II SA/Gl 163/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-06-17
Skład orzekający: Rafał Wolnik, Łucja Franiczek, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (stacji bazowej telefonii komórkowej) może zostać wydana bez uwzględnienia całościowej oceny emisji promieniowania elektromagnetycznego, w tym zsumowania mocy poszczególnych anten i uwzględnienia danych katalogowych, a nie tylko deklarowanych przez inwestora?Ratio decidendi
Decyzje organów administracji naruszyły ocenę prawną zawartą w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego, który zobowiązywał do dokonania całościowej oceny emisji promieniowania elektromagnetycznego na tereny dostępne dla ludności, poprzez zsumowanie emisji poszczególnych anten i uwzględnienie danych katalogowych, a nie tylko deklarowanych przez inwestora. Organy przedwcześnie uznały, że brak jest podstaw do nałożenia obowiązku uzyskania decyzji środowiskowej, nie wykonując wiążących wytycznych sądu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w postaci stacji bazowej telefonii komórkowej. Skarżący podnosili zarzuty dotyczące m.in. braku wszechstronnej analizy oddziaływania inwestycji na środowisko i ludzi, w szczególności poprzez nieprawidłowe ustalenie, czy inwestycja wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wcześniejszy wyrok WSA uchylił decyzje organów obu instancji z powodu wadliwego ustalenia stanu faktycznego dotyczącego pasa drogowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta w części ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 r. sprawy ze skarg J. L., R. L. i J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] – w części ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżących J. L. i R. L. kwoty po 500 (pięćset) złotych oraz na rzecz skarżącego J. P. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz art. 53 i 54 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1073 z późn. zm.), w związku z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 121 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r. "A." S.A., z s. w W.: 1) umorzył postępowanie w zakresie obejmującym realizację linii zasilającej, 2) ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego (o znaczeniu lokalnym - gminnym), dla zamierzenia inwestycyjnego przewidzianego do realizacji na terenie o powierzchni ok. 2250 m2, obejmującym części działek o nr ewid.: 1. i 2 obręb [...], położonym w C., przy ulicy [...]. Podano, że inwestycja ma objąć budowę stacji bazowej telefonii komórkowej oznaczonej nr "[...]", w skład której wejdzie system anten sektorowych i radiolinii zainstalowanych na projektowanej wolnostojącej wieży kratowej, zasilanie energetyczne oraz urządzenia sterujące posadowione u podnóża wieży. Określono także warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz zabudowy.
W uzasadnieniu wskazano m. in., że inwestycja określona wnioskiem nie jest zaliczona do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 71). Teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Sprzeciw lokalnych mieszkańców nie może decydować o wydaniu bądź odmowie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Biorąc pod uwagę powyższe, z uwagi na fakt, iż nie znaleziono przepisu, z którym pozostawałoby w sprzeczności wnioskowane zamierzenie inwestycyjne, ustalono warunki lokalizacji inwestycji celu publicznego jak w treści decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli obecni skarżący R. L., J. L. oraz E. L., zaskarżając ją w całości. Wskazano m. in., że organ naruszył m. in. przepisy art. 7, 8 i 11 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wyjaśnienia, czy dane przedsięwzięcie kwalifikuje się do przeprowadzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i niewyjaśnienie, czy uwzględniono maksymalne moce anten, a także naruszenie § 2 i § 3 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez przyjęcie, że inwestycja nie jest zaliczana do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zdaniem odwołujących organ oparł się wyłącznie na dokumentach dostarczonych przez wnioskodawcę. Odwołujący zauważają, że organ administracji winien ustalić, czy wokół planowanego przedsięwzięcia, w granicach określonych przez odległość i kierunki, zależne od wielkości wskazanych przez inwestora parametrów, znajdują się miejsca dostępne dla ludności, z powołaniem się na źródła tych ustaleń. Dopiero w oparciu o tak przeprowadzoną analizę można wskazać, czy zachodzą /bądź nie/ przesłanki do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia.
Z kolei J. P. w skardze sporządzonej przez pełnomocnika podniósł naruszenie:
1) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.¸ poprzez brak wyczerpującej analizy projektowej pod względem oddziaływania inwestycji na ludzi i środowisko, brak analizy warunków i zasad zagospodarowania terenu na podstawie przepisów odrębnych, bezzasadne stwierdzenie, że inwestycja nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;
2) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zbyt lakoniczne uzasadnienie i brak odniesienia do podnoszonych w trakcie postępowania zarzutów,
3) art. 53 ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.z.p., poprzez brak wszechstronnej analizy zagospodarowania terenu wynikających z przepisów odrębnych, organ nie wziął pod uwagę, iż grunt pod inwestycję jest niestabilny /po rekultywacji/ co może grozić katastrofą budowlaną.
4) art. 1 ust. 2 pkt 9 i art. 6 pkt 2 u.p.z.p. poprzez naruszenie interesu prawnego właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości zlokalizowanych w obszarze oddziaływania stacji bazowej,
5) § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, poprzez uznanie, że planowana inwestycja nie jest przedsięwzięciem wymagającym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia [...] r., znak [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podano m. in., że w odległości 200m od środków elektrycznych planowanych anten, bezpośrednio poniżej osi głównych wiązek promieniowania wszystkich anten, znajduje się teren pozbawiony zabudowy. Najniższy punkt wszystkich osi głównych anten znajdzie się na wysokości 12,4m, czyli o 2,4m wyżej, niż możliwa do realizacji maksymalna wysokość budynków, które mogłyby ewentualnie powstać w otoczeniu stacji. Z "Analizy parametrów wysokościowych..." wynika więc, że osie główne planowanych anten w odległości do 200m od ich środków elektrycznych nie znajdują się w żadnym punkcie w miejscach dostępnych dla ludzi, ani istniejących, ani też potencjalnych, możliwych do utworzenia na podstawie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dlatego też inwestycja nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Tym samym zarzut o narażenia życia ludzkiego jest nieuzasadniony. Podobnie zarzut dotyczący obniżenia wartości gruntów sąsiednich. Sugestia powołania przez organ niezależnego eksperta pozbawiona jest podstaw prawnych. Odnosząc się do zarzutu dot. obaw przed katastrofą budowlaną z uwagi na mało stabilny grunt Kolegium zwróciło uwagę, iż zarzut ten, podobnie jak zarzut dot. braku wyjaśnienia z jakiego materiału ma być wykonana wieża, może być przedmiotem postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, a nie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Skargę na powyższą decyzję złożyli obecni skarżący zaskarżając ją w całości. Zarzucili naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z:
1) art. 8, 11 i 107 § 3 k.p.a., poprzez bezrefleksyjne zaakceptowanie dokumentacji inwestora sporządzonej w sprzeczności z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych;
2) art. 64 ust 3 Konstytucji RP w związku z art. 135 ustawy - Prawo ochrony środowiska (j.t. Dz. U. z 2017 r., po. 519 ze zm.) poprzez pominięcie okoliczności, że planowana inwestycja wprowadzi na trwałe uciążliwości poza terenem, co do którego inwestor posiada tytuł prawny;
3) art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w związku z § 2 ust. 1 pkt 7 lit d oraz § 3 ust. 1 pkt 8 lit. g rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż ocena oddziaływania na środowisko, czyli raport, jest wymagany obligatoryjnie lub fakultatywnie dla pojedynczego elementu przedsięwzięcia, a nie dla jego całości;
4) art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., poprzez pominięcie faktu, iż mapa dołączona do wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej nie zawiera naniesionego obszaru oddziaływania inwestycji albowiem nie uwzględnia zsumowania mocy anten sektorowych i radioliniowych (brak podania mocy) nakładających się. Ponadto wyliczenia nie uwzględniają błędu metody obliczeniowej oraz odbić promieniowania.
5) art. 7, 8, 107 § 1, 107 § 3 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji:
a) brak podania maksymalnych tiltów możliwych do uzyskania dla danej anteny.
b) brak podania mocy anten radioliniowych wraz z określeniem, czy wejdą w superpozycję z antenami sektorowymi;
c) brak podania metody obliczeniowej oraz określenia jej maksymalnego błędu;
d) brak podania, czy uwzględniono w obliczeniach zjawisko odbić pól elektromagnetycznych od naturalnych przeszkód;
e) brak jakiejkolwiek analizy udowadniającej, iż inwestycja nie wprowadzi ograniczeń w zagospodarowaniu terenu.
Odrębną skargę złożył również J. P. (obecny skarżący), zaskarżając ww. decyzję w całości. Zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, brak wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, brak wyczerpującej analizy projektowanej inwestycji pod względem jej oddziaływania na ludzi i środowisko, brak analizy warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikających z odrębnych przepisów, bezzasadne stwierdzenie, że realizacja planowanego przedsięwzięcia nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co skutkowało również naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów,
2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 53 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez brak wszechstronnej analizy warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikających z odrębnych przepisów, brak analizy stanu faktycznego i terenu inwestycji; co prawda, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że dokonał analizy, o której mowa w ww. przepisie, tym niemniej ograniczył się wyłącznie do wskazania terenów sąsiadujących, nie wziął jednak pod uwagę, że grunt na którym ma być posadowiony maszt nie jest stabilny (jest to teren rekultywowany) - wybudowanie masztu o wysokości 45 m w tym miejscu może grozić katastrofą budowlaną, zagrażać życiu ludzi oraz zagrażać sąsiadującym budynkom,
3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 pkt 9 i art. 6 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym albowiem narusza interes prawny właścicieli i użytkowników nieruchomości zlokalizowanych w obszarze oddziaływania stacji bazowej oraz godzi w interes publiczny w rozumieniu art. 2 pkt 4 ww. ustawy,
4) naruszenie § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez uznanie, że planowana inwestycja nie jest przedsięwzięciem mogącym zawsze albo potencjalnie oddziaływać na środowisko, albowiem w rozporządzeniu tym ustawodawca odwołuje się wprost do częstotliwości pola elektromagnetycznego oraz do równoważnej mocy promieniowej izotopowo, a więc parametry te zostały uznane za istotne, natomiast w zaskarżonej decyzji organ poczynił odmienne ustalenia pozostające w sprzeczności z ww. przepisami,
5) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez uznanie, że realizacja planowanego przedsięwzięcia nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 53/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje organów obu instancji, Sąd stwierdził bowiem, że zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. w sprawach ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego decyzje wydają w odniesieniu do inwestycji celu publicznego o znaczeniu powiatowym i gminnym - wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Wg art. 53 ust. 4 pkt 9 decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1, wydaje się po uzgodnieniu z właściwym zarządcą drogi - w odniesieniu do obszarów przyległych do pasa drogowego. Organ pierwszej instancji w decyzji stwierdza, że zgodnie z danymi objęta wnioskiem nieruchomość o użytku "dr" "(...) wchodzi w skład pasa drogowego ulicy [...] - drogi zaliczonej do kategorii dróg gminnych."
Z kolei jak stanowi przepis art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2222 ze zm. – dalej u.d.p.), zmianę zagospodarowania terenu przyległego do pasa drogowego, w szczególności polegającą na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego część zarządca drogi uzgadnia w zakresie możliwości włączenia do drogi ruchu drogowego spowodowanego tą zmianą.
Jednocześnie, wg art. 39 ust. 1 u.d.p. zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności, wg pkt. 1 zabrania się lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Jest to przepis istotny w kontekście ustalenia, że objęta wnioskiem nieruchomość o użytku "dr" wręcz "(...) wchodzi w skład pasa drogowego."
Rozważań dotyczących powyższych kwestii zabrakło. Przy tym dodatkowo, budowa i eksploatacja tak dużego obiektu, ponadprzeciętnie wysokiego, może powodować ruch dużych pojazdów, niezbędnych do budowy i utrzymania masztu oraz jego infrastruktury. To z kolei może mieć wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego i sposób eksploatacji samej drogi.
Brak niezbędnych ustaleń w powyższym zakresie i wadliwe ustalenie stanu faktycznego uniemożliwia dalsze rozważania dotyczące przesłanek z przywołanego w skardze rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Są one bowiem uzależnione od wskazanych tam odległości instalacji od miejsc dostępnych dla ludności (§2 ust. 1 pkt 7). Zatem dopiero jednoznaczne ustalenie, czy obiekt będzie mógł powstać w konkretnym miejscu (w dowolnej części nieruchomości w ramach oznaczonego obszaru), czy też będzie musiał być przesunięty w konkretne miejsce ze względu na wymagania związane z istnieniem pasa drogowego, da możliwość ustalenia konkretnych odległości.
W tym kontekście Sąd stwierdził, że nie wszystkie aspekty sprawy zostały należycie ocenione i uzasadnione, pomimo złożonych środków odwoławczych i zawartych tam zarzutów, kwestionujących legalność inwestycji.
Jednakże Sąd wskazał, że skarżona decyzja o nie przesądza o warunkach technicznych, czy budowlanych, jakie musi spełniać planowana inwestycja. Przesądza jedynie o rodzaju (przeznaczeniu, wysokości itd.) obiektu budowlanego, który może zostać na danym terenie wybudowany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa planistycznego. Bez znaczenia na tym etapie postępowania administracyjnego pozostaje więc kwestia ewentualnej zgodności lub niezgodności realizacji inwestycji z przepisami regulującymi zagadnienie warunków technicznych, jakim musi ona odpowiadać, w tym bezpieczeństwa posadowienia obiektu na gruncie. Kwestia powyższa może być przedmiotem kontroli dopiero na kolejnym etapie postępowania (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. II OSK 227/14).
Na marginesie Sąd dodał, że w świetle orzecznictwa tut. Sądu wykładnia przepisów rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko musi uwzględniać intencje prawodawcy i cel regulacji. W związku z tym, dokonując kwalifikacji do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla stacji bazowej telefonii komórkowej niezbędne jest dokonanie całościowej oceny emisji promieniowania elektromagnetycznego na tereny dostępne dla ludności, na podstawie analiz wynikających ze szczegółowych danych. Ograniczenie się zaś tylko do emisji pojedynczych anten (bez sumowania ich emisji) nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy takie oddziaływanie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego (zob. np. wyrok WSA w Gliwicach z 16 stycznia 2017 r., sygn. II SA/Gl 1034/16).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd polecił organom dopełnienie wymogów formalnych związanych z ich własnym ustaleniem, że objęta wnioskiem nieruchomość o użytku "dr" (...) wchodzi w skład pasa drogowego ulicy [...] - drogi zaliczonej do kategorii dróg gminnych. W szczególności, czy z tego powodu wskazane usytuowanie obiektu jest możliwe na całym terenie nieruchomości, bez ograniczeń. Ustalenia winny znaleźć również wyraz w uzasadnieniach decyzji. Na tej podstawie, po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, organ winien rozpatrzyć też kwestię, czy inwestycja powinna być zaliczona do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Samego rozstrzygnięcia Sąd nie przesądził, bowiem nie pozwalają na to braki w ustaleniach faktycznych.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] r. powtórnie orzekł o umorzeniu postępowania w części oraz ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji zgodnie z wnioskiem inwestora, określając parametry techniczne, w tym wysokość zawieszenia anten, pasmo ich pracy, izotropową moc promieniowania oraz maksymalne nachylenie osi głównej wiązki. Organ stwierdził, że inwestycja nie wymaga uzyskania decyzji środowiskowej. Przeprowadzona w trybie art. 50 ustawy o planowaniu... analiza wykazała, że w promieniu 250m od projektowanej stacji bazowej znajduje się zabudowa mieszkaniowa oraz usługowa, w tym budynek opieki osób starszych i tereny zabudowy produkcyjnej o wysokości do 9m. Wyjątek stanowi komin o wys. ok. 40m. Stąd też organ administracji uznał, że na terenach sąsiednich nie istnieje możliwość budowy obiektów wyższych niż 9 m. Powołując się na stanowisko Wydziału Ochrony Środowiska, organ stwierdził, że inwestycja nie jest zaliczona do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Na projektowanym do realizacji maszcie będą zainstalowane anteny sektorowe i antena linii radiowej zaprojektowane do pracy na różnych azymutach. Nie ma zatem technicznych możliwości zsumowania emisji poszczególnych anten. Dla poparcia stanowiska organ przywołał orzecznictwo sądowe. Stacja bazowa zgodnie z zaleceniami MZDiT ma też zostać zlokalizowana w odległości 10m od pasa drogi publicznej. Stąd też zgodnie z art. 56 ustawy o planowaniu, brak podstaw do odmowy wydania decyzji lokalizacyjnej inwestycji celu publicznego.
Odwołania od decyzji złożyli wszyscy obecni skarżący, zarzucając naruszenie art. 6, 7, 8, 11 i 77 § 1 kpa oraz § 2 i 3 rozp. z dnia 9 listopada 2010 r. Zarzucili brak oceny podstaw do wydania decyzji środowiskowej. Ich zdaniem, niezbędne było rozważenie możliwości ewentualnego nakładania się (nachodzenia) wiązek promieniowania przez poszczególne anteny. Zatem nie ustalono całościowej emisji promieniowania elektromagnetycznego zgodnie z wytycznymi Sądu, z uwzględnieniem maksymalnych tiltów anten. Stąd też nie zbadano kwestii zagrożenia dla życia, zdrowia i mienia oraz konieczności ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania. Odwołujący się powtórnie wskazali też na spadek wartości ich nieruchomości.
Jednakże zaskarżoną decyzją Kolegium odwołań nie uwzględniło. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium po zacytowaniu treści § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozp. z dnia 9 listopada 2010 r., stwierdziło że brak podstaw do zsumowania oddziaływania anten. Uwzględnienie parametrów technicznych, określonych w decyzji, powoduje że anteny będą zawieszone na różnych wysokościach, co powoduje, że ich moc izotropowa nie będzie się kumulować. Świadczą o tym również maksymalne pochylenia osi głównych wiązek (tzw. tilty). Zatem warunki inwestycji podawane są dla tiltów maksymalnych, a nie minimalnych. Parametry przedsięwzięcia wynikające z karty informacyjnej są zaś wiążące, zarówno dla organu, jak i inwestora. W sposób legalny inwestor może bowiem zrealizować zamierzenie tylko przy nachyleniach wynikających z decyzji (vide: wyrok w sprawie II SA/Gl 627/18).
Zatem przedsięwzięcie nie wymaga decyzji środowiskowej, gdyż w odl. 200m od środków elektrycznych anten bezpośrednio poniżej osi głównych wiązek promieniowania wszystkich anten znajduje się teren pozbawiony zabudowy. Najniższy punkt wszystkich osi głównych anten znajduje się na wysokości 12,4m czyli o 2,4 m wyżej niż możliwa do realizacji maksymalna wysokość budynków, które mogłyby ewentualnie powstać w otoczeniu stacji. Zatem nie występują miejsca dostępne dla ludzi, nawet potencjalnie.
Stąd też odwołań nie uwzględniono.
Na decyzję organu odwoławczego skarżący się wnieśli odrębne skargi.
Skarżący J. P. zarzucił naruszenie:
1) art. 153 p.p.s.a. – poprzez niezastosowanie się do wytycznych sądu, które zobowiązywały organy do oceny emisji promieniowania elektromagnetycznego po zsumowaniu mocy poszczególnych anten,
2) art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa – poprzez bezzasadne stwierdzenie, że realizacja planowanego przedsięwzięcia nie wymaga decyzji środowiskowej,
3) art. 1 ust. 2 pkt 9 oraz art. 53 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o planowaniu, - poprzez brak wymaganej analizy stanu faktycznego i terenu inwestycji i naruszenie interesu prawnego skarżących,
4) § 2 ust. 1 pkt 7, § 3 ust. 1 pkt 8, § 3 ust. 2 pkt 3 rozp. – z powodu braku zsumowania promieniowania poszczególnych anten oraz uwzględnienia promieniowania anten radiolinii, jeżeli anteny te nie stanowią samodzielnej i wyłącznej inwestycji oraz nie uwzględniają kryteriów określonych w rozp. w postaci częstotliwości pola elektromagnetycznego i równoważnej mocy promieniowej izotropowo,
5) art. 72 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o udostępnianiu informacji... - poprzez uznanie, że inwestycja nie wymaga decyzji środowiskowej.
Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący podniósł, że w wyroku w sprawie II SA/Gl 53/18 Sąd wskazał, że dokonując kwalifikacji przedsięwzięć niezbędne jest dokonanie całościowej oceny emisji promieniowania elektromagnetycznego na tereny dostępne dla ludności. Ograniczanie się do emisji pojedynczych anten (bez sumowania ich emisji), nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że takie oddziaływanie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Zdaniem skarżącego, wytyczne Sądu zostały zakwestionowane przez organ. Niezależnie od tego skarżący zarzucił, że nie uwzględniono całokształtu okoliczności sprawy. Nie przeprowadzono bowiem analizy obszaru oddziaływania inwestycji, mimo że w odl. ok. 250m znajduje się zabudowa mieszkaniowa i planowana jest budowa osiedla mieszkaniowego.
Pozostali skarżący ponowili zarzuty zawarte w odwołaniu.
Skarżący J. L. wskazał na naruszenie art. 7, 75, 77, 80 i 107 § 3 kpa oraz art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 71 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji w zw. z § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozp. – poprzez niewyjaśnienie okoliczności sprawy i błędne przyjęcie, że ocena oddziaływania na środowisko możliwa jest w stosunku do pojedynczego elementu przedsięwzięcia.
Na tej podstawie wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący R. L. zarzucił naruszenie:
1) art. 7, 8 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa – poprzez stwierdzenie, że parametrów tego samego rodzaju w przypadku kilku anten na tym samym sektorze nie można sumować lub kumulować bez wyjaśnienia, na podstawie jakich dowodów lub prawa fizyki organ doszedł do takiego stanowiska, wbrew jednolitemu orzecznictwu, a także brak ustaleń w zakresie mocy EIRP, maksymalnych tiltów anten i podania na jakiej wysokości występują osie główne wiązek promieniowania przy uwzględnieniu maksymalnych tiltów anten,
2) art. 7, 87 ust. 1 w zw. z art. 79 ust. 1 Konstytucji z powodu braku podania konkretnej jednostki realizacyjnej rozp.
3) art. 64 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 135 ustawy – Prawo ochrony środowiska z powodu braku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania,
4) art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji... z powodu braku oceny całości przedsięwzięcia przy uwzględnieniu maksymalnych tiltów anten,
5) art. 63 ust. 3 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji w zw. z art. 135 ustawy – Prawo ochrony środowiska z powodu pominięcia faktu, że istnieje obowiązek ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania i konieczność sporządzenia raportu.
Dla poparcia stanowiska skarżący przywołał orzecznictwo sądowe.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.
W toku rozprawy sądowej, Sąd na wniosek dopuścił "B" z siedzibą w R. do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika.
Pełnomocnik skarżącego J. P. dodatkowo wskazał, że co prawda nie zawarto w skardze zarzutów w zakresie braku wyjaśnienia co do lokalizacji terenu objętego sporną inwestycją w stosunku do pasa drogowego, to poddaje tę kwestię ocenie Sądu. Podał, że jego mocodawca nie występował do tej pory o decyzję w przedmiocie warunków zabudowy terenu swojej nieruchomości, albowiem jest ona w trakcie rekultywacji.
Skarżący J. L. podtrzymał swoją skargę. Podkreślił, że odległość zabudowań jego i jego rodziny od planowanej inwestycji wynosi około 120 metrów, a także wskazał na szkodliwe oddziaływanie planowanej inwestycji dla ludzi.
Skarżący R. L. podtrzymał swoją skargę. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Prezes "B" z siedzibą w R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Powołał się na poglądy i orzeczenia zawarte w skardze R. L., a ponadto na wyrok tutejszego Sądu w sprawie II SA/Gl 12/19. Postulował, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wyjaśniły, czy moc EIRP się sumuje oraz jakie są maksymalne tilty anten, a nie deklarowane przez inwestora.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi są uzasadnione, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w nich zarzuty należało podzielić.
Decyzje organów obydwu instancji naruszają bowiem ocenę prawną zawartą w prawomocnym wyroku tut. Sądu, wyżej przywołanym zakresie wykładni przepisów rozp. z 2010 r., wyżej przywołanego. Aczkolwiek Sąd poczynił rozważania w tym zakresie używając słów "na marginesie może też dodać" (str. 7 uzasadnienia wyroku), to jednak wyrażony tam pogląd ma walor wiązany zarówno dla organów administracji, jak i składu orzekającego z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Nie uległ bowiem zmianie stan prawny od daty wydania poprzedniego wyroku tut. Sądu, od którego strony nie wniosły wszak skargi kasacyjnej.
Tymczasem przywołane przez organy orzecznictwo oraz stanowisko Wydziału Ochrony Środowiska UM w C. wraz z przywołaną literaturą podważają ocenę prawną tut. Sądu.
Stąd też poglądy te nie mają znaczenia w niniejszej sprawie. Skład orzekający jest zobligowany do wyegzekwowania wykonania wytycznych tut. Sądu, wynikających z poprzedniego wyroku, wydanego w niniejszej sprawie. Stąd też błędny jest pogląd organów, że ocenie podlegają jedynie parametry techniczne, wskazane we wniosku inwestora, a te dane powodują, że moc izotropowa anten nie będzie się kumulować, gdyż będą zawieszone na różnych wysokościach (są zaprojektowane do pracy na różnych azymutach).
Stąd też organy przedwcześnie przyjęły, że brak podstaw prawnych do nałożenia na inwestora obowiązku uzyskania decyzji środowiskowej.
Po wyroku tut. Sądu inwestor nie zmienił wniosku, ani danych zawartych w przedłożonej przez niego dokumentacji co do maksymalnego pochylenia osi głównej wiązek (tzw. tilty). Stan faktyczny sprawy nie uległ zatem zmianie. Stąd też organy administracji zobligowane były do dokonania kwalifikacji prawnej przedmiotowej stacji bazowej po dokonaniu całościowej oceny emisji promieniowania elektromagnetycznego na tereny dostępne dla ludności, na podstawie analiz wynikających ze szczegółowych danych, czyli do zsumowania ich emisji, a nie – do ograniczenia się tylko do emisji pojedynczych anten. Wykonanie wytycznych Sądu wymagało zatem wyjaśnienia, czy moc EIRP w niniejszej sprawie sumuje się, co wymagało ustalenia, jakie są maksymalne tilty anten wg danych katalogowych, a nie – deklarowanych przez inwestora, gdyż takie dane nie uwzględniają ewentualnej możliwości pochylenia poszczególnych anten, czyli zmiany kierunku wiązki promieniowania. Dopiero na tej podstawie możliwe jest ustalenie, czy w zakresie ponadnormatywnego oddziaływania znajdują się miejsca dostępne dla ludności.
Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie zbędne jest powoływanie się do poglądów w orzecznictwie, skoro walor wiążący ma ocena prawna, wyrażona w wydanym w tej sprawie prawomocnym wyroku.
Stąd też zasadne są jedynie zarzuty skarżących w zakresie naruszenia art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w konsekwencji, uchybienia art. 7, 8 § 1, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa wskutek błędnej wykładni art. 59 ust. 1 oraz art. 71 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku..., wyżej powołanej (obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 2081) w zw. z § 2 ust. 1 pkt 7 in fine, § 3 ust. 1 pkt 8 in fine, § 3 ust. 2 pkt 3 rozp. z 2010 r. Na tym etapie postępowania brak podstaw do stwierdzenia, czy i który z przypadków, wymienionych w rozp. występuje w niniejszej sprawie oraz czy zachodzi ograniczenie zabudowy na terenach sąsiednich i konieczność ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania.
Żaden ze skarżących nie legitymuje się bowiem decyzją o warunkach zabudowy, z której wynikałaby możliwość wzniesienia budynku wyższego, niż istniejąca obecnie zabudowa. Brak też podstaw prawnych do kwestionowania ustaleń faktycznych organów co do odległości istniejącej zabudowy od środka elektrycznego, w osi głównej wiązki promieniowania anteny. W tym zakresie skarżący J. L. podniósł zarzut dopiero w toku rozprawy sądowej. Nie pozbawia go to jednak możliwości wykazania tej kwestii przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Zdaniem Sądu, chybiony jest też zarzut pełnomocnika skarżącego J. P., podniesiony w toku rozprawy sądowej co do niewykonania wytycznych sądu w zakresie wyjaśnienia lokalizacji spornej stacji bazowej. Teren inwestycji przedstawia bowiem mapa ewidencyjna w skali 1:1000, stanowiąca załącznik do decyzji organu I instancji. Terenem inwestycji może być działka ewidencyjna jako geodezyjnie wyodrębniona, kilka takich działek, bądź jedynie część takiej działki, czy też części kilku działek.
W niniejszej sprawie teren inwestycji stanowi części działek, wyznaczone liniami rozgraniczającymi zgodnie z wymogiem z art. 54 pkt 3 ustawy o planowaniu..., wyżej powołanej (obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1945). Tak wyznaczony teren inwestycji przylega (graniczy) z pasem drogowym. Dodatkowo zarządca drogi zastrzegł warunek zachowania odległości 10m od pasa drogowego w zakresie lokalizacji samej stacji bazowej. Stąd też dla określenia odległości występowania zabudowy istotna jest odległość od granicy terenu, wyznaczonego liniami rozgraniczającymi, a nie od granicy działek ewidencyjnych.
Nieistotne są też jako przedwczesne pozostałe zarzuty skarg.
Jednakże skargi musiały odnieść skutek z powodu niewyjaśnienia, czy przedmiotowa inwestycja wymaga uprzedniego wydania decyzji środowiskowej z uwagi na konieczność zsumowania emisji poszczególnych anten i uwzględnienia danych katalogowych, a nie – jedynie danych, podanych przez inwestora co do maksymalnych tiltów anten.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji w części dotyczącej ustalenia lokalizacji spornej stacji bazowej jako wydane bez należytego wyjaśnienia i rozważenia okoliczności sprawy wskutek naruszenia wytycznych zawartych w poprzednim wyroku. Orzeczenie Sądu oparto na przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wobec uwzględnienia skargi należało nadto na wniosek skarżących orzec o kosztach postępowania, obejmujących wpisy sądowe w kwotach po 500 zł na rzecz każdego ze skarżących, a dodatkowo na rzecz skarżącego J. P. wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w kwocie 480 zł i opłatę skarbową od pełnomocnika w kwocie 17 zł (art. 202, art. 205 i art. 209 cyt. ustawy).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zatem poczynić ustalenia faktyczne co do maksymalnych tiltów anten wg danych katalogowych, a nie – deklarowanych przez inwestora i na tej podstawie wyjaśnić, czy moc EIRP podlega sumowaniu.
Dopiero na tej podstawie możliwe będzie stwierdzenie, czy sporna inwestycja wymaga wydania decyzji środowiskowej.
ec
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło