V SA/Wa 373/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...]" sp. z o.o. sp. k. we [...] na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz [...]" sp. z o.o. sp. k we [...] kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych)tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem nr [...], L.dz. [...] z [...] grudnia 2018 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") odmówił H. sp. z o.o. s.k. we W. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Spółka") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] czerwca 2018 r. nr [...] Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: Decyzją z [...] czerwca 2018 r., m.in. nakazano Stronie zwrot nienależnie pobranych środków PFRON, wypłaconych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za styczeń 2013 r. w wysokości 95 310,39 zł oraz czerwiec 2013 r. w kwocie 94 435,40 zł. Decyzję wysłano na adres pełnomocnika Strony - r. pr. B. S., ul. [...] W. Przesyłka zawierająca decyzję miała zostać dwukrotnie awizowana, wobec czego organ uznał ją za doręczoną na podstawie art. 44 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej: "k.p.a.", z dniem 19 lipca 2018 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z [...] czerwca 2018r. został wniesiony do Prezesa Zarządu PFRON 28 sierpnia 2018 r., tj. po terminie przewidzianym w art. 129 § 2 k.p.a., który upłynął z dniem 2 sierpnia 2018 r. Pismem z 28 sierpnia 2018 r. pełnomocnik Strony wystąpił również z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzasadniając go wadliwym działaniem doręczyciela. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej doręczyciel nie złożył do skrzynki pocztowej czy też w innym miejscu wskazanym treścią art. 44 k.p.a. awiza oraz powtórnego awiza. Pismem z 12 września 2018 r. PFRON zwrócił się do Centrali Poczty Polskiej S.A. o ustalenie, czy przy próbie doręczenia pisma z [...] czerwca 2018r. dopełniono obowiązku wynikającego z art. 44 k.p.a. Pismem z 21 września 2018 r. Strona zwróciła się z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją PFRON z [...] czerwca 2018r. Z odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. udzielonej pismem z 1 października 2018 r. wynika, że wskazana przesyłka dotarła do placówki pocztowej UP [...] 5 lipca 2018 r. i tego samego dnia została awizowana i pozostawiona do odbioru w placówce pocztowej. Po upływie 7 dni od dnia pierwszego awizowania, przesyłka 13 lipca 2018 r. została awizowana powtórnie, a w dniu 23 lipca 2018 r. nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy. Pismem z 16 października 2018 r. poinformowano Stronę o treści odpowiedzi udzielonej przez Pocztę Polską S.A. Strona w piśmie z 12 listopada 2018 r. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie, wnosząc o przesłuchanie pracownika filii Urzędu Pocztowego nr [...] - K. J., na okoliczność nieprawidłowości w zakresie awizowania spornej przesyłki, wydłużenia rozpatrywania złożonych przez Stronę wniosków do czasu przeprowadzenia dowodów, dopuszczenia dowodów postaci pisma Poczty Polskiej S.A. z 17 września 2018 r. oraz pisma pełnomocnika Spółki z 18 października 2018 r. Postanowieniem z [...] listopada 2018 r., znak: [...], Ldz. [...] Prezes Zarządu PFRON odmówił przeprowadzenia dowodu polegającego na przesłuchaniu K. J. pracownika filii Urzędu Pocztowego nr [...] na okoliczność nieprawidłowości w zakresie awizowania przesyłki zawierającej decyzję PFRON z [...] czerwca 2018r. W dniu [...] grudnia 2019 r. PFRON wydał zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia Stronie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją PFRON z [...] czerwca 2018r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z informacji uzyskanej od Poczty Polskiej S.A. (pismo z 1 października 2018 r.) wynika, że przedmiotową przesyłkę awizowano po raz pierwszy 5 lipca 2018 r., zawiadomienie powtórne sporządzono i przekazano do doręczenia Stronie 13 lipca 2018 r., a zwrot przesyłki nastąpił 23 lipca 2018 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z [...] czerwca 2018r, wynika, że 5 lipca 2018 r. awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Jednocześnie wyjaśniono, że informacja uzyskana przez Stronę od Poczty Polskiej (pismo z 17 września 2018 r.), dotyczy przesyłki o nr [...], która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Nadto, co podkreślił PFRON, w aktach sprawy znajduje się prawidłowo awizowana przesyłka zawierająca decyzję z [...] czerwca 2018r. W ocenie organu sama okoliczność nieodbierania korespondencji kierowanej do pełnomocnika Strony za pośrednictwem Urzędu Pocztowego, nie stanowi okoliczności mieszczącej się w przesłance braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na opisane postanowienie Strona podniosła zarzuty naruszenia: - art. 78 § 1 i 2 k.p.a. przez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego pełnomocnika Skarżącej w zakresie żądania wyznaczenia przez PFRON rozprawy administracyjnej i przesłuchania w charakterze świadka K. J. - pracownika filii Urzędu Pocztowego [...], zatem pracownika jednostki organizacyjnej Poczty Polskiej S.A., która była w posiadaniu spornej przesyłki, zatem posiadającej również największą wiedzę co do nieprawidłowości działań listonosza w okresie awizacji przesyłki w spornym okresie, na okoliczność nieprawidłowości w zakresie awizowania, doręczenia, jak również błędnego zadekretowania w systemie wewnętrznym Poczty Polskiej S.A. spornej poleconej przesyłki pocztowej; - art. 80 k.p.a. przez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i przyjęcie przez PFRON, że w niniejszej sprawie jedynym wiarygodnym i możliwym do przeprowadzenia i uznania, że faktycznie zaistniały warunki określone w art. 44 § 4 k.p.a. dowodem jest dowód w postaci odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. uzyskana przez PFRON w trybie złożonej reklamacji; - art. 44 § 4 k.p.a. przez przedwczesne uznanie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawie istnieją przesłanki do uznania, że działanie Poczty Polskiej S.A. w zakresie awizowania spornej przesyłki było prawidłowe, zatem PFRON mógł zastosować fikcję prawidłowości doręczenia spornej przesyłki pełnomocnikowi Spółki z dniem 11 Iipca 2018 r.; - art. 81a § 1 k.p.a. przez brak uwzględnienia na korzyść Skarżącej istniejących w niniejszej sprawie wątpliwości na jej korzyść (np. w aspekcie treści pism Poczty Polskiej S.A., gdzie podkreślono, że mały staż pracowników dedykowanych do obsługi rewiru ulicy [...] powodował nieprawidłowości w działaniu czy też kwestii, że Poczta Polska S.A. przyznała, że nie poinformowała pełnomocnika Skarżącej w formie SMS o rzekomej pierwotnej, jak i powtórnej awizacji spornej przesyłki); - art. 59 § 1 zdanie 2 k.p.a. przez przyjęcie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił braku zawinienia w terminowym odebraniu przesyłki poleconej, której adresatem był PFRON, w szczególności pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przez PFRON okoliczności wskazanych przez Pocztę Polską S.A. Formułując w ten sposób zarzuty skargi, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Prezesa Zarządu PFRON wraz ze wskazaniem prawidłowych kierunków prowadzenia postępowania dowodowego; zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych oraz o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z pisma Poczty Polskiej S.A. z 20 listopada 2018 r. i pisma pełnomocnika Skarżącej z 15 stycznia 2019 r. skierowanego do Poczty Polskiej S.A. w związku z udzielona przez Pocztę Polską S.A. odpowiedzią z 20 listopada 2018 r. W uzasadnieniu skargi Spółka podnosiła, że w okresie spornym, tj. od dnia pierwszej awizacji, aż do dnia upływu ostatniego dnia awizacji spornej przesyłki, wielokrotnie w imieniu Strony odbierano polecone przesyłki pocztowe w filii Urzędu Pocztowego [...], co istotne w tym przesyłki adresowane przez PFRON. Zdaniem Skarżącej podczas zapisu listów do systemu powstał błąd (w nazwisku odbiorcy) w wyniku, którego pracownik poczty prawdopodobnie nie mógł odnaleźć i wydać przesyłki. Zatem weryfikacja rzekomej prawidłowości awizacji spornej przesyłki odbyła się jedynie na linii centrala Poczty Polskiej S.A. (dział rozpatrujący reklamację), a dane przekazane do PFRON były jedynie suchym odzwierciedleniem danych zawartych w systemie śledzenia przesyłek i tym samym nie polegały one na zbadaniu okoliczności faktycznych u źródła ich powstania. Do skargi załączono pisma z 17 września 2018 r. oraz 15 stycznia 2019 r. W odpowiedzi na skargę PFRON wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z 10 kwietnia 2019 r. pełnomocnik Skarżącej złożył uzupełnienie skargi w postaci pisma Poczty Polskiej S.A. z 8 kwietnia 2019 r. Pismem z 12 czerwca 2019 r. Pełnomocnik Skarżącej wniósł o połączenie niniejszej sprawy ze sprawą V SA/Wa 254/19 oraz podtrzymał argumentację dotyczącą błędnej w jego ocenie awizacji przesyłki z [...] czerwca 2018r. Pismem z 12 sierpnia 2019 r. Pełnomocnik Skarżącej przedstawił stanowisko w sprawie, podtrzymując argumentację zawartą w treści skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Skarżąca wystąpiła z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Zarządu PFRON z [...] czerwca 2018 r., którą to decyzją nakazano Stronie zwrot nienależnie pobranych środków PFRON, wypłaconych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za styczeń 2013 r. w wysokości 95 310,39 zł oraz czerwiec 2013 r. w kwocie 94 435,40 zł. Strona podniosła, że w realiach sprawy podnosząc przyjęcie przez PFRON fikcji skutecznego doręczenia decyzji nie odpowiada wymogom określonym w art. 44 § 2 k.p.a. We wniosku wskazano m.in., że przy zastosowaniu trybu doręczenia z art. 44 § 2 k.p.a. wymaga się pozostawienie zawiadomienie w jednym z wymienionych w nim miejsc, a doręczyciel jest zobowiązany do podania gdzie takie zawiadomienie pozostawił. Natomiast w przedmiotowej sprawie doręczyciel działał wadliwie, gdyż zdaniem pełnomocnika Strony nie złożył do skrzynki pocztowej czy też w innym miejscu wskazanym treścią art. 44 k.p.a. awiza oraz powtórnego awiza. Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Art. 44 § 2 k.p.a. stanowi, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Z art. 44 § 3 k.p.a. wynika natomiast, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. W myśl zaś art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przy piśmie z 19 grudnia 2018 r., Skarżąca przedłożyła pismo Poczty Polskiej S.A. z 20 listopada 2018 r. stanowiące odpowiedź na skargę wniesioną w przedmiocie jakości usług świadczonych przez listonosza UP [...] W piśmie wskazano, iż przesyłka polecona nr [...] była awizowana po raz pierwszy 5 lipca 2018 r., 13 lipca 2018 r. została awizowana powtórnie, a w dniu 23 lipca 2018 r. nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy. W piśmie z dnia 20 listopada 2018 r. Poczta Polska S.A. stwierdziła również, że: "Z wyjaśnień Kierownictwa UP [...] wynika, iż z powodu braku stałej obsady rejonu, w którego obszarze mieści się ul. [...] był on obsługiwany zastępczo przez kilku zmieniających się listonoszy (niejednokrotnie z bardzo małym stażem pracy w Poczcie Polskiej S.A., brakiem doświadczenia oraz słabej znajomości przedmiotowego rejonu) co mogło skutkować różnego rodzaju nieprawidłowościami popełnionymi przez tych pracowników." Pełnomocnik Skarżącej wskazał również, że dochował należytej staranności zabezpieczając dodatkowy sposób elektronicznego powiadomienia o awizacji przychodzących przesyłek (sms), który nie przekazał informacji o przedmiotowej przesyłce. W piśmie z 17 września 2018 r. Poczta Polska S.A. odnosząc się do kwestii powiadomień w formie elektronicznej wyjaśniła, że powiadomienia w formie sms wysyłane są automatycznie przez system komputerowy, a w przypadku wystąpienia jakichkolwiek nieścisłości w adresie, czy awarii systemu informatycznego mogą zdarzyć się sytuacje, że system nie wyśle elektronicznego powiadomienia. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swej winy, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 3) dochowanie siedmiodniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu jej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Należy podkreślić, że wszystkie wymienione powyżej przesłanki winny być spełnione jednocześnie. Orzekając w niniejszej sprawie Sąd pragnie podkreślić, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. W rozpoznawanej sprawie rozważenia wymaga kwestia, czy Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. Podkreślenia wymaga, iż przepis ten wymaga uprawdopodobnienia braku winy, a nie wykazania braku winy, co ma duży wpływ na ocenę okoliczności przedstawionych przez Skarżącą w stanie faktycznym sprawy. Należy wskazać, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. Jednocześnie jednak nie powoduje to zwolnienia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonywujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe (zob. wyrok. WSA w Rzeszowie z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 122/14, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podkreślenia wymaga, że przy ocenie spełnienia przesłanek przywrócenia terminu wystarczy, że w czasie biegu terminu do dokonania czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie tej czynności. Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, nie sposób w ocenie Sądu przyjąć stanowisko organu, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. W toku postępowania Skarżąca konsekwentnie podważała prawidłowość doręczenia kwestionowanej przesyłki w trybie art. 44 k.p.a. i przedstawiła wyjaśnienia Poczty Polskiej S.A., które w okolicznościach rozpatrywanej sprawy stanowią, zdaniem Sądu, wystarczające uprawdopodobnienie wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej terminowe złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wątpliwości co do prawidłowości doręczania przesyłek w rejonie, w którego obszarze mieści się ul. [...], a także podnoszone przez Skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, że w okresie od dnia pierwszej awizacji, aż do dnia upływu ostatniego dnia awizacji przesyłki, wielokrotnie w imieniu Skarżącej odbierano polecone przesyłki pocztowe w filii Urzędu Pocztowego [...], a jednocześnie mimo prośby Skarżącej pracownik poczty nie mógł odnaleźć i wydać innych przesyłek (w tym spornej w niniejszej sprawie) prawdopodobnie ze względu na błędne wprowadzenie nazwiska odbiorcy do systemu, wskazują, że nie można przypisać Skarżącej winy w uchybieniu terminu. Okoliczność ta skutkować musi wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy powinien uwzględnić wskazane wywody i przedstawioną wykładnię prawa. Z tej przyczyny Sąd – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.