I SA/Kr 132/19
WyrokWSA w Krakowie2019-08-08
Skład orzekający: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Grażyna Firek, WSA Inga Gołowska (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwota otrzymana przez podatniczkę w ramach ugody pozasądowej, obejmująca zwrot kosztów remontu i prac adaptacyjnych oraz odszkodowanie za szkody, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeśli podatniczka nie przedstawiła dowodów potwierdzających poniesienie tych wydatków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kwota otrzymana przez podatniczkę w ramach ugody pozasądowej, obejmująca zwrot kosztów remontu i prac adaptacyjnych oraz odszkodowanie za szkody, stanowi przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu. Podatniczka nie wykazała dowodów potwierdzających poniesienie wydatków na remonty i prace adaptacyjne, co uniemożliwiło wyłączenie tej kwoty z opodatkowania. Otrzymane świadczenie pieniężne miało charakter odszkodowania wypłaconego na podstawie ugody pozasądowej, a nie zwrotu własnych nakładów, co zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlega opodatkowaniu.Stan faktyczny
Podatniczka złożyła korektę zeznania podatkowego za 2007 rok, wykazując przychód z innych źródeł w niższej kwocie niż pierwotnie zadeklarowana, powołując się na ugodę z wynajmującym, która obejmowała zwrot kosztów remontu i odszkodowanie. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając całą kwotę za przychód podlegający opodatkowaniu, ponieważ podatniczka nie przedstawiła dowodów potwierdzających poniesienie wydatków na remonty i prace adaptacyjne. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, twierdząc, że koszty remontów powinny być wyłączone z opodatkowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant: specjalista Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi U. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. skargę oddala.
I.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. decyzją z 30 listopada 2018r. nr: [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] 6 sierpnia 2018 r. nr [...] 2.32.2017, którą odmówiono U. Z. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2007.
Decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 20 listopada 2017r. U. Z. złożyła w Urzędzie Skarbowym [...], pismo z 14 września 2017r. z korektą zeznania podatkowego [...] za rok 2007, w której wykazała kwotę przychodu z innych źródeł w wys. [...] zł w miejsce zadeklarowanej wcześniej, tj. w dniu 4 czerwca 2008r. kwoty [...]zł. Do pisma podatniczka dołączyła kopię Protokołu zdawczo-odbiorczego spisanego w K. w dniu 29 listopada 2007r. na okoliczność przekazania mieszkania na rzecz W. Sp. z o. o. Spółka Komandytowo-Akcyjna (dalej także: Spółka), kopię zaświadczenia o interwencji jednostek ochrony przeciwpożarowej w zdarzeniu z 22 marca 2007r. (zalanie mieszkania), wydanego przez Komendę Miejską Państwowej Straży Pożarnej w dniu 24 października 2017r. oraz odpis aktu notarialnego repertorium A nr [...], dotyczącego nabycia przez stronę lokalu mieszkalnego, położonego w K. przy ul. [...].
W dniu 4 grudnia 2017r. strona złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2007 wraz z ugodą zawartą w dniu 31 października 2007r. w K. pomiędzy [...] sp. z o. o. SKA a podatniczką dotyczącą rozwiązania stosunku najmu lokalu przy [...] w nieprzekraczalnym terminie do 30 listopada 2007r. oraz zobowiązania do przekazania najemcy (stronie) kwoty [...]zł tytułem zwrotu kosztów remontu i prac adaptacyjnych poczynionych przez stronę na przedmiotowy lokal (wg oświadczenia najemcy) i odszkodowania za szkody poniesione przez podatniczkę w wyniku prowadzenia przez spółkę prac remontowych, a także kwoty [...]zł tytułem odszkodowania za wcześniejsze ustanie stosunku najmu lokalu przy [...] w K..
Spółka [...] sp. z o. o. SKA wystawiła pierwotnie informację o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych [...] za rok 2007 na kwotę [...]zł, a następnie korektę ww. informacji [...] na łączną kwotę [...]zł. Z korekty wynika, że kwota [...]zł dotyczy odszkodowania za wcześniejsze ustanie stosunku najmu lokalu przy [...] w K., a kwota [...]zł dotyczy zwrotu kosztów remontu i prac adaptacyjnych na lokal oraz odszkodowania za szkody poniesione w wyniku prowadzenia przez spółkę prac remontowych i adaptacyjnych.
W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji, podatniczka poinformowała, że nie posiada żadnych dokumentów ani innych dowodów potwierdzających poniesione wydatki, jak też dokumentów dotyczących szkody w związku z pracami wykonywanymi przez spółkę.
Postanowieniem nr [...] 2.32.2017 z 4 kwietnia 2018r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] włączył do akt sprawy jako dowód kopię Protokołu kontroli podatkowej doraźnej nr [...], przeprowadzonej w dniach 09-24 marca 2009 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w firmie [...] Sp. z o.o. SKA w zakresie podatku dochodowego, z którego wynika m. in., iż w trakcie kontroli ustalono, że ww. spółka - właściciel nieruchomości położonej w K. przy [...], na mocy zawartej w dniu 31 października 2007r. ugody, przyznała skarżącej kwoty, o których mowa powyżej.
W dniu 6 sierpnia 2018r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wydał decyzję nr [...], z uzasadnienia której wynika, iż w ocenie organu podatkowego I instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie stanowi podstawy do stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2007, wynikającej z korekty zeznania [...] z 20 listopada 2017r.
W odwołaniu podatniczka podniosła m. in., iż decyzja organu I instancji pozostaje w sprzeczności z zawartą w dniu 31 października 2007r. ugodą, która w spornej kwocie [...]zł rozróżnia m. in. zwrot kosztów i prac i adaptacyjnych, gdy tymczasem organ podatkowy nie stosuje takiego rozróżnienia. Zdaniem podatniczki z decyzji organu I instancji wynika, iż cała kwota, którą otrzymała na podstawie ugody zawartej ze Spółką [...] sp. z o. o. SKA w dniu 31 października 2007r., zakwalifikowana została jako odszkodowanie, które należy traktować jako rodzaj odszkodowania przyznanego na podstawie ugody pozasądowej, niekorzystającej ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej-u.p.d.o.f.). Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji, przyjętym w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym nie można w sposób jednoznaczny i precyzyjny rozdzielić otrzymanej kwoty na część dotyczącą odszkodowania i na część dotyczącą zwrotu kosztów remontu. Jej zdaniem, w ten sposób organ I instancji kwestionuje ustalenia poczynione przez Naczelnika US [...] w protokole kontroli doraźnej w spółce [...] sp. z o. o. SKA, w którym spółka potwierdziła, że część kwoty wypłaconej to zwrot poniesionych nakładów, a ustalony w trakcie kontroli stan faktyczny stanowił podstawę dla konkluzji zawartej w protokole, iż kwoty przypadającej na zwrot kosztów remontu i prac adaptacyjnych czynionych na opuszczony przez stronę lokal nie należy wykazywać w informacji [...] za 2007 rok. Skarżąca stoi na stanowisku, iż skoro kwota kosztów remontów i prac adaptacyjnych, zwróconych jej, nie mieści się w pojęciu przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 w zw z art. 20 u.p.d.o.f. gdyż nie powoduje przysporzenia majątkowego po jej stronie, to kwota ta nie podlega opodatkowaniu. Z uwagi na powyższe, odwołująca się wniosła, o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu decyzji z 30 listopada 2018r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. stwierdził na wstępie, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2007. Jak wynika z materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie ww. zobowiązanie, zgodnie z art. 70§2 pkt 1 oraz §8 Ordynacji podatkowej nie uległo przedawnieniu, ponieważ z dniem 30 marca 2012r. dokonano wpisu hipoteki przymusowej do Księgi wieczystej nr [...], zabezpieczającej zaległości podatkowe podatniczki za 2007 rok. Ponadto na wniosek strony Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wydał decyzję o rozłożeniu na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok (z 11 września 2015r., z 29 sierpnia 2016r., z 21 sierpnia 2017r., z 25 lipca 2018r.).
Następnie DIAS wskazał, że jak wynika z rozstrzygnięć organu podatkowego I instancji oraz stanowiska skarżącej, kwestią sporną jest opodatkowanie kwoty [...]zł. Zdaniem DIAS kwota ta w całości podlega opodatkowaniu, jako przychód z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji powołując się na stosowne przepisy prawa podatkowego prawidłowo wskazał, że przedmiotowa ugoda ma charakter umowy cywilnoprawnej, na podstawie której, w zamian za rozwiązanie stosunku najmu i opuszczenie lokalu mieszkalnego, podatniczka otrzymała odszkodowanie w wys. [...] zł, które należy traktować jako rodzaj odszkodowania przyznanego na podstawie ugody pozasądowej, które zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w roku 2007, nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania, z czym zgadza się U. Z. wykazując ww. kwotę, jak również [...] zł, oszacowane przez nią jako odszkodowanie za zalanie mieszkania.
Jednakże w opinii DIAS, w kwestii pozostałej kwoty tj. [...] zł, wypłaconej tytułem zwrotu kosztów remontu i prac adaptacyjnych na lokal oraz tytułem odszkodowania za szkody poniesione w wyniku prowadzenia przez spółkę prac remontowych, sam płatnik tj. [...] Sp. z o. o. SKA, nie dokonał jej rozgraniczenia na kwotę dotyczącą zwrotu kosztów remontu i na kwotę związaną z odszkodowaniem, ponieważ nie dysponował wiedzą ani odpowiednimi dokumentami, które pozwoliłyby na takie przyporządkowanie, z uwagi na to, że takich dokumentów podatniczka nie przedłożyła.
Na potwierdzenie powyższego DIAS wskazał, że płatnik złożył w dniu 25 kwietnia 2008r., w Urzędzie Skarbowym [...] skorygowaną informację [...] na łączną kwotę [...]zł (w miejsce uprzednio złożonej informacji [...] na kwotę [...]zł). Ponadto słusznie wskazał organ I instancji w zaskarżonej decyzji, iż podstawą odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2007 w niniejszej sprawie winien być fakt, iż pomimo wezwania, podatniczka nie dokonała takiego podziału, nie przedstawiła żadnych dokumentów ani w żaden inny sposób nie uprawdopodobniła poczynionych nakładów, które to uprawniałyby organy podatkowe do przyjęcia stanowiska strony wyrażonego we wniosku z 1 grudnia 2017r. oraz w odwołaniu z 21 sierpnia 2018r.
Dodatkowo DIAS zauważył, że zgodnie z pisemnym oświadczeniem, o którym mowa w Protokole kontroli podatkowej doraźnej przeprowadzonej w dniach 9-24 marca 2009r., Spółka nie dysponowała wiedzą ani odpowiednimi dokumentami, które pozwoliłyby na przyporządkowanie do ww. dwóch różnych tytułów odpowiednich kwot. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na ww. okoliczność ani w roku 2007 tj. na potrzeby zawieranej ugody pozasądowej ze spółką ani w żadnym innym momencie postępowania przed organami podatkowymi. Skoro, jak twierdzi strona na przestrzeni 20 lat użytkowania wynajętego lokalu mieszkalnego przy [...] [...], ponosiła nakłady finansowe związane z pracami remontowymi i adaptacyjnymi, które winny były zostać zwrócone przez spółkę jako niepodlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to, zdaniem organu odwoławczego, podatniczka była zobowiązana do przedstawienia dowodów ich poniesienia. Tymczasem z pisma strony wynika, iż określała wydatki na ww. nakłady na łączną kwotę ok. [...] zł, ale w wyniku ugody z właścicielem przedmiotowego budynku otrzymała tylko częściowy zwrot kosztów remontu i prac adaptacyjnych. Dalej strona wskazała, iż nie posiadając dokumentów dotyczących szkody, w związku z pracami wykonywanymi przez spółkę, określiła ją na poziomie ok. [...] zł. Skarżąca oświadczyła również, iż pomimo braku potwierdzeń pisemnych, faktur czy też innych dokumentów, faktycznie poniosła wymienione nakłady, co zresztą uznał właściciel budynku. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż faktem jest, iż właściciel budynku nr [...] przy [...] w K. tj. [...] Sp. z o. o. SKA przyznał podatniczce kwotę [...]zł (w zamian za rozwiązanie stosunku najmu i opuszczenie lokalu mieszkalnego) i kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów remontu i prac adaptacyjnych na lokal oraz tytułem odszkodowania za szkody poniesione w wyniku prowadzenia przez spółkę prac remontowych, wykazując powyższe w informacji [...] Faktem jest również, iż z Protokołu kontroli podatkowej doraźnej, przeprowadzonej w dniach 9-24 marca 2009r. w [...] Sp. z o. o. SKA wynika, iż spółka została zobowiązana przez kontrolujących do niewykazania w informacji [...] kwot przypadających na zwrot kosztów remontu i prac adaptacyjnych, czynionych na opuszczany przez skarżącą lokal. Jednakże spółka nie dokonała kolejnej korekty ww. informacji ani przyporządkowania odpowiednich kwot na poczet zwrotu nakładów poniesionych na prace remontowe i adaptacyjne, ponieważ strona nie przedłożyła żadnych dowodów na poniesienie nakładów, o których mowa powyżej.
W toku postępowania przed organem II instancji, pismem z 30 października 2018r. strona przedłożyła pismo (wydruk e-mail) z Centrum Obsługi Szkód Osobowych i Świadczeń Grupy PZU, Zespół Obsługi Szkód Osobowych i Rent, w której wskazano wysokości otrzymanego odszkodowania i zadośćuczynienia oraz renty, w związku z wypadkiem komunikacyjnym, któremu uległa w dniu 2 grudnia 1989r. W piśmie tym strona wskazała, iż kwoty otrzymane od PZU stanowiły dodatkowe źródło pokrycia kosztów remontu lokalu mieszkalnego nr [...] przy [...] nr [...] w K. oraz, że problem ten nie był podnoszony w trakcie prowadzenia postępowania przez organ I instancji.
Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż samo poświadczenie otrzymania środków pieniężnych z tytułu odszkodowania za wypadek komunikacyjny nie oznacza, iż zostały one przeznaczone na poniesienie nakładów remontowych czy adaptacyjnych w zajmowanym lokalu mieszkalnym.
Odnosząc się w dalszym ciągu do zarzutu naruszenia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym w 2007 r. DIAS zauważył, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c, oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Przepis art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. wskazuje, że źródłem przychodów są "inne źródła". Do przychodów z innych źródeł należy zaliczyć każdy przychód, który spełnia dwa warunki: nie jest zaliczany do źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 u.p.d.o.f. nie jest wyłączony z przedmiotowego zakresu podatku dochodowego od osób fizycznych. W myśl art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 uważa się również inne przychody niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
DIAS stwierdził, iż podstawą do odmowy stwierdzenia nadpłaty w niniejszym postępowaniu jest fakt, iż strona nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających zasadność jej żądania zawartego we wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2007. Podkreślono, iż wnioskowana przez podatniczkę kwota [...]zł jako zwrot kosztów remontów i prac adaptacyjnych, która jej zdaniem nie podlega opodatkowaniu, budzi uzasadnioną wątpliwość chociażby w kontekście informacji zawartej w Protokole zdawczo-odbiorczym, spisanym w dniu 29 listopada 2007r. na okoliczność przekazania przez nią lokalu mieszkalnego, z którego wynika, że jego stan techniczny (na tamten dzień) jest zły i wymaga nakładu prac remontowych i adaptacyjnych. DIAS wskazał, że strona nie kwestionowała zawartych w informacji [...], wystawionej przez spółkę, kwot i zapisów oraz zwróciła się z wnioskiem do NUS [...] o rozłożenie na raty spłaty należnego podatku.
Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż na podatniku ciąży obowiązek wykazania istnienia faktów, które uzasadniałyby jego twierdzenia, kwestionujące ustalenia organów podatkowych. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że nie można na organy podatkowe nakładać nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów, które mogłyby przyczynić się do rozstrzygnięcia sprawy po myśli strony, zwłaszcza gdy ona sama dowodów takich nie dostarcza. DIAS podkreślił, że gdyby strona przedstawiła dowody na poniesienie nakładów remontowych i adaptacyjnych w zajmowanym lokalu przy [...] 17, to wnioskowane kwoty należałoby wyłączyć z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie wykazywać ich w informacji [...]
DIAS nie podzielił poglądu strony wyrażonym w odwołaniu, że zwrócone jej koszty remontów i prac adaptacyjnych nie mieszczą się w pojęciu przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 w związku z art. 20 u.p.d.o.f., gdyż nie spowodowały przysporzenia majątkowego po jej strome. Za otrzymane od [...] Sp. z o. o. SKA odszkodowanie w wysokości [...] zł w ramach ugody pozasądowej, U. Z. nabyła lokal mieszkalny, za kwotę [...]zł, na podstawie Aktu notarialnego Rep. A nr [...] z 3 grudnia 2007r., w którym zamieszkuje do dnia dzisiejszego (o czym była mowa w przedmiotowej ugodzie). W opinii organu odwoławczego, kwota odszkodowania wynikająca z ugody zawartej przez stronę ze Spółką stanowi przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w 2007r. i jest przychodem z "innych źródeł", o którym mowa w art. 10 ust. 1pkt 9 u.p.d.o.f.
Odnosząc się natomiast do wskazanych w odwołaniu przez stronę interpretacji, organ odwoławczy zauważył, że nie stanowią one materialnego prawa podatkowego. Nadto, że w każdej z nich stwierdza się, że do przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym nie zalicza się kwot uzyskanych z tytułu różnego rodzaju zwrotów własnych nakładów poczynionych za inny podmiot, pod warunkiem, że zwrot rzeczywiście odpowiada kwocie uprzednio poniesionych kosztów. Okoliczność poniesienia własnych nakładów, w szczególności kwot ich poniesienia, nie została przez U. Z. udowodniona.
II.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie U. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów: art. 75§1, §4a, art. 72§1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 11 ust. 1 w zw z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.
Zdaniem skarżącej, DIAS niesłusznie uznał, iż skarżąca nie wykazała ponoszonych nakładów, nie uprawdopodobniła ich poniesienia (nie zostały one również podane w "Ugodzie"), a ponadto uzyskała przysporzenie majątkowe w postaci spółdzielczego prawa do lokalu, co jest sprzeczne z treścią "Ugody", która - jak podano - rozróżnia m. in. "zwrot kosztów remontu i prac adaptacyjnych". Za sprzeczne z zasadami konstruowania umów skarżąca uznała zakwalifikowanie, przez DIAS kwoty [...]zł, jako odszkodowania z tytułu jednorazowego zalania wodą mieszkania, przy odrzuceniu w całości zwrotu kosztów remontu i adaptacji lokalu, ponoszonych w trakcie kilkudziesięciu lat używania lokalu. W opinii skarżącej nie jest możliwe ustalenie kosztów remontów według dokumentów (rachunków, faktur, innych dowodów), jeśli te koszty były ponoszone w tak długim czasie, dlatego należało przyjąć ich wartość w sposób szacunkowy. W niniejszej skardze Skarżąca zawarła tezy: podważenie istotnych zapisów "Ugody" możliwe jest wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów k.c a w każdym przypadku ważność tej umowy ocenić mógłby tylko sąd, jest oczywiście nieprawdopodobne udokumentowanie kosztów poniesionych w okresie kilkudziesięciu lat; dlatego sensownym sposobem ich wyliczenia jest ich oszacowanie (swoje wydatki poniesione w okresie ok. 20 lat skarżąca oszacowała na kwotę [...]zł, możliwe było "uzgodnienie" ze Spółką co do przyporządkowania odpowiednich kwot do dwóch różnych tytułów, tj. do "zwrotu kosztów remontu i adaptacji" oraz do odszkodowania za szkody poniesione w wyniku prowadzenia przez spółkę prac remontowych, bez znaczenia pozostaje fakt, na jakie cele przeznaczone zostały środki pieniężne otrzymane w wyniku zawartej ugody.
Odpowiadając na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pełnomocnik skarżącej w piśmie z 30 kwietnia 2019r. uzupełnił skargę, formułując zarzut naruszenia:
1. art. 7 w zw z art. 77§1, art. 107 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności adekwatnych do przedmiotowej sprawy, a w szczególności okoliczności kiedy skarżąca poczyniła nakłady na nieruchomość, jaki był zakres poczynionych nakładów, wskazanie ewentualnych możliwych do złożenia wniosków dowodowych przez skarżącą mając na uwadze okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2. art. 138§1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji gdy nie było warunków do utrzymania decyzji w mocy, gdyż decyzja powinna zostać uchylona oraz wyeliminowana z obrotu prawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
3. art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez jego zastosowanie oraz przyjęcie, iż kwota [...]zł stanowi odszkodowanie a nie jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy zwrot kosztów poczynionych przez skarżącą nakładów na lokal przy Pl. [...],
4. art. 22 ust. 6e u.p.d.o.f. poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy wskazana regulacja weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009r. a nakłady jakie poniosła skarżąca na nieruchomość zostały poniesione przed wejściem w życie ww przepisu co wskazuje, iż nie można w przedmiotowej sprawie ograniczać postępowania dowodowego w zakresie wykazania nakładów poniesionych na nieruchomość przez skarżącą
5. art. 22 ust. 6c u.p.d.o.f. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy kwota [...]zł stanowiła zwrot kosztów poczynionych przez skarżąca nakładów z tytułu przeprowadzonych remontów oraz prac adaptacyjnych jakich dokonała na przestrzeni lat zamieszkiwania w lokalu przy Pl. [...].
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W piśmie procesowym z 2 lipca 2019r. pełnomocnik zmodyfikował zarzut wskazany w pkt 1 i 2 uzupełnienia skargi, podnosząc naruszenie:
1.art. 122 O.p. w zw z art. 187§1 O.p. w zw z art.190 O.p. poprzez niepodjęcie przez organ postępowania skarbowego wszelkich niezbędnych czynności adekwatnych do przedmiotowej sprawy a w szczególności okoliczności kiedy skarżąca poczyniła nakłady na nieruchomość jaki był zakres poczynionych nakładów, wskazanie ewentualnych możliwych do złożenia wniosków dowodowych przez skarżąca mając na uwadze okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2. art.233§1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji gdy nie było warunków do utrzymania decyzji w mocy, gdyż decyzja powinna zostać uchylona oraz wyeliminowana z obrotu prawnego co miło istotny wpływ na wynik sprawy.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1§1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz.2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm. dalej-p.p.s.a.). Ponadto, Sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 145§1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 247§1 O.p.). Nadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§1 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie oceniając pod tym kątem zaskarżoną przez stronę skarżącą decyzję organu odwoławczego, Sąd nie dopatrzył się wskazanych wyżej uchybień, a tym samym podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie.
Ocena stanu faktycznego ustalonego przez organ: należy podkreślić, że Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej (organy podatkowe) albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd. (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS [...]).
Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.
Podstawowe znaczenie dla prawidłowego odtworzenia stanu faktycznego mają przepisy art. 122, art. 187§1, art. 180§1, art. 188 oraz art. 191 O.p. a ciężar prowadzenia postępowania i wykazania określonych faktów, co do zasady spoczywa na organach podatkowych.
Przystępując do oceny przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, wskazać należy, że na organy podatkowe nałożony jest obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 122 i art. 187 Op.). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jest zarówno zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, a także ich prawidłowa ocena. Dowodem w sprawie podatkowej jest przy tym wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, o ile nie jest to sprzeczne z prawem (art. 180§1 Op.). Według art. 181 Op. dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a§3, art. 284b§3 i art. 288§2 O.p. oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ dokonuje natomiast na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 Op.). Ocena ta ma zatem charakter swobodny, winna być jednak oparta na wszechstronnym rozważeniu całego materiału dowodowego. Organ podatkowy według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Dodać należy, iż ustaleń stanu faktycznego organ dokonuje bezpośrednio w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a także na podstawie domniemań faktycznych i prawnych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministarcyjne, Warszawa, 2003, s. 208).
Mając na uwadze wskazane regulacje prawa formalnego Sąd uznaje ustalony w sprawie stan faktyczny za prawidłowy.
Tym samym, Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości podatkowy stan faktyczny sprowadzający się do tego, iż w dniu 31 października 2007r. została zawarta pozasądowa ugoda pomiędzy skarżącą a Spółką [...] Sp. z o.o. SKA w K.. Z akt sprawy nie wynika, by skarżąca podejmowała próby usunięcia z obrotu prawnego powyższej pozasądowej ugody.
Odnosząc się do kwestii sporu prawnego, a mianowicie czy otrzymana przez skarżącą w wyniku zawartej ugody pozasądowej kwota [...]zł podlegała zwolnieniu od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych - Sąd wyjaśnia co następuje:
by przedstawić przyczyny odmowy należy przypomnieć, że stosownie do art. 72§1 O.p., za nadpłatę uważa się kwotę:
1) nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku;
2) podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
3) zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
4) zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej.
Z przepisu art. 72§1 pkt 1 O.p. wynika, że za nadpłatę uważa się przede wszystkim kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Podatek jest nadpłacony w sytuacji, gdy podatnik był zobowiązany do zapłaty podatku, lecz faktycznie wpłacona kwota jest wyższa od kwoty należnej. Z kolei podatek jest nienależnie zapłacony, gdy podatnik dokonał wpłaty określonej kwoty tytułem zapłaty podatku, pomimo że nie był do tego zobowiązany. Podatek jest zapłacony nienależnie także wtedy, gdy podatnik był zobowiązany do zapłaty, lecz później odpadła podstawa prawna świadczenia. Istota nadpłaty sprowadza się do tego, że podatnik płaci określoną kwotę wówczas, gdy w ogóle nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek podatkowy), albo płaci za dużo (kwota podatku zapłaconego przewyższa kwotę należną). W obu przypadkach świadczenie podatnika dokonane na rzecz wierzyciela podatkowego przewyższa to, czego wymaga od niego przepis prawa. Ta nadwyżka świadczenia ponad obowiązkowe jest właśnie nadpłatą.
Stosownie do art. 75§1 O.p. jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Jak wynika z art. 75§2 O.p., uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługuje podatnikom, płatnikom i inkasentom oraz osobom, które były wspólnikami spółki cywilnej w momencie rozwiązania spółki w zakresie zobowiązań spółki. Płatnik lub inkasent jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli wpłacony podatek nie został pobrany od podatnika. Nadto, jeżeli z przepisów prawa podatkowego wynika obowiązek złożenia zeznania (deklaracji), to podatnik, płatnik lub inkasent równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie (deklarację), co wynika z art. 75§3 O.p. W realiach niniejszej sprawy znaczenie ma również treść art. 75§6 O.p., zgodnie z którym przepisu §2 nie stosuje się, jeżeli ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku.
Zaznaczyć trzeba, że przepisy O.p. stanowią jedynie ogólne, ramowe uregulowanie instytucji nadpłaty i sposobu dochodzenia jej zwrotu. Nie można ich jednak rozpatrywać jako samoistnej podstawy do stwierdzenia nadpłaty podatku, w oderwaniu od przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie tymi przepisami prawa materialnego są uregulowania, zawarte w ustawie z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Kolejno należy wskazać, że zgodnie z art. 79§2 O.p., prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Natomiast w myśl art. 70§1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przedawnienie prawa złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty jest obiektywnym stanem prawnym, którego zaistnienie nie jest zależne od woli i uznania organu podatkowego, a jest związane wyłącznie z upływem czasu.
W przedmiotowej sprawie, skarżąca złożyła w dniu 25 lutego 2018r. deklarację PIT-37 za 2007r. wykazując dochód w łącznej wysokości [...] zł. W dniu 4 czerwca 2008r. złożyła I korektę, wykazując oprócz uprzednio wymienionych dochodów także dochód z umowy zlecenia (704,26 zł) oraz w oparciu o korektę informacji wynikającej z deklaracji PIT-8C dochód w wysokości [...] zł. Kolejną II korektę złożono w dniu 20 listopada 2017r. w której skorygowano uprzednio zadeklarowaną do opodatkowania kwotę przychodu z innych źródeł z kwoty [...]zł na kwotę [...]zł.
Zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu bowiem w sprawie miał zastosowanie art. 70§2 pkt 1 i §8 O.p. gdyż z dniem 30 marca 2012r. dokonano wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej urządzonej dla lokalu położonego w K. przy ul. [...], które właścicielem jest skarżąca. Tym samym prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie wygasło.
Mając powyższe na uwadze, organ podatkowy zwrócił się w piśmie z 2 lutego 2018r. do podatniczki o wykazanie poczynionych nakładów remontowych i adaptacyjnych w kwocie [...]zł. Podatniczka w piśmie z 15 lutego 2018r. poinformowała, że ponosiła nakłady finansowe związane z pracami remontowymi i adaptacyjnymi ale nie posiada żadnych dokumentów. Wydatki te wynosiły około [...] zł.
Również Spółka, która wypłaciła skarżącej środki pieniężne, złożyła w dniu 23 marca 2009r. oświadczenie do Protokołu Kontroli Podatkowej Doraźnej nr [...] przeprowadzonej w dniach 9-24 marca 2009r. w Spółce [...] Sp. z o.o. SKA , iż nie dysponuje wiedzą ani odpowiednimi dokumentami, które pozwoliłyby na przyporządkowanie dwóch różnych tytułów odpowiednich kwot czyli: odszkodowania za wcześniejsze ustanie stosunku najmu [...] zł i kwoty [...]zł tytułem zwrotu kosztów remontu i prac adaptacyjnych oraz tytułem odszkodowania za szkody poniesione w wyniku prowadzonych przez spółkę prac remontowych (chodzi o budynek przy Pl. [...] w K.).
W kontekście tak zaprezentowanych stanowisk a w szczególności stanowiska skarżącej, która nie potrafiła wykazać ani kwot poniesionych wydatków ani dokumentów potwierdzających poniesienie owych wydatków ani też celu tych wydatków, stanowisko organów zaprezentowane w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe.
Nie można pomijać i tego aspektu sprawy, że po podpisaniu ugody pozasądowej, strony tej czynności prawnej podpisały w dniu 29 listopada 2007r. Protokół Zdawczo-Odbiorczy na okoliczność przekazania mieszkania przez podatniczkę Spółce z którego wynika, że mieszkanie było w złym stanie technicznym i wymagało nakładu prac remontowych.
Spółka wypłacając środki pieniężne podatniczce wprawdzie wskazała w ugodzie, że na kwotę [...]zł składa się po części odszkodowanie za szkody poniesione przez podatniczkę w wyniku prac remontowych prowadzonych przez Spółkę w piwnicach budynku ale nie sprecyzowano jaka to jest część owej kwoty a nadto zły stan mieszkania nie był li tylko efektem powstałych szkód za które odpowiedzialność ponosiła Spółka.
Oznacza to, że mieszkanie przy Pl. [...] było po prostu w złym stanie technicznym także z innych powodów, nie tylko z powodu prac prowadzonych w piwnicach przez właściciela budynku.
Stanowisko podatniczki, że w ciągu 20 lat zajmowania mieszkania (umowy najmu) wydatkowała [...] zł na remonty i prace adaptacyjne jawi się nie tylko jako gołosłowne (co przedstawiono wyżej) ale z punktu widzenia doświadczenia życiowego i logiki jako niemożliwe.
Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów sformułowanych w skardze oraz dwóch pismach pełnomocnika strony, należy stwierdzić, że zarzuty te nie zasługiwały na uwzględnienie.
W warstwie procesowej, rdzeniem skargi w zakresie naruszenia przepisów procesowych jest niepodjęcie przez organ czynności zmierzających do zebrania materiału dowodowego i de facto ustalenia jakie, kiedy skarżąca poniosła nakłady.
Wskazać należy, że wprawdzie z art. 122 i art. 187 O.p. wynika, że co do zasady to na organie podatkowym spoczywa obowiązek aktywnego poszukiwania i gromadzenia dowodów i ustalania na ich podstawie istotnych w sprawie faktów, jednakże reguła ta doznaje wyjątku, gdy podatnik przejmuje inicjatywę procesową. Z sytuacją taką będziemy mieli do czynienia w szczególności wówczas, gdy strona formułuje twierdzenia co do okoliczności stanu faktycznego, które nie znajdują oparcia w materiale dowodowym zebranym przez organ lub zaprzecza poprawności dokonanej przez organ podatkowy oceny stanu faktycznego. W takich przypadkach logika podpowiada bowiem, że wraz z tą inicjatywą przechodzą na nią także i wszelkie konsekwencje, jakie wiążą się z wynikiem prowadzonego dowodu. Na uwarunkowanie to zwraca zresztą uwagę orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które akcentuje, że generalną zasadą postępowania dowodowego jest to, iż każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić (por.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 lutego 2000r., sygn. akt: I SA/Ka [...] i z 13 stycznia 2000r., sygn. akt: I SA/Ka [...]). Organy podatkowe mają wprawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy.
Podatnik nie może czuć się zwolniony z powinności współdziałania z organem podatkowym zwłaszcza w takich sytuacjach gdy to praktycznie tylko podatnik dysponuje wiedzą na temat tego kiedy przeprowadzał remont, co remontował, kto wykonywał prace remontowe i ile to kosztowało, z czego finansowano wydatki, czy podatnik miał pełne pokrycie środków finansowych czy pożyczał pieniądze na remont, czy samodzielnie kupował materiały budowlane, gdzie kupował, czy zwierał umowy na te roboty, czy korzystał z profesjonalnej firmy czy też we własnym zakresie przeprowadzał remont. Czy wymagane były stosowne pozwolenia, czy były uzgodnienia np. z zakładem energetycznym itp.
To na podatniku spoczywa obowiązek wykazania tych wszystkich okoliczności za pomocą dowodów zarówno poniesienia określonych wydatków i wskazania na jaki cel wydatkowano środki pieniężne. Tego natomiast skarżąca nie uczyniła, nie wykazał bowiem by jakiekolwiek prace remontowe czy adaptacyjne były przez nią wykonane i sfinansowane. Bezkrytyczne akceptowanie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, prowadziłoby w konsekwencji do akceptacji rozliczenia podatkowego opartego na niezweryfikowanych twierdzeniach samego podatnika, co jest niedopuszczalne.
Oceniając metodykę prowadzenia postępowania, zasób zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, a także wnioski wyciągnięte na jego podstawie należy stwierdzić, że organ nie uchybił przepisom Ordynacji podatkowej regulującym zasady postępowania dowodowego. Organ zwracając się do podatniczki (w piśmie z 2 lutego 2018r.) w sposób jasny, prosty i przejrzysty sformułował czego się domaga i w jakim celu. Pismo to nie budziło wątpliwości interpretacyjnych a organ użył języka prostego, nieskomplikowanego, nie posługiwał się określeniami fachowymi, skutkującymi koniecznością skorzystania z pomocy profesjonalnego prawnika czy też doradcy podatkowego. Informacje o udzielnie których prosił podatniczkę, były tym rodzajem informacji (dowodów), którymi dysponuje jedynie podatnik bowiem tylko ona wie kiedy, co i za ile remontował. Organ chcąc ustalić wysokość wydatków na ten cel musi zwrócić się do podatnika o udzielenie informacji w tym zakresie ponieważ sam nie ma na ten temat żadnej wiedzy.
Co do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, to Sąd uznaje te zarzuty za chybione.
Należy na wstępie zauważyć, że wszelkie zwolnienia podatkowe są wyjątkiem od zasady sprawiedliwości podatkowej określonej w art. 84 Konstytucji RP. Z tego powodu wykładnia przepisów ustanawiających te zwolnienia, jako wyjątki od reguły opodatkowania, musi być wykładnią ścisłą. Z uwagi na fakt, że wiele pojęć z katalogu zwolnień nie zostało zdefiniowanych ani w u.p.d.o.f., ani w innych ustawach, aby uniknąć dowolności i wykładni rozszerzającej, należy przyjąć, że kryteria rozumienia tych pojęć muszą mieć w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych, a tylko pomocniczo (w kwestiach nierozstrzygniętych przez ustawę) mogą odwoływać się do znaczeń pozaprawnych (por. "Podatek dochodowy od osób fizycznych" pod redakcją Janusza Marciniuka, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 224).
W punkcie wyjścia trzeba wskazać, że przepisy art. 22 ust. 6c i ust. 6e u.p.d.o.f. nie miały w sprawie zastosowanie bowiem w prawnopodatkowym stanie faktycznym, podatniczka nie sprzedawała mieszkania gdyż nie była jego właścicielem. Przepisy te odnoszą się kosztów uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia, które w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca a przynajmniej nie wynika z zawartej ugody pozasądowej.
W stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie (2007r.) art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g u.p.d.o.f. stanowił, że wolne od podatku są otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem: [...] odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód. Powyższy przepis w pkt 3 ab initio określa zasadę, zaś w dalszej części wyjątki od niej. Jest zasadą, że jeżeli wysokość odszkodowania lub zasady jego ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, to odszkodowania tak otrzymane wolne są od podatku dochodowego. Wyjątkiem natomiast od tej zasady są m.in. odszkodowania wynikające z zawartych umów i ugód, nawet gdyby były odszkodowaniami, których wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Innymi słowy sam fakt, że odszkodowanie wynika z umowy lub ugody przesądza o wyłączeniu ze zwolnienia. Nie jest w związku z tym istotne jaki stosunek prawny łączył strony, ani to czy żądanie odszkodowania (rekompensaty) można wywieść z przepisów prawa (por. R. Dłuska, A. Misiak, Które odszkodowania podlegają podatkowi dochodowemu od osób fizycznych?, "Prawo i Podatki" 2006, nr [...], s. 16, wyrok NSA z 28 maja 2014r. sygn. akt: II FSK [...])
Z jasnego brzmienia art. 21 ust.1 pkt.3 lit. g u.p.d.o.f. obowiązującego w dniu zawarcia ugody sądowej wynikało ponadto, iż nie podlegają zwolnieniu od tego podatku odszkodowania wynikające z zawartych umów i ugód.
Przywołany przepis nie ustanawiał żadnych innych uwarunkowań, a zatem każde odszkodowanie (bez względu na to jakiej szkodzie i przez jaki podmiot wyrządzonej ma ono odpowiadać) otrzymane przez poszkodowanego na podstawie ugody pozasądowej podlega opodatkowaniu. (wyrok NSA z 28 października 2009r., sygn. akt: II FSK [...]). Sąd II instancji wskazał w nim na zasadność opodatkowania podatkiem dochodowym wszelkich odszkodowań wypłaconych na podstawie ugód pozasądowych i to niezależnie od tego, jaki stosunek prawny łączył strony.
Podkreślenia wymaga również, że analizowany w niniejszej sprawie przepis był przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 29 listopada 2006r. (sygn. akt: SK [...], OTK-A [...]/156) opowiedział się za zasadnością stosowania tożsamych regulacji podatkowych w odniesieniu do osób otrzymujących odszkodowanie na podstawie wyroku i ugody sądowej i jednocześnie stwierdził, że bezwarunkowe zwolnienie od podatku sum uzyskanych w oparciu o ugody pozasądowe stanowiłoby zachętę do nadużyć. W ocenie Trybunału, wyrażonej w powołanym wyżej wyroku, zbyt wielkie jest bowiem w tym przypadku ryzyko nadużyć. Trybunał podkreślił, że generalnie promować należy ugody jako sposoby rozwiązywania sporów, lecz nie można rozciągnąć zwolnienia podatkowego na odszkodowania wynikające z ugód innych niż zawarte przed sądem, gdyż mogłoby to prowadzić do ukrywania pod pozorem odszkodowań innych dochodów. Z powyższego zatem wynika, że TK nie dopatrzył się, by wyłączenie ze zwolnienia od opodatkowania odszkodowań wynikających z ugód pozasądowych (zawartych np. w formie aktu notarialnego lub umowy) stanowiło naruszenie porządku konstytucyjnego w [...] (wyrok WSA w Poznaniu z 4 czerwca 2009r., sygn. akt: I SA/Po [...]).
W celu wyeliminowania wątpliwości i niekonstytucyjności powyższych zapisów nowelizacją z 21 czerwca 2008r. wprowadzoną na mocy art. 1 ustawy z 25 kwietnia 2008r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 97, poz. 623) wyłączono spod zwolnienia z opodatkowania odszkodowania wynikające z zawartych umów i ugód innych niż pozasądowe. Ustawodawca potwierdził zatem wolę opodatkowania odszkodowań wynikających z ugód pozasądowych, a więc takich, których dotyczy też niniejsza sprawa.
W ocenie składu orzekającego w sprawie, organy dokonały prawidłowej subsumcji stanu faktycznego sprawy do wskazanej normy prawnej.
Aby opodatkować otrzymane przez skarżących świadczenie pieniężne, należało ustalić jego źródło pochodzenia oraz charakter. W ocenie Sądu, w sprawie, prawidłowo organy podatkowe uznały, że świadczenie pieniężne miało charakter odszkodowania wypłaconego na podstawie ugody pozasądowej. Fakt zawarcia między stronami ugody pozasądowej z całą pewnością też nie może ona stanowić podstawy do zastosowania ulgi podatkowej dla odszkodowania, które zostało nią ustalone, skoro ustawa podatkowa jako warunek jej stosowania wskazuje ugodę sądową.
Wobec powyższego, uznać należy, że organy podatkowe prawidłowo oceniły, iż skoro wysokość odszkodowania jak i zasady jego ustalania wynikały z ugody zawartej na mocy umowy między stronami, to otrzymane odszkodowanie nie podlegało zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych.
Stwierdzić należy, iż niewątpliwie doszło w 2007r. do przysporzenia majątkowego po stronie skarżącej, a przysporzenie takie stanowi przychód, o którym mowa w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. tj. podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z "innych źródeł".
Podatniczka dzięki zawartej ugodzie pozasądowej, otrzymała środki pieniężne za które uzyskała spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w K. przy ul. [...], stając się jego właścicielem zatem uzyskała konkretne, wymierne przysporzenie majątkowe.
W świetle całościowej analizy sprawy poddanej osądowi, podkreślić należy i to, że w związku z niewykazaniem przez podatniczkę dowodów na poniesienie nakładów to wystawienie przez Spółkę [...] Sp. z o.o. SKA deklaracji PIT-8C było prawidłowe.
Sąd stwierdza, że uzasadnienie decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 O.p. Organ dokonał w nim analizy przedmiotu zawartej ugody pozasądowej. Wyjaśniono też rozumienie zastosowanych przepisów prawa materialnego.
Organ należycie uzasadnił swoje stanowisko przedstawiając stosowne argumenty na poparcie takiej, a nie innej oceny dowodów. To, że argumentacja organu nie przekonała skarżącej jest wynikiem jej subiektywnego zapatrywania się na realia sprawy, a nie obiektywnych wad decyzji.
W strukturze zaskarżonej decyzji i zastosowanym w niej schemacie prezentacji ustaleń faktycznych, wniosków i argumentacji Sąd nie znajduje wad, które mogłyby prowadzić do tego, że jej treść jest niezrozumiała i wewnętrznie sprzeczna. Uzasadnienie decyzji nie jest rozprawą polemiczną, a jedynie ma wyjaśnić podstawę prawną i faktyczną wydanej decyzji. Jeżeli zatem zawiera ono wyczerpujące wyjaśnienie podstaw faktycznych i prawnych co do jej merytorycznego rozstrzygnięcia, to brak odniesienia się do niektórych tez i orzeczeń przedstawionych przez skarżącą nie stanowi o takim stopniu wadliwości decyzji, która miałby wpływ na wynik sprawy i uzasadniała jej uchylenie przez Sąd.
Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonej decyzji naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub w części.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło