IV SA/Wa 2201/16

WyrokWSA w Warszawie2017-03-15

Skład orzekający: Wanda Zielińska - Baran, Kaja Angerman, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Państwa na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, wydana w 1972 r., może zostać uznana za nieważną z powodu braku przeprowadzenia rozprawy i wysłuchania biegłych, mimo że nieruchomość przeszła na własność Państwa z mocy prawa, a nie w trybie postępowania wywłaszczeniowego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o ustaleniu odszkodowania z 1972 r. nie narusza rażąco przepisów prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nieruchomość przeszła na własność Państwa z mocy prawa, a nie w trybie postępowania wywłaszczeniowego, co wyłączało obowiązek przeprowadzenia rozprawy zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wątpliwości interpretacyjne co do zastosowania przepisów nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1972 r. o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Państwa. Organy administracji (Wojewoda, Minister Infrastruktury i Budownictwa) odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja z 1972 r. nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. Skarżący zarzucili błąd w wykładni przepisów k.p.a. oraz naruszenie przepisów materialnych i procesowych, w tym brak przeprowadzenia rozprawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. spec. Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. ze skargi R. D., S. D., Z. D., K. J., B. P., B. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. D., Z. D., S. D., K. J., B. P. i B. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] grudnia 1972 r., nr [...], o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. D. za nieruchomość położoną we wsi Z., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 5 135 m2, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...], przejętą na własność Skarbu Państwa na podstawie uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] września 1972 r., nr [...], w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. uchwałą z dnia [...] września 1972 r., nr [...], ustaliło granice terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa we wsi Z., w tym m.in. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 5 135 m2, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącą własność J. D.. Uchwała ta została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. nr 27, poz. 216). Ogłoszenie uchwały nastąpiło w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1972 r. nr [...]. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] grudnia 1972 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa, rozpatrując wniesione odwołanie, wyjaśnił, iż w postępowaniu prowadzonym o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, organ nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Celem tego postępowania jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. Instytucja stwierdzenia nieważności postępowania stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że nieruchomość położona we wsi Z., oznaczona jako działka nr [...] o pow. 5 135 m2, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiąca własność J. D. została objęta uchwałą z dnia [...] września 1972 r. nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. ustalającą granice terenów budowlanych położonych we wsi Z.. Uchwała została wydana na podstawie art. 8 ust. 1-3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216). Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. przejęcie na własność Państwa gruntów, objętych uchwałą o ustaleniu granic terenów budowlanych, następowało z mocy prawa z dniem ogłoszenia w dzienniku urzędowym wojewódzkiej uchwały rady narodowej prezydium powiatowej rady narodowej. W przedmiotowej sprawie ogłoszenie uchwały nastąpiło w dzienniku urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...].10.1972 r. nr [...]. Decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] grudnia 1972 r., nr [...], przyznano odszkodowanie z tytułu przejęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 5135 m2. Podstawą prawną tej decyzji stanowił art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. oraz art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94). W myśl art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r., po objęciu gruntów w faktyczne władanie, organ do spraw rolnictwa prezydium powiatowej rady narodowej wydawał decyzję wymieniającą osoby uprawnione do otrzymania odszkodowania. Ustalenie i wypłata odszkodowania następowała według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Minister podkreślił, iż przepisy ustawy z dnia 31.01.1961 r., ani przepisy wykonawcze do tej ustawy, nie precyzowały jednoznacznie trybu ustalania odszkodowania. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 20 sierpnia 1970 r. w sprawie odszkodowania za przejęte na własność Państwa tereny budowlane oraz zbywania działek budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1970 r., Nr 22 poz. 183) wskazywało, że odszkodowanie ustalał właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. W myśl art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia ustalenie i wypłata odszkodowania następowała na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. odszkodowanie za grunty rolne (orne, warzywnicze, sadownicze, łąki, pastwiska itd.) powinno odpowiadać cenom ustalanym za grunty rolne przeznaczone do sprzedaży z zapasów Państwowego Funduszu Ziemi. Cena za grunty, o których mowa w ww. art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., ustalana była w oparciu o zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 24 lipca 1972 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M. P. z 1972 r., Nr 39, poz. 217). W decyzji z dnia [...] grudnia 1972 r. powołano nieobowiązujące w dacie orzekania zarządzenie Ministra Rolnictwa nr 424 z dnia 15 grudnia 1969 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych M. P. z 1969 r., Nr 53, poz. 424). Niemniej jednak, stawki były takie same w obydwu zarządzeniach. Zatem powołanie się na nieobowiązujące w dacie orzekania zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 15 grudnia 1969 r. nie miało wpływu na wysokość przyznanego odszkodowania. Zgodnie z załącznikami nr 1 i nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1971 r. w sprawie podatku gruntowego (Dz. U. Nr 31, poz. 282), powiat [...] zaliczał się do III grupy powiatów, zaś Z. należało do strefy wiejskiej. Stawka za grunt klasy VI w III grupie powiatów w strefie ekonomicznej wiejskiej wynosiła 4,5 tyś. zł za 1 ha gruntów. Uchwałą z dnia [...] sierpnia 1972 r., nr [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. podwyższyło stawki odszkodowania za wywłaszczane grunty rolne lub leśne na terenie powiatu [...] w Z. o 300%, czyli stawka odszkodowania wynosiła 4,5 tyś. zł + (3x4,5tyś. zł) = 18 tyś. zł za 1 ha gruntów. Zatem wysokość odszkodowania za grunt o powierzchni 5 135 m2 wynosiła 9 243 zł (0,5135 ha x 18 tyś. zł). Taka kwota została przyznana zaskarżoną decyzją z dnia [...].12.1972 r. Minister stwierdził, iż wbrew twierdzeniom skarżących, przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu organ nie był zobowiązany do przeprowadzenia rozprawy, ani do uzyskania opinii biegłego. Nie zostało to wprost wyrażone w przepisach ustawy z dnia 3 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi. Obowiązujące ówcześnie przepisy nie precyzowały jednoznacznie trybu w jakim miało nastąpić naliczenie odszkodowania. Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 20 sierpnia 1970 r. stanowiły, że do ustalenia i wypłaty odszkodowania zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. z uwzględnieniem postanowień ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Organ wskazał, iż zasady ustalania odszkodowania w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. uregulowano w rozdziale 2 ustawy zatytułowanym "Odszkodowanie". Natomiast kwestia związana z przeprowadzeniem rozprawy znajdowała się w rozdziale 3 "Postępowanie wywłaszczeniowe". Zatem przeprowadzenie rozprawy wiązało się ściśle z postępowaniem wywłaszczeniowym, a nie odszkodowawczym. Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. nie wskazywała wprost na obowiązek przeprowadzenia rozprawy przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu. Wskazanie, że odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. budzi wątpliwości interpretacyjne. Nie można jednoznacznie stwierdzić, które konkretnie przepisy miały zastosowanie z ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Wątpliwości interpretacyjne związane z wykładnią przepisu nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Organ podkreślił, iż problem obowiązku przeprowadzenia rozprawy przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu rozpatrywany był w orzecznictwie w ustawie z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192), która zawierała podobne rozwiązania prawne, co badana w przedmiotowej sprawie ustawa z dnia 31 stycznia1961 r. Zgodnie z poglądem orzecznictwa, brak jest podstaw do uznania, że na gruncie ustawy z dnia 6.07.1972 r. przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu konieczne było przeprowadzenie rozprawy odszkodowawczej, skoro kwestia zastosowania art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. mogła budzić rozbieżności na gruncie przepisów ustawy z dnia 06 lipca 1972 r. ( wyrok NSA z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt, I OSK 1534/13). W świetle powyższego, w ocenie Ministra, decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] grudnia 1972 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. D. nie jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. D., Z. D., S. D., K. J., B. P. i B. S., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżonej decyzji zarzucili: 1. błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 1pkt 2 k.p.a., mającą wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez brak wnikliwej oceny okoliczności sprawy w aspekcie istnienia przesłanek określonych w tym przepisie w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj.: a)art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ; b) art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na terenach wsi; 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a., poprzez pominięcie aktualnych linii orzeczniczych: sądowoadministracyjnych oraz Sądu Najwyższego. Pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji; ewentualnie uchylenie decyzji organów obu instancji i stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1972 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie postępowania nadzorczego o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji Prezydium PRN w S. z dnia [...] grudnia 1972 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. D. za nieruchomość przejętą na własność Państwa, oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 5135 m2, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...], położoną we wsi Z.. Jak się podkreśla w orzecznictwie stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza, i to w sposób rażący konkretny przepis prawa. Rażące naruszenie prawa polega na jego oczywistości, to jest "rzucającej się w oczy" sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Konieczne jest także, aby stwierdzone naruszenie miało znacznie większą wagę aniżeli stabilność decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 16 k.p.a. (por. wyrok NSA z 12 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2731/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2016 r., I OSK 2519/14). Zatem z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty, bezsporny i nie stwarzający odmiennej wykładni został naruszony przepis prawa. Dodać też trzeba, iż w postępowaniu toczącym się w trybie nieważnościowym organ nie rozstrzyga o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, lecz jego działanie ukierunkowane jest wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ rozpatrując sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji działa więc jako organ kasacyjny i w oparciu o materiał dowodowy, który posłużył do wydania badanego orzeczenia. Charakter postępowania uniemożliwia bowiem gromadzenie nowych dowodów i czynienie nowych ustaleń faktycznych w sprawie. Stąd też organ orzekający w tym trybie dokonuje oceny legalności decyzji na podstawie akt postępowania zwykłego. Nie może prowadzić postępowania w takim zakresie, w jakim ma to miejsce w postępowaniu zwykłym. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy należy podzielić stanowisko organu, że kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja Prezydium PRN w S. z dnia [...] grudnia 1972 r. nie narusza w sposób rażący przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.pa., tym samym nie zachodziły podstawy do stwierdzenia jej nieważności. Z treści tej decyzji wynika, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie uchwały nr [...] z dnia [...] września 1972 r. Prezydium PRN w S. opublikowanej w Dz. Urz. Wojew. Rady Narodowej w G. nr [...], poz. [...] z dnia 16 października 1972 r., zaś odszkodowanie w kwocie 9243 zł przyznano na podstawie § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 20 sierpnia 1970 r. w sprawie odszkodowania za przejęte na własność Państwa tereny budowalne oraz zbywanie działek budowalnych na obszarach wsi ( Dz. U. nr 22, poz. 183). Z akt administracyjnych wynika, że w wyniku kwerendy w aktach archiwalnych poza wyżej wymienioną decyzją Prezydium PRN w S. z dnia [...] grudnia 1972 r. nie odnaleziono innych dokumentów związanych z ustaleniem odszkodowania. Natomiast z odnalezionej uchwały nr [...] z dnia [...] września 1972 r. Prezydium PRN w S. wynika, że przejście na własność Państwa przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 8 ust.1 -3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowalnych na obszarach wsi. Zgodnie z § 2 tej uchwały odszkodowanie za grunty przejęte we wsi Z. / podwyższono o 300 % uchwałą Prezydium PRN w S. z dnia [...] sierpnia 1972 r./ ustalenie i wypłacenie uprawnionym osobom według właściwych przepisów należało do Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium PRN w S.. Przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Państwa z mocy prawa z dniem opublikowania tej uchwały w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1972 r., nr [...], pod poz. [...]. Zauważyć należy, iż wobec niezachowania się pełnych akt archiwalnych nie można ustalić, czy odszkodowanie w kwocie 9243 zł, które kwestionowaną decyzją z dnia [...] grudnia 1972 r. nakazał wypłacić właścicielowi działki nr [...], położonej w Z., Kierownik Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium PRN w S. zostało ustalone przez biegłych, stosownie do ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W orzecznictwie podkreśla się, że w postępowaniu prowadzonym po ponad 40 latach po wydaniu decyzji, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności właściwy organ prowadzić musi postępowanie w oparciu o dostępne dokumenty. Braku możliwości odnalezienia lub odtworzenia całości akt postępowania po tak długim okresie czasu nie można identyfikować z sytuacją braku tych dokumentów w czasie trwania postępowania, czy też z sytuacją braku określonych czynności procesowych. Aby móc przyjąć, że rozprawa administracyjna nie była przeprowadzona albo w sytuacji gdy była przeprowadzona – nie zawiadomiono o niej stron postępowania, a nadto strony nie zapoznały się z materiałem dowodowym sprawy, organ musiałby dysponować innymi dowodami potwierdzającymi tę okoliczność ( tak – NSA w wyroku z dnia 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 891/15, dostępny w CBOSA). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że dowodów takich w aktach administracyjnych brak. Wobec tego zarzut skargi dotyczący braku przeprowadzenia rozprawy i wysłuchania na niej biegłych na podstawie art. 22 ustawy wywłaszczeniowej w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. W realiach rozpoznawanej sprawy Minister prawidłowo przyjął, że kwestionowana decyzja z dnia [...] grudnia 1972 r. o ustaleniu odszkodowania nie narusza rażąco wskazanych wyżej przepisów w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r., za grunty przejęte na własność Państwa stanowił, że odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) z uwzględnieniem postanowień niniejszej ustawy, jak również przepisy wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 20 sierpnia 1970 r. w sprawie odszkodowania za przejęte na własność Państwa tereny budowlane oraz zbywania działek budowlanych na terenach wsi ( Dz. U. nr 22, poz. 183) nie regulowały w sposób jednoznaczny trybu ustalania odszkodowania. Jak słusznie stwierdził Minister zasady ustalania odszkodowania regulowały przepisy rozdziału 2 "Odszkodowanie" ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. Natomiast art. 22 ustawy wywłaszczeniowej, na który powołuje się skarżący, znajduje się w przepisach rozdziału 3 " Postępowanie wywłaszczeniowe". Oznacza to, że rozprawa, której brak zarzucają skarżący, była elementem postępowania wywłaszczeniowego. Tymczasem nieruchomość poprzednika prawnego skarżących przeszła na własność Państwa z mocy prawa, a nie w trybie postępowania wywłaszczeniowego. Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi regulowała zasady przejmowania gruntów na własność Państwa w celu tworzenia terenów budowlanych, regulując tryb ich przejmowania. Do przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości odsyłała tylko w zakresie zasad ustalania i wypłaty odszkodowania, nie precyzując jednocześnie, które przepisy tej ustawy mają zastosowanie do ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęcie z mocy prawa na rzecz Państwa. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Ministra, że kwestia zastosowania art. 22 ustawy wywłaszczeniowej, jako mogąca budzić wątpliwości na gruncie przepisów ustawy z dnia 2 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi nie może uzasadniać stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z dnia [...] grudnia 1972 r. o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. D. właściciela działki nr [...]. Mając powyższe na uwadze jeszcze raz należy wskazać, iż w orzecznictwie podkreśla się, iż cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny; charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Można zatem powiedzieć, że w przypadku badania tej przesłanki nieważności decyzji ocena poprawności zastosowania przepisu prawa jest łagodniejsza niż w przypadku oceny dokonywanej w toku instancji ( por. wyroki NSA z dnia: 15 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1710/07; 3 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1383/10; CBOSA). Zatem nie jest rażącym naruszeniem prawa błędna wykładnia danego przepisu ( czyt. j. Borkowski w: Kodeks postępowania administracyjnego z komentarzem pod red. B. Adamiak i J. Borkowskiego, Warszawa 1998 r., str. 810, NSA w wyroku z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2832/12, COSA); godziłoby to wszak w stabilność porządku prawnego. Zagadnienie wykładni prawa jest więc uznawane za uchylające się spod kwalifikacji pod przesłankę rażącego naruszenia prawa, bo taki zarzut można postawić tylko zastosowaniu przepisu, którego treść jest niewątpliwie i jednolicie rozumiana ( tak: NSA w wyroku z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1534/13). W ocenie Sądu słusznie organ nadzoru uznał, że odszkodowanie za nieruchomość przejętą na Skarb Państwa na rzecz J. D. w kwestionowanej decyzji Prezydium PRN w S. z dnia [...] grudnia 1972 r. zostało ustalone w prawidłowej wysokości wedle obowiązujących ówcześnie przepisów regulujących tę materię. Bezsporne jest, że na własność Państwa przejęto nieruchomość stanowiącą działkę ew. nr [...] miała powierzchnię 5135 m2. Jak wskazał Minister, stawka za grunt klasy VI w III grupie powiatów w strefie ekonomicznej wiejskiej, do której należała wieś Z., wynosiła 4,5 tyś. zł za 1 ha gruntów. Uchwałą z dnia [...] sierpnia 1972 r. Prezydium PRN została podwyższona o 300 %, zatem stawka ta wynosiła 18 tyś. zł za 1 ha gruntów przejętych. Pomnożenie 0, 5135 ha gruntów przez 18 tyś. zł daje kwotę 9 243 zł, wskazaną w kwestionowanej przez skarżących decyzji Prezydium PRN w S. z dnia [...] grudnia 1972 r. Z powyższego wynika, że odszkodowanie za przejętą nieruchomość zostało w ustalone zgodnie z obowiązującymi ówcześnie w tej materii przepisami prawa, tym samym kwestionowanej decyzji z dnia [...] grudnia 1972 r. nakazującej wypłatę odszkodowania w kwocie 9243 zł, nie można przypisać kwalifikowanej wady prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W realiach rozpoznawanej sprawy zarzuty skargi naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego należało uznać za pozbawione uzasadnionych podstaw. Organy obu instancji, wbrew skardze, prawidłowo wedle zasad określonych w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przeprowadziły postępowanie dowodowe, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy podjęły prawidłowe rozstrzygnięcia o braku podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z dnia [...] grudnia 1972 r., bowiem nie jest ona dotknięta żadną wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 k.p.a., w tym też wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu pkt 2 art. 156 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło