VIII SA/Wa 90/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...]sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]grudnia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: K.p.a.), stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez [...] sp. z o. o. z siedzibą w B. (dalej: skarżąca, spółka) na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. (dalej także: "organ I instancji") z dnia [...] października 2018 r. o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zawiadomieniem z dnia 10 września 2018 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych przez skarżącą płatności. W piśmie z dnia 26 września 2018 r. spółka wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego. W wyniku rozpoznania przedmiotowego wniosku postanowieniem Nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego. W dniu 5 listopada 2018 r. zażalenie na to postanowienie wniósł P. M. jako Prezes Zarządu [...] (skarżący) zarzucając naruszenie art. 97 § 2 i art. 101 K.p.a. domagając się uchylenia postanowienia w całości. Dyrektor ARiMR, wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania. Podniósł następnie, iż z aktualnego odpisu KRS o nr [...] wynika, że nastąpiło połączenie spółki [...] Sp. z o.o. ze spółką [...] Sp. z o.o. oraz czterema innymi podmiotami. Połączenie nastąpiło w trybie uproszczonym przewidzianym przez art. 516 § 5 i 6 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U.2017.1577j.t.). Ostatni dokonany wpis w rejestrze przedsiębiorców dla ww. podmiotu opatrzony nr [...] został dokonany w dniu [...] października 2018 r. i dotyczył zmiany danych zawartych w rejestrze pod nr KRS [...]. Wobec dokonanego w dniu [...] października 2018 r. wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczącym przejęcia przez [...] Sp. z o.o. przez połączenie pięciu innych podmiotów, w tym także [...] Sp. z o.o., powstał materialno-prawny skutek w postaci przejęcia spółki tj. utraty przez [...] Sp. z o.o. samodzielnego bytu prawnego. Z chwilą dokonania wpisu połączenia tj. z dniem [...] października 2018 r. podmiot ten utracił zatem przymiot strony postępowania wszczętego zawiadomieniem Nr [...] z dnia 10 września 2018 r. W związku z powyższym wniesione przez P. M. jako Prezesa zarządu [...] Sp. z o.o. zażalenie na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. Nr [...] z dnia [...] października 2018 r. zostało wniesione przez podmiot, który nie był już stroną tegoż postępowania, co w ocenie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. skutkuje jego niedopuszczalnością z przyczyn podmiotowych, tj. braku legitymacji do wniesienia zażalenia. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powołał art. 101 § 3 K.p.a., stosownie do którego na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy podniósł, że na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania zażalenie nie przysługuje, a zatem jest niedopuszczalne. Organ wyjaśnił, że ww. przepis, powołane brzmienie uzyskał w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dniem 11 kwietnia 2011 r., której istotą było pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego. Wskazał, że postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania może być kwestionowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji i ewentualnie w skardze do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji. Skargę na to postanowienie wniosła spółka zarzucając naruszenie art. 101 § 3 Kpa i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż z brzmienia art. 101 § 3 K.p.a. wynika, iż w sytuacji, gdy strona zgłosi wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania organ wydaje postanowienie o odmowie podjęcia postępowania i także na takie postanowienie przysługuje stronie zażalenie. Wskazano, że nie jest sporną okolicznością, że organ powziął wiadomości o prowadzeniu postępowania karnego w sprawie obejmującej okres i przedmiot płatności, których dotyczy niniejsza sprawa. Istnieje zatem w sprawie prejudykat, gdyż orzeczenie sądu prowadzącego postępowanie karne zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej winno nastąpić przed wydaniem decyzji organu. Prawomocne orzeczenie sądowe determinuje bowiem treść i samo rozstrzygnięcie aktu administracyjnego. Końcowo wskazał, że skargę składa w imieniu [...] sp. z o.o. następcy prawnego [...] sp. z o.o. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Dokonując zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie wywody organu odwoławczego znajdują aprobatę Sądu. Zgodnie z art. 491 § 1 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2019 poz. 505 t.j., dalej: K.s.h.) spółki kapitałowe mogą się łączyć między sobą oraz ze spółkami osobowymi. Zgodnie z art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h., połączenie może być dokonane m.in. przez przeniesienie całego majątku spółki (przejmowanej) na inną spółkę (przejmującą) za udziały lub akcje, które spółka przejmująca wydaje wspólnikom spółki przejmowanej (łączenie się przez przejęcie). Natomiast zgodnie z art. 493 § 2 k.s.h., połączenie następuje z dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby, odpowiednio spółki przejmującej albo spółki nowo zawiązanej (dzień połączenia). Wpis ten wywołuje skutek wykreślenia spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, z uwzględnieniem art. 507 k.s.h. Przepis artykułu 493 k.s.h. reguluje problem ustalenia precyzyjnie tzw. dnia połączenia. Dniem połączenia jest dzień wpisu połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmującej, a w przypadku fuzji - dzień wpisu spółki nowo zawiązanej. W pierwszym przypadku dzień połączenia to nie dzień wpisu spółki, gdyż ta już istnieje, ale wpis połączenia, co najczęściej wiązać się będzie z wpisem podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej (por. komentarz do art. 301-633 K.s.h. autorstwa A. Kidyby). Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...]w W. z dnia [...] października 2018 r., sygn. akt [...] wynika, że przejęcie [...] sp. z o. o. z siedzibą w B. nastąpiło przez połączenie ww. spółki z [...] sp. z o.o. w B.. Wpisu do rejestru przedsiębiorców dokonano 23 października 2018 r. W wyniku połączenia został przejęty majątek spółki podlegającej łączeniu. Powyższe skutkuje uznaniem, co prawidłowo ocenił organ odwoławczy, że w dniu wniesienia zażalenia tj. w dniu 5 listopada 2018 r. [...] ze sp. z o. o. nie posiadała bytu prawnego, ponieważ utraciła go w dniu [...] października 2018 r. tj. w dniu wpisania do rejestru połączenia spółek. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił jednak, że zmiana podmiotu wobec przejęcia spółki skutkuje uznaniem, że zażalenie to jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych. Jak wskazano wyżej, postępowanie wszczęte zostało w czasie, gdy [...] sp. z o. o. jeszcze istniała. Okoliczność późniejszego przejęcia tej spółki przez skarżącą skutkuje, w ocenie Sądu, przejęciem przez pomiot przejmujący wszelkich praw i zobowiązań spółki. Powyższe wynika z regulacji art. 494 § 1 k.s.h., zgodnie z którym spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. Tak więc [...] sp. z o.o. w B., która przejęła spółkę [...] sp. z o. o., wobec której toczyło się postępowanie w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, stała się z mocy prawa stroną tego postępowania. Sąd zauważa, że z akt administracyjnych wynika, że wskazując adresata złożonego w dniu 5 listopada 2018 r. zażalenia P. M. wskazał, że jest Prezesem Zarządu [...] sp. z o. o. O przekształceniu spółek poinformował on organ dopiero w piśmie datowanym na 16 listopada 2018 r. (data wpływu do organu: 20 listopada 2018 r.), z którego wynika, że informację o wpisie połączenia spółek P. M. powziął ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. Do dnia wystosowania tego pisma nie został mu w tej dacie doręczony odpis postanowienia Sądu Rejonowego. Postanowienie Nr [...] w sprawie niedopuszczalności zażalenia zostało zaś wydane przez Dyrektora [...]OR ARiMR [...] grudnia 2018 r., a więc dwa tygodnie po dacie wpłynięcia pisma z 16 listopada 2018 r. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia organ miał już wiedzę o dokonanych przekształceniach, a nadto o tym, że P. M. jest również Prezesem Zarządu [...] sp. z o.o. w B. (por. znajdująca się na k. 47 akt administracyjnych informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców stan na dzień 04.12.2018 godz. 12:27:47). W tych okolicznościach, przed stwierdzeniem niedopuszczalności zażalenia z przyczyn podmiotowych spowodowanych jego wniesieniem przez osobę, która utraciła przymiot strony postępowania - w sytuacji powzięcia wątpliwości - organ winien wystosować do skarżącej pismo z prośbą o wskazanie, czy popiera ona wniesione przez poprzednika prawnego zażalenie. Stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia z tych przyczyn, bez wyjaśnienia wszystkich ww. kwestii, było przedwczesne. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, albowiem pozostałe motywy stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia zostały wskazane prawidłowo. Należy wskazać, iż zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zatem jeżeli przepisy K.p.a. nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na dane postanowienie, to ten środek zaskarżenia nie przysługuje. Zgodnie z art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym ma obowiązek dokonać ustaleń, czy wniesione odwołanie bądź zażalenie jest dopuszczalne. W przypadku ustalenia, że na postanowienie zażalenie nie przysługuje obowiązkiem organu odwoławczego jest stwierdzenie w formie postanowienia jego niedopuszczalności, co nie pozwala na przystąpienie przez organ do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Taka sytuacja występuje w okolicznościach niniejszej sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było wydane na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności. W myśl art. 101 § 3 K.p.a. stronie przysługuje zażalenie na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przepis art. 101 § 3 K.p.a. nie obejmuje postanowień negatywnych (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2509/12, czy wyrok NSA z dnia 18 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 340/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd w niniejszej sprawie w pełni pogląd ten podziela, a orzecznictwo w tym zakresie jest ugruntowane. Jak trafnie wskazuje organ odwoławczy, należy zwrócić uwagę na zmianę przepisów K.p.a., która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r., polegającą na dodaniu do § 3 art. 101 K.p.a., treści, iż zażalenie służy również na postanowienie w sprawie "odmowy podjęcia zawieszonego postępowania". Powyższe wskazuje, iż istotą tej nowelizacji było pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżenia postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego. Nie można więc obecnie wykładać przepisu art. 101 § 3 K.p.a., w ten sposób, że zwrot "w sprawie zawieszenia" oznacza również postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Zwrot ten należy rozumieć w węższym znaczeniu. Obejmuje on jedynie zawieszenie postępowania i odmowę podjęcia zawieszonego postępowania. Na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, jako nie tamującego biegu postępowania, nie przysługiwało zażalenie, a zatem zażalenie wniesione przez Spółkę musiało zostać uznane za niedopuszczalne, co obligowało organ odwoławczy do wydania postanowienia na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Dyrektor ARiMR nie mógł bowiem przystąpić do jego rozpatrzenia, gdyż naraziłby się na zarzut rażącego naruszenia prawa. Z tych też względów argumentacja skargi zmierzająca do wykazania zasadności zawieszenia postępowania jest bezprzedmiotowa. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku.