II SA/Bk 312/19
WyrokWSA w Białymstoku2019-07-04
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Elżbieta Lemańska, Marek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa budynku inwentarskiego na działce sąsiedniej, oddzielonej drogą publiczną od istniejącego siedliska rolniczego, może być uznana za zabudowę zagrodową w rozumieniu art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co pozwala na odstąpienie od wymogu "dobrego sąsiedztwa"?Ratio decidendi
Sąd uznał, że budowa budynku inwentarskiego na działce sąsiedniej, oddzielonej drogą publiczną od istniejącego siedliska rolniczego, może być uznana za zabudowę zagrodową w rozumieniu art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Kluczowe jest funkcjonalne i organizacyjne powiązanie z gospodarstwem rolnym, a niekoniecznie ścisłe przyleganie do siedliska mieszkalnego. Rozproszenie przestrzenne zabudowy w ramach dużego gospodarstwa rolnego jest dopuszczalne, a odstąpienie od wymogu "dobrego sąsiedztwa" jest uzasadnione, jeśli powierzchnia gospodarstwa przekracza średnią gminną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy J. o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego i silosu na kiszonkę. Skarżący zarzucił, że inwestycja nie spełnia warunków zabudowy zagrodowej i zasady dobrego sąsiedztwa, a organy błędnie ustaliły powierzchnię gospodarstwa rolnego i powiązanie funkcjonalne inwestycji. Wcześniejszy wyrok WSA uchylił decyzję z powodu braku właściwego umocowania pełnomocnika.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę.
Wójt Gminy J. decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...], na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 59 ust.1, art. 64 oraz art. 59 ust. 1 i art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017r., poz. 1073 z późn. zm., dalej w skrócie "u.p.zp" ), ustalił na rzecz Z. K. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego do 60 DJP inwentarza żywego, przejazdowego silosu na kiszonkę oraz urządzeń budowlanych niezbędnych do funkcjonowania w/w budynku, w tym instalacji wodociągowej i elektrycznej, na części działki nr geod. [...] położonej w B. w Gminie J..
Organ ustalił, że wnioskowana inwestycja znajduje się w katalogu przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a inwestor przedstawił decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Zdaniem organu, w sprawie nie wystąpiły podstawy do oceny inwestycji z punktu widzenia zachowania zasady dobrego sąsiedztwa z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, albowiem inwestycja ma charakter zabudowy zagrodowej. W związku z tym, że inwestor posiada na terenie gminy J. na dzień wydania decyzji gospodarstwo rolne o powierzchni około 50 ha przy średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w gminie 11,6724 ha, zastosowanie miał art. 61 ust. 4 ustawy planistycznej. Grunty inwestora, jak podkreślono w zaskarżonej decyzji, zlokalizowane są w przylegających do siebie miejscowościach, wnioskowany budynek inwentarski jest powiązany funkcjonalnie z prowadzonym gospodarstwem rolnym i zgodny z jego profilem, siedlisko rolnicze inwestora zlokalizowane jest zaś na działce nr [...] w B. i oddziela je od terenu inwestycji jedynie droga powiatowa. Teren inwestycji posiada też bezpośredni dostęp do drogi publicznej, jest wystarczająco uzbrojony oraz nie wymaga zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, a decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Na tej podstawie organ uznał, że spełnione zostały wszystkie wymagane przesłanki ustalenia warunków zabudowy (art. 61 ust. 1 pkt 2 – 5 ustawy planistycznej).
Odwołanie od powyższej decyzji zostało złożone w imieniu K. K. (powoływanego dalej jako "Skarżący") przez Z. C., który odwołanie podpisał wskazując, że działa "na mocy udzielonego mu pełnomocnictwa (w aktach sprawy)". Pełnomocnik Skarżącego zarzucił, że wnioskowana inwestycja nie spełnia warunków wymienionych w art. 61 ust. 1 i ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, albowiem wnioskowany budynek inwentarski nie jest realizowany w ramach istniejącej zabudowy zagrodowej inwestora i nie stanowi jej uzupełnienia, a nadto nie spełnia wymogów tzw. "dobrego sąsiedztwa". Według autora odwołania Wójt Gminy przyjmując z góry, że zamierzenie inwestorskie stanowi element zabudowy zagrodowej z wszelkimi tego konsekwencjami nie wyjaśnił w żaden sposób zasadności odstąpienia od zbadania przesłanki zgodności planowanej inwestycji na działce nr [...] z zasadą dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.). Nie wyjaśnił też, czy na działce nr [...] istnieje zabudowa mieszkalna, z którą związek gospodarczy miałaby planowana inwestycja, jak również nie ustalił związku funkcjonalnego i produkcyjnego inwestycji z siedliskiem rolniczym inwestora - zlokalizowanym na działce o nr geod. [...], oddzielonym od inwestycji utwardzoną drogą powiatową, a nadto stanowiącym istniejące i zamknięte podwórze. Skarżący zarzucił również, że nie wskazano dlaczego wszystkie posiadane przez inwestora grunty należy uznać za jedno gospodarstwo rolne, pomimo ich rozproszenia na terenie co najmniej 3 miejscowości. Wnoszący odwołanie podkreślił jednocześnie, że działka nr [...] jest niezabudowana, a zabudowa zagrodowa należąca do inwestora, w postaci budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych, w których inwestor prowadzi hodowle trzody chlewnej usytuowana jest po przeciwnej stronie drogi publicznej na działce nr [...]. Powyższe okoliczności, zdaniem Skarżącego świadczą o tym, że planowane przedsięwzięcie na działce nr [...] nie odpowiada pojęciu zabudowy zagrodowej, albowiem działka ta nie stanowi siedliska mieszkalnego, które ma być uzupełnione planowaną zabudową. W związku z powyższym odwołujący się stwierdził, że Wójt Gminy J. dopuścił się naruszenia art. 61 ust. 4 ustawy, a tym samym bezzasadnie odstąpił od oceny, czy planowane zamierzenie spełnia wymóg, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J..
Przedmiotowa decyzja, na skutek skargi K. K., wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 466/18 została uchylona z uwagi na brak właściwego umocowania pełnomocnika K. K. do działania w postępowaniu przed organami obu instancji, w tym do złożenia odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po ponownym rozpoznaniu sprawy i uzyskaniu dokumentu pełnomocnictwa oraz potwierdzeniu przez Skarżącego dotychczasowych czynności dokonanych przez jego pełnomocnika, decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z [...] marca 2018 r.
W motywach przedmiotowego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w związku z tym, że dla terenu działki inwestycyjnej o numerze ewidencyjnym [...] położonej w B. w gminie J. nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, dlatego też określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy tego terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy, przy czym muszą być spełnione wymogi z art. 61 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dalej SKO uznało, że w sytuacji gdy mamy do czynienia z zamierzeniem planowanym do realizacji w ramach zabudowy zagrodowej, nie ma konieczności dostosowywania nowej zabudowy do stanu istniejącego w sąsiedztwie tzw. "zasady dobrego sąsiedztwa", a wymagane jest spełnienie pozostałych czterech z pięciu warunków wynikających z art. 61 ust. 1 ustawy. Zdaniem Kolegium planowana inwestycja polegająca na budowie budynku obory na bydło opasowe (łączna ilość inwentarza żywego - do 60 DJP) oraz silosu dołowego przejazdowego wraz z niezbędną infrastrukturą (instalacją wodociągową i energetyczną) w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego, spełnia wszystkie przesłanki dla ustalenia warunków w ramach zabudowy zagrodowej. Gospodarstwo rolne inwestora ma bowiem powierzchnię 49,773 ha, a zatem przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie J., którego powierzchnia wynosi aktualnie 11,5383 ha. Dalej powołując się na orzecznictwo sądowe dotyczące rozumienia pojęcia "zabudowa zagrodowa", organ stwierdził, że planowana przez inwestora zabudowa, która ma być zlokalizowana w niedalekiej odległości od istniejącego siedliska inwestora, mieści się w tym pojęciu. W ocenie Kolegium inwestor wykazał powiązanie funkcjonalne planowanej zabudowy, jak również zasadność zlokalizowania obiektów na innej działce niż istniejące siedlisko. Oddalenie planowanego budynku inwentarskiego od istniejącej zabudowy rolnika ma uzasadnienie zarówno w aktualnym sposobie zagospodarowania siedliska, jak i w dbałości o środowisko przyrodnicze. W tym zakresie Kolegium powołało się na analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu sporządzoną na potrzeby prowadzonej sprawy wskazując, ze istniejące na działce nr [...] zagospodarowanie oraz zadrzewienie uniemożliwia nową zabudowę, która nie naruszałaby istniejącej linii zabudowy od jeziora H. - w myśl przepisów o S. Parku Krajobrazowym.
Zdaniem Kolegium, zostały również spełnione pozostałe warunki wynikające z art. 61 ust. 1 pkt 2 – 5 ustawy planistycznej, w szczególności inwestycja jest zgodna z przepisami odrębnymi dotyczącymi ochrony środowiska, co wynika z uzyskanej przez inwestora w dniu [...] sierpnia 2017 r. decyzji środowiskowej. Zdaniem Kolegium, inwestycja będzie powiązana funkcjonalnie z prowadzonym gospodarstwem rolnym inwestora, nadto inwestor zaplanował na swojej granicy nasadzenia, które w części mają zniwelować uciążliwości związane z inwestycją. Także inwestor przedłożył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, z którego wynika, że pod warunkiem przestrzegania przez inwestora przepisów prawa oraz obowiązków wynikających z decyzji o warunkach zabudowy, nie będzie ona stanowiła zagrożenia dla środowiska.
Końcowo odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło brak podstaw do badania zgodności zamierzenia inwestycyjnego z obowiązującym na terenie gminy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, argumentując, że studium nie jest aktem prawa miejscowego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył K. K., zarzucając jej naruszenie:
1. art. 61 ust. 4 u.p.z.p. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, przejawiające się w błędnym przyjęciu przez organy obu instancji, że wskazana inwestycja jest realizowana w ramach istniejącej zabudowy zagrodowej prowadzonej przez inwestora i stanowi jej uzupełnienie, zatem następuje wyłączenie stosowania art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, który to warunek konieczny do wydania decyzji o warunkach zabudowy nie został spełniony przez inwestora, w sytuacji gdy działka nr [...] jest niezabudowana, a zabudowa zagrodowa należąca do inwestora usytuowana jest na innej działce - nr [...], a utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych wyraźnie nakazuje stosowanie pojęcia "zabudowy zagrodowej" jedynie do budynków zlokalizowanych w obrębie jednego podwórza;
2. art. 61 ust. 4 u.p.z.p. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 8 ust. 2 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. poprzez błędne ustalenie powierzchni gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową poprzez zaliczenie do nich wszystkich gruntów należących do inwestora, pomimo iż nie stanowią one całości, lecz są rozproszone na terenie co najmniej trzech miejscowości;
3. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przez organy obu instancji w czym upatrują funkcjonalne powiązanie, które pozwala na stwierdzenie, że grunty należące do wnioskodawcy, zlokalizowane w trzech miejscowościach: B., B. i W. stanowią zorganizowaną całość gospodarczą, bowiem zgodnie z poglądami judykatury brak jest jakichkolwiek przesłanek, aby wszystkie nieruchomości wchodzące w skład danego majątku traktować jako nieruchomości ziemskie stanowiące funkcjonalną i gospodarczą całość, bez wyjaśnienia faktycznego ich charakteru. Tym samym niewystarczająca jest sama przesłanka posiadania przez właściciela wskazanych gruntów do uznania, że stanowią one zorganizowaną całość gospodarczą;
4. art. 61 ust. 4 u.p.z.p. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy w związku z art. 81a § 2 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7a k.p.a. poprzez nieprawidłowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy na korzyść inwestora, w sytuacji gdy wynik postępowania ma wpływ na interesy osób trzecich, co powoduje, że w przypadku zaistnienia wątpliwości interpretacyjnych, co do znaczenia pojęcia "zabudowy zagrodowej" i do stosowania wyjątku wynikającego z art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, organy rozstrzygając sprawy w tym zakresie powinny podejść do tego z najwyższą ostrożnością, mając na uwadze cel jaki przyświecał ustawodawcy, jakim było racjonalne oczekiwanie, że inwestor w jej ramach nie zrealizuje zabudowy nadmiernie uciążliwej dla otoczenia, w tym również mając na uwadze, że wykładnia rozszerzająca wyjątków jest niedopuszczalna;
5. art. 61 ust. 1 u.p.z.p. w związku z art. 63 ust. 2 tejże ustawy w związku z art. 7a, 7b, 8 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że decyzja nie narusza prawa własności osób trzecich, jak również "dobrego sąsiedztwa", w sytuacji gdy zakładana inwestycja z całą pewnością będzie miała uciążliwe skutki dla okolicznych mieszkańców, bowiem proponowane przez inwestora nasadzenie mające w części zniwelować nieprzyjemne zapachy i odgłosy zwierząt przyniosą skutek dopiero z czasem koniecznym dla wzrostu wskazanych roślin, natomiast do naruszeń praw osób trzecich w przypadku realizacji inwestycji dojdzie w chwili obecnej, co stanowi naruszenie zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania poprzez zrealizowanie inwestycji kosztem interesów okolicznych mieszkańców, co oznacza, że organ I i II instancji w ramach uznania administracyjnego wydał rozstrzygnięcie, które nie uwzględnia słusznego interesu osób trzecich.
Uzasadniając postawione zarzuty Skarżący podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie, iż inwestycja, co do której w niniejszym postępowaniu ustala się warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, nie spełnia warunków wymienionych w art. 61 ust. 1 i ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wyjaśnił, że wnioskowany budynek inwentarski nie jest realizowany w ramach zabudowy zagrodowej inwestora i nie stanowi jej uzupełnienia, a nadto nie spełnia wymogów tzw. "dobrego sąsiedztwa".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja ustalająca warunki zabudowy dla opisanej na wstępie uzasadnienia inwestycji nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby konieczność wyeliminowania jej z porządku prawnego.
Uwzględniając charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zakres podniesionych zarzutów już na wstępie należy wyjaśnić, że będąca przedmiotem zaskarżenia decyzja ustalająca warunki zabudowy terenu, jest pierwszą z cyklu decyzji, wydawanych w procesie inwestycyjnym. Ma ona wstępny i ogólny charakter, albowiem nie przesądza jeszcze o prawie do prowadzenia konkretnej inwestycji w konkretnym miejscu, a jedynie określa, czy dana inwestycja w danym miejscu jest w ogóle możliwa. Jest to decyzja zastępująca na danym terenie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przeznacza tylko dany teren pod daną inwestycję. Dopiero w następnym etapie procesu inwestycyjnego organ architektoniczno-budowlany ustala szczegóły techniczne dotyczące planowanej inwestycji i ocenia, czy w świetle przepisów prawa budowlanego i wydanych do niego przepisów wykonawczych możliwe jest udzielenie pozwolenia na realizację zamierzonej inwestycji (tak m.in. NSA w wyroku z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 72/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA").
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] marca 2019r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy J. z [...] marca 2018r. ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obory wolnostanowiskowej do 60 DJP na bydło opasowe, silosu dołowego przejazdowego powyżej 100 ton oraz wykonaniu zewnętrznej instalacji wodociągowej z wodociągu gminnego i zewnętrznej zalicznikowej instalacji elektrycznej, w ramach zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym położonym w B., gmina J. na działce o nr [...].
Materialnoprawną podstawę przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1945; dalej: "u.p.z.p."). I tak zgodnie z art. 61 ust. 1 tej ustawy wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:
1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;
2) teren ma dostęp do drogi publicznej;
3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;
4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;
5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.
Stosownie do treści art. 61 ust. 4 ustawy planistycznej, nie jest wymagane spełnienie przez nową zabudowę tzw. zasady dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy planistycznej), jeśli powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. W przypadku zatem planowania przez inwestora realizacji inwestycji w postaci zabudowy zagrodowej, konieczne jest spełnienie przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 2-5 oraz dodatkowo z art. 61 ust. 4 ustawy.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja ustalająca warunki zabudowy da opisanej wyżej inwestycji odpowiada prawu, a tym samym niezasadne są wszystkie zarzuty podniesione w skardze. Skład orzekający podziela bowiem zarówno stanowisko Kolegium dotyczące rozumienia pojęcia "zabudowa zagrodowa", jak i ustalenie, że sporna inwestycja stanowi rodzaj zabudowy zagrodowej.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie pozostawia wątpliwości, że w przedmiotowym postępowaniu spełnione zostały warunki do odstąpienia od wymogu dobrego sąsiedztwa. Po pierwsze, jak słusznie ustaliły organy, gospodarstwo Inwestora ma powierzchnię 49,77 ha, czyli która wyraźnie przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w Gminie J. wynoszącą 11,5383 ha. Po drugie, planowana przez Inwestora nowa zabudowa, która ma być zlokalizowana w niedalekiej odległości od istniejącego siedliska, spełnia kryteria zabudowy zagrodowej i jest powiązana z jego gospodarstwem rolnym.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, zgodnie z którym zabudowa zagrodowa może obejmować budynki o charakterze mieszkalnym, gospodarczo-produkcyjnym i inwentarskim, które łącznie stanowią bazę i zaplecze do prowadzenia gospodarstwa rolnego, przy czym obszar zagrodowy może składać się z jednej lub kilku działek ewidencyjnych stanowiących wydzielone części jednego gospodarstwa rolnego. O zabudowie zagrodowej możemy zatem mówić, kiedy obejmuje ona budynek mieszkalny, bez którego nie mogą funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem inne budowle rolnicze. Natomiast związanie gospodarstwa rolnego z zabudową zagrodową należy rozumieć funkcjonalnie, przyjmując cywilistyczne rozumienie gospodarstwa jako pewnej całości produkcyjnej. Nie jest zatem tak, jak twierdzi pełnomocnik Skarżącego, że co najmniej jeden budynek mieszkalny oraz budynki gospodarcze związane z prowadzeniem działalności rolniczej w ramach tego samego gospodarstwa rolnego muszą koniecznie mieścić się granicach jednej działki. Przeciw takiemu, tradycyjnemu rozumieniu zabudowy zagrodowej, które to rozumienia stara się przeforsować w skardze jej autor, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 kwietnia 2018 r. o sygn. II OSK 1674/17 (CBOSA) stwierdzając, iż nie sposób postrzegać współczesnego gospodarstwa rolnego jako archaicznej zagrody, w której budynek mieszkalny otoczony jest budynkami gospodarczymi zlokalizowanymi na jednej działce czy podwórzu. Takie definiowanie budownictwa zagrodowego nie wytrzymuje bowiem próby czasu. Układ przestrzenny nowoczesnego dużego gospodarstwa rolnego, związanego z wyspecjalizowaną produkcją rolną, niekoniecznie musi być nawet skoncentrowany na jednej działce i oceniany z perspektywy działki siedliskowej, czy siedliska. Skoncentrowanie na terenie działki siedliskowej budynków gospodarczych jest często ekonomicznie i gospodarczo nieuzasadnione. Rozproszenie zabudowy w ramach dużego gospodarstwa rolnego jest zatem jak najbardziej dopuszczalne. Trudno bowiem wymagać, by bezwarunkowo koncentrować chlewnie, kurniki i inne budynki gospodarcze w ramach jednego siedliska. Takie rozumienie budownictwa zagrodowego uniemożliwiałoby rozwój nowoczesnych gospodarstw rolnych.
Analogiczne stanowisko, które w pełni podziela skład orzekający, zajął też NSA w wyroku 8 listopada 2017 r. o sygn. akt II OSK 2860/16 (CBOSA) podkreślając, że nie istnieją aktualnie powody, aby pojęcie zagrody rozumianej jako zaplecze mieszkaniowe, maszynowe i infrastrukturalne dla gospodarstwa rolnego ograniczać do pojęcia podwórza lub obejścia, na którym przede wszystkim znajduje się budynek mieszkalny. Poszczególne budynki, budowle i urządzenia mogą być położone w oddaleniu od centralnego punktu zagrody. Istotne jest jednak to, aby były one funkcjonalnie i organizacyjnie powiązane z gospodarstwem rolnym, którego elementem jest zagroda (siedlisko).
Jak wynika z powyższego pojęcie "budownictwa zagrodowego" użyte w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. musi być zatem rozumiane w znaczeniu funkcjonalnym, tj. obejmować swym zakresem, inwestycje zagrodowe, które są organizacyjnie powiązane w ramach jednego gospodarstwa, dopuszczając ich rozproszenie przestrzenne.
W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy, dokonały wymaganej w tym zakresie oceny, a jej wynik potwierdza, że planowana przez Inwestora obora projektowana na działce o nr [...] znajdującej się po drugiej stronie drogi od istniejącego siedliska rolnego, stanowi zabudowę zagrodową w rozumieniu art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Jak ustaliły organy, siedlisko rolne Inwestora znajdujące się na działce o nr [...] położone jest w strefie ochronnej jeziora H. (100 m), a ponadto z uwagi na istniejącą starą obora nie nadaje się do przebudowy. Oddalenie planowanego budynku inwentarskiego od istniejącej zabudowy rolnika ma zatem uzasadnienie zarówno w aktualnym sposobie zagospodarowania siedliska, jak i w dbałości o środowisko przyrodnicze. Jak wynika z analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu sporządzonej na potrzeby niniejszej sprawy działka nr [...] zabudowa jest budynkiem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi (w tym wyodrębniona jest część mieszkalna) w zabudowie zagrodowej – siedlisko rolnicze. Ze względu zaś na istniejące zagospodarowanie działki oraz zadrzewienia nie jest możliwa nowa zabudowa, która nie naruszałaby linii zabudowy wyznaczonej od jeziora H. na podstawie przepisów o S. Parku Krajobrazowym. W analizie tej stwierdzono również, że naprzeciwko działki nr [...] znajduje się działka o nr geod. [...], na której Inwestor wnioskuje o budowę budynku inwentarskiego i stwierdzono powiązanie przestrzenne przedmiotowych działek jako najbliższe sąsiedztwo przedzielone jedynie droga publiczną. Z części graficznej analizy wynika, że w ramach istniejącego podwórza Inwestora istnieją z każdej strony obiekty, w tym mieszkalne i gospodarcze, oczyszczalnia ścieków oraz płyta gnojowa, zatem planowane obiekty muszą zostać zlokalizowane poza istniejącym podwórzem. Sąd podziela też stanowisko organów, że zbliżenie zabudowy inwentarskiej do jeziora nie znajduje uzasadnienia, ani w interesie społecznym, ani w interesie inwestora. Wręcz przeciwnie położenie istniejącego siedliska w strefie ochronnej jeziora H. uzasadnia odsunięcie budynku inwentarskiego oraz silosu od tego akwenu, który jest terenem podlegającym ochronie, a ponadto jest też terenem atrakcyjnym turystycznie.
Konkludując tą cześć rozważań należy zgodzić się z orzekającymi w sprawie organami, iż planowana na działce o nr [...] inwestycja będzie funkcjonalnie powiązana z prowadzonym przez Inwestora gospodarstwem rolnym, a lokalizacja projektowanych obiektów na przeciwko działki, na której jest siedlisko, nie zmienia jego charakteru.
Inwestor, jak wynika z akt sprawy, jest czynnym rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne polegające na uprawie roślin i hodowli bydła, zamieszkującym w tymże gospodarstwie i zamierzającym je rozwijać poprzez planowaną inwestycję. Sam zaś fakt prowadzenia hodowli bydła wiąże się z prowadzeniem upraw roślin w celu pozyskania pasz dla zwierząt, a to z kolei wymaga, czego zdaje się nie brać pod uwagę pełnomocnik Skarżącego, posiadania odpowiedniego areału gruntów rolnych. Rodzaj zaś działalności rolniczej nie wymaga posiadania gruntów położonych w jakimś zwartym kompleksie. Dlatego wskazywany fakt położenia gruntów przedmiotowego gospodarstwa w trzech miejscowościach nie stanowi, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, przeszkody w istnieniu związku funkcjonalnego posiadanych przez Inwestora gruntów z planowaną inwestycją. Niemniej jednak, jak słusznie podkreśliło Kolegium, posiadane przez Inwestora grunty leżą w bliskim sąsiedztwie, zarówno względem siebie, jak i istniejącego siedliska, bowiem B., B. i W. są to wsie bezpośrednio sąsiadujące ze sobą. Ponadto już sam areał gruntów położonych w miejscu zamieszkania Inwestora, tj. w B., wynoszący 27,6858 ha, przekracza w sposób wyraźny średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w Gminie J.
Nie można też zgodzić się z autorem skargi, że oddzielenie planowanego budynku inwentarskiego od reszty zabudowy zagrodowej istniejącą drogą nie służy prawidłowej gospodarce rolnej. W ramach planowanej inwestycji oprócz obory wybudowany ma być w jej pobliżu również silos na pasze. Zatem obsługa hodowanych zwierząt nie będzie w żaden sposób kolidowała z ruchem drogowym, ani tenże ruch nie będzie utrudniał prowadzonej hodowli.
Za nieuzasadniony należy uznać też zarzut dotyczący naruszenia interesów osób trzecich oraz nadużycia prawa poprzez lokalizowanie inwestycji uciążliwej z dala od własnych zabudowań, a w pobliżu zabudowań sąsiedzkich. Powołana w tym zakresie argumentacja nie znajduje oparcia ani w obowiązującym prawie, ani w stanie faktycznym. Poza ogólnymi normami budowlanymi brak jest bowiem szczególnej regulacji prawnej zabraniającej lokalizowania zabudowań zagrodowych w planowanej przez Inwestora odległości od zabudowy sąsiadującej (tj. ok. 50 m od zabudowy Skarżącego). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie orzekające w sprawie organy zapewniły ochronę interesów osób trzecich w stopniu wynikającym z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co znalazło wyraz w pkt 5 decyzji organu I instancji. Zawarto w nim wymogi i warunki, jakie muszą być spełnione przy realizacji i eksploatacji inwestycji, gwarantujące poszanowanie praw osób trzecich. Ponadto, należy zgodzić się z Kolegium, że nie jest też czymś nadzwyczajnym budowa zabudowań inwentarskich na terenach wiejskich, gdzie przeważającym rodzajem zabudowy jest zabudowa zagrodowa. W realiach rozpoznawanej sprawy w sąsiedztwie terenu inwestycji występuje w zasadzie wyłącznie zabudowa zagrodowa, w tym też taki charakter (według sporządzonej do sprawy analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu) posiada zabudowa Skarżącego. Zatem nawet w sytuacji, gdyby nie występowała w niniejszym przypadku możliwość zastosowania wyjątku, o jakim mowa w art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, realizacja planowanej inwestycji nie godziłaby w zastany stan zagospodarowania terenu sąsiedniego i istniejący w okolicy ład przestrzenny, w którym występuje ten sam rodzaj zabudowy i budynki gospodarstw rolnych o tej samej funkcji i zbliżonych parametrach.
Mając powyższe okoliczności na uwadze należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że wnioskowana do ustalenia warunków zabudowy inwestycja na działce o nr [...], będzie powiązana z gospodarstwem rolnym Inwestora, co uzasadniało zastosowanie trybu z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji poprawnie ustaliły stan faktyczny sprawy niniejszej i zastosowały do niego normy prawa materialnego. Zebrany materiał dowodowy jest niewątpliwie kompletny i został poddany kompleksowej oraz rzetelnej ocenie ze strony organów administracyjnych dokonanej z poszanowaniem reguł określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Wyniki tychże ustaleń przedstawiono w motywach decyzji sporządzonych z uwzględnieniem zasad określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło