II SA/Bk 235/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję wydaną dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] z upoważnienia Starosty M. przez Kierownika Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w M., w przedmiocie cofnięcia K. G. (dalej również jako Skarżący) uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów. Kolegium wskazało, że tryb i warunki cofania diagnoście uprawnień określone zostały postanowieniami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U z 2018 r. poz. 1990 ze zm.). Zgodnie z art. 84 ust. 3 tej ustawy, starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Zdaniem organu nie budzi wątpliwości, że celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Wydanie przez diagnostę zaświadczenia, czy też dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, godzić w życie i zdrowie ludzkie. Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie ustalenia wymagała okoliczność, czy nastąpiło dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, a więc dokonanie fałszu intelektualnego. Zaistnienie tej okoliczności bezspornie potwierdził wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. [...], w którym to uznano Skarżącego winnym zarzucanego czynu polegającego na tym, iż pracując jako diagnosta stacji kontroli pojazdów, będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu, poświadczył nieprawdę w dowodach rejestracyjnych 11 pojazdów co do faktu przeprowadzenia badań technicznych tychże pojazdów, przy czym w dwóch przypadkach uczynił to w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Zdaniem Kolegium zaszła więc podstawa prawna do uruchomienia uprawnień nadzorczych w stosunku do diagnosty, które przyjmują, między innymi, formę cofnięcia nadanych uprawnień, przy zaistnieniu ustawowych przesłanek. Konstrukcja przepisu art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie pozostawia wątpliwości, co do obowiązku cofnięcia przez Starostę uprawnień, w sytuacjach przewidzianych przepisem. Za nieuzasadniony Kolegium uznało zarzut braku przeprowadzenia postępowania dowodowego, a w szczególności kontroli stacji kontroli pojazdów, w której zatrudniony jest Skarżący jako diagnosta oraz braku weryfikacji czy wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu nastąpiło niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Okoliczność dokonania wpisów do dowodów rejestracyjnych 11 pojazdów niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami nie budziła i nie budzi wątpliwości. Była ona przedmiotem badania w toku postępowania karnego i uznana została za udowodnioną. Ustalenia te są wiążące dla organu administracji publicznej i nie podlegają weryfikacji w odróżnieniu od innych faktów w postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższym, dowód w postaci odpisu prawomocnego wyroku sądu karnego może stanowić podstawę ustaleń faktycznych poczynionych w niniejszej sprawie. Co do braku przeprowadzenia przez starostę kontroli, dającej podstawę do uruchomienia postępowania zmierzającego do cofnięcia uprawnień diagnoście w oparciu o art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym i tym samym naruszenia obowiązujących w tym zakresie przepisów, Kolegium powołało się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2012 r. II GPS 2/11, w treści której stwierdzono, że sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. W ocenie Kolegium stan faktyczny w przedmiotowej sprawie wyczerpuje w pełni dyspozycję przepisu art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy, co skutkuje koniecznością przeprowadzenia postępowania administracyjnego zakończonego cofnięciem diagnoście uprawnień. Powyższy przepis został bowiem sformułowany w sposób kategoryczny, nie dając organowi administracji kompetencji do oceny stopnia szkodliwości, czy też zawinienia osoby, która dopuściła się naruszenia obowiązujących ją norm postępowania. Organ nie ma swobody w podjęciu decyzji, lecz jest zobligowany do cofnięcia uprawnień gdy zaistnieją okoliczności, o których mowa w w/w przepisie. Wykonanie badań technicznych pojazdów sprzecznie z wymogami prawa i stanem faktycznym zawsze będzie rodziło po stronie organu obowiązek cofnięcia uprawnień. Żadne inne okoliczności, w tym również intencje, jakimi kierował się diagnosta poświadczając nieprawdę, nie mogą być brane pod uwagę. W ocenie organu odwoławczego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, popełnienie fałszu intelektualnego zostało, stwierdzone prawomocnym wyrokiem i bez znaczenia pozostaje fakt, że wobec skazanego diagnosty orzeczona kara 1 roku pozbawienia wolności warunkowo została zawieszona tytułem próby na okres 2 lat. Końcowo Kolegium wskazało, że nie podziela stanowiska Skarżącego, iż stacja kontroli pojazdów, w której jest zatrudniony, jest stroną niniejszego postępowania-administracyjnego. Dlatego też organ nie dostrzegł konieczności doręczenia decyzji temu podmiotowi. Powyższą decyzję zaskarżył do Sądu w całości K. G. Działający w jego imieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie: 1. art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z przepisem art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji- poprzez utrzymanie decyzji wydanej przez organ I instancji mimo braku przeprowadzenia przez ten organ kontroli stacji pojazdów, na której zatrudniony jest Skarżący, oraz bez przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego, czym organ dopuścił się do naruszenia zasady proporcjonalności i wymogu konieczności wnikliwego i starannego badania czy doszło do naruszenia przez diagnostę do przeprowadzenia badania technicznego niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, 2. art. 7 k.p.a. w związku z przepisem art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym - poprzez nieprzeprowadzenie kontroli stacji kontroli pojazdów, na której Skarżący zatrudniony jest jako diagnosta i niewypełnienie tym samym obowiązku, który winien poprzedzać wydanie decyzji w niniejszej sprawie, a przeto niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych do załatwienia sprawy, polegające na braku weryfikacji czy wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu nastąpiło niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, 3. art. 7b w zw. z art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym - poprzez niewystąpienie do Starosty o przeprowadzenie kontroli stacji kontroli pojazdów zgodnie z jego zakresem kompetencji do podejmowania kontroli niezbędnej do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, 4. art. 109 § 1 k.p.a. - poprzez brak doręczenia decyzji stronie postępowania tj. A.- stacji kontroli pojazdów, na której zatrudniony jest jako diagnosta Krzysztof J. G. 5. art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Wobec powyższych zarzutów autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak też uchylenie decyzji organu I instancji. Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną decyzji wydanych w sprawie stanowi art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym, Starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Brzmienie tego przepisu jednoznacznie przewiduje, że wystąpienie określonego w nim uchybienia skutkuje cofnięciem uprawnień diagnoście. W takim przypadku organ nie ma marginesu uznania i bezwzględnie ma obowiązek wydać decyzję stosującą opisaną sankcję. Podstawą wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia Skarżącemu uprawnień do wykonywania badań technicznych stało się w rozpatrywanym przypadku uzyskanie informacji o prawomocnym wyroku karnym, mocą którego skazano Skarżącego za przestępstwo fałszu intelektualnego. Skarżący został uznany winnym zarzucanego czynu polegającego na tym, iż pracując jako diagnosta stacji kontroli pojazdów, będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu, poświadczył nieprawdę w dowodach rejestracyjnych 11 pojazdów co do faktu przeprowadzenia badań technicznych tychże pojazdów (wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...]). Powyższy wyrok sądu karnego był głównym dowodem w niniejszej sprawie, pozwalając w bezsporny sposób na ustalenie, że Skarżący wypełnił przewidzianą w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym przesłankę skutkującą cofnięciem uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów. Organy nie miały obowiązku przeprowadzać poszerzonego postępowania dowodowego, w szczególności w zakresie przeprowadzenia kontroli, o której mowa w analizowanym przepisie. W uchwale z dnia 12 marca 2012 r. II GPS 2/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie". W uzasadnieniu NSA stwierdził, że brak jest racjonalnych przesłanek do wykluczenia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień, w sytuacji gdy informacje o wydaniu przez diagnostę zaświadczenia albo dokonaniu wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami zostały uzyskane podczas analizy akt w innej sprawie, czy też pochodzą od innych organów. Przyjęcie poglądu przeciwnego spowodowałby, iż przepis art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym nie mógłby spełniać swojej funkcji. Nie może budzić wątpliwości, że celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Wydanie przez diagnostę zaświadczenia, czy też dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, godzić w życie i zdrowie ludzkie. Założenie, że nie można wszcząć postępowania o cofnięcie uprawnień diagnoście, który przy wykonywaniu czynności diagnostycznych godzi się na takie zagrożenia, tylko z tego powodu, iż nie ujawniono naruszającego prawo działania w toku kontroli przeprowadzonej u zatrudniającego go przedsiębiorcy, prowadzi do rażąco niesprawiedliwych i irracjonalnych konsekwencji. NSA dodał, że "Wynik kontroli", o którym mowa w tym przepisie, nie stanowi przesłanki zastosowania sankcji, lecz określa źródło informacji uzasadniające wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście. Wobec powyższego skład orzekający niniejszej sprawy uznał, że ujawnienie – w oparciu o dołączony do akt prawomocny wyrok sądu karnego – dopuszczenia się przez Skarżącego nieprawidłowości, o których mowa w art. art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, skutkuje obowiązkiem zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. Przepis prawa stanowiący podstawę cofnięcia uprawnień diagnoście ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że stwierdzenie określonych uchybień skutkuje zastosowaniem przewidzianej w nim sankcji. Niezależnie bowiem od odpowiedzialności karnoprawnej diagnosta ponosi odpowiedzialność administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień. Sąd karny nie zastępuje organu administracji w realizacji obowiązku wynikającego z normy administracyjnego prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2019 r. sygn. akt II GSK 5577/16, dostępny w CBOSA). Wobec powyższego Sąd za pozbawione podstaw uznał zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. oraz art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, upatrywane przez autora skargi w nieprzeprowadzeniu kontroli stacji kontroli pojazdów, na której Skarżący jest zatrudniony jako diagnosta i niewypełnieniu tym samym obowiązku, który winien poprzedzać wydanie decyzji w niniejszej sprawie. Prawomocny wyrok sądu karnego, w którym skazano Skarżącego za przestępstwo fałszu intelektualnego, jest wystarczającym dowodem na okoliczność spełnienia przesłanek cofnięcia uprawnień diagnoście. Niecelowe było dalsze prowadzenie postępowania zmierzające do konkurencyjnych ustaleń z wyrokiem sądu karnego. Uzasadniając stawiane zarzuty pełnomocnik argumentuje, że mając na uwadze, iż przepis art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym przewiduje wyłącznie jeden typ sankcji administracyjnej, przez co nakłada na organy administracji publicznej obowiązek stosowania kary nadmiernie restrykcyjnej, niedającej się pogodzić z zasadą sprawiedliwości społecznej oraz nieproporcjonalnie ingerującej w wolność wyboru i wykonywania zawodu przepis ten winien być stosowany w sposób ścisły, po wnikliwym zbadaniu stanu faktycznego konkretnej sprawy, tj. po przeprowadzeniu stosownej kontroli i od jej wyniku uzależnić zastosowanie sankcji. Odpowiadając na ten zarzut jeszcze raz wymaga podkreślenia, że w realiach rozpatrywanego przypadku do ustalenia przesłanki wydania przez diagnostę zaświadczenia albo dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, wystarczające było oparcie się na prawomocnym wyroku sądu karnego. Dodatkowo skład orzekający pragnie wyjaśnić, podzielając pogląd wyrażany już w orzecznictwie tut. sądu (np. wyrok WSA z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 426/13), że celem przepisu art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Diagnosta decyduje bowiem o dopuszczeniu pojazdu do ruchu drogowego. W sytuacji gdy dopuszcza on do ruchu pojazdy o niesprawdzonym stanie technicznym powoduje tym zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu pojazdów na drogach, zagrożenie dla najistotniejszych dóbr chronionych prawem, jakimi są życie i zdrowie ludzkie. W związku z tym od diagnosty wymagana jest szczególna staranność w wykonywaniu swoich czynności oraz przestrzeganie obowiązujących w tym zakresie przepisów. Skoro od pracy diagnosty zależy bezpieczeństwo w ruchu drogowym, to w sytuacji gdy dopuszcza się on uchybień, o których mowa w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, to tym samym stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego. Konsekwencje tych uchybień są zatem znaczne a więc i sankcja za te uchybienia winna być do tego proporcjonalna. Nie można uznać, że zachwiana została proporcja pomiędzy konsekwencjami uchybień diagnosty, o których mowa w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy, a skutkiem takich uchybień jakim jest cofnięcie uprawnienia diagnoście. Tym bardziej, że w analizowanym przypadku okoliczność dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu karnego, skazującym Skarżącego za przestępstwo tzw. fałszu intelektualnego. Wobec powyższego usprawiedliwionych podstaw nie znajduje twierdzenie autora skargi dopatrującego się naruszenia zasady proporcjonalności i wymogu konieczności wnikliwego i starannego badania czy doszło do naruszenia przez diagnostę do przeprowadzenia badania technicznego niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Sąd zwraca uwagę, że dla odpowiedzialności administracyjnoprawnej w postaci cofnięcia uprawnień nie mają znaczenia stopień zawinienia diagnosty, rodzaj kary orzeczonej przez sąd karny i to czy jej wykonanie zostało warunkowo zawieszone tytułem próby, czy też nie. Wpływu na rozstrzygnięcie wydane w tej sprawie nie mogło mieć także zachowanie Skarżącego w okresie próby. Trzeba przy tym zaznaczyć, że utrata w opisanej sytuacji uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów nie uniemożliwia ponownego ich nabycia. Z art. 84 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika bowiem, że w przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, może on ponownie ubiegać się o uprawnienie po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 109 § 1 k.p.a. poprzez brak doręczenia decyzji stronie postępowania tj. stacji kontroli pojazdów, na której Skarżący zatrudniony jest jako diagnosta, Sąd za prawidłowe uznaje stanowisko Kolegium, że stroną postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście do przeprowadzania badań technicznych pojazdów jest sam diagnosta. Stosownie do treści art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Próżno się doszukać interesu prawnego, który miałby przysługiwać w kontrolowanym postępowaniu stacji kontroli pojazdów i którego ochrony tenże pracodawca Skarżącego mógłby się domagać. Stacja kontroli pojazdów może mieć co najwyżej interes faktyczny w tej sprawie, który nie jest prawnie chroniony i nie sprawia, że wskazany w skardze podmiot staje się stroną w postępowaniu administracyjnym w sprawie cofnięcia uprawnień diagnoście. W świetle przedstawionych okoliczności prawidłowe jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego utrzymujące w mocy decyzję Starosty M. Jako, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).