I OZ 117/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Miasta Stołecznego Warszawy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 492/19 o odrzuceniu skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 492/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniami z dnia 28 marca 2019 r. strona skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 7 odpisów skargi, poświadczonych za zgodność z oryginałem oraz złożenie oryginału pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi, jak też uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe zarządzenia została doręczona w dniu 18 kwietnia 2019 r. Miasto Stołeczne Warszawa w dniu 25 kwietnia 2019 r. uiściło wpis od skargi, zaś 26 kwietnia 2019 r. (data stempla pocztowego) nadesłało pełnomocnictwo upoważniające radcę prawnego do reprezentowania skarżącego oraz 7 odpisów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę przytoczył treść m.in. art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." i stwierdził, że Miasto Stołeczne Warszawa nie wykonało wezwania, dotyczącego nadesłania 7 odpisów skargi i pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej, w zakreślonym terminie, tj. do dnia 25 kwietnia 2019 r. Wskazano przy tym, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13 uznał, że złożenie przez skarżącego wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a, ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Tak samo należy zatem uczynić w przypadku nieprzedłożenia przez stronę w zakreślonym terminie odpisów skargi, do nadesłania których została wezwana – zwłaszcza, że skarga do Sądu została wniesiona przez fachowego pełnomocnika, który w sposób zawodowy wykonuje czynności związane z obsługą prawną. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Miasto Stołeczne Warszawa, domagając się jego uchylenia i nadania sprawie biegu na skutek uznania, że złożone po upływie jednego dnia odpisy nie są istotnym uchybieniem skutkującym niemożnością nadania sprawie dalszego biegu ze względu na przedmiot postępowania tzn. wydania przez organ decyzji, której utrzymanie w mocy skutkowałoby negatywnymi konsekwencjami dla 99 mieszkańców budynku spółdzielczego zlokalizowanego przy ul. [...] na działce ew. nr [...] i [...] na skutek błędnego uznania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że sam fakt budowania na gruncie budynku wielo-lokalowego w ramach Spółdzielni Mieszkaniowej i wyodrębnienie 99 indywidualnych lokali mieszkalnych nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych i tak zabudowany grunt może być przedmiotem zwrotu w naturze byłym spadkobiercom. Skarżący przyznał, że pismo z odpisami skargi wysłał za pośrednictwem operatora publicznego 1 dzień po terminie tzn. w dniu 26 kwietnia 2019 r., a nie w dniu 25 kwietnia 2019 r., jednakże w jego ocenie to uchybienie nie może być uznane za tak istotny błąd, który nie uniemożliwia nadania sprawie biegu skoro wpis sądowy został zrealizowany w przepisanym terminie a sam fakt otrzymania odpisów skargi z jednodniowym opóźnieniem nie może ważyć na losie co najmniej 99 osób mieszkańców Dzielnicy [...]. Zwrócono uwagę, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zostało odebrane w dniu 18 kwietnia 2019 r., pełnomocnik skarżącej przygotował odpisy oraz nadał przesyłkę w systemie informatycznym w dniu 19 kwietnia 2019 r., ze względu zaś na okres świąteczny przelew mógł być zrealizowany przy udziale dwóch burmistrzów co nastąpiło w dniu 25 kwietnia 2019 r., zaś samo fizyczne wysłanie korespondencji mogło nastąpić dopiero w dniu pracy urzędu i w godzinach urzędowania, tj. 26 kwietnia 2019 r. Okoliczności te, zdaniem wnoszącego zażalenie, należy uznać z ostrożności procesowej jako wniosek o przywrócenie terminu – organizacja urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Ponadto w sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika, to w myśl art. 37 § 1 P.p.s.a. przy pierwszej czynności procesowej dołącza on do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Powyższy obowiązek potwierdza art. 46 § 3 powołanej ustawy, z którego wynika, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Stosownie natomiast do treści art. 47 § 1 P.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu tego przepisu mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 P.p.s.a.). Niedołączenie do skargi wymaganej liczby odpisów stanowi jej brak formalny, który uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu. W takim przypadku zastosowanie znajduje art. 49 § 1 P.p.s.a., na mocy którego przewodniczący wzywa skarżącego do uzupełnienia braków skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych jest terminem ustawowym. Oznacza to, że termin ten nie może być ani skracany ani przedłużany. W sytuacji gdy strona nie uzupełni w omawianym terminie braków formalnych skargi Sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy do skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nie zostało dołączone wymagane pełnomocnictwo a także nie nadesłano odpowiedniej liczby odpisów skargi. Dlatego też w wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2019 r., wezwano pełnomocnika Miasta Stołecznego Warszawy do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi, przez nadesłanie 7 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz złożenie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. W wezwaniu tym wskazano, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje jej odrzucenie. Przesyłka ta została doręczona w dniu 18 kwietnia 2019 r. na wskazany przez pełnomocnika adres do korespondencji. Wobec powyższego Sąd I instancji zasadnie przyjął, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi rozpoczął swój siedmiodniowy bieg, który zakończył się w dniu 25 kwietnia 2019 r. Okolicznością bezsporną zaś jest, że w zakreślonym terminie do usunięcia braków formalnych skargi nie przedłożono wymaganych odpisów skargi ani nie nadesłano żądanego pełnomocnictwa. W takiej sytuacji prawidłowo Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Odnosząc się do argumentów powołanych w zażaleniu wskazać należy, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi stanowi termin ustawowy wynikający z art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który nie podlega ani wydłużeniu, ani skróceniu. W świetle powyższych przepisów nie ma zatem znaczenia, że strona spóźniła się z uzupełnieniem braków jeden dzień. Każde przekroczenie ww. terminu ustawowego oznacza bezskuteczność czynności procesowej, co - w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, odpowiada nieuzupełnieniu braków formalnych skargi. Innymi słowy, nie jest istotne, czy strona - w reakcji na wezwanie sądowe - nie podejmuje żadnych czynności, czy też je podejmuje, ale po upływie ustawowego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OZ 1331/18; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13 stwierdził, że niedołączenie przez wnoszącego pismo wymaganej liczby jego odpisów, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 tej ustawy, uniemożliwiającym nadanie prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów przez Sąd. Z powołanego stanowiska wynika, że nawet złożenie przez skarżącego wymaganych odpisów skargi po wyznaczonym terminie, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a., ale przed odrzuceniem skargi oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono również, że ustawodawca nie przewidział prawnych możliwości uzupełniania braków formalnych żadnych pism procesowych przez sąd, ani nie dokonał rozróżnienia na braki "istotne" i "nieistotne", a jedynie wskazał na braki, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, co przemawia za przyjęciem ścisłej wykładni omawianych przepisów. Wskazać przy tym należy, że skorzystanie z prawa do sądu i doprowadzenie do merytorycznego rozpoznania sprawy wymaga od strony przestrzegania przepisów dotyczących wymogów formalnych pism procesowych oraz wykonywania w terminie wezwań sądu do usunięcia braków tych pism. Ustanowione w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymogi formalne skargi nie są ograniczeniem prawa dostępu do sądu, lecz wynikają z istoty postępowania, jakim jest postępowanie sądowoadministracyjne, w związku z czym nie mogą zostać uznane za dyskryminujące. Również okoliczności związane z ewentualnym brakiem winy strony w uchybieniu terminu nie mogą mieć wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Okoliczności te będą natomiast przedmiotem oceny zawartego w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu w odrębnym postępowaniu incydentalnym. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.