II SA/Kr 1293/16
WyrokWSA w Krakowie2017-01-16
Skład orzekający: Andrzej Irla, Mirosław Bator, Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, jeśli cel ten został zrealizowany po terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., ale przed datą wejścia w życie przepisów wprowadzających te terminy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość wywłaszczona przed 27 maja 1990 r. nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, jeśli cel ten został zrealizowany na niej przed 22 września 2004 r., nawet jeśli nastąpiło to po terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Sąd oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. (sygn. P 38/11), który stwierdził niezgodność art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. z Konstytucją w zakresie stosowania terminów do nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie przepisów wprowadzających te terminy. W konsekwencji, sąd oddalił skargę na decyzję odmawiającą zwrotu nieruchomości.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni I.P. domagała się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1975 r. na cele budowy Ośrodka Rekreacyjno-Wypoczynkowego. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia (teren zielony wokół hali sportowej), a zatem nie stała się zbędna. Wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących zbędności nieruchomości i terminów realizacji celu wywłaszczenia. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi I.P. na decyzję Wojewody z dnia 29 sierpnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.
Decyzją z dnia 15 czerwca 2015 r. znak [...] Starosta O. orzekł o odmowie zwrotu na rzecz I.P. nieruchomości położonej w jedn. ewid. O. -M., obręb O. , będącej własnością Gminy O. , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0444 ha (w granicach dawnej działki nr [...] , objętej księgą wieczystą nr [...] .
Organ I instancji wskazał, iż decyzją z dnia 17 marca 1975 r. Nr [...] Naczelnik Powiatu w O. wywłaszczył za odszkodowaniem nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0778 ha, na rzecz Skarbu Państwa, na cele budowy Ośrodka Rekreacyjne - Wypoczynkowego w O . Wywłaszczona nieruchomość zgodnie z aktem notarialnym - umową darowizny - z dnia 12 czerwca 1973 r. Rep. A. Nr [...] , ujawnionym w zbiorze dokumentów [...] , stanowiła własność I.P. . Dla przedmiotowej działki wskazane są różne jej oznaczenia geodezyjne, tj. nr [...] lub nr [...] a także różna jest ich powierzchnia, tj. 0,0780 ha lub 0,0778 ha. Ostatecznie w decyzji wywłaszczeniowej podano oznaczenie przejętej nieruchomości od I.P. jako działka nr [...] o pow. 0,0778 ha. Z wnioskiem o zwrot ww. nieruchomości w dniu 1 lipca 2011 r. wystąpiła I.P. .
W wyniku oględzin i analizy zgromadzonych w sprawie materiałów ustalono, że na podstawie opisu i mapy z dnia 19 czerwca 1972 r., przyjętych do składnicy państwowego zasobu geodezyjnego kartograficznego w Starostwie Powiatowym w O. (nr [...]), wykazu zmian gruntowych miasta O. założonego w 1976 r. organ I instancji ustalił, iż działka oznaczona jako nr [...] jest tożsama z działką nr [...] o powierzchni 0,0778 ha, będącą przedmiotem decyzji Naczelnika Powiatu w O. z dnia 17 marca 1975 r. Nr [...]. Dawnej działce nr [...] o pow. 0,0778 ha odpowiadają obecnie działki nr [...] o pow. 0,0444 ha i nr [...] o pow. 0,0338 ha, co wynika z wykazu zmian gruntowych z dnia 28 kwietnia 1993 r. sporządzonego przez Pana Z.R. , stanowiącego część składową operatu nr [...] (różnica powierzchni 4m2 wynikła z nowego pomiaru i opracowania nowej ewidencji gruntów m. O. z 1976 r.).
Postępowanie w sprawie zwrotu działki nr [...] , stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg i Autostrad Oddział w K. , zostało zakończone decyzją Starosty O. z dnia 25 czerwca 2012 r. znak [...] . Ponadto organ I instancji ustalił na podstawie załączników graficznych i części opisowej planu szczegółowego zagospodarowania Ośrodka Sportowo-Rekreacyjnego, będącego załącznikiem do decyzji z dnia 20 grudnia 1972 r. nr [...], że realizacja inwestycji była podzielona na II etapy.
Pierwszy etap inwestycji przewidywał budowę hali sportowo-widowiskowej, stację trafo, prowizoryczny parking, którego lokalizacja obejmowała działkę zawnioskowaną do zwrotu. W drugim etapie projektowano budowę basenu kąpielowego, otwartego sztucznego lodowiska, boiska do gier małych i dużych, budynków administracyjnych i gastronomii oraz placu zabaw dla dzieci. Ponadto w.w. plan przewidywał zagospodarowanie terenu wokół hali sportowej, a konkretnie na działce zawnioskowanej do zwrotu projektowano teren zielony.
Na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalono, że nie udało się odnaleźć decyzji, która zatwierdzałaby plan II etapu, jednak z planu szczegółowego tego etapu, wynika, że przedmiotowa nieruchomość była przeznaczona pod realizację terenu zielonego, będącego elementem zagospodarowania hali sportowej. Ponadto z protokołu odbioru i przekazania obiektu do użytku sporządzonego w dniu 24 września 1990 r. w Urzędzie Miasta i Gminy w O. wynika, że hala widowiskowo-sportowa była budowana w czasie od 10 listopada 1973 r. do 24 września 1990 r.
Organ I instancji stwierdził, iż skoro działka nr [...], w granicach dawnej działki nr [...], zagospodarowana została zgodnie z celem na jaki została wywłaszczona, tj. pod budowę Ośrodka Rekreacyjne - Wypoczynkowego i nastąpiło to w wymaganych przez art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami terminach, a ponadto nadal jest w ten sposób wykorzystywana, to zasadnym było orzeczenie o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2016r. znak: [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję Starosty O. z dnia 15 czerwca 2015 r. znak [...] .
Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,0444 ha (w granicach dawnej działki nr [...]), objęta księgą wieczystą nr [...], wywłaszczona na cele budowy Ośrodka Rekreacyjne - Wypoczynkowego w O. , spełnia dwie pierwsze przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wskazane w art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tj. wniosek został złożony przez poprzednią właścicielkę nieruchomości, a wywłaszczenie nastąpiło w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W związku z tym przedmiotowa nieruchomość jest nieruchomością wywłaszczoną, w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Poddając analizie wystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanki zbędności objętej wnioskiem nieruchomości na cel jej wywłaszczenia, powołał się na przepis art. 136 ust. 3 zd. 1 i 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zgodnie z którymi nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W tym miejscu organ odwoławczy zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., wskazując że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. - w zakresie wskazanych tam terminów - nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio -ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2).
W wyniku analizy zgromadzonych w sprawie materiałów organ ustalił, iż wywłaszczona działka nr [...] podlegała scaleniom i podziałom. Obecnie funkcjonuje jako nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] i [...] .
Odnośnie kwestii ustalenia, czy działka nr [.,..], położona w jedn. ewid. O. -M., obręb O. , stała się zbędna na cel wywłaszczenia, wskazał, iż decyzją Naczelnika Powiatu w O. z dnia 17 marca 1975 r. Nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu za działkę nr [...], przejętej na cele budowy Ośrodka Rekreacyjne - Wypoczynkowego w O. , zgodnie z wnioskiem Wydziału Oświaty i Wychowania, Kultury Fizycznej i Turystyki Urzędu Powiatowego w O. z dnia 20 listopada 1974 r. znak [...] Budowa Ośrodka Rekreacyjne - Wypoczynkowego miała nastąpić w oparciu o decyzję o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z 25 maja 1973 r. znak [...] Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury PPRN w O.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury PPRN w O. z dnia 22 września 1972 r. znak [...] zatwierdzony został plan zagospodarowania Ośrodka Sportowo - Rekreacyjnego dla Miasta i Powiatu - Plan szczegółowy (etap I). Powyższa dokumentacja stanowiła aneks do opracowania podstawowego, tj. planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją z dnia 25 maja 1973 r. znak [...] i wykonana została zgodnie z warunkami tej ostatniej decyzji. Zgodnie z założeniami w.w. aneksu, na przedmiotowej nieruchomości miała znajdować się "komunikacja kołowa", tj. parking. Zgodnie natomiast z założeniami "Szczegółowego planu zagospodarowania Ośrodka Rekreacyjne - Wypoczynkowego w O. - l i II etap. Hala sportowa i jej najbliższe otoczenie: "(...) Przeważającym elementem w otoczeniu hali jest zieleń niska, która w 11 etapie wciągnięte zostaje w całość kompozycji parku. W południowej części działki w celu zaspokojenia potrzeb użytkowników hali sportowej zaproponowano prowizoryczny parking oddzielony od reprezentacyjnego placu skarpą a zamieniony w II etapie w tereny zielone". Z powołanej dokumentacji wynika, że na przedmiotowej nieruchomości, początkowo przeznaczonej pod "prowizoryczny parking", docelowo planowano zrealizować teren zielony oddzielający zabudowania Ośrodka Rekreacyjne - Wypoczynkowego w O. od drogi przebiegającej na południe od niego.
Z oględzin nieruchomości dokonanych w dniu 20 października 2011 r. wynika, iż działka nr [...] została zagospodarowana jako zieleń wokół Ośrodka Rekreacyjne -Wypoczynkowego w O. Z protokołu odbioru i przekazania obiektu do użytku sporządzonego w dniu 24 września 1990 r. wynika, iż hala widowiskowo - sportowa była budowana w czasie od 10 listopada 1973 r. do 24 września 1990 r. Ze względu na brak środków finansowych inwestor zrezygnował z małej architektury na zewnątrz obiektu i urządzenia zieleni. Z uwagi na brak archiwalnych dokumentów potwierdzających urządzenie zieleni na wywłaszczonej nieruchomości, przesłuchano świadków. Z ich zeznań wynika, iż Urząd Miasta i Gminy w O. zawarł umowę na pielęgnację zieleni na Terenia Miasta O. , a umowa ta obejmowała zlecenie na założenie zieleni między innymi na działce nr [...] .
Ostatecznie organ odwoławczy uznał, za prawidłowe ustalenia organu I instancji w zakresie realizacji na stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości celu wywłaszczenia tj. urządzenie terenu zielonego. Powyższe nie pozwala na uznanie, przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel jej wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n..
Skargę od powyższej decyzji złożyła I.P. wnosząc o jej uchylenie w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 34 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, art. 136 ust. 3 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,
- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, 7, 8, 9, 77, 107 par. 3 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi I.P. wskazała, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje wystarczających podstaw aby w sposób niebudzący wątpliwości uznać, że na wnioskowanej działce w II etapie inwestycji miały powstać tereny zielone. Podkreśliła, że w aktach brak jest decyzji zatwierdzającej ten etap inwestycji. Dodała, że skoro na wywłaszczonej nieruchomości do dnia 22 września 2004r., ani później nie został zrealizowany cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, to powoływany przez organy administracji wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania w okolicznościach sprawy. Powołując się na art. 137 u.g.n podała, że decyzja o wywłaszczeniu została wydana 17 marca 1975r., a prace związane z realizacją celu wywłaszczenia jaki wynikał z załączników graficznych i części opisowej planu szczegółowego zagospodarowania Ośrodka Sportowo – Rekreacyjnego nie zostały rozpoczęte w terminie 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Z zeznań świadków wynika, że zieleń na wnioskowanej działce została zasadzona w 1990r. tj. 15 lat od daty kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się prawomocna. Zarzuciła nadto, że zeznania świadków B.J. i K.D. nie zostały w żaden sposób zweryfikowane, a w aktach brak sprawy brak jakichkolwiek dokumentów związanych z urządzaniem zieleni na terenie sz. [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.
Na wstępie trzeba wskazać, że uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a ), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z 29 sierpnia 2016 r. znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty O. z dnia 15 czerwca 2015 r., wydaną jak wskazał organ podstawie art. 136 ust.3, art. 137, 139, 216 ust. 1 oraz art. 142 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm., dalej w skrócie u.g.n.), odmawiającą zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. O. o pow. 0.0444 ha (w granicach wywłaszczonej działki nr [...]) na rzecz: I.P. - Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona przepisów postępowania administracyjnego w sposób wskazany wyżej.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, w oparciu o przedłożone akta administracyjne sprawy należy stwierdzić, że wywłaszczenie ww. nieruchomości stanowiącej w dacie jej wywłaszczenia własność I.P. nastąpiło orzeczeniem Naczelnika Powiatu w O. z dnia 17 marca 1975 r. Nr [...] za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa, na cele budowy Ośrodka Rekreacyjne - Wypoczynkowego w O. Wywłaszczona nieruchomość oznaczona była wtedy jako działka nr [...] o pow. 0.0778 ha. Wywłaszczenie nastąpiło w trybie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 1974, nr 10, poz. 64 z późn. zm.)
Powyższe potwierdza wprost przedłożona do akt administracyjnych sprawy kserokopia ww. orzeczenia z 17 marca 1975 r. w którym wskazana została działka nr [...] jako podlegająca wywłaszczeniu na wniosek Wydziału Oświaty i Wychowania, Kultury Fizycznej i Turystyki Urzędu Powiatowego w O. z 20 listopada 1974 r. (miesiąc nieczytelny w kopii przedłożonej do akt administracyjnych sprawy) "jako niezbędnej na cele budowy Ośrodka Rekreacyno-Wypoczynkowego. W tym miejscu wskazać, że wywłaszczona nieruchomość jest obecnie oznaczona jako działki ewid. nr [...] ,[...] a rozpoznawana sprawa dotyczy jedynie zwrotu działki ewid. nr [...] o pow. 0.0444 ha, co organy prawidłowo ustaliły w toku postępowania.
Odnosząc się do zarzutu skargi, iż organy nieprawidłowo poczyniły ustalenia, uznając iż nieruchomość oznaczona obecnie jako działka ewid. nr [...] nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia trzeba wskazać iż jako niezasadny nie podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm., dalej u.g.n.), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem wywłaszczone w tym trybie nieruchomości przy spełnieniu wskazanych wyżej wymogów z art. 136 i 137 u.g.n. podlegają zwrotowi.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w kontekście realizacji celu wywłaszczenia, przypomnieć należy, że w art. 137 ust. 1 u.g.n. ustawodawca określił warunki, jakie muszą zaistnieć, aby nieruchomość została uznana za zbędną. Według tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu;
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany (por. wyrok WSA z 9 czerwca 2016 r. sygn. akt IISA/Ke 266/16).
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że organy w oparciu o odszukane materiały archiwalne, oględziny i zeznania świadków ustaliły, że na nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] zgodnie z celem wywłaszczenia – który był przewidziany do realizacji w dwóch etapach – zaplanowano realizację zieleni, stanowiącej element zagospodarowania terenu wokół hali sportowo – rekreacyjnej i cel ten jest i był zrealizowany. Zgodnie bowiem z zatwierdzonym decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury PPRN w O. z 22 września 1972 r. planem szczegółowym zagospodarowania Ośrodka Rekreacyjno-Sportowego dla Miasta i Powiatu O. , stanowiącym następnie aneks do planu realizacyjnego, którego I etap (budowa hali sportowej i stacji trafo) zatwierdzony został decyzją z 25 maja 1973 r. znak: [...] (przedłożoną w aktach administracyjnych) w 1 etapie na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości miała zostać zrealizowana "komunikacja kołowa" tj. parking. Zgodnie natomiast z ww. projektem szczegółowym planu zagospodarowania ośrodka Rekreacyjno-sportowego dla Miasta i Powiatu O. - I i II etap - zatwierdzonym decyzją z 22. 09.1972 r., zaplanowano, że w I etapie "przeważającym elementem w otoczeniu hali jest zieleń niska, która w II etapie wciągnięta zostaje w całość kompozycji parku. W południowej części działki w celu zaspokojenia potrzeb użytkowników hali sportowej zaproponowano prowizoryczny parking oddzielony od reprezentacyjnego placu skarpą, (który zostanie) zamieniony w II etapie w tereny zielone". Z załącznika graficznego ww. planu zagospodarowania (II etap) na terenie żądanej do zwrotu działki zaplanowano zieleń, natomiast tereny rezerwy parkingów zaplanowano w innym miejscu. Zgodnie z załącznikiem graficznym I etapu przedmiotowa działka przewidziana została pod realizację komunikacji. Jak wynika z protokołu odbioru hali widowiskowo-sportowej z dnia 24 września 1990 r. przedmiotowa hala została zrealizowana w okresie od 10 listopada 1993 r. do 24 września 1990, przy czym z protokołu wynika, iż inwestor nie zrealizował w tym okresie małej architektury i nie urządził zieleni. Mając na uwadze, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organy nie pozyskały decyzji zatwierdzającej II etap planu realizacyjnego, w którym to etapie na terenie działki nr [...] miały być zrealizowane tereny zielone oraz ze względu na brak dokumentów na potwierdzających termin urządzenie na tym terenie zieleni – organ przeprowadził w dniu 8 listopada 2012 r. rozprawę administracyjną z udziałem B.J. i K.D. , a także skarżącej I.P. oraz jej pełnomocnika R.C. . Na rozprawie B.J. uprzedzony o odpowiedzialności karnej z art. 83 kpa zeznał, że: w 1993 r. w ramach umowy podpisanej z urzędem na pielęgnację zieleni na terenie miasta O. dostał zlecenie Wydziału Ochrony Środowiska na "założenie trawnika i urządzenie zieleni" na terenie działki ewid. nr [...]., Zlecone prace objęły m. in. nasadzenie żywopłotu, świerków i żywotników (tuje) oraz trawy, a przed nasadzeniami teren wymagał niwelacji i nawiezienia ziemi i prace te wykonał. K.D. , również uprzedzony o odpowiedzialności karnej, zeznał natomiast, że jako pracownik zatrudniony w Urzędzie zajmował się zielenią miejską finansowaną przez urząd i zgodnie z tym co pamięta przedmiotowe urządzenie zieleni było najprawdopodobniej w 1992 r., przy czym zaznaczył, że nie pamięta dokładnej daty. Z odpowiedzi udzielonych na pytania skarżącej i jej pełnomocnika wynika, że B.J. wiedział jakie było przeznaczenie terenu obejmującego działkę nr [...] (urządzenie zieleni) i zlecenie to wykonał.
W dacie oględzin przeprowadzonych w dniu 20. 10. 2011 r. na terenie działki nr [...] stwierdzono, że znajduje się na się zieleń urządzona z widoczną skarpą. Na działce znajdują się także drzewa iglaste i liściaste oraz krzewy. W granicy przedmiotowej działki z działką ewid. nr [...] postawiony jest żywopłot. W konsekwencji należało uznać, że organy prawidłowo wykazały, że przedmiotowa działka nie stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej.
Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu nie można uwzględnić zarzutu naruszenia prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ wynik sprawy. Poczynione przez organy ustalenia w postępowaniu wyjaśniającym zostały dokonane prawidłowo. Z uwagi na zaplanowana realizację przedsięwzięcia w dwóch etapach i brak możliwości pozyskania decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny II etapu inwestycji, w którym przewidziano realizację zieleni urządzonej na terenie działki ewid. nr [...] dopuszczono dowód z zeznań świadków celem ustalenia kiedy powyższy cel został zrealizowany. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że stosownie do pozyskanych planów realizacji ośrodka sportowo - rekreacyjnego – nie budzi wątpliwości, że docelowo na terenie działki ewid. nr [...] miała być zrealizowana zieleń urządzona. Z kolei w oparciu o oględziny przeprowadzone w dniu 20.10. 2011 r. organy ustaliły, że ww. sposób zagospodarowania został zrealizowany i pozostaje niezmieniony gdyż na tym obszarze znajduje się zieleń urządzona. Zeznania B.J. i K.D. należy uznać za wiarygodne i spójne, a przy uwzględnieniu upływu czasu nie ma istotnego znaczenia niewielka rozbieżność w zeznaniach obu świadków dotycząca daty realizacji zieleni na działce nr [...].
W ocenie Sądu z ustaleń dokonanych przez organy obu instancji wynika, że zagospodarowanie nieruchomości nastąpiło ponad dwadzieścia lat temu (1992-1993 r.) tj. około osiemnaście lat po wywłaszczeniu, które miało miejsce w 1975 r., a więc niewątpliwie po upływie terminów przewidzianych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. Tym niemniej mając na uwadze treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. P 38/11, który został prawidłowo uwzględniony przez organ odwoławczy w skarżonej decyzji, a także aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok WSA w Gdańsku z 14.12. 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 191/16) zarzut naruszenia normy z art. 137 ust. 1 u.g.n. należy uznać za niezasadny. Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni art. 137 ust. 1 u.g.n. w zakresie terminów rozpoczęcia i realizacji celu wywłaszczenia należy wskazać, że zgodnie z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11 (OTK-A 2014/3/31) art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W cytowanym wyroku wskazano, że ustawowych norm określających termin rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia oraz termin zrealizowania tego celu nie można stosować do sytuacji zaistniałej przed wejściem w życie przepisów określających te terminy. Przed wejściem ich w życie, terminy te nie były bowiem normatywnie określone, wskutek czego rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, jak również zrealizowanie tego celu nie było - dla potrzeb stosowania przepisów o zwrocie nieruchomości wywłaszczonych – normatywnie ograniczone jakimkolwiek terminem. Podobne stanowisko - odnośnie interpretacji pojęcia zbędności na cel wywłaszczenia nieruchomości wywłaszczonej pod rządami ustawy z 1958 r., wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 lipca 2011 r. sygn. I OSK 514/11. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości doszło w oparciu o decyzję Naczelnika Powiatu w O. z 17 marca 1975 r. – tj. przed 27 maja 1990 r. Wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości złożono w dniu 4 lipca 2011 r. (data prezentaty urzędu Starostwa Powiatowego w O. ) i na ten dzień cel wywłaszczenia odnośnie części działki ewid. nr [...] został zrealizowany, bowiem urządzono na niej zieleń. W świetle ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie można było zatem uznać nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, mimo iż realizacja celu wywłaszczenia nie nastąpiła w terminie określonym w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. a tym samym orzec o jej zwrocie na rzecz I.P. .
Jak wynika z powyższego również te zarzuty skargi, które odnoszą się do naruszenia przepisów prawa materialnego okazały się bezzasadne.
Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione argumenty skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło