III SA/Łd 84/19

Dnia 3 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 roku sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów dotyczących egzekucji administracyjnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M.Z. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., ul. A 45 lok. 5 kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Z. S. z urzędu. Postanowieniem z [...], wydanym na podstawie art 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., art. 18, art. 23 § 1 pkt 1, 2, 3 i 7 oraz art. 34 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia Z. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów dotyczących egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z [...] nr [...], [...], [...] oraz z [...] nr [...] i [...]. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że postanowieniem z [...] organ egzekucyjny - Prezydent Miasta [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów dotyczących egzekucji administracyjnej prowadzanej na podstawie tytułów wykonawczych z 20 sierpnia 2015 r. oraz z 30 listopada 2017 r. Podnoszone przez Z. S. zarzuty i argumentacja, na których jest ona oparta były już przedmiotem rozpoznania organu egzekucyjnego. Kolejne merytoryczne rozstrzygniecie w sprawie już zakończonej ostatecznym postanowieniem dotknięte byłoby wadą nieważności. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany wskazał, że wadliwość egzekucji wynika z wadliwego wymiaru podatku od nieruchomości oraz braku doręczenia aktów stanowiących podstawę obowiązków skierowanych do egzekucji. Egzekucja jest niedopuszczalna. Zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oparty jest również na błędzie co do osoby zobowiązanego. W ocenie organu drugiej instancji, prawidłowo organ egzekucyjny zakwalifikował podanie zobowiązanego, jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a nie jako skargę na czynności egzekucyjne. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Na takie rozumienie art. 54 u.p.e.a. wskazuje wykładnia systemowa wewnętrzna przepisów tej ustawy. Nieograniczony zakres skargi na czynności egzekucyjne prowadziłby bowiem do powielenia środków zaskarżenia istniejących w ramach postępowania egzekucyjnego, np.: zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przewidzianych w art. 33 u.p.e.a., czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego przewidzianego w art. 59 § 1 u.p.e.a. W trybie art. 54 u.p.e.a. ocenie podlegają wyłącznie kwestie formalnoprawne działania organu egzekucyjnego. Oznacza to, że podstawą skargi nie mogą być podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a uwzględnienie skargi nie powoduje umorzenia postępowania egzekucyjnego. Konstrukcja skargi na czynność egzekucyjną ma na celu ochronę zobowiązanego, ale przed bezprawnością czynności wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym. Skarga wskazana w art. 54 § 1 u.p.e.a. nie jest środkiem prawnym, który może być kierowany przeciwko czynnościom procesowym, zatem nie może być odnoszona do tych działań procesowych organu, które strona może kwestionować właściwymi środkami, choćby poprzez zarzuty, o jakich stanowi art. 33 u.p.e.a., czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego przewidzianego w art. 59 § 1 u.p.e.a. Podanie skarżącego nie dotyczy kwestii formalnoprawnych. Co więcej sam zobowiązany konsekwentnie odwołuje się do treści art. 33 § 1 u.p.e.a. Za inną uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania należy uznać wcześniejsze rozstrzygnięcie w przedmiocie ponowionych zarzutów. Niedopuszczalne jest, aby w obiegu prawnym znajdowały się dwa rozstrzygnięcia w tej samej sprawie. Organ egzekucyjny szczegółowo opisał tok postępowania egzekucyjnego, wnoszone środki prawne i rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. W skardze na powyższe postanowienie Z. S. stwierdził, że jest ono niezgodne z prawem. Zdaniem skarżącego, organ drugiej instancji powinien w pełnym zakresie dokonać analizy zarzutów podniesionych w zażaleniu. Nie doręczono mu decyzji stanowiących podstawę wymiary podatku, a skierowano je do egzekucji, więc egzekucja jest niedopuszczalna poprzez jej wadliwość. Organ administracji winien uwzględnić treść pisma, zarzuty w sprawie, jeżeli miałoby to przysłużyć się słusznemu interesowi obywateli. Organ egzekucyjny powinien uwzględnić skargę na czynności egzekucyjne i uchylić zakwestionowaną czynność egzekucyjną (art. 54 § 5a u.p.e.a.). Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są jak najbardziej uzasadnione, a organ drugiej instancji wcale się do nich nie odniósł prawidłowo. Skarżący wyjaśnił, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. wniósł skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przewidziane w art. 33 u.p.e.a. oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego przewidziane w art. 59 § 1 u.p.e.a., ponieważ stanowi naruszenie art. 54 § 5 u.p.e.a. w związku z art. 262 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 3 lipca 2019r. pełnomocnik oświadczył, że przedmiotem pisma skarżącego z dnia 30 sierpnia 2018r. są zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2017r. poz.1370 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga treść żądania skarżącego zawarta w jego piśmie z dnia 30 sierpnia 2018r. skierowanym do Prezydenta Miasta [...]. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 20 sierpnia 2015r. Prezydent [...] wystawił przeciwko Z. S. 3 tytuły wykonawcze o numerach [...], [...] i [...] obejmujące należność z tytułu podatku rolnego i od nieruchomości za 2011r., 2012r. i 2013r. Natomiast w dniu 30 listopada 2017r. Prezydent [...] wystawił przeciwko Z. S. 2 tytuły wykonawcze u numerach [...] i [...] obejmujące należność z tytułu podatku rolnego od osób fizycznych. Na podstawie wymienionych pięciu tytułów wykonawczych wierzyciel w dniach 26 lipca 2018r. i 21 sierpnia 2018r. przesłał zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w mBanku i Alior Banku. W związku z tymi zawiadomieniami Z.S. złożył pismo z 30 sierpnia 2018r. w którym nie zgadza się z prowadzeniem przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. Podnosi w nim nieistnienie obowiązku, brak wymagalności obowiązku, niedoręczenie upomnienia a także wskazuje przepis prawny będący podstawą prawną jego żądań – art.33 § 1 u.p.e.a. W istocie podnosi okoliczności będące podstawą zarzutów, o których mowa w art.33 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny prawidłowo zakwalifikował pismo z 30 sierpnia 2018r. jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne w rozumieniu art.33 § 1 u.p.e.a. Prawidłowość takiego stanowiska potwierdził na rozprawie pełnomocnik skarżącego oświadczając, że przedmiotem pisma z 30 sierpnia 2018r. były zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Należy zaznaczyć, że trzy tytuły wykonawcze z dnia 20 sierpnia 2015r. zostały doręczone skarżącemu w dniu 9 listopada 2015r. i wniósł on zarzuty, które postanowieniem z dnia [...] Prezydent [...] oddalił. Po wniesieniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] SKO w Ł. stwierdziło uchybienie terminu do jego wniesienia. Z. S. złożył skargę, która postanowieniem z dnia [...] w sprawie III SA/Łd 357/16 została odrzucona. W pismach z dnia 19 lutego i 26 lutego 2018r. skarżący ponownie złożył zarzuty co do których postanowieniem z dnia [...] Prezydent [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznania zarzutu nieistnienia obowiązku i odmówił uwzględnienia pozostałych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] SKO w Ł. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji zaś Z.S. wniósł skargę, która wyrokiem z dnia 30 stycznia 2019r. w spr. III SA/Łd 783/18 została oddalona. Od tego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną i sprawa jest obecnie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym (sygnatura akt II FSK 1287/19). Odnośnie dwóch tytułów wykonawczych z dnia 30 listopada 2017r. to zostały one doręczone skarżącemu w dniu 6 lutego 2018r. Z.S. wniósł na nie zarzuty, które postanowieniem Prezydenta [...] z dnia [...] zostały oddalone. Po wniesieniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] SKO w Ł. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Na wymienione postanowienie Z.S. wniósł skargę, która wyrokiem z dnia 16 stycznia 2019r. w spr. III SA/Łd 790/18 została oddalona. Od tego wyroku wniesiono skargę kasacyjną i obecnie sprawa znajduje się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym (sygnatura akt II FSK 1288/19) W rozpoznawanej sprawie w piśmie z dnia 30 sierpnia 2018r. Z. S. ponownie wniósł zarzuty. Po pierwsze uczynił to dawno po upływie siedmiodniowego terminu do wniesienia zarzutów gdyż tytuły z dnia 20 sierpnia 2015r. zostały mu doręczone 9 listopada 2015r. a tytuły z 30 listopada 2017r. doręczono mu 6 lutego 2018r. Po drugie wcześniej złożone zarzuty zostały rozpoznane ostatecznymi postanowieniami organów administracji przy czym odnośnie tytułów z 20 sierpnia 2015r. skarżący zgłosił zarzuty po raz trzeci zaś w przypadku tytułów z 30 listopada 2017r. po raz drugi. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest już pogląd, iż zarzuty zgłoszone po upływie 7-dniowego terminu są spóźnione i nie mogą być rozpatrzone (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011r., sygn. akt II FSK 368/2010, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć w tym miejscu należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do określenia w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. Z jednej strony przyjmuje się, że powinno się wówczas oddalić zarzuty bądź umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów, albo nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu. Sądy administracyjne akceptują również tego typu rozstrzygnięcia jak odmowa wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny pierwszej instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia. We wszystkich tych przypadkach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania (wyrok WSA w Krakowie z 3 sierpnia 2012 r., I SA/Kr 849/12 oraz powołane tam poglądy B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 335 i nast., a także powołane w innych wyrokach poglądy R. Hausera, Z. Leońskiego Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 1995, s. 63). W wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3770/14 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 K.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej. Sąd w rozpoznawanej sprawie podzielił wymieniony pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego. Również w przypadku gdy sprawa zarzutów została już rozpoznana przez organ administracji to niedopuszczalne jest ponowne postępowanie w tej samej sprawie. Ponowne rozstrzygnięcie byłoby bowiem dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art.156 § 1 pkt.2 K.p.a. (powaga rzeczy osądzonej). W takim przypadku zachodzi sytuacja, o której mowa w art.61a § 1 K.p.a a mianowicie ponowne postępowanie nie może zostać wszczęte z "innych uzasadnionych przyczyn". Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Z. S. ponownie wniósł zarzuty, które były już wcześniej rozstrzygnięte ostatecznym postanowieniem organów administracji a ponadto wniósł je dawno po upływie siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. Organy administracji trafnie uznały, że spełnione zostały przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania określone w art.61a § 1 K.p.a. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę Z. S. Na podstawie art.250 § 1 p.p.s.a. sąd przyznał adwokatowi M. Z. kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Sąd oddalił wniosek pełnomocnika skarżącego złożony na rozprawie w dniu 3 lipca 2019r. o jej odroczenie z uwagi na nieobecność Z. S., który chciałby osobiście brać w niej udział a nie mógł zorganizować sobie zastępstwa w pracy. Na rozprawie skarżący był reprezentowany przez swojego pełnomocnika w osobie adwokata i nie zachodziła konieczność jej odraczania aby mógł on w niej osobiście uczestniczyć. W związku z czym sąd nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy. a.k.