I SA/Sz 1028/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi P.W. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 2 października 2018 r. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2015 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu B. z dnia 22 czerwca 2018 r. nr [...] W dniu [...] czerwca 2015 r. B. W. złożył do Biura Powiatowego w B. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) wniosek wraz z załącznikami o przyznanie na rok 2015: jednolitej płatności obszarowej oraz płatności za zazielenienie; płatności dodatkowej; płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych; płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW). W dniu [...] lutego 2018 r. do ww. Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek P. W. (dalej "skarżący) o przyznanie ww. płatności na rok 2015 z uwagi na śmierć ojca- B. W. (spadkodawca). Do wniosku dołączono: oświadczenie E. W.- żony zmarłego rolnika o wyrażeniu zgody na wstąpienie skarżącego na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu ww. płatności; prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w B. Wydział I Cywilny sygn. akt I Ns [...] z dnia [...] listopada 2017 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po spadkodawcy. Kierownik Biura Powiatowego w B. ARiMR wydał w dniu [...] lutego 2018 r. na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej "Kpa", w zw. z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278 ze zm.), dalej "ustawa o płatnościach", postanowienie nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła przed dniem doręczenia decyzji. Organ I instancji przytoczył treść art. 27 ust. 2 ustawy o płatnościach i wskazał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2015 r. po spadkodawcy po upływie 7 miesięcznego terminu od dnia otwarcia spadku (tj. [...] lutego 2016 r.- data śmierci spadkodawcy), a zatem wystąpiły "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a Kpa i należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego. Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie, w którym opisał m.in. przyczyny złożenia ww. wniosku po terminie. W zażaleniu zawarł wniosek o przywrócenie mu terminu do złożenia ww. wniosku. Dyrektor Z. Oddziału ARiMR wydał w dniu [...] maja 2018 r. postanowienie nr [...], w którym uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy podał, że postanowienie wydane w trybie art. 61a § 1 Kpa jest aktem formalnym, a nie merytorycznym i organ nie rozstrzyga w nim sprawy co do jej istoty. Organ odwoławczy wskazał, że upływ terminu, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy o płatnościach nie stanowi "innej uzasadnionej przyczyny" z art. 61a § 1 Kpa. W związku z tym nie jest możliwe wydanie przez organ I instancji na tej podstawie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych. Organ odwoławczy stwierdził, że ustalenie, iż skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie płatności może nastąpić w niniejszej sprawie tylko w formie indywidualnej decyzji administracyjnej. Ponadto z uwagi na żądanie skarżącego przywrócenia terminu na złożenie ww. wniosku zawarte w zażaleniu, organ I instancji w pierwszej kolejności zobowiązany został do rozpatrzenia tego żądania, a dopiero później do wydania decyzji administracyjnej rozstrzygającej o uprawnieniu do płatności. Organ I instancji wydał w dniu [...] czerwca 2018 r. na podstawie art.105 § 1 Kpa w zw. z art. 27 ust. 2 ustawy o płatnościach decyzję nr [...], której umorzył w całości postępowanie w sprawie przywrócenia terminu na złożenie wniosku o przyznaniu dopłat bezpośrednich za rok 2015 po zmarłym B. W.. Organ I instancji przywołał treść art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach i wskazał, że dniem otwarcia spadku był [...] lutego 2016 r.- dzień śmierci spadkodawcy, zaś ostatnim dniem na złożenie przedmiotowego wniosku w sprawie przyznania płatności po zmarłym rolniku był dzień [...] września 2016 r. Organ I instancji podał, że skarżący złożył ww. wiosek w dniu [...] lutego 2018 r. z uchybieniem terminu z art. 27 ust. 2 ustawy o płatnościach. Termin ten jest terminem zawitym prawa materialnego i nie podlega przywróceniu w trybie art. 58 i art. 59 Kpa. W ocenie organu, brak było podstaw prawnych do rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie tego terminu i rozstrzygnięcia w formie postanowienia o jego nieuwzględnieniu. W związku z powyższym organ wydał decyzję o umorzeniu postępowania z wniosku o przywrócenie tego terminu, gdyż było ono bezprzedmiotowe. Organ I instancji poinformował skarżącego, że w dalszym ciągu w innym postępowaniu będzie rozpoznawał jego wniosek o przyznanie płatności za rok 2015 po zmarłym ojcu. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji i wskazał, że jest ona dla niego krzywdząca, gdyż gdy był w organie I instancji, składając akt zgonu ojca, nie poinformowano go prawidłowo, jak ma postąpić. Organ odwoławczy wydał w dniu [...] października 2018 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach oraz art. 105 § 1 Kpa i wskazał, że postępowanie organu I instancji było prawidłowe wobec dokonanych ustaleń, które były niesporne. Skarżący złożył skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej uchylenie oraz przywrócenie terminu do złożeniu wniosku o przyznanie płatności po zmarłym ojcu. Zdaniem skarżącego, ww. decyzja jest dla niego krzywdząca. Podał, że był w marcu 2016 r. w organie I instancji i powiadomił o śmierci ojca, który był także jego pełnomocnikiem w stosunku do gruntów posiadanych przez skarżącego. Wówczas poproszono go o dostarczenie aktu zgonu ojca i stwierdzono, że wyjaśnienie kwestii dopłat należnych ojcu za rok 2015 nastąpi po przedstawieniu w ogranie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Skarżący podał, że był jeszcze kilka razy w organie I instancji, gdzie pracownik poinformował go, iż po otrzymaniu prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w ciągu 6 miesięcy powinien złożyć stosowny wniosek o przyznanie płatności po spadkodawcy. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku został złożony w Sądzie Rejonowym S. Centrum w dniu [...] maja 2016 r., a w dniu [...] września 2016 r. do sądu wpłynęła decyzja ARiMR z [...] maja 2014 r. dotycząca ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW wydana w stosunku do zmarłego ojca. Zdaniem skarżącego, gdyby został prawidłowo pouczony przez pracownika organu, zachowałby termin do złożenia przedmiotowego wniosku. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje: Wskazać należy, że kwestia przywrócenia terminu uregulowana jest w art. 58 i art. 59 Kpa. Zgodnie z art. 58 § 1 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 Kpa). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 Kpa). Stosownie do art. 59 § 1 Kpa, o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 Kpa). Strona, domagająca się przywrócenia terminu do dokonania czynności, której terminu uchybiła występuje ze stosownym wnioskiem do organu, przed którym miała ją dokonać. W niniejszej sprawie skarżący taki wniosek złożył i organ I instancji, rozpoznając go winien wydać stosowne postanowienie. W postanowieniu tym organ I instancji winien rozważyć: czy termin, którego przywrócenia skarżący się domaga jest terminem prawa procesowego, czy terminem prawa materialnego; czy termin którego przywrócenia skarżący się domaga, może być przywrócony, czy też nie oraz winien uzasadnić swoje stanowisko w tym względzie. W niniejszej sprawie organ I instancji wydał błędnie decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Takiego rodzaju orzeczenia w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania danej czynności nie przewidują przepisy Kpa. Należy zauważyć, że wniosek strony, nawet gdyby okazał się niezasadny nie powoduje, że postępowanie administracyjne wywołane jego złożeniem staje się bezprzedmiotowe. Zdaniem Sądu, organ I instancji błędnie zrozumiał treść uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. W niniejszej sprawie z uwagi na złożony wniosek o przywrócenie ww. terminu organ I instancji powinien wydać postanowienie o przywróceniu bądź odmowie przywrócenia tego terminu wraz ze stosownym uzasadnieniem. Postanowienie to należy skarżącemu doręczyć. W przypadku, gdy organ wyda postanowienie o odmowie przywrócenia terminu winien pouczyć stronę o możliwości złożenia zażalenia. Po uprawomocnieniu się ww. postanowienia organ I instancji zobowiązany jest rozpoznać wniosek skarżącego dotyczący przejęcia płatności za rok 2015 po zmarłym ojcu. Podkreślić należy, że postępowanie o przyznanie danych płatności jest postępowaniem administracyjnym, które rozpoczyna wniosek rolnik. W okolicznościach tej konkretnej sprawy postępowanie administracyjne zostało wszczęte na skutek wniosku złożonego przez ojca skarżącego. Z uwagi na śmierć rolnika w sytuacji, gdy organ I instancji nie wydał jeszcze decyzji w zakresie danych płatności, spadkobierca rolnika może złożyć wniosek o przyznanie mu tych płatności. Wniosek spadkobiercy rolnika nie inicjuje nowego postępowania administracyjnego odrębnego od postępowania dotychczas prowadzonego na podstawie wniosku zmarłego rolnika, lecz stanowi wolę kontynuowania postępowania toczącego się z wniosku zmarłego rolnika. Wobec złożenia przez spadkobiercę rolnika wniosku o przyznanie płatności po zmarłym rolniku organ I instancji zobowiązany jest wydać stosowną decyzję o przyznaniu danych płatności lub o odmowie przyznania tych płatności wraz z uzasadnieniem swojego stanowiska w tym zakresie. Tak należało prawidłowo, w ocenie Sądu, odczytać uzasadnienie postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. Stanowisko organu odwoławczego zawarte w ww. postanowieniu jest zgodne z orzecznictwem sądów administracyjnych (wyrok WSA w Opolu z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II SA/Op 445/16; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 663/17; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 4/18- dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji zobowiązany jest uwzględnić powyższe wskazania Sądu. Skarżącemu wyjaśnić należy, że Sąd nie może rozpoznać jego wniosku o przywrócenie ww. terminu z uwagi na fakt, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracji, lecz jedynie kontroluje pod względem prawidłowości wydane przez organy akty. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności musi rozpoznać właściwy organ administracji. W stosunku należnych płatności po zmarłym ojcu organ będzie rozstrzygał w decyzji w odrębnym postępowaniu, gdzie będzie musiał także ocenić kwestię właściwego pouczenia skarżącego, co do możliwości uzyskania przez skarżącego przedmiotowych płatności. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust.1 lit.c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a", uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.