IV SA/Wa 1094/19
WyrokWSA w Warszawie2019-08-13
Skład orzekający: Anna Szymańska, Kaja Angerman, Paweł Dańczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okoliczność wieloletniego używania innego imienia i nazwiska w kontaktach towarzyskich i służbowych, w połączeniu z zerwaniem więzi rodzinnych, stanowi "ważny powód" uzasadniający zmianę imienia i nazwiska w rozumieniu ustawy o zmianie imienia i nazwiska?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Choć organy prawidłowo oceniły, że samo subiektywne przekonanie o potrzebie zmiany nie jest wystarczające, to zaniechały przeprowadzenia dowodów (przesłuchania strony, świadków) niezbędnych do obiektywnej oceny, czy wieloletnie używanie innego imienia i nazwiska oraz zerwanie więzi rodzinnych stanowi "ważny powód" uzasadniający zmianę. Ponadto, sąd stwierdził, że organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące zmiany imienia i nazwiska o polskim brzmieniu na obce, opierając się na nieobowiązującym stanie prawnym.Stan faktyczny
Skarżący M. K. złożył wniosek o zmianę imienia i nazwiska, wskazując, że od lat używa w życiu prywatnym i zawodowym innego imienia i nazwiska, a także zerwał więzi z matką. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego odmówił zmiany, a Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organom naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym nieuznanie używania innego imienia i nazwiska za ważny powód oraz błędną interpretację przepisów dotyczących zmiany na nazwisko obce. WSA uchylił obie decyzje, uznając, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego i błędnie zinterpretowały prawo.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Miasta [...]. Zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. K. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), asesor WSA Paweł Dańczak, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zmiany imienia i nazwiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., znak: [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
IV SA/Wa 1094/19
UZASADNIENIE
Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2019 r. po rozpatrzeniu odwołania [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z [...] stycznia 2019 r. orzekającą o odmowie zmiany imion oraz nazwiska [...] na imię [...] oraz nazwisko [...].
Decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.
Wnioskiem z 16 października 2018 r. [...], zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] o zmianę imion i nazwiska na imię [...] oraz nazwisko [...]. Po rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji w dniu [...] stycznia 2019 r. wydał decyzję nr [...] orzekającą o odmowie zmiany imion i nazwiska [...].
[...] wniósł odwołanie od decyzji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że wnioskodawca we wniosku o zmianę imion i nazwiska wskazał m.in., że od 2015 r. przebywa poza granicami Polski. Swoje miejsce zamieszkania oraz centrum aktywności życiowej ześrodkował w [...], gdzie zamierza przebywać na stałe. Ubiega się o zezwolenie na pobyt stały oraz ewentualnie o obywatelstwo (kserokopia prawo jazdy, dotychczasowa karta zezwolenia na pobyt cudzoziemca, karta potwierdzająca ubezpieczenie medyczne w aktach sprawy). Od wielu lat zarówno w życiu prywatnym, jak i działalności zarobkowej używa imienia [...] oraz nazwiska [...]. Wskazał również, że zerwał wszelkie więzi uczuciowe z matką (noszącą nazwisko [...]), która bardzo źle go traktowała w dzieciństwie. Wnioskodawca załączył także do akt sprawy oświadczenie [...] (żony), w którym wymieniona wskazała, że przebywając na stałe w [...], jej mąż używa we wszystkich kontaktach towarzyskich i służbowych imienia [...] oraz nazwiska [...]. Ponadto nie chce utożsamiać się ze swoją matką, z którą od wielu lat pozostaje w konflikcie. W aktach sprawy znajduje się również oświadczenie [...], w którym wyjaśnił, że niejednokrotnie był świadkiem, jak [...] przedstawiał się imieniem [...] i nazwiskiem [...] oraz oświadczenie [...], która podała, że wymieniony na stałe mieszka w [...], gdzie posługuje się imieniem [...] oraz nazwiskiem [...].
W odwołaniu kierowanym do Wojewody [...] wnioskodawca powtórzył argumenty, które jego zdaniem przemawiają za koniecznością zmiany imion i nazwiska. Ponadto załączył do akt sprawy m.in. wydruki danych identyfikacyjnych wymienionego z komunikatorów internetowych, sieci społecznościowych, gdzie posługuje się imieniem [...] oraz nazwiskiem [...].
Organ odwoławczy ocenił, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy o zmianie imienia i nazwiska i przytoczył treść art. 4 ust. 1 ustawy.
Organ odwoławczy wyjaśnił, ze ważne powody nie mogą wynikać wyłącznie z subiektywnego przekonania osoby wnioskującej o zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom oceny. Oznacza to, że postępowanie dotyczące wniosku opartego na takiej podstawie faktycznej musi być zgodne z zasadami ogólnymi i dowodowymi rządzącymi postępowaniem administracyjnym. Zmiana imienia i nazwiska może więc być dokonana jedynie z powodów, które są istotne nie tylko dla wnioskującego o taką zmianę, ale także dla dokonujących ich obiektywnej i racjonalnej oceny organów administracji publicznej. Przypadek opisany w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska dotyczy osób używających innego imienia lub nazwiska niż to, które zostało wpisane w akcie urodzenia tych osób. Organ odwoławczy podzielił pogląd, że używanie innego imienia lub nazwiska, nawet wieloletnie, nie legalizuje tego stanu rzeczy. W każdym przypadku do zmiany imienia lub nazwiska konieczna jest konstytutywna decyzja administracyjna. Chociaż sam fakt używania innego imienia lub nazwiska niż to, które prawnie danej osobie przysługuje, stanowi ważną przyczynę, uzasadniającą wystąpienie z wnioskiem o zmianę nieużywanego imienia lub nazwiska, nie oznacza to jednak, że organ wyda decyzję zgodną z żądaniem strony.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności przedstawione argumenty przemawiające za wnioskowaną zmianą: m.in. fakt, że wymieniony obecnie przebywa w [...], gdzie posługuje się imieniem [...] oraz nazwiskiem [...], w ocenie organu odwoławczego, nie dają podstaw do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zachodzą ważne powody uzasadniające żądaną zmianę imion i nazwiska wymienionego. Samo nawet głębokie przekonanie o zaistnieniu ważnego powodu do zmiany imienia i nazwiska nie jest wystarczające z uwagi na jego identyfikującą rolę w obrocie społecznym i prawnym. Okoliczność posługiwania się przez wnioskodawcę innym imieniem i nazwiskiem w kontaktach towarzyskich i służbowych jest wyłącznie przejawem jego woli, nie zaś obiektywnych okoliczności. [...] nie jest pseudonimem literackim, czy artystycznym wnioskodawcy. Nie jest też pseudonimem, pod którym wnioskodawca ukrywał się przed jakiegoś rodzaju prześladowaniami. Nie jest to też imię i nazwisko nadane mu w zwyczajowy sposób przez rodzinę i otoczenie. Wnioskodawca nie wskazał żadnego czynnika, który byłby przejawem obiektywnej, zewnętrznej konieczności, czy zasadności używania nowego imienia i nazwiska. Imię [...] i nazwisko [...] zaczęły pojawiać się w kręgu znajomych wnioskodawcy na życzenie [...]. Dołączone do akt sprawy oświadczenia [...], [...] oraz [...] potwierdzają jedynie fakt używania imienia [...] i nazwiska [...] w kontaktach osobistych lub służbowych. Natomiast samo posługiwanie się przez [...] imieniem [...] i nazwiskiem [...] w ww. kontaktach udokumentowane nawet za pomocą wskazanych przez niego dowodów nie świadczy w tym wypadku jeszcze o tym, że jest to okoliczność szczególna. Nie stanowi ona bowiem takiej obiektywnie ocenianej racji, przyczyny zmiany imion i nazwiska, którą cechuje istotność czy doniosłość. Organ podkreślił, że fakt posiadania przez obywateli polskich polskobrzmiących imion i nazwisk nie stanowi przeszkody w poprawnym porozumiewaniu się poza granicami kraju. Organ wskazał także, że nawet jeśli u wnioskodawcy występuje trwały stan psychiczny wyrażający się w subiektywnym negatywnym nastawieniu do noszonego nazwiska, dodatkowo nacechowany skoncentrowaniem aktywności życiowej na dążeniu do ich zmiany, to brak podstaw do uznania, że istnieją racjonalne, obiektywne powody, które taki stan uzasadniają. Nawet jeśli przyjąć, że zerwał on wszelkie relacje z matką, to żądane we wniosku zmiany nie zmienią uwarunkowań rodzinnych. Członkowie rodziny, mimo zmiany nazwiska, nadal pozostaną członkami jego rodziny.
Imię i nazwisko są najważniejszymi elementami służącymi do ustalenia tożsamości danej osoby zarówno w rodzinie jak i społeczeństwie. Są elementami porządku publicznego, które należy chronić przed destabilizacją. Dlatego dobre samopoczucie z danym nazwiskiem jak i względy emocjonalne nie mogą decydować o zmianie nazwiska.
Organ podkreślił, że obecnie wnioskodawca posiada wyłącznie obywatelstwo polskie. Tym samym organ drugiej instancji podzielił pogląd wyrażony w orzecznictwie, że zmiana nazwiska (imion) o brzmieniu polskim i pisowni polskiej na nazwiska (imiona) o brzmieniu i pisowni obcej powinna być dopuszczalna jedynie wyjątkowo. W wyroku z dnia 11 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 685/98 Naczelny Sąd Administracyjny oz. w [...] stwierdził, że zmiana nazwiska o pisowni polskiej na nazwisko o pisowni niepolskiej jest sprzeczna z postanowieniami ustawy o zmianie imion i nazwisk. Dopiero z chwilą uzyskania przez wnioskodawcę obywatelstwa [...] i wystawienia dokumentów na imię [...] i nazwisko [...], będzie miał możliwość zmiany swoich imion i nazwiska, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4. Zgodnie z tym przepisem zmiany imienia i nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.
Zdaniem organu wymienione przez wnioskodawcę powody zmiany dotychczasowych imion i nazwiska nie są obiektywne i jako takie nie mogą skutkować pozytywnym rozpatrzeniem jego żądania.
Niemniej za uzasadniony organ uznał zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 5 ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Przepis ten jest ograniczeniem swobody w wyborze nazwiska, które ma być noszone przez osobę składającą wniosek o jego zmianę. Nie jest możliwa zmiana nazwiska na nazwisko osób znanych i zasłużonych na różnym polu ze względu na znaczenie tych nazwisk dla ogółu społeczeństwa, o ile wnioskodawca nie posiada członków rodziny o tym nazwisku. Ocena ochrony nazwisk historycznych, wsławionych w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej itp, nie jest łatwa. Nie ulega wątpliwości, że tak powszechnie znane nazwiska, jak: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] bądź [...], podlegają ochronie. Z załączonych przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] dokumentów wynika, że nazwisko [...] nosi wyróżniona wieloma nagrodami amerykańska aktorka [...]. Jest ona niewątpliwie osobą publiczną, jednak zdaniem organu odwoławczego nie może być obiektywnie uznana za osobę wsławioną w dziedzinie kultury itp.
[...] wniósł skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając w całości decyzję Wojewody [...] i zarzucając tej decyzji oraz decyzji I instancji:
1. naruszenie art. 4 pkt. 2) ustawy z dnia 17.10.2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (dalej "Ustawa") poprzez nieuznanie wymienionej tam przesłanki zmiany imienia i nazwiska za "ważny powód" zmiany, i w konsekwencji orzeczenie wbrew temu przepisowi;
2. orzeczenie wbrew przepisom Ustawy i bez podstawy prawnej, iż zmiana nazwiska na pisownię niepolską jest sprzeczna z postanowieniami Ustawy;
3. naruszenie art. 77§1 i art. 79a §1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania Strony oraz niewskazanie przed zamknięciem postępowania, jakich przesłanek i faktów Organ I instancji nie uznał za wykazane.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, jak też o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów reprezentowania przez radcę prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że rozstrzygnięcie Wojewody [...] zasadniczo stoi w sprzeczności z wypracowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnią przepisów Ustawy, a także z literalną treścią art. 4 ust. 1 pkt. 2 Ustawy. Organ II instancji przyjął w ustalonym przez siebie stanie faktycznym, że Skarżący posługuje się imieniem i nazwiskiem "[...]" w stosunkach towarzyskich i służbowych. Jednakże przyjął, iż imię i nazwisko używane przez Skarżącego nie stanowi pseudonimu artystycznego czy pseudonimu, pod którym Skarżący "ukrywał się przed prześladowaniami", zaś okoliczność posługiwania się przez Skarżącego nowymi personaliami jest wyłącznie przejawem jego woli, a nie obiektywnych okoliczności. Istotnie, decyzja o przyjęciu i posługiwaniu się personaliami jest efektem decyzji Skarżącego, co jednak w żaden sposób nie wyłącza a priori stosowania drugiej przesłanki z katalogu otwartego "ważnych powodów", stanowionego przez normę art. 4 ust. 1 Ustawy Organ nie tylko contra legem, ale i w sposób wewnętrznie logicznie sprzeczny przeciwstawia przyjęcie pseudonimu (np. artystycznego) posługiwaniu się nieurzędowym imieniem czy nazwiskiem jako "przejawu obiektywnych okoliczności". W rzeczywistości dość oczywistym jest, że przyjęcie np. pseudonimu artystycznego jest także w dzisiejszych realiach społeczno-prawnych decyzją wyłącznie subiektywną i uzależnioną wyłącznie od woli i decyzji posługującego się pseudonimem. Nie sposób zatem różnicować, jak czyni to Organ, sytuacji prawnej osób posługujących się nieurzędowym imieniem i nazwiskiem tylko na tej podstawie, iż jedna osoba prowadzi jakąś działalność artystyczną, inna zaś - jak Skarżący - tego nie czyni. Przede wszystkim przesłanka ta w żaden sposób nie odnosi się ani nie zawęża pojęcia "używania imienia i nazwiska" (nieformalnego, nieurzędowego, czyli takiego, na jakie ma być zmienione imię i nazwisko urzędowe) wyłącznie do działań o charakterze artystycznym czy jakichkolwiek innych. Jedyną treścią normatywną jest zdaniem Skarżącego faktyczne używanie personaliów nieformalnych, co zresztą wynika z wykładni językowej dość jednoznacznie brzmiącego przepisu. Przesłanka nie ogranicza się do używania personaliów nieformalnych wyłącznie z okoliczności obiektywnych, poza kontrolą używającego - co zresztą byłoby trudne do wyobrażenia sobie w praktyce. Wnioskodawca zgadza się z przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, iż zmiana personaliów nie może mieć charakteru wyłącznie kaprysu czy chwilowej zachcianki. Jednakże w realiach niniejszej sprawy Wnioskodawca wnosi o zgodę na zmianę personaliów urzędowych na personalia już faktycznie używane, w sposób ciągły, konsekwentny i stały w czasie.
Skarżący kwestionuje też ustalenie Organu II instancji, jakoby nie wskazał "żadnego czynnika (...) obiektywnej, zewnętrznej konieczności czy zasadności używania nowego imienia i nazwiska". Takie twierdzenie stoi w jawnej sprzeczności z treścią chociażby wniosku, w którym Skarżący powoływał się na przyczyny, z jakich zaczął używać personaliów nieformalnych, i jednocześnie zaprzestał posługiwania się nazwiskiem rodowym. Organ II instancji w dalszej części uzasadnienia co prawda wzmiankuje o podkreślanym przez Skarżącego konflikcie z matką i przyczyn negatywnego psychicznego nastawienia do noszonego nazwiska, ale nie przydaje tym okolicznościom waloru racjonalnych, obiektywnych powodów. Stanowisko Wojewody [...] w tym zakresie należy uznać za sprzeczne z przyjętą sądową wykładnią stosowania przepisów Ustawy. Wola odseparowania się - także prawnego - od rodziny rażąco naruszającej zasady współżycia społecznego, stanowi obiektywnie ważny powód zmiany imienia i nazwiska, i samoistnie uzasadnia ich zmianę (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29.09.2016 r., sygn. II SA/Go 603/16, a także aktualne na gruncie obecnego stanu prawnego wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z dnia 10.05.2004 r. (II SA/Kr 1175/00) i z dnia 17.11.2011 r. (III SA/Kr 570/11). W świetle tych orzeczeń jest też jasne, że rzekoma destabilizacja porządku publicznego, jaka miałaby się wiązać ze zgodą na zmianę imienia i nazwiska, jest błędną wykładnią Ustawy nawet w przypadkach, w których zmiana podyktowana jest "wyłącznie" uzasadnioną wolą odseparowania się od rodziny naruszającej zasady współżycia społecznego.
Przeciwnie, orzeczenia te wbrew stanowisku Wojewody [...] wyraźnie wskazują na dopuszczalność zmiany także z uwagi na uzasadnione i ważne względy emocjonalne wnioskodawcy.
W decyzji Wojewody [...] błędnie i bez podstawy prawnej przyjęto - w powołaniu się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 11.04.2000 r. - na rzekomą niedopuszczalność zmiany na nazwisko o pisowni niepolskiej. Orzeczenie to wydano jednak w nieobowiązującym obecnie, poprzednim stanie prawnym, i innym brzmieniu przepisów regulujących zmianę imienia i nazwiska. Uzasadnienie tego wyroku odwołuje się do - krytykowanej zresztą w późniejszych orzeczeniach sądów administracyjnych - wykładni wyprowadzanej z art. 2 ust. 2 pkt ib) dawnej ustawy, niemającego analogii w przepisach obecnie obowiązujących. Dodatkowo szczególną i ważną przesłanką zachodzącą w niniejszej sprawie jest fakt, iż Wnioskodawca na stałe przebywa i mieszka za granicą, w Państwie, w którym językiem urzędowym jest język wnioskowanego imienia i nazwiska [...]. Okoliczność ta jest zasadniczo odmienna od okoliczności, w jakich NSA wydał wyrok w sprawie II SA/Gd 685/98.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Wojewody [...] z [...] marca 2019 r. narusza przepisy prawa procesowego i materialnego w sposób, który mógł mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
W ocenie sądu organ odwoławczy nie wypełnił obowiązków wynikających z treści art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., gdyż nie dokonał wszystkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy i nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego. Nie ustalił tym samym niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy, wystarczającego do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. i nie dokonał wszechstronnej jego oceny. Uchybienia te powodują, że rozstrzygnięcie o odmowie zmiany imion oraz nazwiska skarżącego jest przedwczesne.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska zgodnie, z którym zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany:
1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka;
2) na imię lub nazwisko używane;
3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione;
4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.
Treść przepisu wskazuje, że wydawana przez organ decyzja ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ dysponuje swobodą co do wyboru treści rozstrzygnięcia, nawet gdy wnioskodawca powoła się na określoną w ustawie przesłankę umożliwiającą uwzględnienie wniosku tj. ważny powód. Wyszczególnione w art. 4 ust. 1 ustawy ważne powody do zmiany imienia lub nazwiska mają jedynie charakter przykładowy. Organ więc w sytuacji konkretnej sprawy uprawniony jest do oceny czy wskazany przez wnioskodawcę inny niż wyszczególniony w ustawie powód jest powodem ważnym i uzasadnia wydanie pozytywnej decyzji.
Organ nie naruszył przepisów prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1 ustawy uznając, że nie jest wystarczające powołanie się na wynikającą z pkt 2 tego przepisu przesłankę używania imienia i nazwiska i subiektywne w związku z tym przekonanie o potrzebie dokonania takiej zmiany danych, by uzasadnione było uwzględnienie wniosku. Zmiana imion i nazwiska, jest możliwa tylko z ważnych powodów, co oznacza, że potrzeba dokonania takiej zmiany powinna wynikać nie tylko ze względów subiektywnych, ale też z obiektywnej potrzeby, a niekiedy nawet konieczności. Względy subiektywne są oczywiście ważne, bo przecież zmiana danych dokonywana jest na wniosek zainteresowanej osoby. Powinny jednak znaleźć potwierdzenie także w obiektywnych kryteriach potrzeby dokonania takiej zmiany. W ocenie sądu nie ma wątpliwości, że na takie właśnie kryteria oceny zasadności wniosku wskazywał organ odwoławczy w sporządzonym uzasadnieniu decyzji, jednak nie wyraził tego w sposób odpowiednio przekonujący.
W ocenie sądu organ prawidłowo ocenił, że nie jest obiektywnym powodem przemawiającym za dopuszczalnością zmiany imion i nazwiska okoliczność związana z kilkuletnim pobytem w [...] i trudnościami napotykanymi w związku z obcym, trudnym do wymówienia brzmieniem dotychczasowych imion i nazwiska. To rzeczywiście nie jest istotny, doniosły powód uzasadniający potrzebę używania nowego imienia i nazwiska, przez Polaka decydującego się na wyjazd z kraju i zamieszkanie za granicą. Chęć związania się na stałe z wybranym krajem i posługiwania się imieniem i nazwiskiem lepiej akceptowalnym przez wybrane społeczeństwo może stanowić ważny powód w przyszłości po uzyskaniu przez skarżącego obywatelstwa tego państwa tj. przesłankę wskazaną w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy.
Organ ma rację co do tego, że nawet wieloletnie używanie innego imienia i nazwiska dokonane z wyboru, a nie konieczności, nie musi uzasadniać dopuszczalności ich zmiany, jeśli nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistej, istotnej, a więc obiektywnej potrzebie dalszego używania tych przybranych, używanych imion lub nazwiska. Organ ocenił, że okoliczność używania imienia i nazwiska według subiektywnego wyboru, na potrzeby kontaktów służbowych lub towarzyskich nie jest powodem obiektywnie uzasadniającym potrzebę dokonania takiej zmiany. Organ wskazał, że nie jest to okoliczność związana z używaniem pseudonimu artystycznego czy literackiego, pseudonimu pod którym skarżący musiałby ukrywać się przed prześladowaniami, ani też używania imienia i nazwiska nadanego mu zwyczajowo przez rodzinę lub otoczenie. W ten sposób organ zamierzał wyrazić ocenę, że zmiana imion lub nazwiska na imię lub nazwisko używane mogłaby być obiektywnie uzasadniona wówczas, gdyby okres używania innych danych, i identyfikowalność zainteresowanego w społeczeństwie przy wykorzystaniu tych danych wskazywała, że w istocie funkcjonuje on w społeczeństwie pod takim właśnie imieniem lub nazwiskiem. Istotne jest więc to czy wnioskodawca w rzeczywistości używa innego imienia lub nazwiska, pod którym jest rozpoznawalny w normalnym życiu, z którym związane są np. jego osiągnięcia zawodowe, społeczne. Zgodzić się należy z organem, że przedstawione przez skarżącego dowody nie były wystarczające do potwierdzenia doniosłości potrzeby zmiany imion i nazwiska, choć oświadczenia świadków i sam skarżący wskazywali, że używa on nowych danych w kontaktach osobistych lub służbowych. Podobnie jest w przypadku przedstawionych wydruków obrazujących występowanie przez skarżącego w sieci i korzystanie z różnych usług pod przybranym imieniem i nazwiskiem. Tego rodzaju dowody nie są wystarczające do uznania, że skarżący rzeczywiście używa przybranego imienia i nazwiska, ponieważ sposób identyfikowania podmiotu korzystającego z internetu nie musi wskazywać na takie jego funkcjonowanie w rzeczywistym świecie. Bardzo wiele osób korzysta z internetu ukrywając swoją prawdziwą tożsamość.
Organ nie zbadał jednak tej kwestii dostatecznie wnikliwie, opierając się na dowodach, które mogły co najwyżej stanowić przyczynek do ukierunkowania postępowania dowodowego. Konieczne zdaniem sądu było co najmniej przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków i przesłuchania strony, o co wnioskował skarżący w celu wyjaśnienia okoliczności używania innego imienia i nazwiska, okresu używania, doniosłości używania tych przybranych danych dla życia zawodowego i osobistego skarżącego, jego dorobku, osiągnięć. Przy użyciu tych środków dowodowych organ powinien wyjaśnić dlaczego dopiero po wyjeździe do [...] skarżący zdecydował o potrzebie zmiany imion i nazwiska pomimo, że jest osobą, która ma już zapewne dorobek zawodowy, kontakty zawodowe, osobiste, rodzinę, której ta zmiana pośrednio także będzie dotyczyć.
Zdaniem sądu organ przedwcześnie ocenił również, że drugi wskazywany przez skarżącego powód zmiany imion i nazwiska tj. zerwanie związków z matką, tej zmiany nie uzasadnia. Choć organ słusznie zauważył, że zmiana danych nie spowoduje zmiany uwarunkowań rodzinnych, to jednak nie ma racji co do tego, że względy emocjonalne, a więc poczucie krzywdy i potrzeba uzyskania poczucia całkowitego zerwania więzów, nie może stanowić czynnika obiektywnego, doniosłego. Ta okoliczność również wymagała wyjaśnienia i przeprowadzenia postępowania dowodowego co do przyczyn zerwania kontaktów, okresu trwania takiego stanu, powodów dla których dopiero teraz skarżący upatruje w tym ważnej dla niego kwestii.
Organ zaniechał czynności, które umożliwiłyby ustalenie stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie i rzetelną ocenę co do istnienia przesłanek uzasadniających zmianę imion i nazwiska przez skarżącego. Dlatego naruszenie wskazanych wcześniej przepisów prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ nie ma racji co do tego, że zmiana imion i nazwiska o polskim brzmieniu i pisowni na rzecz brzmienia i pisowni obcej byłaby sprzeczna z przesłankami określonymi w obowiązującej ustawie. Wniosek taki organ wyprowadził z orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego poprzednio obowiązującej ustawy. Aktualnie okoliczność taka nie jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa, dlatego też organ dokonał wadliwej wykładni art. 4 ust.1 w.w ustawy.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną i zgromadzi materiał dowodowy wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Konieczność ustalenia stanu faktycznego w sprawie i zagwarantowania stronie dwuinstancyjności postępowania uzasadniały uchylenie decyzji organów obu instancji.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło