II SA/Po 247/19
WyrokWSA w Poznaniu2019-07-03
Skład orzekający: Izabela Paluszyńska, Barbara Drzazga, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który nie zawiera opisu racjonalnego wariantu alternatywnego, może stanowić podstawę do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach?Ratio decidendi
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko musi zawierać opis analizowanych wariantów, w tym racjonalnego wariantu alternatywnego, wraz z uzasadnieniem ich wyboru oraz określeniem przewidywanego oddziaływania na środowisko. Brak takiego opisu stanowi wadę raportu, która uniemożliwia wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nawet jeśli inne organy wydały pozytywne uzgodnienia. "Racjonalność" wariantu oznacza, że mógłby on zostać wybrany przez organ, a "alternatywność" wymaga różnic pod względem kryteriów przestrzennych lub technologicznych, nie może być pozorny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy fermy drobiu. Wójt odmówił wydania decyzji, uznając raport o oddziaływaniu na środowisko za niekompletny, głównie z powodu braku opisu racjonalnego wariantu alternatywnego. SKO podtrzymało to stanowisko, uznając przedstawiony przez inwestora wariant alternatywny (budowa dodatkowych kotłowni węglowych) za pozorny. Inwestor twierdził, że raport spełnia wymogi prawne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska /spr/ Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej SKO lub Kolegium) działając na podstawie art. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 570), art. 17 pkt. 1, 127 § 2 oraz art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania M. G. (dalej jako strona lub skarżący) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C.- K. z dnia [...] października 2018 r., znak [...], w sprawie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pn. " Budowa fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce o nr ewid. [...]".
Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wójt Gminy C. K. decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 66, art.71 ust. 1 i 2 pkt. 1, art. 75 ust. 1 pkt. 4, art. 77 ust. 1 pkt. 1 art. 78 ust. 1 pkt.2, art. 80 ust. 1 pkt 1,2,3, art. 85 ust., 2 pkt 1 i ust.3 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r., poz. 1405 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.), § 2 ust. 1 pkt 51 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ( Dz. U. z 2016r., poz. 71 ) po ponownym rozpatrzeniu wniosku Inwestora Pana M. G., odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pn. " Budowa fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce o nr [...]".
Jak wynika z ustaleń organu I instancji dnia 7 września 2015r. M. G. zam. [...] wystąpił do Wójta Gminy C.-K. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce o nr ewid. gr. [...] P. N., gmina C.-K., powiat [...], województwo [...]. Do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach załączono:
• raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w trzech egzemplarzach, wraz z zapisem w formie elektronicznej,
• załącznik graficzny przedstawiający zasięg oddziaływania przedsięwzięcia,
• wypis z rejestru gruntów
• dowód dokonanej opłaty skarbowej w wysokości [...] zł,
• poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie,
W toku analizy złożonego wniosku ustalono że planowane zamierzenie inwestycyjne, kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania jest obowiązkowe, natomiast do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, które będą realizowane na terenie przedsięwzięcia należą planowane zbiorniki na gaz.
Projektowana inwestycja obejmuje swym zakresem budowę:
- czterech budynków- indyczników o symbolach K-1 do K-4 wraz ze sterówkami
- budynku socjalnego dla pracowników,
- zbiornika na gaz płynny 12 sztuk po 6700 l,
- agregatu prądotwórczego,
- 8 silosów paszowych (do 50m3),
- konfiskatora kontenerowego,
- 2 zbiorników na odcieki ( 10 m3),
- zbiornika na odcieki socjalne (5 m3),
- wagi samochodowej,
- ujęcia wody składającego się ze studni i budynku hydroforni.
Przedmiotowa inwestycja polegać będzie na tuczu indyka płci męskiej- indorów z przeznaczeniem na produkcję mięsa w systemie ściółkowym. Na teren fermy przywożone będą 4 tygodniowe odchowane ptaki. Początkowa obsada będzie wynosiła 17500 sztuk, które tuczone będą do 15 tygodnia życia. Po osiągnięciu przez ptaki wagi około 15 kg będzie następowała pierwsza odstawa, tak aby nie została przekroczona dopuszczalna obsada w obiekcie wynikająca z przepisów, tj. 57 kg/m2. Następnie przez kolejne 7 tygodni prowadzony będzie tucz pozostałych indyków do osiągnięcia wagi około 21 kg.
W związku z powyższym obsada wyniesie: w budynku K-1(pow. hodowlana 4 800 ml) 17 500 szt. (420 DJP) od 4 do 15 tygodnia tuczu, 13 000 szt. (312 DJP) od 15 tygodnia do ostatniego dnia tuczu, K-2 (pow. hodowlana 4 800 m2) 17 500 szt. (420 DJP) od 4 do 15 tygodnia tuczu, 13 000 szt. (312 DJP) od 15 tygodnia do ostatniego dnia tuczu, K-3 (pow. hodowlana 4 800 m2) 17 500 szt. (420 DJP) od 4 do 15 tygodnia tuczu, 13 000 szt. (312 DJP) od 15 tygodnia do ostatniego dnia tuczu, K-4 (pow. hodowlana 4 800 m2) 17 500 szt. (420 DJP) od 4 do 15 tygodnia tuczu, 13 000 szt. (312 DJP) od 15 tygodnia do ostatniego dnia tuczu. Łącznie dla czterech obiektów : 70 000 szt. (1680 DJP) indora.
Ustalono, że teren na którym realizowana będzie inwestycja nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Bezpośrednie sąsiedztwo planowanego przedsięwzięcia stanowią:
• od strony północnej teren inwestycji przylega do działki o nr ewid. gr. [...], na której znajdują się pola uprawne, dalej na północ również znajdują się pola uprawne. Najbliższa zabudowa zagrodowa od strony północnej znajduje się na działce o nr ewid. gr. [...] w odległości około 118 m od działki inwestycyjnej,
• od strony wschodniej teren inwestycji przylega do działki o nr ewid. gr. [...], na której znajduje się rów melioracyjny. Dalej za rowem znajdują się koszone łąki i pola uprawne.
• od strony południowej teren inwestycji przylega do działki o nr ewid. gr. [...], na której znajdują się grunty rolne, dalej na południe również znajdują się pola uprawne. Najbliższa zabudowa zagrodowa od strony południowej znajduje się na działce o nr ewid. gr. [...] w odległości około 98 m od działki inwestycyjnej.
• od strony zachodniej teren inwestycji przylega do działki o nr ewid. gr. [...], na której znajduje się droga o nawierzchni asfaltowej. Dalej na zachód za drogą znajdują się grunty rolne.
Najbliższe tereny wymagające ochrony akustycznej, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014r.,poz 112tj.), to tereny zabudowy zagrodowej położone w odległości około 98 m od działki inwestycyjnej. Jak wynika z informacji zawartych w raporcie źródłem hałasu na terenie przedsięwzięcia będzie praca wentylatorów dachowych i szczytowych w czterech indycznikach, agregat prądotwórczy i ruch pojazdów obsługujących fermę. Na terenie fermy pracować będzie łącznie 160 wentylatorów, w każdym z budynków inwentarskich po 18 wentylatorów dachowych o poziomie mocy akustycznej 80 dB i po 22 wentylatory szczytowe o poziomie mocy akustycznej 89 dB. Wentylatory szczytowe pracować będą tylko w porze dnia. Agregat prądotwórczy będący źródłem hałasu o poziomie mocy akustycznej 98 dB umieszczony będzie w pomieszczeniu techniczno- magazynowym o izolacyjności akustycznej ścian 48 dB dachu 27 dB, co ograniczy hałas emitowany do środowiska. Emisja hałasu będzie się wiązać także z ruchem pojazdów ciężkich tj. dostarczaniem paszy, pracą ciągnika, wywozem nieczystości i odchodów zwierzęcych, dostarczaniem paliwa i odbiorem lub dostarczaniem indyków oraz z napełnianiem zbiorników paszą. Inwestor przewiduje, że w ciągu najniekorzystniejszych 8 godzin pory dnia natężenie ruchu pojazdów wyniesie do 5 pojazdów ciężarowych. Ruch pojazdów odbywać się będzie głównie w porze dnia, w porze nocnej ruch pojazdów związany będzie wyłącznie z transportem drobiu. Dla powyższych warunków w raporcie wykonano obliczenia rozprzestrzeniania się hałasu w środowisku i wyznaczono poziom hałasu emitowanego przez fermę do środowiska. Z zaprezentowanych wyników obliczeń wynika, że poziom hałasu emitowanego przez fermę na granicy najbliższych terenów chronionych wyniesie w porze dnia 47,1 dB, w porze nocy 34,0 dB i nie przekroczy poziomu dopuszczalnego określonego w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r., poz. 112 tj.).
Źródłami emisji zorganizowanej do powietrza będą systemy wentylacyjne w planowanych indycznikach którymi wyprowadzane będą zanieczyszczenia pochodzące z procesów chowu, w tym substancje odorotwórcze, powstające w wyniku rozkładu produktów przemiany materii zwierząt. W raporcie uwzględniono emisję amoniaku, siarkowodoru i pyłu z procesów chowu oraz dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenku węgla i pyłu z agregatu prądotwórczego o mocy 200 kW, który na terenie fermy będzie działał na wypadek awarii zasilania, a także emisje tych substancji z nagrzewnic zainstalowanych wewnątrz indyczników (po 4 nagrzewnice o mocy 100 kW każda na jeden indycznik). Źródłem niezorganizowanej emisji będą silniki pojazdów poruszających się po terenie planowanej inwestycji. Z uwagi na niewielkie natężenie ruchu pojazdów po terenie inwestycji, a także niezorganizowany charakter emisji pochodzącej ze spalania paliw w silnikach tych pojazdów, została ona pominięta w obliczeniach rozprzestrzeniania substancji w powietrzu. Napełnianie silosów paszowych nie będzie źródłem emisji pyłu do powietrza, z uwagi na to, że rury odpowietrzające z silosu skierowane będą wylotem w dół, a podczas załadunku pasz do silosów nakładane będą na nie filtry workowe, oraz ze względu na stosowanie do karmienia zwierząt pasz granulowanych.
Z przedstawionych w raporcie oraz jego uzupełnieniu informacji wynika, iż przedmiotowa inwestycja zlokalizowana będzie poza obszarami głównych zbiorników wód podziemnych. Najbliższy zbiornik GZWP nr [...] Zbiornik T. - K. - K. położony jest w odległości około 5,8 km na północny-wschód od terenu planowanej inwestycji. Na terenie gminy rozpoznano i udokumentowano trzy piętra wodonośne: czwartorzędowe, trzeciorzędowe oraz kredowe. Najbliżej położone ujęcie wód podziemnych znajduje się w odległości około. 1,2 km na północny-zachód od terenu, planowanej inwestycji. Inwestor na terenie planowanego gospodarstwa planuje wykonać własne ujęcie wód podziemnych o maksymalnej wydajności Q = 3,0 mVh oraz głębokości około 99,0 m. Jak wynika z mapy topograficznej sieć hydrograficzna badanego obszaru związana jest z rzeką Żabianką, która przepływa w odległości około 30 m od wschodniej granicy działki nr [...].
Inwestor przedstawił rodzaje i ilości odpadów wytwarzanych na poszczególnych etapach inwestycji, tj. realizacji, eksploatacji i likwidacji oraz sposób gospodarowania nimi. Na ww. etapach będą powstawać odpady, zarówno niebezpieczne, jak i inne niż niebezpieczne.
W oparciu o przedstawioną dokumentację ustalono, że woda na potrzeby przedsięwzięcia z własnego planowanego ujęcia wód podziemnych będzie zużywana na cele technologiczne: pojenia zwierząt, mycia powierzchni hodowlanych, a także do celów socjalno - bytowych oraz p.poż. Łączne średnioroczne zużycie wody Inwestor oszacował na około 13 757,25 m /rok.
Stwierdzono, że teren przeznaczony pod planowaną inwestycję położony jest poza obszarami chronionymi na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018 r. poz. 142). płazów jakim jest [...].
W dniu 10 września 2015r. zostało wszczęte postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na wniosek inwestora z dnia 7 września 2015r., który został przedłożony wraz z raportem o oddziaływaniu na środowisko. Wójt Gminy C.-K. wystąpił do organów współdziałających tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. o wydanie opinii w sprawie planowanego przedsięwzięcia pismem nr [...] oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. pismem nr [...] z dnia 10 września 2015r. o wydanie uzgodnień warunków realizacji przedsięwzięcia.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w dniu [...] listopada 2015r. pismem znak [...] wydał opinie sanitarną. Stwierdził, że planowana inwestycja nie powinna negatywnie oddziaływać na środowisko.
Dnia [...] grudnia 2015 r. pismem znak [...] Regionalny Dyrektora Ochrony Środowiska w P. wydał postanowienie uzgadniające decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach jednocześnie określił warunki realizacji w/w przedsięwzięcia, w którym nie stwierdził konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art.72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
W toku prowadzonego postępowania wpływały do organu pisma mieszkańców sprzeciwiających się planowanej inwestycji.
Organ zdecydował się przekazać raport do analizy, która wykazała, że złożony raport nie jest nadal kompletny:
1. W raporcie brak pełnej informacji o zagospodarowaniu padłych zwierząt z uwagi na nie przedstawienie zakładu uprawnionego do wykonywania tej usługi. Dopiero do wyjaśnienia Raportu z dnia 10 marca 2016 roku załączono przedwstępną umowę odbioru padłych zwierząt przez uprawnioną firmę.
2. W wyjaśnieniach autor raportu nadal nie przedstawił kompleksowego rozwiązania zaopatrzenia fermy w wodę do picia dla drobiu, w przypadku złej jakości wody ze studni głębinowej. Nie podaje alternatywnego rozwiązania dla studni głębinowej, którą Inwestor ma dopiero w planach, nie rozważa też ewentualnej budowy stacji uzdatniania wody oraz zagospodarowania ścieków technologicznych
3. Harmonogram zasiedlenia kurników nie jest powiązany z datą rozpoczęcia ani zakończenia inwestycji, ale z metodyką zasiedlenia każdego z 4 kurników np. możliwe zasiedlenie jednoczesne wszystkich kurni¬ków lub zasiedlanie poszczególnych kurników w różnych terminach. Metodyka zasiedlenia kurników ma wpływ na powstawanie ścieków technologicznych, powstawanie (pomiotu) obornika itd. Uzupełnienie do raportu nie zawiera poprawnego opisu zagospodarowania pomiotu z uwagi na:
- brak rozwiązania alternatywnego (płyta obornikowa) w przypadku braku odbioru pomiotu np. w okresie od 1.12-28.02 lub okresach uniemożliwiających aplikację do gruntu .
- nieuwzględnienie wszystkich odpadów w wykazie powstających w etapie eksploatacji fermy, w szczególności obornika. Zawiera natomiast niezgodne z przepisami BAT zagospodarowanie obornika poprzez przechowywanie w obiekcie inwentarskim. W raporcie zabrakło także odpadu pochodzącego z utrzymania terenów zielonych, których nie uwzględniono w wykazie odpadów powstających w czasie eksploatacji fermy. Odpadów tych nie można wywozić na składowisko.
4. Uwagi dotyczące metodyki obliczeń: stwierdzono przekroczenia zarówno stężeń maksymalnych jak i częstości przekroczeń stężeń jednogodzinnych amoniaku (wyniki obliczeń)
5. Projektowana ferma indyków mimo przyjętych rozwiązań technologicznych i technicznych będzie źródłem emisji substancji odorowych, powstających w wyniku rozkładu produktów przemiany materii ptaków w trakcie hodowli, czego nie zauważono, w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
6.Inwestor w swoich wyjaśnieniach zawarł informację, że czyszczenie kurników będzie odbywało się wodą pod dużym ciśnieniem. Oznacza to jednoznacznie o powstawaniu ścieków technologicznych zawierających głównie pomiot.
Wójt Gminy C.-K. po analizie całości zgromadzonego materiału dowodowego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym oraz biorąc pod uwagę sprzeciw społeczeństwa dotyczący planowanej inwestycji, uwzględniając uwagi i wnioski stron postępowania i społeczeństwa zgłoszone w trakcie postępowania wydał decyzje o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań. W dniu 21 czerwca 2016r. do Gminy C.- K. wpłynęło odwołanie inwestora Pana M. G. od decyzji Wójta Gminy C.-K. nr [...] z dnia 6 czerwca 2016r.
W dniu 2 listopada 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja nr SKO- [...]/16 uchyliło w całości decyzję Wójta [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
Skargę Stowarzyszenia Sportowo-Kulturalnego Wsi C. na decyzje SKO w K. z dnia [...] listopada 2016 r. oddalił w całości Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu wyrokiem dnia 1 czerwca 2017 r. sygn. akt. IV SA/Po 26/17.
Ponownie w dniu 4 lipca 2017 r. Wójt Gminy C.-K. przystąpił do rozpatrzenia sprawy, w tym przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla w/w przedsięwzięcia. Wójt wezwał inwestora do uzupełnienia raportu, w tym przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego przedsięwzięcia oraz przedstawienia analizy skumulowanych oddziaływań przedsięwzięcia z istniejącymi fermami drobiu oraz Zakładem Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych "[...]". W odpowiedzi z dnia 23 sierpnia 2017 r. Pan M. G. odmówił uzupełnienia raportu, w tym zakresie dostosowującym raport do wymagań formalnych wynikających z przepisów Ustawy, tj. w zakresie przedstawienia wariantów alternatywnych przedsięwzięcia, jak i analizy oddziaływań skumulowanych. W dniach 21 sierpnia 2017 r. oraz 8 września 2017 r. inwestor został ponownie wezwany do uzupełnienia i ujednolicenia raportu. Inwestor złożył w dniu 25 września 2017 r. odpowiedź na wezwania Wójta Gminy C.-K., w której ponownie odmówił uzupełnienia raportu.
Następnie, dnia 6 października 2017 r. Wójt Gminy C.-K. wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o ponowne uzgodnienie warunków realizacji w/w przedsięwzięcia. W odpowiedzi RDOŚ w P. w dniu 11 grudnia 2017 r. wydał postanowienie o uzgodnieniu warunków realizacji przedsięwzięcia.
Organ zwrócił się o ponowne wydanie opinii w sprawie realizacji przedsięwzięcia do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K.. W odpowiedzi z dnia 21 sierpnia 2018r. podtrzymano stanowisko zawarte w opinii sanitarnej nr [...] z dnia 27 listopada 2015r.
Wójt Gminy w dniu 25 maja 2018r. zwrócił się do inwestora o uzupełnienie braków raportu, ponieważ nie został spełniony wymóg art. 66 ust. 1 pkt. 5 i 6 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko: tj. raport powinien zawierać przedstawienie trzech wariantów i opis przewidywanego oddziaływania każdego z nich na środowisko, a także porównanie oddziaływań wszystkich wariantów oraz informacji na temat kumulowania się oddziaływań innych przedsięwzięć planowanych, znajdujących się ewentualnie na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w tym zakresie raport zawiera jedynie wzmiankę o braku kumulacji z innymi funkcjonującymi już przedsięwzięciami. Poproszono również o uzupełnienie zagadnień tj.: lokalizacja, gospodarka wodno-ściekowa i hydrologia, odpady, powietrze, ochrona przyrody oraz klimat.
W odpowiedzi z dnia 7 czerwca 2018r. pełnomocnik inwestora poinformował, że zostały spełnione wszelkie przewidziane prawnie wymogi dla wydania decyzji. Dodał również, iż załączony raport w pełni odpowiada obowiązującym przepisom prawnym. Pełnomocnik wniósł o niezwłoczne wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Decyzją z dnia [...] października 2018 r. organ I instancji odmówił wnioskodawcy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia.
W ocenie organu w/w przedsięwzięcie jest inwestycją emitującą uciążliwości zapachowe. Raport przedstawiony przez Inwestora nie obejmuje analizy emisji wszystkich gazów do powietrza, które zidentyfikowano jako emitowane z ferm indyków. Objęte analizą gazy mimo, że spełniają ogólne normy stężeń nie chronią przed uciążliwością zapachową. Mimo, że z raportu wynika, że nie zostaną przekroczone stężenia normatywne poszczególnych gazów, zwrócono uwagę czy w określonych warunkach będzie zapewnione dotrzymanie obowiązku przestrzegania standardu jakości środowiska i ochrony wszystkich elementów przyrodniczych w tym standardu zapachowej jakości powietrza o czym mówi art. 82 ustawy Prawo Ochrony Środowiska.
Planowana inwestycja będzie źródłem zorganizowanej i niezorganizowanej emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz źródłem emisji technologicznej, a także źródłem emisji substancji odorowych. Przemysłowa hodowla zwierząt nie jest obojętna dla jakości i warunków życia ludzi mieszkających w bliskim sąsiedztwie ferm. Dzieje się tak głównie za sprawą uciążliwych odorów oraz zanieczyszczeń wód powierzchniowych i gruntowych w wyniku przenawożenia gleb. Ponadto, duża koncentracja odchodów zwierzęcych stanowi zagrożenie mikrobiologiczne. Przeprowadzona ocena epidemiologiczna na terenie jednej miejscowości w województwie wielkopolskim, wykazała bezpośredni związek pomiędzy sąsiedztwem dużej fermy a częstotliwością występowania dolegliwości zdrowotnych (m.in. bólu głowy, kaszlu, piekących i łzawiących oczu) u ludzi mieszkających w jej pobliżu.
Nadto organ wskazał, iż w raporcie przedstawionym przez inwestora we wrześniu 2015 r. oraz uzupełnieniach i wyjaśnieniach- brak jest opisu racjonalnego wariantu alternatywnego, ani wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, ani nie określa ich oddziaływania na środowisko. Przedstawione w raporcie powierzchniowe rozważania dotyczące wariantu alternatywnego noszą znamiona pozorności, gdyż nie stanowią faktycznej, realnej konkurencji da planowanego przedsięwzięcia. W raporcie znajduje się wyłącznie opis wariantu proponowanego przez inwestora do realizacji oraz jego oddziaływania na środowisko oraz powoływanie się na podjęte przez inwestora rozwiązania do realizacji oraz jego oddziaływania na środowisko oraz powoływanie się na podjęte przez inwestora rozwiązania nad wariantem alternatywnym (dodatkowe dwie kotłownie na węgiel kamienny), które zakończyły się jednak konkluzją, że najbardziej zasadna jest jednak realizacja wariantu proponowanego przez inwestora.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł, w ustawowym terminie, inwestor wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, tj. wydanie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację wnioskowanego przedsięwzięcia.
Opisanym we wstępie rozstrzygnięciem SKO w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Wskazując na motywy rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w raporcie (raport z września 2015 r.) sporządzonym w przedmiotowej sprawie został sporządzony wariant proponowany przez wnioskodawcę, oraz racjonalny wariant alternatywny zgodnie z którym "wariant alternatywny był wariantem rozpatrywanym do realizacji przez inwestora i porzuconym na etapie przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko. Jest to wariant mniej korzystny środowiskowo. W wariancie alternatywnym inwestor zamierzał wybudować dodatkowe dwie kotłownie na węgiel kamienny o mocy 450 KW. Byłoby to rozwiązanie korzystniejsze ekonomicznie jednakże mniej korzystne ze względów ekonomicznych dla inwestora jednakże mniej korzystne środowiskowo ze względu na wzrost emisji ze źródeł ogrzewania o około 75-80 % przy takim samym efekcie energetycznym" (strona 21 raportu).
SKO zauważyło, że art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. jednoznacznie stanowi, że raport o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko musi zawierać opis analizowanych wariantów. Dotyczy to więc nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę lecz także racjonalnego wariantu alternatywnego jak i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska łącznie oczywiście z uzasadnieniem ich wyboru. Natomiast w niniejszej sprawie, zdaniem Kolegium raport o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko zawiera w istocie tylko analizę jednego wariantu, który przez inwestora został uznany i dla tego wariantu określono jego oddziaływanie na środowisko. Tymczasem dyspozycja art. 66 ust. 1 pkt 6 u.u.i.ś. wymaga także określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko w aspekcie każdego z analizowanych wariantów. Wskazanie racjonalnego wariantu alternatywnego jest zasadniczo niezbędne. Na gruncie obowiązujących przepisów wybór wariantu do realizacji przedsięwzięcia należy bowiem do organu. Aby to było możliwe konieczne jest szczegółowe opisanie w raporcie nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, ale i racjonalnego wariantu alternatywnego jak i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, tak aby organ mógł sam dokonać porównania, a nawet wyboru innego niż zaproponowany przez inwestora wariant realizacji przedsięwzięcia. Powyższe wynika wprost z art. 81 ust. 1 u.u.i.ś., który stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.
W świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie podejmowane. Wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy.
Kolegium wskazało za orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 07.06.2018 sygnatura IV SA/Po 343/18, iż warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Ustawodawca w żaden sposób nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany.
W ocenie Kolegium rozpoznającego niniejszą sprawę przedstawiony wariant alternatywny jest wariantem pozornym. Wariant ten nie różni się zasadniczo od wariantu proponowanego przez wnioskodawcę. Różnica między wariantami polega jedynie na dobudowaniu dwóch kotłów na węgiel kamienny o mocy 450 kW. Zdaniem Kolegium nie jest to racjonalny wariant alternatywny. Jak wskazuje się w orzecznictwie administracyjnym przy przedsięwzięciu polegającym na hodowli zwierząt, można zaproponować wariant który stanowi modyfikację tego samego rodzaju przedsięwzięcia także w zakresie powodującym mniejsze oddziaływania na środowisko na przykład z zastosowaniem różnej generacji urządzeń, zmniejszeniem obsady hodowli, usytuowaniem inwestycji, zastosowaniem innej technologii.
Co istotne w niniejszej sprawie to to, iż organ I instancji stwierdziwszy braki w raporcie w zakresie wariantu alternatywnego wzywał inwestora do jego uzupełnienia. Jak wskazuje dokumentacja sprawy wezwanie takie zostało skierowane do inwestora pismem z dnia 04 lipca 2017 r. (karta akt organu I instancji 430) oraz 21 sierpnia 2017 r. (karta akt 443) i 08 września 2017 r. (karta akt 475). W odpowiedzi na wezwanie inwestor wskazał, iż "w raporcie i licznych uzupełnieniach wyjaśniono również kwestię racjonalnego wariantu". Kolegium podaje, iż podobnie jak organ I instancji, nie dopatrzyło się należycie opracowanego wariantu alternatywnego zarówno w sporządzonym jak również z znajdujących się w aktach sprawy jego uzupełnieniach.
W odwołaniu inwestor wskazał, iż "zawarte w raporcie informacje o racjonalnym wariancie alternatywnym odpowiadają wymogom ustawowym. Ubocznie wypada przypomnieć, że o ile "uwarunkowania kontentej inwestycji wskazują, iż wariant jej realizacji wskazany przez inwestora, a nadto będący wariantem racjonalnym (tj. najkorzystniejszym dla środowiska) jest zarazem optymalnym i jedynym sposobem realizacji inwestycji to brak jest podstaw aby poszukiwać, niejako na siłę wariantu alternatywnego" . Kolegium nie podzieliło powyższego poglądu, ponieważ o ile wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, to nigdy wariant proponowany przez inwestora nie może się pokryć z wariantem alternatywnym. Nadto wariant alternatywny - racjonalny - musi być konkretny, powinien zawierać elementy pozwalające na jego identyfikację, wyróżnienie cech charakteryzujących go i w efekcie pozwalających na porównanie z wariantem proponowanym przez inwestora.
SKO wskazało, że pozytywne uzgodnienie raportu przez RDOŚ nie zwalnia organu od przeprowadzenia samodzielnej oceny, czy raport jest spójny i kompletny oraz czy spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości w rozumieniu dyspozycji art. 66 u.u.i.ś. Nadto wskazać należy, iż opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego jest tylko oceną faktów i nie wiąże organu rozstrzygającego sprawę.
Co za tym idzie tego rodzaju uchybienie raportu jak brak opisu racjonalnego wariantu alternatywnego oraz brak wskazania argumentacji pozwalającej na uznanie danego wariantu za najkorzystniejszy dla środowiska każdorazowo będzie musiało być uznane za wadę pozbawiającą tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania, natomiast w przypadku oparcia się przez organy na tego rodzaju wadliwym dowodzie za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W ocenie Kolegium organ I instancji rzetelnie zweryfikował braki raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, które zasadnie skutkowało odmową ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla wnioskowanego przedsięwzięcia. Organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego, dlatego zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy. Wobec braków raportu, za bezzasadne należy uznać zarzutu przedstawione w odwołaniu przez inwestora.
Skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł do WSA w Poznaniu skargę na decyzję SKO, domagając się zobowiązania organu w trybie art. 145 a p.p.s.a. do wydania decyzji zbieżnej z treścią postanowienia RDOŚ w P.. W skardze podniesiono następujące zarzuty:
1. naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy u.u.i.ś. przez błędną wykładnię tego przepisu, przez uznanie, że wariant zakładający budowę dwóch dodatkowych kotłowni o mocy 400 kW jest tzw. wariantem pozornym, podczas gdy tego rodzaju różnica między wariantami odpowiada wymogom ustawowym tj. oznacza rzeczywistą zmianę technologiczną oraz organizacyjną i ma charakter racjonalny (pod względem technologicznym, organizacyjnym i ekonomicznym);
2. naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez niedostateczne wskazanie jakie braki raportu organ I instancji zdaniem Kolegium- rzetelnie zweryfikował, niedostateczne odniesienie się do ważnych dla rozstrzygnięcia środków dowodowych m.in. w postaci postanowień i pism PPIS w K. i RDOŚ w P.;
Ewentualnie:
Naruszenie art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez odstąpienie od zbadania przesłanek, które w świetle stanowiska judykatury i doktryny pozwalają na odstąpienie od reguły przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego lub racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska;
3. naruszenie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie reguły tzw. uczciwego procesowania poprzez brak odniesienia się Kolegium do wszystkich zarzutów odwołania;
4. naruszenie art. 80 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. poprzez nieuzgodnienie stanowiska zawartego w decyzji ze stanowiskiem RDOŚ w P. w sytuacji, gdy w okolicznościach przedmiotowej sprawy treść postanowienia RDOŚ była wiążąca dla organu prowadzącego postępowanie, a to wskutek braku skutecznego podważenia merytorycznych ustaleń postępowania uzgodnieniowego, w tym ustaleń odnoszących się do raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie uznając zawarte w niej zarzuty za bezzasadne.
Na rozprawie dnia 19 czerwca 2019r. skarżący podtrzymał skargę i podał, że Wójt nawet plan miejscowy ogranicza tylko do działek jego i jego rodziny. Wyjaśnił, że składał trzy wnioski o podobną inwestycję ale na innych działkach, chce jednak prowadzić jedną inwestycję i liczy na to, że choć jedna z nich zostanie zaakceptowana. Podał, że w wariancie alternatywnym przewidział budowę kotłowni na węgiel zamiast ogrzewania gazowego. Mają już jedną fermę odchowu i obsada w przedmiotowej sprawie obejmuje 80-90% powierzchni odchowu z fermy, którą mają.
Pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę wnosząc o ewentualne uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Zwrócił uwagę, że poprzednio samo Kolegium podawało, że nie występują sytuacje skutkujące wydaniem decyzji odmownej.
W załączniku do protokołu pełnomocnik skarżącego przedstawił dokumenty wskazujące na zamiar Wójta objęcia planem miejscowym działek skarżącego, co do których toczą się postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji oraz wskazujące na odmienne wcześniej stanowisko SKO co do podstaw wydania decyzji odmownej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania jej z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), względnie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145a p.p.s.a w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 lit a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba, że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy C.-K. Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy C.-K. z dnia [...] października 2018 r. odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia "budowa fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą" na działce o numerze ewidencyjnym gr. [...]
Należy w tym miejscu wskazać, że projektowana inwestycja polegać ma na budowie czterech budynków indyczników o symbolach K1 do K4 wraz z sterówkami, budynku socjalnego dla pracowników, zbiornika na gaz płynny 12 sztuk po 6700l, agregatu prądotwórczego, 8 silosów paszowych, konfiskatora kontenerowego, 2 zbiorników na odcieki, zbiornika na odcieki socjalne, wagi samochodowej, ujęcia wody składającego się ze studni i budynku hydroforni. Początkowa obsada będzie wynosiła 17.500 sztuk, które będą tuczone do 15 tygodnia życia, aż osiągną wagę ok 21 kg. Łącznie dla czterech obiektów inwestor wskazał, że obsada wyniesie 70.000 sztuk indyków 1680 DJP( por. str. 20 raportu pkt 8.1).
Jak wynika z akt sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w dniu 30 listopada 2015 r. (pismo znak [...]) wydał opinię sanitarną, stwierdzając, że planowana inwestycja nie powinna negatywnie oddziaływać na środowisko. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. w dniu 9 grudnia 2015 r. i następnie 11 grudnia 2017r. wydał postanowienie o uzgodnieniu warunków realizacji przedsięwzięcia.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy, pomimo uzyskania pozytywnych uzgodnień w zakresie warunków realizacji przedsięwzięcia ze strony Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P., nie uwzględnił wniosku inwestora i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, poprzez którą odmówiono ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację ww. przedsięwzięcia. Podstawą odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego było w ocenie organów brak wskazania wariantu alternatywnego inwestycji, a Sąd po analizie akt sprawy ocenę tę podziela.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiła ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1405 ze zm. dalej: u.u.i.ś.).
Zgodnie z art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.u.i.ś. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko i przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Planowana przez inwestora budowa fermy indyków jest przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Art. 74 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. wskazuje, że do wniosku o uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy załączyć, w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Art. 66 ust. 1 u.u.i.ś. stanowi o tym, jakie konkretnie elementy powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Elementy te zostały zawarte w 20 punktach. Kluczowy dla dalszych rozważań stał się art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., zgodnie z którym raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru oraz art. 66 ust. 1 pkt 6, zgodnie z którym raport powinien zawierać określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko.
Należy mieć na uwadze, że miejsce przepisu art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. w polskim ustawodawstwie wynika z przyjętych przez Polskę zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych i przede wszystkim z członkostwa Polski w organizacjach międzynarodowych. Jako członek Unii Europejskiej Polska jest zobowiązana do implementowania prawa Unii Europejskiej do krajowego porządku prawnego. I tak, zgodnie z art. 5 ust. 3 Dyrektywy Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (85/337/EWG, Dz. U. L 175 z 5.7.1985, str. 40) informacje, które mają być dostarczone przez wykonawcę, zgodnie z ust. 1, zawierają co najmniej zarys zasadniczych alternatywnych rozwiązań rozważanych przez wykonawcę, łącznie ze wskazaniem głównych powodów dokonanego przez niego wyboru, uwzględniającego skutki środowiskowe.
W sprawie poddanej sądowej kontroli, Inwestor przedstawił raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organy obu instancji doszły do przekonania, ze raport ten jest niekompletny albowiem nie zawiera wariantu alternatywnego. Stało się to podstawą odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia.
Na str. 20 raportu w pkt 8.1 inwestor przedstawił wariant podstawowy (opisany wyżej na str. 2-3 i 15 – 16 niniejszego uzasadnienia). W pkt 8.2 raportu inwestor wskazał, że "wariant alternatywny był wariantem rozpatrywanym do realizacji przez właściciela terenu i porzuconym na etapie przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko. Jest to wariant mniej korzystny środowiskowo. W wariancie alternatywnym inwestor zamierzał wybudować dodatkowo dwie kotłownie na węgiel kamienny o mocy 450 kW każda. Byłoby to rozwiązanie korzystniejsze ekonomicznie jednakże mniej korzystne ze względów ekonomicznych dla inwestora jednakże mniej korzystne środowiskowo ze względu na wzrost emisji ze źródeł ogrzewania o około 75-80 % przy takim samym efekcie energetycznym" (pisownia zachowana uw. Sądu).
W zasadzie do powyższego opisu sprowadza się propozycja skarżącego obejmująca wariant alternatywny. Jak wynika z akt sprawy Wójt kilkakrotnie wzywał inwestora do uzupełnienia raportu o przedstawienie racjonalnego wariantu alternatywnego (por. wezwanie z dnia 4 lipca 2017 r. , 21 sierpnia 2017 r. , 25 maja 2018 r.) . Inwestor odmawiał uzupełnienia raportu (por. pismo skarżącego z 23 sierpnia 2017 r. , 25 września 2017 r., 7 czerwca 2018 r.). W ocenie inwestora (zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i skargi do sądu) przedstawiony przez niego raport odpowiada obowiązującym przepisom prawnym, również zaproponowane przez niego rozwiązanie polegające na budowie dwóch dodatkowych kotłowni stanowi rzeczywistą zmianę technologiczną i organizacyjną wobec czego jest wariantem alternatywnym. Stanowisko organów było zaś przeciwne- w ocenie Wójta jak i SKO brak przedstawienia innego możliwego do realizacji rozwiązania funkcjonowania danego przedsięwzięcia, które stanowiłoby racjonalny wariant alternatywny oznacza, że raport nie może być uznany za spełniający wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.u.i.ś.
Rozstrzygając ten spór należy zauważyć, że art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. jednoznacznie stanowi, że raport o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko musi zawierać opis analizowanych wariantów. Dotyczy to więc nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę lecz także racjonalnego wariantu alternatywnego jak i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska łącznie oczywiście z uzasadnieniem ich wyboru (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1376/12 – orzeczenie publ. w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Sąd podziela stanowisko, zgodnie z którym wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska ale nigdy nie może być tożsamy z wariantem alternatywnym. W takiej bowiem sytuacji nie ma żadnego wyboru - alternatywy. Wobec tego brak przedstawienia innego możliwego do realizacji rozwiązania funkcjonowania danego przedsięwzięcia, które stanowiłoby racjonalny wariant alternatywny musi oznaczać, że raport nie może być uznany za spełniający wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. i z tego powodu nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Raport w sprawach takich jak niniejsza ma charakter specyficznego dowodu i stanowi podstawę do ukształtowania odpowiedniej treści decyzji administracyjnej. Jako specyficzny, sformalizowany środek dowodowy a i oświadczenie inwestora o założonych parametrach projektowanej inwestycji i o jej oddziaływaniu na środowisko, podlega weryfikacji pod kątem zgodności z prawem tj. z art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej. Raport nie służy wykazaniu stanu obiektywnie istniejącego ale wykazaniu tego, jak należy w oparciu o dostępną wiedzę mniemać, że będzie kształtować się oddziaływanie projektowanego przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 w/w ustawy powinien a nie tylko może zawierać opis wariantów. Rolą inwestora przedstawiającego raport jest bowiem "przekonanie" organów, że rozważał realizację przedsięwzięcia nie tylko z perspektywy opłacalności ale również w tych granicach z perspektywy wpływu na środowisko i wybrał, w granicach ekonomicznie dla siebie uzasadnionych, wariant najmniej negatywnie oddziałujący na środowisko i w tym zakresie poddał to ocenie.
Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Ustawodawca w żaden sposób nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany. "Racjonalność" wariantu oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora. Racjonalny wariant alternatywny nie może mieć więc charakteru abstrakcyjnego czy też teoretycznego lub pozornego. Nie należy więc przedstawiać wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych). Z kolei "alternatywność" oznacza, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na
środowisko. "Alternatywność" wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Nie jest też wykluczone odwoływanie się do innych różnic, wynikających np. z kryteriów ekonomicznych i społecznych. Bezsprzecznie wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 sygn II OSK 1871/17, orzeczenie publ. w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) .
Natomiast znajdujący się w aktach sprawy raport o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko zawiera w istocie tylko analizę jednego wariantu, który przez Inwestora został uznany jako "wariant optymalny" i dla tego wariantu określono jego oddziaływanie na środowisko. Tymczasem dyspozycja art. 66 ust. 1 pkt 6 u.u.i.ś. wymaga także określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko w aspekcie każdego z analizowanych wariantów (por. wyżej cyt. wyrok NSA). Zaproponowany w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko racjonalny wariant alternatywny, który wobec wariantu inwestorskiego polega jedynie na budowie dwóch dodatkowych kotłowni, nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy.
W ocenie Sądu nie można uznać, że wskazane na str. 21 raportu ogólnikowe i niedoprecyzowane rozwiązanie wskazane w pkt 8.2 raportu spełnia wymogi wariantu alternatywnego. W zasadzie wynika z niego, że jest niekorzystne ekonomicznie i energetycznie (na czym to polega dokładnie nie wiadomo, bo inwestor tego nie opisał). Poza tym wariant polegający na dobudowaniu dwóch kotłów na węgiel kamienny nie zawiera nawet podanego na rozprawie wyjaśnienia, że ma to zastąpić ogrzewanie gazowe. Nie ma żadnego uzasadnienia dla dobudowania dwóch kotłów na węgiel kamienny i jak wynika z raportu został on porzucony przez samego inwestora na etapie przeprowadzenia oceny. Ewidentnym jest zaś, że inwestor w zasadzie wyraża tylko zainteresowanie realizacją wariantu "podstawowego". Postawa ta utrzymywała się w toku całego postępowania, albowiem inwestor uparcie odmawiał uzupełnienia raportu o wariant alternatywny. Wobec tego słusznie organy obu instancji uznały, że nieprzedstawienie wariantu alternatywnego winno skutkować oddaleniem wniosku inwestora.
Wymaga podkreślenia, że na gruncie obowiązujących przepisów wybór wariantu do realizacji przedsięwzięcia należy do organu. Aby to było możliwe konieczne jest szczegółowe opisanie w raporcie nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, który może być tożsamy z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska ale i racjonalnego wariantu alternatywnego, tak aby organ mógł sam dokonać porównania, a nawet wyboru innego niż zaproponowany przez Inwestora wariant realizacji przedsięwzięcia. Powyższe wynika wprost z art. 81 ust. 1 u.u.i.ś., który stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.
Trzeba mieć przy tym na względzie, że środowisko stanowi dobro publiczne, natomiast jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP jest obowiązkiem władz publicznych. Dlatego Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., a nie tylko wariantu, którym inwestor jest zainteresowany (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 190/14 – orzeczenie publ. w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Co za tym idzie tego rodzaju uchybienie raportu jak brak opisu racjonalnego wariantu alternatywnego oraz brak określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko każdorazowo będzie musiało być uznane za wadę pozbawiającą raportu przydatności dla postępowania, natomiast w przypadku oparcia się przez organy na tego rodzaju wadliwym raporcie za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Wobec tego nie można było zgodzić się ze skarżącym, że wskazany przez niego wariant polegający na budowie dwóch dodatkowych kotłowni stanowi wariant alternatywny, ani że stanowi rzeczywistą zmianę technologiczną. W ocenie Sądu podzielić należało stanowisko organów, że raport nie zawiera racjonalnego wariantu alternatywnego. W niniejszej sprawie nie ma miejsca podnoszone w skardze zmuszanie inwestora do poszukiwania "na siłę" racjonalnego wariantu alternatywnego. Przedsięwzięcie polega na budowie fermy indyków. Jest to tego rodzaju inwestycja, która w ramach ekonomicznej opłacalności może być realizowana w wariantach alternatywnych, choćby z uwagi na wielkość obsady, czy lokalizację. Nie występuje tu sytuacja realnego braku możliwości wskazania alternatywnego racjonalnego wariantu. Nadto sam inwestor nie wykazał takiej okoliczności a na rozprawie wyjaśnił, że złożył odrębne wnioski o podobną inwestycję licząc na to, że przynajmniej jedna z nich zostanie zaakceptowana choć chce prowadzić jedną inwestycję. Jak podał w załączniku do protokołu w tut sądzie toczy się sprawa dot. inwestycji na innej działce (sygn.. II SA/Po 246/19) a przed SKO kolejna. Inwestor zakładał więc prowadzenie inwestycji w innych lokalizacjach z inną ilością indyczników. W takiej sytuacji Sąd rozważał, czy w niniejszej sprawie w istocie nie zostały wskazane racjonalne warianty alternatywne (inna lokalizacja, obsada), które winny znaleźć się w raporcie w formie jego uzupełnienia. Okazało się to jednak niemożliwe z uwagi na fakt, że skarżący w toku postępowania administracyjnego kilkakrotnie wzywany do wskazania wariantu alternatywnego odmówił wykonania wezwania, złożył oddzielne wnioski i w przedmiotowym raporcie nie ujął tego jako wariant alternatywny, wskazując, że jest nim "dobudowanie dwóch kotłów na węgiel kamienny", stanowisko to konsekwentnie podtrzymywał. Nie było więc podstaw do "zmuszania" skarżącego do modyfikacji raportu i wskazywania jako wariantu alternatywnego inwestycji w innej lokalizacji czy o innej obsadzie. Niewątpliwie zaś w ramach wnioskowanej inwestycji – fermy indyków nie zachodziła wskazana w skardze niemożliwość wskazania racjonalnego wariantu alternatywnego.
Nie miał też racji skarżący twierdząc, że pozytywne uzgodnienia z RDOŚ i PPIS w K. miałby skutkować ustaleniem dla niego środowiskowych uwarunkowań, w sytuacji gdy jak wskazano powyżej to brak wariantu alternatywnego przesądził o decyzji odmownej. Ustalenia czy raport zawiera wszystkie wymagane w art. 66 ust. 1 ustawy informacje nie wymaga wiedzy specjalnej i nie pokrywa się z zakresem opinii PPiS czy z uzgodnieniami RDOŚ. Ustalenie, czy raport zawiera wariant alternatywny w sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie nie ma charakteru merytorycznego badania raportu. Niewątpliwie bowiem, nie wymagały szczegółowych rozważań ustalenia, że "dobudowanie dwóch kotłowni na węgiel kamienny", w sytuacji planowanej inwestycji fermy drobiu nie stanowiły faktycznej, realnej konkurencji dla planowanej inwestycji i w istocie stanowiły pozorny a nie racjonalny wariant alternatywny.
Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. nie są trafne. Ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego realizują zasady i normy wynikające z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, wyprowadzone przez ten organ wnioski są logiczne i uzasadnione, odpowiadając treści art. 80 K.p.a., natomiast sama decyzja odpowiada warunkom określonym w art. 107 K.p.a. Zasada przekonywania została zachowana – z uzasadnienia w sposób jasny wynika podstawa wydanej decyzji. Nie było potrzeby do odnoszenia się do wszystkich zarzutów odwołania, skoro i tak rozstrzygnięcie przez brak spełnienia wymogów z art. 66 ust. 5 i 6 ustawy było prawidłowe.
Należy również odnieść do złożonego przez pełnomocnika pisma "załącznik do protokołu z rozprawy" (k. 43 i n. akt sądowych), w którym wskazano, że dla terenu objętego wnioskiem planuje się uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który w zasadzie zakazuje zabudowy na terenach należących do skarżącego w celu ochrony wartości przyrodniczych gminy. W sytuacji uchwalenia planu uniemożliwi to w zasadzie skarżącemu realizację budowy fermy indyków. W przedmiotowej sprawie kwestie związane z miejscowym planem pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie, nie zmieniają bowiem prawidłowego ustalenia, że raport zawiera wyżej wskazane braki uniemożliwiające wydanie pozytywnej dla skarżącego decyzji. Nadto w sytuacji uchwalenia planu przez Gminę skarżący ma możliwość osobnego jego zaskarżenia. Odnosząc się do wskazanego w załączniku do protokołu stanowiska SKO z [...] marca 2019r. wyjaśnić należy, że nie wiązało ono w niniejszej sprawie, dotyczyło innej inwestycji i innych zapisów raportu.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło