IV SA/Wa 3182/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki Sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. IV SA/Wa 3182/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa ( dalej jako organ ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 149§1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia J. C. ( dalej jako Skarżąca ) na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] maja 2011r. znak [...] odmawiającą ustalenia odszkodowania na rzecz J. C. za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położoną w K., gm. K. - utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przedstawia się następująco : Starosta K., działając na podstawie art. 129 ust.5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, decyzją z dnia [...] maja 2011r. znak [...] odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz J. C. za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położoną w K., gm. K., której prawo własności nabyło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. Województwo [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 3 listopada 2011r, sygn. akt II SA/Rz 1055/11 odrzucił skargę J. C. na to rozstrzygnięcie, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 marca 2012r. sygn. akt I OZ 193/12 oddalił zażalenie Skarżącej na postanowienie WSA w Rzeszowie. Pismem z dnia 1 maja 2012 r., sprecyzowanym pismami z dnia 12 lipca 2012r. oraz z dnia 3 września 2012r. Skarżąca, powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją organu z dnia [...] sierpnia 2011 r. IV SA/Wa 3182/16 Pismem z dnia 11 września 2012r. Skarżąca była wezwana do wskazania, który z dowodów stanowiących podstawę decyzji z dni [...] sierpnia 2011 r. okazał się fałszywy oraz do przedłożeni dowodu w postaci orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego, że dokument ten został sfałszowany. J. C. nie wykonała wezwania Wojewody, co stało się podstawą do stwierdzenia, że brak dowodów na zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a w rezultacie do wydania postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] o odmowie wznowienia postępowania. Na powyższe postanowienie zażalenie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju złożyła J. C. podnosząc, że Skarbowi Państwa - według stanu na dzień 31 grudnia 1998r. - nie przysługiwało prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w K., gm. K. Zdaniem Skarżącej okoliczność ta stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że stosownie do art. 145 §1 pkt k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Oznacza to, że wystąpienie tej podstawy wznowienia postępowania następuje po łącznym wystąpieniu trzech przesłanek, tj. w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie skorzystano z fałszywego dowodu, sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu oraz fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych w danej sprawie. Dlatego też, celem wznowionego postępowania prowadzonego z w/w przyczyny jest wykazanie istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Organ zbadał także z urzędu, czy na gruncie niniejszej sprawy nie można również zastosować art. 145 § 2 k.p.a, zgodnie z którym istnieje możliwość wznowienia postępowania jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W IV SA/Wa 3182/16 opinii organu, nie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania ani na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., ani art. 145 § 2 k.p.a. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. C. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, podobnie jak w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, błędne uznanie, że Skarbowi Państwa według stanu na dzień 31 grudnia 1998r. przysługiwało prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w K., gm. K. Do skargi dołączono wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 1997r. sygn. akt II SA 1048/96 oraz dwa postanowienia Sądu Rejonowego w K. o nabyciu spadku : po J. C.r – z dnia [...] września 1993r. sygn. akt [...] oraz po Z. C. – z dnia [...] lipca 1997r. sygn.. akt [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej ppsa, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. IV SA/Wa 3182/16 W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły. Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Kontroli Sądu podlegało postanowienie z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Ministra Infrastruktury i Budownictwa, którym utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] maja 2011r. znak [...] odmawiającą ustalenia odszkodowania na rzecz J. C. za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położoną w K., gm. K. Kwestionowane postanowienie zostało wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie wznowieniowe, stanowiące wyjątek od zasady wyrażonej w art. 16 k.p.a. tj. zasady trwałości decyzji administracyjnej. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2), 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. IV SA/Wa 3182/16 Katalog przyczyn określonych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a., ma charakter zamknięty, co oznacza, że wznowienie postępowania nie jest dozwolone z jakichkolwiek innych przyczyn. Wyjątek od tej zasady, mogłaby wprowadzić jedynie przepisy szczególne, które w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania. Odnosząc się do wskazywanych przez Skarżącą przesłanek ujętych w pkt 1 omawianego art. 145 § 1 k.p.a., należy przypomnieć, że fałszywość dowodu, ma miejsce w przypadku przyjęcia fałszywych zeznań świadków, fałszywej opinii biegłego lub gdy dokumenty, którymi posługiwano się w sprawie zostały podrobione. Należy też wskazać, że o sfałszowaniu dowodu musi orzec sąd lub inny organ. Żeby powyższe okoliczności mogły zostać uznane za przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., na podstawie fałszywego dowodu musiały zostać ustalone istotne fakty, bezpośrednio ważne w sprawie, które przyczyniły się do jej rozstrzygnięcia. Przez termin "inny organ" rozumie się w szczególności Trybunał Stanu, sądy dyscyplinarne, a także jakikolwiek inny organ, któremu akty prawne powierzają wykonanie funkcji orzeczniczych w powyższym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 października 1991 r., II SA 640/91, stwierdził, iż: "Wznowienie nie mogło nastąpić, ponieważ ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie ani sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji". Także w wyroku z dnia 2 czerwca 2000 r., I SA 1123/99, LEX nr 55743, NSA uznał, że "Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1), musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany. Nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie." Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyżej powołane stanowiska sądów administracyjnych. W trakcie postępowania przed organem I instancji Skarżąca była wezwana do wskazania, który z dowodów stanowiących podstawę decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. okazał się fałszywy oraz do przedłożenia dowodu w postaci orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego, że dokument ten został sfałszowany, jednak do momentu wydania zaskarżonego postanowienia nie udowodniła zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Tym samym nie udowodniła, że jej wniosek jest zasadny. IV SA/Wa 3182/16 Od warunku stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa przez orzeczenie sądu lub innego organu kodeks wprowadza dwa wyjątki. Pierwszy z nich wymieniony jest w art. 145 § 2 k.p.a. i dotyczy możliwości wznowienia, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Oczywistość musi więc dotyczyć cech zewnętrznych fałszu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2013 r., II OSK 678/12, LEX nr 1374799, fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a żeby stwierdzić ten fakt, nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Drugi wyjątek określony jest w art. 145 § 3 k.p.a. i dotyczy sytuacji, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być w ogóle wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Może tu wchodzić w grę immunitet, amnestia, przedawnienie ścigania czy karania albo abolicja. W rozpoznawanej sprawie żadna z powyższych sytuacji nie wystąpiła. Reasumując, organy obu instancji prawidłowo oceniły, że wniosek Skarżącej o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. został złożony mimo braku przesłanek do uznania, że którykolwiek z dowodów stanowiących podstawę wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] maja 2011r. znak [...] był fałszywy. Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku