II SA/Wa 21/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Maria Werpachowska (spr.), Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2017 r. sprawy ze skargi P.K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) w [...] orzeczeniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...], na podstawie § 3 oraz § 11 ust. 1 oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), a także § 7 pkt 1 i § 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761), po rozpatrzeniu odwołania P. K., utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] oraz [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej i służby w Żandarmerii Wojskowej – kategoria N – Zał. 1 Grupa 1 niezdolny do zawodowej służby wojskowej i służby wojskowej w Żandarmerii Wojskowej. W uzasadnieniu wskazała, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...](RWKL) działając na skierowanie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] przeprowadziła postępowanie orzecznicze i w dniu [...] sierpnia 2016 r. wydała orzeczenia nr [...] oraz [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i służby wojskowej w Żandarmerii Wojskowej P. K. RWKL orzekła: zał. nr 1, Gr. I (kolumna 4 załącznika) kategoria N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej i służby wojskowej w Żandarmerii Wojskowej, rozpoznając w punkcie 8 orzeczenia: 1. używanie [...] - § 72 pkt 3, 2. [...] z [...] bez upośledzenia sprawności ruchowej - § 78 pkt 1, § 80 pkt 4, 3. wzrost 190 cm - bez § bez pkt, 4. skrzywienie [...] - § 26 pkt 3. Schorzenia ujęte w pkt.: 8. 1, 2, 3 i 4 rozpoznania nie pozostają w związku ze służbą wojskową, natomiast postawione rozpoznanie w punkcie 8.1 uznano jako powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej i służby wojskowej w Żandarmerii Wojskowej. Od powyższego orzeczenia P.K. wniósł odwołanie wskazując, że wynik pozytywny na obecność [...] w pierwszym badaniu moczu z dnia [...] sierpnia 2016 r. jest skutkiem przebywania w towarzystwie osób [...] jako bierny palacz. Zarzucił też naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz nieprawidłowe zastosowanie § 72 pkt 3 załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 roku w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761). CWKL rozpoznając odwołanie wskazała, że wojskowe komisje lekarskie, tak pierwszej jak i drugiej instancji orzekając o zdolności do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego zobowiązane są do ścisłego stosowania obowiązujących przepisów wynikających z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. Zdaniem CWLK w [...] RWKL w [...] przeprowadziła wszelkie stosowne badania i konsultacje specjalistyczne, celem ustalenia określonej zdolności kandydata do służby wojskowej. Wykonano między innymi badanie moczu na obecność [...] - dodatni wynik testu na obecność [...] w moczu w dniu [...].08.2016 r., co RWKL zakwalifikowała prawidłowo wg § 72 pkt 3, którego zapis brzmi: "Incydentalne użycie innych substancji psychoaktywnych". Taka kwalifikacja dla kandydatów do zawodowej służby wojskowej oraz do służby w Żandarmerii Wojskowej stanowi o orzeczeniu kategorii N. W objaśnieniach szczegółowych do § 72 pkt 3 ustawodawca wskazał, żeby osoby po jednorazowym użyciu w celach niemedycznych środka psychoaktywnego wymienionego w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 z późn. zm.) uznawać za niezdolne. P. K. podpisał oświadczenie, w którym zaprzeczył zażywania wyszczególnionych w oświadczeniu leków, podał, że nie jest w trakcie leczenia środkami psychotropowymi, jak również nie zażywał środków psychostymulujących (narkotyki, "dopalacze"). Z oświadczenia tego wynika, że orzekany nie był w trakcie leczenia środkami psychoaktywnymi. Zatem stwierdzone incydentalne użycie środka psychoaktywnego w celach niemedycznych skutkuje orzeczeniem kategorii N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Kwalifikacja orzecznicza rozpoznania w punkcie 1 orzeczenia jest właściwa. Dalej CWKL stwierdziła, że P.K. nie wykonał badania potwierdzającego metodą alternatywną o wyższej swoistości, jak np.: chromatografia gazowa/spektometria mas, lecz powtórzył test przesiewowy. Wojskowe komisje lekarskie są jedynie w stanie ustalić, czy zażycie środków psychoaktywnych mogło mieć charakter incydentalny i czy doszło do jego zażycia w celach niemedycznych. Takie ustalenia zostały dokonane na podstawie zgromadzonej dokumentacji, co skutkuje jednoznacznie kategorię zdrowia N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej i służby wojskowej w Żandarmerii Wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na orzeczenie CWKL z dnia [...] października 2016 r. P.K. zarzucił organowi: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 72 pkt 3 załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 03 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach poprzez błędną wykładnię i uznanie, że ślady środków psychotropowych w organizmie stanowią o użyciu tych środków w celach niemedycznych, podczas gdy z oświadczeń skarżącego wynika, że nie zażywał takich środków psychotropowych, a nadto ponowne badanie wykazało brak śladów tych środków w organizmie skarżącego; 2. naruszenie art. 5 ust. 6 pkt 2 oraz ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez niewskazanie, czy uznano skarżącego za trwale czy czasowo niezdolnego do zawodowej służby wojskowej; 3. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy w szczególności, czy można stwierdzić incydentalne użycia środków psychotropowych w organizmie skarżącego, w sytuacji gdy ponowne badanie wskazuje na brak użycia środków psychotropowych w organizmie, przy czym skarżący neguje ich zażywanie w przeszłości oraz zaniechanie przeprowadzenia innych badań alternatywnych o wyższej swoistości w celu usunięcia wątpliwości co do zażywania środków psychotropowych przez skarżącego; 4. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy organ drugiej instancji powinien zastosować art. 138 § 2 k.p.a. tj. uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania oraz na konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na wynik sprawy; 5. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie art. 6, 7 i 8 k.p.a. poprzez działanie organu wskazane powyżej w sposób naruszający zasadę praworządności, co skutkowało brakiem realizacji zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia jak i utrzymanego nim w mocy orzeczenia RWKL w [...] oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że orzeczenie jest nieprawidłowe i wydane w wyniku naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego. Skarżący w oświadczeniu złożonym w toku postępowania, a także w odwołaniu od decyzji organu I instancji zaprzeczył, że kiedykolwiek zażywał substancje psychoaktywne. Wskazał również, że śladowe ilości substancji psychoaktywnych w organizmie mogły wynikać z biernego i niezamierzonego wdychania dymu [...]. Zwrócił uwagę, że wcześniejsze badania przeprowadzone przez RWKL w [...] ([...] stycznia 2016, [...] lutego 2016) oraz RWKL w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r.) potwierdzają jego twierdzenia jak również wykonane dodatkowe badanie laboratoryjne moczu na zawartość [...] z dnia [...] września 2016 r. W ocenie skarżącego, wobec wątpliwości organu co do użycia środka psychoaktywnego w celach niemedycznych, to organ powinien zlecić wykonanie dodatkowych badań, nie zaś rozstrzygać wątpliwości na niekorzyść skarżącego w sytuacji, gdy skarżący kategorycznie zaprzecza zażywania takich środków nawet incydentalnie. Naruszono także art. 5 ust. 6 pkt 2 oraz ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, bowiem nie wskazano, czy uznano skarżącego za trwale czy czasowo niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Nadto organ nie przeprowadził we właściwy sposób postępowania dowodowego, przerzucając ciężar dowodzenia na stronę. Dalej skarżący wskazał, że zgodnie z objaśnieniem § 72 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej: osoby po jednorazowym użyciu w celach niemedycznych środka psychoaktywnego wymienionego w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii należy kwalifikować jako niezdolnych. "Użycie", o którym mowa w powyższym objaśnieniu oznacza świadome wprowadzenie do organizmu środka psychoaktywnego. Z całą pewnością nie stanowi "użycia" takiego środka sama obecność śladów takiego środka w organizmie badanego. W ocenie skarżącego obecność takiego środka w organizmie stanowi podejrzenie użycia takiego środka. Skarżący podkreślił, że nie używał w celach niemedycznych środka psychoaktywnego wymienionego w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest kwestia stwierdzonej u skarżącego niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz służby wojskowej w Żandarmerii Wojskowej. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.) zdolność psychiczną i fizyczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska wydając w tej sprawie orzeczenie, które jest decyzją. Od orzeczenia służy odwołanie, a następnie od orzeczenia wydanego w wyniku odwołania - skarga do sądu administracyjnego. Orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza do jednej z kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej (art. 5 ust. 7 tej ustawy). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej przez sąd administracyjny w powyższym zakresie ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do jej badania pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach aktów wykonawczych regulujących te kwestie, a ponadto czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby wojskowej. Innymi słowy, chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Kontrola dokonana przez Sąd w tym zakresie pozwala na przyjęcie, że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa. Tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi uregulowany w przepisach powołanego rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 5 ust. 8 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ma charakter szczególny i w związku z tym nie mają do niego zastosowania w pełni rygory Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd zatem nie jest uprawniony do oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącej badań stanu fizycznego, a zatem weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącej do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie, ani też zlecać przeprowadzenia dodatkowych badań celem weryfikacji dotychczasowych. Sąd kontroluje, czy rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie kompletnego materiału dowodowego obejmującego niezbędne badania lekarskie oraz, czy dokonana kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była słuszna. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał faktyczny i dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji ma obowiązek ponownie zbadać całą dokumentację znajdującą się w aktach administracyjnych sprawy. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy dodatni wynik badania moczu w dniu [...] sierpnia 2016 r. na obecność [...] może być podstawą orzeczenia kategorii N. Minister Obrony Narodowej w dniu 3 czerwca 2015 r. wydał rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.(Dz. U. z 2015 r., poz.761). Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia określa ono wykaz chorób i ułomności uwzględnianych przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Natomiast § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób lub ułomności, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 3 są określane w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Wykaz chorób i ułomności, o którym mowa w § 1 pkt 2 określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. CWKL uznała skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej i służby wojskowej w Żandarmerii Wojskowej z powołaniem się na § 72 pkt 3 załącznika nr 1 rozporządzenia – incydentalne użycie innych substancji psychoaktywnych Zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi do § 72 pkt 3 osoby po jednorazowym użyciu w celach niemedycznych środka psychoaktywnego wymienionego w ustawie z dnia 29 lipca 2009 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485, z późn. zm.) należy kwalifikować jako niezdolnych. Objaśnienia te nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że decydujące znaczenie dla zakwalifikowania do kategorii N stanowi incydentalne użycie [...] do celów niemedycznych. Z akt sprawy wynika, że na podstawie badania moczu wykonanego w dniu [...] sierpnia 2016 r. stwierdzono u skarżącego obecność [...]. P.K. w złożonym oświadczeniu zaprzeczył zażywania wyszczególnionych w nim leków, podał też, iż nie jest w trakcie leczenia środkami psychotropowymi i nie zażywał środków psychostymulujących. Skoro tak, to obecność [...] w moczu wynikała z incydentalnego jej użycia w celach niemedycznych, a takie ustalenie jest podstawą orzeczenia kategorii N. Prawidłowo zatem CWKL uznała, że w takiej sytuacji ma zastosowanie kwalifikacja wg § 72 pkt. 3. Taka kwalifikacja u osoby kandydującej do zawodowej służby wojskowej skutkuje orzeczeniem kategorii N – niezdolność do zawodowej służby wojskowej oraz służby w Żandarmerii Wojskowej. Ustaleń tych nie może podważyć wykonane przez skarżącego kolejne badanie moczu, które nie wykazało obecności [...] ani wcześniejsze orzeczenia komisji lekarskich o zdolności do zawodowej służby wojskowej i służby w Żandarmerii Wojskowej, bowiem w § 72 pkt 3 Załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. jest mowa o incydentalnym użyciu, co należy rozumieć jako sporadyczne, jednorazowe użycie. Sąd zwraca też uwagę, że powołane w skardze orzeczenie WSA we Wrocławiu z dnia 26 lutego 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 594/09 oraz tezy bez wskazania sygnatur akt sądowoadministracyjnych nie mogą mieć wpływu na treść niniejszego wyroku, bowiem wydane zostały w innym stanie prawnym. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. obowiązuje i wiąże organy oraz Sąd od 30 czerwca 2015 r. i obowiązywało również w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Nie jest też trafny zarzut naruszenia art. 5 ust. 6 pkt 2 oraz ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jak wynika ze skierowań WKU w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] i [...] skarżący jest kandydatem do zawodowej służby wojskowej i do służby w Żandarmerii Wojskowej. Zgodnie z art. 5 ust. 6 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych kategoria N – trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Wynika stąd, iż wobec osoby orzekanej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego orzekana jest jedynie kategoria N niezdolny bez ustalania czasowej lub trwałej niezdolności. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.