IV SA/Wa 962/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak,, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant ref. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej "Minister"), po rozpoznaniu wniosku J.G. (dalej "Skarżącego"), reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją własną z [...] listopada 2018 r. nr [...] , o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych A.K., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu decyzji Minister następująco przedstawił stan sprawy. Wnioskiem z 24 lipca 2018 r. Skarżący zwrócił się do Ministra o udostępnienie z rejestru PESEL adresu i daty zameldowania na pobyt stały oraz adresu i daty zameldowania na pobyt czasowy A.K. Wskazał przy tym, że żądane informacje są mu niezbędne celem wystąpienia przeciwko osobie poszukiwanej powództwem o ochronę dóbr osobistych i poprzedzającym jej wezwaniem do zapłaty. Pismem z 7 września 2018 r. Minister wezwał więc Skarżącego do przedłożenia kopii pozwu o naruszenie dóbr osobistych przeciwko A.K., z potwierdzeniem jego złożenia w sądzie lub alternatywnie kopii aktualnego wezwania sądowego, obligującego do wskazania adresu osoby poszukiwanej. W wykonaniu tego wezwania Skarżący, przy piśmie z 27 września 2018 r., przedłożył kopię zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział [...] , z [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] , o rozprawie z wniosku A.K. o zawezwanie do próby ugodowej, kopię pisma jej profesjonalnego pełnomocnika z 23 marca 2018 r. do Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział [...] o zawezwanie Skarżącego do próby ugodowej wraz z załącznikami w postaci: kserokopii pełnomocnictwa procesowego, udzielonego przez A.K., kserokopii uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z [...] października 2015 r., w sprawie zaopiniowania lokalizacji kasyna gry, kserokopii opinii psychologa dr M.K. z 14 grudnia 2017 r. nt. A.K., kserokopii wezwania przedsądowego z 15 lutego 2018 r. skierowanego do Skarżącego przez pełnomocnika procesowego osoby poszukiwanej wraz z dowodem nadania pisma do adresata, kserokopii dowodu uiszczenia opłaty od zawezwania do próby ugodowej przeciwko Skarżącemu oraz kserokopii dowodu wniesienia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Skarżący zawnioskował przy tym o wystąpienie do Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydziału [...] o fotokopię akt sprawy prowadzonej pod sygnaturą [...] i przeprowadzenie dowodu na okoliczności wskazane w toku postępowania. Decyzją z [...] listopada 2018 r. nr [...] Minister odmówił Skarżącemu udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych osoby poszukiwanej. Następnie, po rozpoznaniu wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją [...] stycznia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wyjaśnił, że przesłanka wykazania interesu prawnego nie została przez Skarżącego spełniona, ponieważ powołał się na zamiar wytoczenia powództwa o ochronę dóbr osobistych. Organ, rozstrzygając o możliwości udostępnienia danych, powinien zaś zbadać, czy opisane przez stronę zdarzenie miało rzeczywiście miejsce. W rozpatrywanej sprawie takie działanie sprowadzałoby się więc do oceny, czy rzeczywiście doszło do naruszenia dóbr osobistych wnioskodawcy. Minister nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności takich roszczeń, ponieważ należy to do wyłącznej kompetencji sądu powszechnego. Ponadto, Minister jest zobowiązany do badania interesu prawnego strony w oparciu o obiektywne dokumenty, z których wynikać będzie wprost potrzeba uzyskania danych osoby poszukiwanej, zgodnie z uzasadnieniem wniosku. W ocenie Ministra, w rozpatrywanej sprawie dokumentami tego rodzaju mogłyby być wyłącznie dokumenty potwierdzające wszczęcie sporu sądowego przez Skarżącego. Co więcej, celem wykazania interesu prawnego w uzyskaniu danych osoby poszukiwanej, Skarżący powinien przedłożyć kopię pozwu wraz z potwierdzeniem, że pismo to zostało skierowane do sądu. Minister nie mógł więc podjąć się zbadania dokumentów, które świadczyły o wszczętym sporze z powództwa osoby poszukiwanej przeciwko Skarżącego. W tym stanie rzeczy skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2019 r. nr [...] wywiódł J.G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegające na: 1) błędnej wykładni art. 27 § 1 k.p.c., poprzez przyjęcie, że pozew w procedurze [...] może zostać wniesiony do dowolnego sądu niezależnie od miejsca zamieszkania pozwanego, stanowiące naruszenie art. 6 k.p.a.; 2) błędnej wykładni art. 126 § 2 w zw. z art. 130 k.p.c., polegającej na przyjęciu, że niewskazanie adresu zamieszkania pozwanego nie stanowi braku formalnego pierwszego pisma procesowego, powodującego jego zwrot, stanowiącego naruszenie art. 6 k.p.a.; 3) naruszeniu art. 45 ust 1 Konstytucji RP w zw. z art. 27 § 1, art. 126 § 2, art 130 k.p.c., poprzez bezpodstawną odmowę udzielenia danych z rejestru PESEL uniemożliwiającą Skarżącemu prowadzenie postępowania sądowego dla ochrony swoich naruszonych dóbr osobistych; 4) naruszeniu art 77 w zw. z art 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i przyjęciu, że po stronie Skarżącego nie występuje interes prawny w pozyskaniu danych w zakresie: adresu i daty zameldowania na pobyt stały i czasowy A.K.; 5) naruszeniu art. 6 k.p.a. w zw. z art 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, poprzez odmowę udostępnienia danych z rejestru PESEL w sytuacji, kiedy przesłanki wydania danych zostały spełnione przez Skarżącego; 6) naruszeniu art. 7 w zw. z art 77 i art 78 k.p.a., poprzez pominięcie wniosku Skarżącego o wystąpienie przez Ministra o odpis akt sprawy prowadzonej pod sygnaturą [...] przez Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział [...] w sytuacji kiedy przedmiotem dowodu była okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (istnienie sporu sądowego pomiędzy skarżącym a A.K. oraz interesu prawnego po stronie Skarżącego); 7) naruszeniu art. 7 w zw. z art 77 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie przez Ministra wszystkich istotnych okoliczności składających się na stan faktyczny sprawy, w szczególności zaś przedmiotu sporu pomiędzy Skarżącym a A.K., w tym jej działań w toku postępowania sądowego; 8) naruszeniu art. 7a k.p.a., poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do przesłanek występowania interesu prawnego na korzyść Skarżącego; 9) naruszeniu art. 8 w zw. z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia danych z rejestru PESEL, mimo tego, że wszystkie wskazane w uzasadnieniu decyzji przesłanki udostępnienia danych zostały spełnione, a ich istnienie zostało udowodnione przez Skarżącego 10) naruszeniu art. 75 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez uznanie, że przeprowadzenie dowodu z odpisu akt sprawy prowadzonej pod sygnaturą [...] przez Sąd Rejonowy w[...] [...] Wydział [...] było niezgodne z wykładnią przepisów cyt. ustawy ; 11) naruszeniu art. 127 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nierozpoznanie sprawy w sposób ponowny, a jedynie powielenie uprzednio wydanej decyzji, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na: 1) niewłaściwym zastosowaniu art. 47 ust. 3 cyt. ustawy, polegające na przyjęciu, że osoba, której przysługuje roszczenie z art. 24 k.c., w związku z naruszeniem jej dóbr osobistych chronionych, nie dysponuje interesem prawnym w rozumieniu cyt. ustawy, skutkujące bezpodstawną odmową udzielenia wnioskowanych danych; 2) błędnej wykładni art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, poprzez przyjęcie, że źródłem interesu prawnego, którym ma legitymować się osoba wnosząca o udostępnienie danych z rejestru PESEL, nie mogą być przepisy art. 23 i 24 k.c.; 3) błędnej wykładni art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, poprzez przyjęcie, że źródłem interesu prawnego, którym ma legitymować się osoba wnosząca o udostępnienie danych, jest sprawa sądowa pomiędzy Skarżącym a osobą poszukiwaną; 4) błędnej wykładni art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, poprzez przyjęcie, że źródłem interesu prawnego, którym ma legitymować się osoba wnosząca o udostępnienie danych z rejestru PESEL, mogą być wyłącznie przepisy prawa materialnego, a nie przepisy formalnoprawne, w tym przepisy art. 27 § 1 lub art. 126 § 2 k.p.c.; 5) błędnej wykładni art. 24 k.c., poprzez przyjęcie, że roszczenie o zaniechanie naruszeń dóbr osobistych, jak również inne roszczenia wyliczone w art. 24 k.c., powstają dopiero z chwilą wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub zawisłości sporu. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając to na względzie, Sąd w składzie orzekającym dokonał kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia – w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy – i doszedł do przekonania, że skarga J.G. jest niezasadna. Podniesione w niej argumenty nie zasługiwały na uwzględnienie, a Sąd, działając z urzędu, nie stwierdził istnienia wad postępowania administracyjnego, które powinny skutkować wyeliminowaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Przy czym Sąd przyjął za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Organ, wobec czego za zbędne uznał ich ponowne przytaczanie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Stosowanie do art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców, w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań, mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Zgodnie zaś z art. 47 ust. 3 cyt. ustawy, organ rozpatrujący wniosek o udostępnienie danych odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46. Istota sporu w sprawie sprawdzała się zatem do oceny, czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zasadnie odmówił Skarżącemu udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych, celem wystąpienia przeciwko osobie poszukiwanej z powództwem o ochronę dóbr osobistych oraz poprzedzającym jej wezwaniem do zapłaty, uznając, że Skarżący nie wykazał (nie udokumentował) interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych. Posiadanie interesu prawnego w postępowaniu jest równoznaczne z ustaleniem przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Co więcej, musi to być taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z konkretnym rozstrzygnięciem. Innymi słowy, o tym, czy w konkretnej sprawie wnioskodawca ma interes prawny decydują przepisy prawa materialnego. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Gdy chodzi zaś o postępowanie w sprawie o udostępnienie danych z ewidencji ludności, to o interesie prawnym strony mogą świadczyć tylko takie okoliczności, w których sytuacja prawna strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji, a więc gdyby te dane były potrzebne wnioskodawcy do zrealizowania jego uprawnień lub poddania się obowiązkom. Wykazać zatem należy bezpośredni związek między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa, na której oparty jest interes prawny. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że wykazanie interesu prawnego w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy jest tożsame z udowodnieniem (por. wyrok NSA z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16). Najistotniejszą kwestią jest zatem posiadanie owego interes, aby w dalszej kolejności czy to go wykazać czy udowadniać. Legitymację do uzyskania danych ze rejestru PESEL, na podstawie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, można wywodzić z norm prawa materialnego należących do różnych gałęzi prawa, w tym również prawa [...] . Sąd w składzie orzekającym podziela jednak pogląd, że organ, badając interes prawny w sytuacji, gdy strona powołuje się na zamiar sądowego dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, powinien ograniczyć swoje działania do ustalenia istnienia sporu sądowego pomiędzy wnioskodawcą a osobą poszukiwaną. Podmiot zainteresowany uzyskaniem danych adresowych z rejestru PESEL ma bowiem interes prawny w uzyskaniu danych osoby przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym, gdy sąd ten zobowiąże go, jako powoda, do podania adresu zamieszkania pozwanego (por. wyrok NSA z 29 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 417/11). Skarżący, pomimo wezwania Ministra, nie przedstawił kopii pozwu o naruszenie dóbr osobistych przeciwko osobie poszukiwanej, z potwierdzeniem jego złożenia w sądzie lub alternatywnie kopii aktualnego wezwania sądowego, obligującego do wskazania adresu osoby poszukiwanej. Z wniosku inicjującego postępowanie wynikał zaś dopiero zamiar wytoczenia powództwa [...] przeciwko tej osobie. W ocenie Sądu, w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, jak również w toku rozpatrywania sprawy przez Ministra, nie istniał obowiązek wskazania przez Skarżącego danych adresowych osoby poszukiwanej w postępowaniu sądowym. Dążenie do ochrony dóbr osobistych przez wytoczenia powództwa przeciwko innej osobie nie dowodzi samodzielnie istnienia interesu prawnego po stronie Skarżącego. Interes prawny musi bowiem mieć charakter realny, a więc musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Co więcej, nie może mieć on charakteru hipotetycznego. Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym stanowisko, że podmiotowi, któremu przysługuje prawo dochodzenia określonych roszczeń, przepisy prawa powinny przyznawać uprawnienia związane z koniecznością nadania temu prawu skuteczności. Interes prawny nie może być uzasadniony zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których wnioskodawca dąży lub zamierza podjąć w przyszłości. W ocenie Sądu, nie można uznać legitymacji prawnej podmiotu, który odwołuje się do zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, czyli okoliczności niepewnej. W kontrolowanym postępowaniu Skarżący nie wykazał zaś w sposób obiektywnie sprawdzalny, tj. nie przedstawił dokumentu, z którego jednoznacznie wynikałoby to, że kwestia naruszenia jego dóbr osobistych przez osobę poszukiwaną jest badana przez sąd powszechny. Innymi słowy, nie udowodnił, że Minister był uprawniony do przekazania żądanych danych na potrzeby toczącego się postępowania sądowego w tym przedmiocie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.