swoją płynność. Z ekonomicznego punktu widzenia dojdzie więc do sekurytyzacji obligacji. W związku z powyższym zadano następujące pytania: 1. Czy w przypadku zawarcia umowy i otrzymania wynagrodzenia od subpartycypanta, wnioskodawca powinien ustalić wynik podatkowy na tej transakcji jako różnicę pomiędzy wynagrodzeniem otrzymanym od subpartycypanta a historycznym kosztem objęcia obligacji (tj. niespłaconą i niezwróconą spółce ceną ich nabycia)? 2. Czy koszty uzyskania przychodów wynikające z umowy powinny zostać przez wnioskodawcę rozpoznane w tym samym roku podatkowym w którym zostanie rozpoznany przychód z umowy? Zdaniem Wnioskodawcy: Odnośnie pytania pierwszego w przypadku zawarcia umowy, wnioskodawca będzie uprawniony do ustalenia wyniku podatkowego na tej transakcji jako różnicy pomiędzy otrzymanym wynagrodzeniem a historycznym kosztem objęcia obligacji. Wskazano, że u.p.d.o.p. nie zawiera definicji legalnej przychodu. Ustawodawca zdecydował się jedynie na określnie w ustawie przykładowego katalogu przychodów (art. 12 ust. 1 ustawy). Zdaniem Wnioskodawcy, wynagrodzenie które spółka otrzyma od subpartycypanta będzie stanowiło dla spółki przychód. Przysporzenie będzie miało charakter trwały. Spółka nie będzie obowiązana do jego zwrotu w przypadku, gdyby emitenci nie spłacili zobowiązań wynikających z obligacji. Brak jest również podstaw do zakwalifikowania wynagrodzenia wynikającego z umowy do kategorii przysporzeń wyłączonych z katalogu przychodów na podstawie art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p. W szczególności, do przedmiotowego wynagrodzenia nie znajdzie zastosowania art. 12 ust. 4 pkt 15 lit. c) tiret 2 ustawy, bowiem wnioskodawca nie jest bankiem w myśl przepisów prawa bankowego, a subpartycypant nie jest funduszem sekurytyzacyjnym w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych, powyższy przepis nie znajdzie zastosowania do wynagrodzenia wynikającego z umowy. Tak więc, wnioskodawca będzie zobowiązany do wykazania przychodu wynikającego z zawartej Umowy w wysokości umówionego wynagrodzenia. Wnioskodawca podkreślił, że otrzymywane przez spółkę, po zawarciu umowy, świadczenia wynikające z posiadanych obligacji nie będą stanowiły przychodów dla spółki. Ze względu na fakt, że wnioskodawca będzie obowiązany do przekazywania otrzymanych od emitentów strumieni płatności subpartycypantowi, przysporzenia te nie będą miały charakteru trwałego, nie będą więc przychodem spółki. Dodano, że warunki wynikające z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. zostaną spełnione w odniesieniu do wydatków poniesionych przez wnioskodawcę na objęcie obligacji które na mocy umowy będą podlegać sekurytyzacji. Wydatkiem w przypadku nabycia obligacji jest zapłacona emitentowi, cena objęcia obligacji, w części w jakiej spółce nie udało uzyskać spłaty od emitenta. Wydatki te zostały definitywnie poniesione i pokryte z majątku spółki. Wydatki na nabycie obligacji zostały poniesione przez wnioskodawcę w celu osiągnięcia przychodów (tj. uzyskania wyższej ceny z tytułu wykupu obligacji przez emitenta). Na moment objęcia obligacji, zamiarem wnioskodawcy było osiągnięcie przychodów w postaci uzyskania ceny nominalnej. Wydatki poniesione na objęcie obligacji są nierozerwalnie związane z przychodami wynikającymi z umowy. Związek ten ma charakter konieczny. Gdyby w przeszłości spółka nie nabyła przedmiotowych obligacji, nie byłoby możliwe zawarcie umowy, w związku z czym spółka nie osiągnęła by przychodu, którym jest wynagrodzenie otrzymane od subpartycypanta. Wydatki na nabycie obligacji poniesione przez wnioskodawcę mają związek z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą w zakresie lokowania nadwyżek finansowych na rynku obligacji korporacyjnych. Wydatki będą również właściwie udokumentowane w postaci dokumentów obligacji, programów emisji, oraz wyciągów bankowych oraz innych dokumentów pisemnych (umowy, faktury, noty księgowe). Ponadto, wnioskodawca nie zaliczy wcześniej, to jest przed zawarciem umowy, wydatków na nabycie niespłaconych obligacji do kosztów uzyskania przychodów. Do kosztów podatkowych rozpoznawanych przez wnioskodawcę z tytułu zawartej umowy nie znajdą zastosowania ograniczenia wskazane w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. Kosztami uzyskania przychodów będą więc wydatki, poniesione przez spółkę, na nabycie sekurytyzowanych obligacji. Zdaniem spółki, za koszt uzyskania przychodów nie mogą być uznane kwoty płatności przekazywane subpartycypantowi w związku z otrzymanymi od emitentów świadczeniami z tytułu wykupu obligacji. Wniosek taki wynika z wykładni a contrario art. 15 ust. 1h pkt 3 u.p.d.o.p. Spółka będzie uprawniona jedynie do rozpoznania jako kosztu wydatków poniesionych w przeszłości na nabycie obligacji będących przedmiotem umowy o subpartycypację. Odnośnie pytanie drugiego koszty uzyskania przychodów wynikające z umowy powinny zostać rozpoznane w tym samym roku podatkowym w którym zostanie rozpoznany przychód z umowy. Koszty uzyskania przychodów wynikające z umowy powinny zostać uznane za koszty bezpośrednio związane z przychodem. Poniesione w przeszłości koszty objęcia obligacji mogą zostać bezpośrednio powiązane z wynagrodzeniem należnym spółce na podstawie umowy. W związku z powyższym, zastosowanie powinna znaleźć norma wyrażona w art. 15 ust. 4 u.p.d.o.p. Ponieważ spółka, ponosiła koszty na objęcie sekurytyzowanych obligacji przed zawarciem umowy to powinna rozpoznać koszty w roku podatkowym w którym rozpozna przychody z przedmiotowej umowy. W uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji organ zaznaczył, że z przedstawionego przez wnioskodawcę zdarzenia przyszłego, wynika że zawrze on umowę o subpartycypację prywatną, która będzie polegała na tym że wnioskodawca otrzyma wynagrodzenie od subpartycypanta w zamian za przekazanie mu wszelkich świadczeń wynikających z posiadanych obligacji. W wyniku zawartej umowy nie dojdzie do zbycia obligacji ani wierzytelności z nich wynikających. Zdaniem organu wydatki poniesione na nabycie papierów wartościowych (w tym obligacji) stanowią koszty uzyskania przychodów dopiero z momentem ich odpłatnego zbycia. Wnioskodawca będzie miał prawo do pomniejszenia przychodu o wszelkie inne koszty uzyskania tego przychodu, pod warunkiem spełnienia przewidzianych przepisami warunków. W grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów znajdują się wydatki na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatki na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych. Wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e. Powyższy przepis w sposób kategoryczny wskazuje, że dopiero z datą odpłatnego zbycia papierów wartościowych, w tym ich wykupu przez emitenta, nabywca papierów wartościowych może swoje wydatki na nabycie tych papierów rozliczyć podatkowo, jednocześnie ustawa podatkowa, od powyższej zasady nie przewiduje wyjątków. Skoro zatem umowa o subpartycypację nie przenosi własności wskazanych w niej obligacji, wydatki na ich nabycie nie mogą stanowić podatkowego kosztu w momencie zawarcia takiej umowy. W konsekwencji organ stwierdził, że w momencie zawarcia umowy, wnioskodawca nie będzie uprawniony do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na nabycie obligacji, bowiem umowa subpartycypacyjna nie stanowi umowy odpłatnego zbycia obligacji (co wnioskodawca sam we wniosku potwierdza), a zatem wydatki na ich nabycie nie będą pomniejszały wynagrodzenia otrzymanego od subpartycypanta. W skardze spółka, podtrzymując dotychczasowe stanowsiko zarzuciła naruszenie: - art. 15 ust. 1, art. 15 ust.1h pkt 3, art. 15 ust. 4 oraz art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. i w konsekwencji uznanie, że w przypadku zawarcia umowy o subpartycypację i otrzymania wynagrodzenia od subpartycypanta, skarżąca nie powinna ustalić wyniku podatkowego na tej transakcji jako różnicy pomiędzy wynagrodzeniem otrzymanym od subpartycypanta, a historycznym kosztem objęcia obligacji; - art. 14c § 1 i § 2 oraz art. 120 i art. 121 § 1, w związku z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), poprzez nieprzedstawienie wyczerpującej oceny prawnej stanowiska skarżącej wraz z właściwym uzasadnieniem oraz wydanie interpretacji indywidualnej z naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych polegające na braku pełnego odniesienia się do całokształtu argumentacji przedstawionej przez skarżącą we wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, dlatego podlega oddaleniu. Zasadniczy spór pomiędzy stronami sprowadzał się do rozpoznania momentu zaliczenia w poczet kosztów podatkowych wydatków poniesionych przez skarżącą spółkę na nabycie obligacji korporacyjnych. Skarżąca planuje zawrzeć umowę subpartycypacji zobowiązującą ją do przekazania na rzecz subpartycypanta (drugiej strony) świadczenia wynikające z posiadanych obligacji, w zamian za co spółka otrzyma od subpartycypanta wynagrodzenie płatne jednorazowo w momencie zawarcia umowy. W wyniku zawarcia umowy nie dojdzie do przeniesienia na rzecz subpartycypanta posiadanych obligacji, ani też wierzytelności z nich wynikających. W ocenie autora skargi spółka będzie miała prawo zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na nabycie obligacji, w tym samym roku, w którym spółka rozpozna przychód z tytułu zawartej umowy subpartycypacji. Wynikiem podatkowym na tej transakcji, który spółka winna rozpoznać jest różnica pomiędzy otrzymanym wynagrodzeniem, a historycznym kosztem objęcia obligacji. Zdaniem organu interpretacyjnego, w sprawie zastosowanie ma art. 16 ust.1 pkt 8 u.p.d.o.p, co oznacza, że spółka winna rozpoznać koszt podatkowy z tytułu wydatków na nabycie obligacji korporacyjnych dopiero w momencie ich zbycia. W ocenie sądu stanowisko organu interpretującego jest zgodne z prawem. W sprawie nie ma sporu, co do tego, że spółka winna rozpoznać przychód stanowiący jej wynagrodzenie z tytułu zawartej umowy subpartycypacji, a także że poniesione przez nią wydatki mieszczą się w definicji kosztów uzyskania przychodów z art. 15 ust.1 u.p.d.o.p. Jak się wydaje nie ma także sporu, co do tego, że spółka nie może rozpoznać kosztów uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust.1h pkt 3 tej ustawy, nie jest przecież bankiem. Trzeba przede wszystkim wskazać, że sam fakt, że jakiś wydatek został poniesiony w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów nie jest równoznaczny z tym, że może być zaliczony do kosztów uzyskania przychodu; spośród takich wydatków zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodu nie podlegają wydatki wymienione w art. 16 tej ustawy. Przepis ten (art. 16 u.p.d.o.p) bądź wyłącza możliwość zaliczenia do kosztów podatkowych określonych wydatków, limituje je lub w odmienny od zasad ogólnych sposób reguluje moment zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodu. Do ostatniej kategorii należy właśnie przepis art. 16 ust.1 pkt 8 u.p.d.o.p. Zgodnie z nim, nie uważa się za koszt uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych z zastrzeżeniem ust. 7c (bez znaczenia w niniejszej sprawie). W ocenie sądu nie może być wątpliwości, że wydatki jakie poniosła skarżąca wypełniają dyspozycję art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. Zgodnie z art. 4 ust.1 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz.U z 2015 roku, poz.238) obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji, zwanego dalej "obligatariuszem", i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. Z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że objęcie obligacji korporacyjnych po ustalonej z emitentem i wskazanej w warunkach emisji cenie nabycia (cenie emisyjnej), emitenci natomiast są obowiązani do wykupu obligacji po ustalonej cenie nominalnej (wyższej od emisyjnej). Istota tych zdarzeń mieści się w hipotezie art. 16 ust.1 pkt 8 u.p.d.o.p. Objęcie (czy też nabycie) instrumentów finansowych opisanych w zdarzeniu przyszłym jest nabyciem papierów wartościowych. W ocenie sądu nie ma przy tym znaczenia czy spółka w oparciu o nie zawrze umowę subpartycypacji, czy też takiej umowy nie zawrze, nie zmieni to w żadnej mierze ich charakteru oraz kwalifikacji. Przez to, że skarżąca taką umowę zawrze wydatek na nabycie papierów wartościowych nie stanie się innym wydatkiem. Z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że umowa subpartycypacji nie skutkuje także przeniesieniem własności obligacji, ani też praw z nich wynikających na subpartycypanta. Oznacza to, że spółka może rozpoznać koszt uzyskania przychodu dopiero w momencie zbycia obligacji (ewentualnie ich wykupu przez emitenta), a nie w roku podatkowym, w którym otrzyma wynagrodzenie wynikające z zawartej umowy subpartycypacji. Odnosząc się do powołanego przez skarżącą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2015 r., w sprawie II FSK 1143/13 wskazać należy, iż stan faktyczny w owej sprawie był odmienny od będącego przedmiotem oceny w niniejszej sprawie, zaś zasadniczy problem dotyczył adekwatności uregulowania zawartego w art. 16 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p, a nie jak w niniejszej sprawie art. 16 ust.1 pkt 8 u.p.d.o.p. Wbrew zarzutom skargi nie doszło również do naruszenia prawa postępowania w procesie interpretacji. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r, poz. 718 ze zm.) skarga została oddalona. k.ż.