I SA/Wa 1861/18

WyrokWSA w Warszawie2019-06-13

Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Monika Sawa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej, wydana na podstawie późniejszego postanowienia sądu powszechnego zmieniającego pierwotne postanowienie o nabyciu spadku, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdzająca nieważność decyzji Wojewody o komunalizacji nieruchomości była prawidłowa. Kluczowe było późniejsze prawomocne postanowienie sądu powszechnego, które zmieniło wcześniejsze postanowienie o nabyciu spadku, wskazując, że w dacie komunalizacji nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, lecz osób fizycznych. W związku z tym, decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia jej stwierdzenie nieważności.
Stan faktyczny
Gmina wniosła skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody o nabyciu z mocy prawa przez Gminę własności nieruchomości w 1990 r. Minister uznał, że późniejsze postanowienie sądu powszechnego z 2013 r. obaliło domniemanie własności Skarbu Państwa, które było podstawą decyzji Wojewody z 2010 r. Gmina zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak zbadania kwestii obciążenia nieruchomości prawem najmu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Monika Sawa (spr.) Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: minister/organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (dalej kpa) (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2018 r., znak [...] , w której stwierdzono nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2010 r., znak [...], stwierdzającej, że [...] maja 1990 r. Gmina [...] nabyła z mocy prawa nieodpłatnie prawo własności nieruchomości zabudowanej położonej w jedn. Ewid. [...], obręb [...], ozn. w ewid. gruntów jako działka nr [...]o pow. [...] ha. Zgodnie z wykazem synchronizacyjnym wpisanym do zasobu geodezyjno – kartograficznego [...] marca 2018 r., pod nr. [...], działce nr [...] odpowiadają pgr.1.kat.[...] o pow. 0,0356 ha i pgr. 1. [...] o pow. 0,0206, które objęte są księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...], IV Wydział Ksiąg Wieczystych. W uzasadnieniu organ wskazał, że działka nr [...] o pow. [...] ha odpowiada dawnym parcelom pgr.1.kat.[...] o pow. 0,0356 ha i pgr. 1. kat.[...] o pow. 0,0206, których stan prawny został uregulowany w księdze wieczystej nr [...] . Prawo własności ww. nieruchomości wpisano na rzecz Skarbu Państwa na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny z [...] listopada 2005 r., sygn. Akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku z dniem [...] października 1979 r. Punkt pierwszy tego postanowienia stanowił, że spadek po F. C. nabyła w całości jego żona M.C., a punkt drugi, że spadek po M. C. nabył w całości Skarb Państwa. Organ wskazał, że orzeczenie w przedmiocie nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny o znaczeniu legitymacyjnym, co oznacza, że spadkobiercy wchodzą w ogół praw i obowiązków należących do spadku z chwilą śmierci spadkodawcy. W przedmiotowej sprawie był to dzień [...] października 1979 r. Wobec powyższego Wojewoda [...] stwierdził, że w dniu [...] maja 1990 r. prawo własności spornej nieruchomości przysługiwało Skarbowi Państwa, a przedmiotowa nieruchomość spełniała przesłanki określone w art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Organ podał, że powyższe postanowienie Sądu Rejonowego w [...] zostało w punkcie drugim zmienione prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] I Wydziału Cywilnego z [...] sierpnia 2013 r., sygn. Akt [...] , w ten sposób, że sąd stwierdził, że spadek po M.C., zmarłej w dniu [...] października 1979 r. w [...] , na podstawie ustawy nabyło rodzeństwo: A.M., Z. K., B. S., W. D., S.S. po 2/14, siostrzeńcy: I. A.K., B. A. K. po 1/14, bratankowie T. S.S., J.T.S. po 1/14. W ocenie organu orzekającego, wydanie przez Sąd Rejonowy w [...] opisanego postanowienia z [...] sierpnia 2013 r. wywołało ten skutek, że według stanu na dzień [...] maja 1990 r. sporna nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa, ale własnością spadkobierców M. C. W konsekwencji sporny grunt nie podlegał komunalizacji. A zatem decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 2010 r., stwierdzająca, że [...] maja 1990 r. Gmina [...] nabyła z mocy prawa nieodpłatnie prawo własności nieruchomości zabudowanej położonej w jedn. Ewid. [...] w obrębie nr [...] , została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z 10 maja 1990 r. Organ wskazał, że w jego ocenie, w niniejszej sprawie mamy sytuację naruszenia prawa o charakterze oczywistym, przy czym zarówno jednoznaczny charakter przepisu jak i względy gospodarczo – ekonomiczne nakazują uznanie wypełnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Brak świadomości organu orzekającego w przedmiocie komunalizacji w momencie wydawania decyzji, że nieruchomość stanowi własność prywatną, nie zmienia faktu, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody. Organ wskazał także, iż w odniesieniu do zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewody [...] nie stwierdzono wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych, w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, a zatem nie zachodzi negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności tej decyzji w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do zarzutu podniesionego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, iż Minister nie zbadał czy ww. nieruchomość nie jest obciążona prawem najmu, organ wyjaśnił, że postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy interesu prawnego użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego przedmiotu objętego komunalizacją lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego. Komunalizacja (której wynikiem jest zmiana podmiotu, któremu przysługuje prawo własności) nie ma bowiem wpływu na zakres uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmuje od Skarbu Państwa gmina. Zgodnie z art. 19 ustawy z 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych "roszczenia cywilnoprawne związane z nabyciem mienia komunalnego mogą być dochodzone przed sądem powszechnym". Powyższe oznacza, że organy orzekające w sprawach komunalizacji nie są powołane do rozstrzygania sporów, wynikających na tle stosunków cywilnoprawnych pomiędzy osobami fizycznymi a Skarbem Państwa bądź gminą. Do rozpoznania takich spraw, z mocy art. 2 § 1 i 3 kpc powołane są sądy powszechne. Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miejska [...] (dalej: skarżąca) zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania tj: 1. art. 77 § 1kpa w zw. z art. 7 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i przez zaniechanie wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy prowadzące w konsekwencji do niewyczerpującego i niedostatecznego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zaś poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; 2. art. 80 kpa poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji brak oceny poszczególnych okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego; 3. art. 156 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie; 4. art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez błędną wykładnie i zastosowanie; II. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez jego błędną wykładnie. Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ w toku postępowania nie ustalił stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaś nie ustalił czy ww. nieruchomość, zabudowana budynkiem mieszkalnym położonym przy ul. [...] w [...] nie jest obciążona prawem najmu. Brak ustalenia przez organ tegoż faktu spowodował, że decyzja narusza przepis art. 7 k.p.a. z uwagi na fakt istnienia możliwości naruszenia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli - lokatorów. Lokatorzy zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego w lokalach stanowiących mieszkaniowy zasób gminy mają ustalony zgodnie z przepisami tej ustawy czynsz najmu oraz inne środki zapewniające ochronę stosunku najmu. Pozostali właściciele w określonych przez opisaną wyżej ustawę przypadkach mogą podwyższać stawki czynszu najmu, a w terminie określonym w art. 11 ust 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego mogą wypowiedzieć umowę najmu lokalu mieszkalnego. Tym samym współwłasność Gminy Miejskiej [...] - chroni lokatorów przed takimi konsekwencjami. W konkluzji organ winien był zbadać i ocenić, czy ewentualnie istniejące prawo najmu lokalu mieszkalnego nie spowodowało, że decyzja Wojewody [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne, tego zaś z pewnością zabrakło. Skarżąca podniosła także, że stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa może nastąpić wyłącznie w sytuacji gdy została ona wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego nie można zgodzić się z argumentacją ministra w zakresie rażącego naruszenia prawa przez Wojewodę [...] przy wydawaniu decyzji z [...] kwietnia 2010 r. Zdaniem skarżącej ocena tej decyzji winna być dokonywana w aspekcie zgodności z przepisami oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie orzekania. Skarżąca zaznaczyła, że w dacie orzekania funkcjonowało w obrocie prawnym postanowienie Sądu Rejonowego, z którego wynikało, że Skarb Państwa jest spadkobiercą nieruchomości, w stosunku do której Wojewoda prowadził postępowanie administracyjne i które stanowiło podstawę do wydania decyzji komunalizacyjnej z [...] kwietnia 2010 r. Skarżąca podkreśliła także, że rażące naruszenie prawa to naruszenie zawinione przez organ, który świadomie, nie zważając na posiadaną przez siebie wiedzę o istniejącym stanie faktycznym, nie uwzględnia jej albo pomija albo nie stosuje lub pomija przepisy obowiązujące w momencie orzekania. W ocenie skarżącej – Wojewoda [...] działając w oparciu o wszystkie dostępne mu dokumenty i stosując się do wszelkich obowiązujących w dniu orzekania przepisów prawa (z tych do przepisów, z których wynikały domniemania prawne) prawidłowo ustalił stan faktyczny, iż Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...] jednostka ewidencyjna [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] w [...] . Organ wskazał, na fakt, że ujawnienie roszczeń do spadku po M. C. przez spadkobierców nastąpiło dopiero po ponad 40 latach od jej śmierci. Nie ujawniając w księdze wieczystej swoich praw każdy winien liczyć się z negatywnymi skutkami cywilnoprawnymi i administracyjnymi takiego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (dalej: ustawa), mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Organ orzekający ma obowiązek zatem zbadać, czy mienie które podlegać ma komunalizacji stanowiło własność Skarbu Państwa oraz czy należało ono w tamtym czasie do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Decyzja w przedmiocie komunalizacji ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, iż stwierdza ona fakt prawny, jaki zaistniał w dniu [...] maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie w/w ustawy. Zdaniem Sądu dokonana przez organy orzekające ocena, iż przedmiotowa działka, opisana w sentencji zaskarżonej decyzji, w dniu wejścia w życie powołanej ustawy nie stanowiła ostatecznie mienia państwowego należącego do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i nie podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 jest w stanie faktycznym niniejszej sprawy prawidłowa. Jak wynika z akt Skarb Państwa w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej legitymował się prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] I Wydziału Cywilnego z [...] listopada 2005 r., wydanego w sprawie o sygn. Akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku zgodnie z którym spadek po F. C. nabyła w całości jego żona M. C. (pkt.1), a spadek po niej w całości Skarb Państwa (pkt 2). Postanowienie to korzystało z domniemania wynikającego z przepisu art. 1025 § 2 kc zgodnie z którym osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia jest spadkobiercą. Na jego podstawie Skarb Państwa wszedł w ogół praw i obowiązków należących do spadku z chwilą śmierci spadkodawcy tj. jest z dniem [...] października 1979 r. Dlatego też Wojewoda [...] stwierdził, że [...] maja 1990 r. Gmina [...] nabyła z mocy prawa nieodpłatnie prawo własności spornej zabudowanej nieruchomości gdyż w tej dacie, z uwagi na treść omawianego postanowienia, nieruchomość ta stanowiła własność Skarbu Państwa i należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego do którego należały uprawnienia władcze wynikające z przepisów obowiązującej wówczas ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wskazane wyżej postanowienie Sądu Rejonowego w [...] zostało jednak w punkcie drugim zmienione prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] I Wydziału Cywilnego z [...] sierpnia 2013 r., w sprawie o sygn. Akt [...], w ten sposób, że sąd stwierdził, że spadek po M.C., zmarłej w dniu [...] października 1979 r. w [...], na podstawie ustawy nabyło rodzeństwo: A.M., Z. K., B. S., W. D., S. S. po 2/14, siostrzeńcy: I. A.K., B. A. K. po 1/14 oraz bratankowie T. S. S., J. T. S. po 1/14. Wydanie przez Sąd Rejonowy w [...] opisanego postanowienia z [...] sierpnia 2013 r. wywołało ten skutek, że według stanu na dzień [...] maja 1990 r. sporna nieruchomość nie była już własnością Skarbu Państwa gdyż w ogół praw i obowiązków należących do spadku z dniem [...] października 1979 r. weszli: A. M., Z. K., B. S., W.D., S. S., I. A. K., B.A. K., T. S. S., J. T.S. Z chwilą uprawomocnienia się tego postanowienia upadło domniemanie wynikające z art. 1025 kc wobec postanowienia z [...] listopada 2005 r.(zgodnie z którym to Skarb Państwa był spadkobiercą przedmiotowej nieruchomości), a z domniemania tego do czasu jego prawomocnego wzruszenia korzysta wymienione wyżej postanowienie Sądu Rejonowego z [...] sierpnia 2013 r. (zgodnie z którym to osoby fizyczne nabyły spadek po M. C.). Tym samym nieruchomość zabudowana położona w jedn. Ewid. [...], obręb [...], ozn. w ewid. gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,0574 ha w dacie [...] maja 1990 r. stanowiła własność wymienionych spadkobierców M. C. – osób fizycznych, a nie Skarbu Państwa. Skoro grunt ten nie stanowił własności Skarbu Państwa na dzień [...] maja 1990 r., to nie mógł być przedmiotem komunalizacji. W postępowaniu spadkowym zostało jednocześnie obalone domniemanie z art. 3 ust 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, spadkobiercy M. C. dysponują bowiem prawomocnym postanowieniem pochodzącym od sądu powszechnego, które podważa prawidłowość wpisu dokonanego w księdze wieczystej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie postanowienia, które zostało prawomocnie zmienione (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2017 r., I OSK 1909/15, z 21 kwietnia 2017 r. I OSK 6504/16). W niniejszej sprawie ujawnione zostały zatem okoliczności, dowody, które wskazują, że Skarbowi Państwa na dzień komunalizacji nieruchomości nie przysługiwał tytuł własności do nieruchomości położonej, a co za tym idzie Gmina Miasto [...] nie mogła nabyć z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości zabudowanej położonej w jedn. Ewid. [...], obręb [...], ozn. w ewid. gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,0574 ha, gdyż właścicielami tej nieruchomości były osoby fizyczne a nie Skarb Państwa. Odnosząc się następnie do zarzutów dotyczących stwierdzenia nieważności omawianych decyzji Wojewody [...] na wstępie wskazać należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym. Organ jest zobowiązany ustalić czy postępowanie to było dotknięte jedną z wad wymiennych w art. 156 § 1 kpa. O rażącym naruszeniu prawa decydują z kolei trzy przesłanki oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Wady te muszą tkwić w samej decyzji. Wobec tego organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma obowiązek ocenić czy wskazane przesłanki decydujące o rażącym naruszeniu prawa wystąpiły na gruncie istniejącego stanu faktycznego wynikającego ze zgromadzonego w nim materiału dowodowego w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się bowiem tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, że mamy sytuację naruszenia prawa o charakterze oczywistym, przy czym zarówno jednoznaczny charakter przepisu jak i względy gospodarczo – ekonomiczne nakazują uznanie wypełnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Brak świadomości organu orzekającego w przedmiocie komunalizacji w momencie wydawania decyzji, że nieruchomość stanowi własność prywatną, nie zmienia faktu, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody. Istotne jest bowiem, że w sprawie niniejszej występuje sprzeczność między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Nie zostały bowiem spełnione przesłanki art. 5 ust 1 ustawy gdyż postanowienie z [...] listopada 2005 r.(zgodnie z którym to Skarb Państwa był spadkobiercą przedmiotowej nieruchomości i na skutek którego Skarb Państwa został ujawniony jako właściciel przedmiotowej nieruchomości w księdze wieczystej) zostało prawomocnie zmienione postanowieniem Sądu Rejonowego z [...] sierpnia 2013 r. (zgodnie z którym to osoby fizyczne nabyły spadek po M. C.), co spowodowało, jak już wskazano, że to te podmioty – osoby fizyczne, a nie Skarb Państwa, były właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy tj. 27 maja 1990 r. Tym samym decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę Miasto [...] przedmiotowej nieruchomości została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. przepisu art. 5 ust 1 tej ustawy i to naruszenie ma charakter oczywisty. Rację ma także organ, iż w odniesieniu do zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewody [...] nie stwierdzono wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych, w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, a zatem nie zachodzi negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności tej decyzji w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie nieuwzględnienia przez organ obciążenia nieruchomości prawem najmu i zagrożenia ochrony praw lokatorów, wskazać należy, jak zasadnie przyjął organ, że postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy interesu prawnego użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego przedmiotu objętego komunalizacją lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego. Ochrona stosunku najmu, który zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego i ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego odbywa się na gruncie postępowania cywilnego. Przepisy prawa cywilnego i powołanej ustawy dają najemcom ochronę i stosowne do jej urzeczywistnienia środki prawne. Tym samym podnoszona w skardze argumentacja dotycząca ochrony najmu pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. Nie można zatem uznać, że decyzja komunalizacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalność skutków prawnych, w rozumieniu art. 156 § 2 kpa polega na tym, że organ administracji w ramach swoich kompetencji nie ma możliwości zmienić skutku, który nastąpił po wydaniu decyzji. Nieodwracalny skutek prawny to taki zatem, którego organ administracji nie może wyeliminować dostępnymi sobie środkami w procesie administracyjnym. W konstrukcji przesłanki negatywnej przyjętej w art. 156 § 2 kpa nie chodzi o nieodwracalność skutków prawnych w ogóle, ale o odwracalność skutków wywołanych przez decyzje dotkniętą wadą nieważności, która jest przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności. Zatem przyjąć należy, że z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wówczas, gdy skutków prawnych wywołanych przez decyzję organ administracji publicznej w ramach swoich uprawnień nie jest w stanie odwrócić na drodze postępowania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2454//12). Odnosząc się zatem do zarzutu, że organ nie poczynił ustaleń w zakresie obciążenia nieruchomości prawem najmu, w świetle powyższych rozważań, uznać należy, że zarzut jest nieuzasadniony gdyż kwestia ta została przez organ wyjaśniona w uzasadnieniu decyzji. Wskazać jednocześnie należy, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na trafność rozstrzygnięcia, decyzja komunalizacyjna nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych a stwierdzenie jej nieważności nie pozbawia lokatorów ochrony przysługujących im praw. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło